Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

GELENEKSEL TEKSTiL SANATLARI

No description
by

Ebay GK

on 25 October 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of GELENEKSEL TEKSTiL SANATLARI

GELENEKSEL TEKSTiL SANATLARI
1- DOKUMA SANATLARI
1-Halı
2-Kilim
3-Eski Kumaşlar
4-Cicim, Zili, Sumak
5-Kolan Dokumalar

2- YAZMA (BASKICILIK)
3- DOKUSUZ YÜZEYLER
4- ÖRME SANATLARI
1-Şiş Örücülüğü
2-Tığ Örücülüğü
3-Mekik Örücülüğü
4-iğne Örücülüğü
5-Firkete örücülüğü

5- iŞLEME SANATLARI
1-Sayılı Nakışlar
- Kanaviçe
- Hesapişi
- Telkırma
2-Desene göre yapılan nakışlar
- Sim Sırma işi
- Ajurlu işlemeler
- iğne boyası
- Basit nakış iğneleri

1. HALI
2. KiLiM
3- ESKi KUMAŞLAR
4-CiCiM, ZiLi, SUMAK
5- KOLAN DOKUMALAR
KULLANILAN HAMMADELER
1- Hayvansal (Yün, İpek, Kıl)
2-Bitkisel (Pamuk, Kenevir)
3-Sentetik
KEÇE
Kullanılan Tezgahlar
Sarma TipTezgahlar
Germe Tip (Düz ) Tezgahlar
Yörelere Göre Halılar
1.Akdeniz Bölgesi
2.Doğu Anadolu Bölgesi
3.Ege Bölgesi
4.Güney Doğu Anadolu Bölgesi
5.İç Anadolu Bölgesi
6.Karadeniz Bölgesi
7.Marmara Bölgesi
1.Akdeniz Bölgesi
2.Dogu Anadolu Bölgesi

