Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Zwyczaje szlacheckie w "Panu Tadeuszu"

No description
by

Julia Wójcik

on 30 November 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Zwyczaje szlacheckie w "Panu Tadeuszu"

Zwyczaje szlacheckie w "Panu Tadeuszu"
Cel opisania zwyczajów przez autora
Mickiewicz barwnie opisał zwyczaje i typowe zachowania polskiej szlachty. Poeta, ukazując codzienne życie mieszkańców Litwy, ich zwyczaje i obyczaje, starał się utrwalić kulturę, która powoli zaczynała zanikać.

Rozrywka
Mickiewicz w historii szlacheckiej ograniczył informacje o obecności okupantów, co nadało utworowi pogodny nastrój. W życiu szlachty dominowały rozrywki i inne zajęcia umilające wspólne spędzanie czasu.
Ciemniejsza strona szlachty
Bibliografia
Gościnność
Podstawową wartością szlachecką przestrzeganą we dworze Sopliców była staropolska gościnność. Gospodarz podążał za zasadą "Gość w dom, Bóg w dom". Służba zajmowała się nie tylko gościem, ale także jego bagażem i powozem. Wszyscy członkowie rodziny ubierali się w uroczyste stroje, aby chwile powitania miały podniosły nastrój. O gościnności gospodarzy świadczyła szeroko otwarta brama. Szlachcice przechowywali także w domach wiele pamiątek patriotycznych.
Polowanie
To wyraz szlacheckiego umiłowania przyrody. Odbywało się ono w widowiskowy sposób. Uczestniczyła w nim ogromna ilość myśliwych. W „Panu Tadeuszu” poeta pokazał, że chociaż nadal było wydarzeniem o wielkiej randze jego wartość nieco zmalała. Trwało przez cały dzień od wschodu słońca. Szlachta polowała tylko na grube zwierzęta (dziki, niedźwiedzie). Najważniejszym polowaniem w książce było polowanie na niedźwiedzia, z początku niegroźnego, lecz w miarę rozwoju sytuacji przemieniającego się w potwora. Łowy przebiegały według uświęconego tradycją rytuału. Kończyła je gra na bawolim rogu . Następnie odbywała się tradycyjna i wystawna uczta przy ognisku, na której podawano bigos.
Polonez
Polonez jest najbardziej znanym tańcem polskim. Kończy ucztę ku czci generałów, wodzów legionów polskich podążających z Napoleonem do Rosji. Wtedy również ma miejsce ogłoszenie zaręczyn trzech par: Tadeusza Soplicy z Zosią Horeszkówną, Asesora z Teklą Hreczeszanką oraz Telimeny z Rejentem. Polonez w „Panu Tadeuszu” symbolizuje koniec tradycji szlacheckiej.
Gra w karty – kobiety zwykle układały pasjanse, mężczyźni grywali w mariasza. Niektórych nawet pochłaniał hazard, wielu zażywało tabakę.
Grzybobranie
Rozrywka, którą cieszyły się również kobiety. Wyprawy do lasu, na koźlarze, borowiki i rydze, były uważane za niezwykle cenną przyjemność. Jedyny Wojski zbierał wyjątkowy rodzaj grzybów - muchomory. Trwało do południa.
- http://www.teologiapolityczna.pl/dariusz-kar-owicz-konfederaci-z-soplicowa/

- http://mlektury.pl/pan-tadeusz-ksiega-8-zajazd/

- http://www.izbaskarbow.pl/tradycyjna-zywnosc/106-czarna-polewka-czyli-czernina

- http://paulinawnuk.com/2014/06/chlodnik-cholodziec-litewski-z-pana-tadeusza.html

- http://mlektury.pl/pan-tadeusz-ksiega-1-gospodarstwo/

- http://www.teologiapolityczna.pl/dariusz-kar-owicz-konfederaci-z-soplicowa/

-http://kresy24.pl/15881/fenomen-kresowego-zascianka/
Procesy
Do jednych z najciekawszych, lecz niechlubnych zwyczajów szlacheckich należy procesowanie się w różnego rodzaju sądach: ziemskich, apelacyjnych, senackich i urzędu gubernialnego. Szlachta zbierała się grupami i skupiała wokół kilku przemawiających – jedni słuchali, innych trzeba było do tego zmuszać. Liczeniem głosów zajmował się marszałek sejmiku, a ogłaszaniem wyników woźny. Zebrania często przerywane były okrzykami „veto”, zgodnie z prawem liberum veto. Spory rozwiązywano też przy pomocy pojedynków.
Pojedynki, zajazdy jako przejaw anarchii szlacheckiej
Polacy jako naród waleczny i honorowy bardzo lubili pojedynkowanie się oraz organizowanie zajazdów. Podtytuł „Pana Tadeusza” brzmi: „ostatni zajazd na Litwie”. Pojedynki wynikały z kłótliwości i skłonności do samosądów oraz braku władzy wykonawczej. Szlachta zbierała wojsko i sama wydawała wyrok. Zajazdy szybko stały się jednym z głównych sposobów prowadzenia egzekucji przez szlachtę. Ważną osobą był woźny, który zanosił zapowiedź zajazdu i ogłaszał zajęcie ziemi przez organizatora zajazdu. Do pojedynków używano broni białej: szerpentyn, rapierów, szabli, karabeli, pałaszy i szpad. Zajazd, chociaż był nielegalny i prawnie zabroniony, stanowił też dobre rozwiązanie konfliktów sąsiedzkich.
Czarna polewka
Staropolska czernina. Była to zupa na bazie rosołu z krwią zwierzęcia, najczęsciej kaczki lub gęsi. Charakterystyczny, niepowtarzalny smak potrawie nadawała krew z dodatkiem octu , aby nie krzepła. Zupę taką podawano kawalerowi, który starał się o ręke panny co oznaczało niezgodę ojca.

Julia Wójcik 2E
Życie w Soplicowie toczy się według ogólnie przyjętych zasad obyczajowości szlacheckiej. Ważnym i znaczącym elementem był ustalony porządek osób w czasie wspólnego wyjścia lub powrotu do domu. Taką kolejność wyznaczał wiek i sprawowane urzędy oraz płeć. Szczególnym szacunkiem darzono osoby starsze cieszące się poważaniem ogółu. Przy stole wyjątkową uprzejmością darzono kobiety. Ważnym elementem obyczaju była również kultura słowa i wypowiedzi. Rozmowy dotyczyły określonych tematów i prowadzone były zgodnie z zasadami sztuki retorycznej.
Full transcript