3.Ege Bölgesi

4.Güney Dogu Anadolu Bölgesi

5.iç Anadolu Bölgesi

6.Karadeniz Bölgesi

7.Marmara Bölgesi
Döşemealtı
Taşkale
Isparta
• Antalya civarında Döşemealtı’da denilen Döşeme ovasında,
Döşemealtı denilen halılar dokunmaktadır.
• Halk arasında Kovanlık halıları da denilen bu örnekler yün malzemelidir.
• Halılarda genellikle Kırmızı, Mavi, Lacivert, Yeşil ve Beyaz renkler hâkimdir.
• Arap(Çırakman), El, Şıngır, Deve, Akrep, Heybe Suyu, Bıçak Ucu, Tutmaç, Top, Mektup, Mersin Yaprağı Topu, Çetene, Çingilli, Yastuk Yanışı, Aklı Su, Böcü, ( Koyun Gözü), Nacaklı Su, Albay Suyu, Küçük Toplu Su, Kırmızı Toplu Su başlıca yanışlardır.
• Döşemealtı’nın eski örnekleri genellikle namazlık seccade tipindedir. Günümüzde Taban Halısı, Kelle Halısı, Yolluk, Minder ve Çanta tipleri de dokunmaktadır. Ayrıca desenlerine göre Haleli, Toplu, Yıldızlı, Kocasulu, Dallı, Mihraplı, Akrepli-Dallı, Yastıklı Top, Ambarlı, Terazili Toplu, ibrikli denilen türleri de vardır.
•Karaman ile Konya arsında kalan bir bölgedir.
•Yün malzeme kullanılmıştır.
• Renklerinde orta Anadolu bölgesine özgü Kırmızı, Mavi, Lacivert, Kahverengi ve Beyaz hâkimdir.
• Taşkale halılarında Türk düğüm tekniği ve Isparta yöresinde topal düğüm diye bilinen Isparta düğümü kullanılır.
• Dokunan örnekler seccade ve yan halısı (yolluk) tipindedir.
• Desenlerinde bitki ve geometrik motifler hâkimdir.
• At Göyneği, Börekli, Balıklı, Yılan Kemiği, Çavuş, Takke, Muska isimleriyle tanınan motifler yaygındır.•
• Göller bölgesi olarar bilinir.
•Çözgü pamuk, düğümler yündür.• Renk sayısı çok fazladır
• Zeminde Kırmızı ve tonları hakimdir. Son yıllarda beyaz ve yeşil tonlarda görülmektedir.
• Halılarda halkın ters düğüm dediği türk düğümü ve Isparta veya hekim düğümü diye adlandırılan tek düğüm tekniği kullanılmaktadır.
• Isparta halıları birinci, ikinci ve kaba halılar şeklinde bir sınıflandırma görülür.
• Halılarda daha çok bitkisel desenler hakimdir.
• Taban halısı, kelle halısı ve seccade halısı tipleri yaygındır.
MALATYA
KARS
Malzeme:
yün
Renk:
siyah, kahverengi ve beyaz renkleri boyanmadan saf olarak kullanılır. Siyah, kırmızı ve yeşil renkleri görülür.
Kalite:
kaba dokumalı ve uzun havlı.
Tipi:
divan(sedir) halısı, yan halısı, seccade, namazlık, yastık halısı ,duvar halısı, yatak halısı ve heybe halısı
Kompoziyon:
Genellikle yanyana dizilmiş eşkenar dörtgen veya içlerine sekizgenlerin yerleştirildiği kare şekilli göbeklerle süslüdür.
Motifler:
Göbeklerin içi, usluplaştırılmış bitkiler ve geometrik karakterli desenler, bazen üsluplaştırılmış ejder figürleri görülmektedir.
Namazlık halıları koyu renkli ve tek yönlü mihraplıdır.
HAKKARi
Bölgede dokumalar genellikle aşiretlerin veya dokuyucunun adı ile tanınır.
Renk:
siyah, kahverengi ve beyaz renkleri boyanmadan saf olarak kullanılır. kırmızı, kahverengi, yeşil, siyah ve beyaz.
Tip:
sedir halısı
Motif:
geometrik, bazende küçük hayvan figürleri bulunur.
KULA
UŞAK
AFYON
MiLAS
BERGAMA
GÖRDES
DiYARBAKIR
GAZiANTEP
ADIYAMAN
AKSARAY- TAŞPINAR
KONYA
KIRŞEHiR (MUCUR)
NEVŞEHiR
KAYSERi
SiVAS
• Taşpınar halıları günümüzde İç Anadolu bölgesinin en önemli halı merkezlerinden biridir.
• Taşpınar halılarının Taban halısı, Kelle halısı, Çift halı, Seccade halısı, Çeyrek Halı, Namazlık halısı, Yastık halısı ve Minder halısı gibi çeşitleri mevcuttur.
• Taşpınar halılarının malzemesi yündür.
• Ortalama 33x40 kaliteye sahiptir.
• Taşpınar halılarında Kırmızı, Kahverengi, Lacivert ve Beyaz renkler hâkimdir.
KONYA- LADiK
KONYA- KARAPINAR
KONYA-SiLLE
• Kırmızı, Kahverengi, Mavi, Lacivert, Yeşil ve Beyaz renklerle karakteristiktir.
• Ladik halılarında yün malzeme kullanılmaktadır.
• Tek düğüm tekniğiyle dokunmaktadır.
• Desenlerinde daha çok Isfahan halı modeli hakimdir.
• Her tür halı tipi mevcuttur.
• Kenar bordürleri, Ladik gülü diye tanınan üsluplaştırılmış lale ve karanfil desenleriyle süslüdür.
Halının dokuma malzemesi yün ve pamuktur.
Kırmızı, mavi,sarı, kahverengi, beyaz renkler görülür.,
Çift halı, seccade, sedir halısı, eğer halısı tipleri dokunmaktadır.
Çift halılar iki şak(parça) meydana gelir.
• Karapınar ve civar köylerinde dokunan halılar bu bölgeye ait bir tip oluşturmuştur. Halılardaki motif, kompozisyon ve renkler bu bölgeye ait olarak belirginlik kazanmıştır.
• Karapınar halılarında desen olarak Direkli Karapınar, göbekli Karapınar, Karapınar Lâdik modeli ile cıvıl göbek uygulamaları geniş yer bulmuştur. Ayrıca çift mihraplı halı seccadeler ile iç içe mihraplı halı seccadeler en tanınmış olanlarıdır.
• Karapınar halılarının diğer özelliği ise halk arasında “Kapalı Düğüm-Hekim Düğüm” denen “Türk Gördes” düğümü atılarak dokunmuş olmasıdır.
• Halıların genelinde kullanılan renkler, Koyu kırmızı, koyu lacivert, sarı, devetüyü, gibi ana renkler yanında açık mavinin ikinci derecede kullanıldığı görülür.
Kırmızı, kahverengi, mavi, lacivert, yeşil, beyaz ve sarı renkleriyle karakteristiktir.
Halılarda halkın deyimiyle, "dar kenar, enli kenar, sandık, göbek ve köşe" bölümleri yer alır.
Bitkisel desenler, geometrik motifler, insan ve hayvan figürleri görülmektedir.
Seccade ve sedir halılarında kandil deseni işlenir
Nevşehir ve Ürgüp yöresinin halılarında daha çok Kayseri, Kırşehir ve Niğde yöresi halılarının etkisi hakimdir.
Kırmızı, kahverengi, lacivert ve beyaz tonludur.
Kenar bordürlerde, başı alev halinde sona eren insan figürleri görülür.
İçi stilize edilmiş bitki motifleriyle süslü göbekli tipleri vardır.

Çözgü ve atkısı pamuk, düğüm ipi yündür.
Halılarda halkın deyimi ile 24 tür renk kullanılmaktadır.
Renkler pastel tonludur.
Kenar sularında ladik gülü motifi gürülmektedir.
Merdiven halinde daralarak yükselen tek yönlü mihrap yer almaktadır.
Mihrabın içi bitki motifleri ve bazen de hayat ağacı deseniyle doludur.
Secade tipi çok görülmektedir.
Lacivert, mavi, kahverengi ve yeşil renk karakteristiktir.
Yün malzemelidir.
Zeminleri genellikle eşkenardörtgen, altıgen ve sekizgenlerden meydana gelen, küçük göbeklerle süslüdür.

Karadeniz bölgesi yüksek dağlar ve ormanlarla çevrilidir.
Kış mevsimi sert ve soğuk, bahar ve yaz aylarının da buna yakın sertlikte geçer.
Bu nedenle, özellikle Batı Karadeniz Bölgesi'nde Samsun'dan Hopa'ya kadar uzanan alanda yetiştirilen koyunların yünü, kalın ve sert olduğu için dokumaya elverişli değildir.
ÇANAKKALE
BALIKESiR- YAGCIBEDiR
iZMiR- HEREKE
• Çanakkale yöresinde Ayvacık, Ezine, Çan ve Kaz dağlarında bulunan yerleşim yerlerinden her biri birer dokuma merkezidir.
• Türklerin 15.yy da bölgeye gelişleriyle gelmiştir.
• Halı ve düz dokumalarda halkın deyimiyle Al(kırmızı), Gara(siyah), Gök(mavi), Yeşil, Tetre(kahverengi), Sarı ve Beyaz renkler hakimdir.
• Halılarda geometrik desenler ve üsluplşatırılmış bitki motifleri görülür.
• Bir halıda dıştan içe doğru; Etlik, Kıyı suyu, Koca su, Küçük su ve zemin bölümleri yer alır.
• Bunlardan her biri farklı desenlerle süslenir.
• Balıkesir Sındırgı yöresi Yağcıbedir halıları Balıkesir Sındırgı, Biga, Bigadiç, ve Bergama yörelerinde dokunan renk, desen ve kalitesiyle kendine özgü bir karaktere sahip, dokunan yörenin ve aşiretin adını taşıyan halı grubudur.
• Yağcıbedir halılarında daha çok seccade, yastık, torba çeşitleri görülür.
• Günümüzde somya halısı, karyola halısı, yolluk halısı, taban halısı, çeyrek halı tipleride dokunmaktadır.
• Eski Yağcıbedir halılarında kalite 40x40,45x45’tir.
• Türk düğüm tekniği kullanılmıştır.
• İlk yıllarda çözgü, atkı ve ilmekleri yünden dokunan hereke halıları daha sonra çözgü ve atkısı pamuk, yün ilmekli, kaliteli halılar dokunmaya başlanmıştır.
• Dolambahçe Sarayı, Yılsız sarayı, köşkler ve Konaklar Herekede dokunan çok büyük boyutlu halılarla döşendiği gibi, ipek ve simli seccade, duvar halıları dokunmuştur.
• Hereke halı fabrikası 1945 te ıslah edilerek tezgah sayısı artırılmış ve halıcılık okulu haline gelmiştir.
• Yün, ipek, altın ve gümüş karışımı ile sim malzeme kullanılarak dokunan bu halılarda çözgü ince eğrilmiş yündendir.
• Atkı ipleri yün veya pamuktur.
• Simli örneklerde sarı renkli çözgüler ipektir.
• İplerin renklerinde sentetik boya kullanılmaktadır.
• Renkler genellikle pastel tonludur.
• Uşak çevresinde dokunduğu için Uşak Halıları olarak tanınır.
• Bu halılar tamamen yün malzeme ile Türk Düğüm tekniğiyle dokunmuştur.
• Renklerinde; Kırmızı, Kahverengi ve Mavi hâkimdir.
• Motifleri bakımından Madalyonlu Uşak Halıları ve Yıldızlı Uşak Halıları olarak iki gruba ayrılır.
• 17.yy.da Uşak’ta Beyaz Zeminli veya Post Zeminli Uşak Halıları diye anılan yeni bir halı grubu ortaya çıkmıştır.
• Beyaz Zeminli Uşak Halıları, Kaplan Postu Desenli Halılar, Kuşlu Halı, Post Motifli Halı diye adlandırılan halılar da mevcuttur.
renk: kırmızı, siyah, beyaz, yeşil ve kahverengi renkler olmak üzere koyu tonlar ile aynı rengin tonları tercih edilmektedir
kalitesi (cm2deki düğüm sayısı): kaba kalite halılar sınıfında yer almakta olup, genellikle 35x40, 30x40 kalitelerinde dokunmaktadır
motif: saçbağı, kurbağacık, mindal, dikkulak, koç boynuzu, kaynak, elibelinde, kaz ayağı, çarklı, kalemli, kuşlu, cepli, ısıranlı, cıngıllı olmak üzere çeşitli desenler kullanılmaktadır.
Halılarda genellikle bir ana bordür küçük sedef etrafını çevrelemektedir. Yörede ana bordüre '' tüfekli su'' veya ''büyük su''; sedeflere ise ''menderes'' ya da ''küçük su'' denilmektedir.
Kula halıcılığını 2 dönemde incelemek mümkündür. En eski örneklerin yer aldığı 17. yüzyıldan yabancı şirketlerin etkili olmaya başladığı 1860’lara kadar süren ve özgün Kula halılarını kapsayan 1. dönem ve 1860’lı yıllardan günümüze kadar süren yabancı şirketlerin ticaretinin ön planda olduğu Kula halıcılığı ise 2. dönemi kapsamaktadır .
malzeme : 18. yüzyıla tarihlenen Kula halıları seccade tipinde olup, yün malzeme kullanılırken, 20. yüzyılın ilk yarısına ait Kula halılarında ise yün ve pamuk kullanılmaktadır.
renk: kırmızıya yakın kahverengi, sarı, mavi, yeşil, beyaz
düğüm: Türk düğümü
kalitesi (cm2deki düğüm sayısı): 30x45, 32x40 ve 26x33
malzeme : yün
renk: bordo, yeşil, sarı, kiremit kırmızısı, gri, ceviz yeşili, palamut rengi ve kiraz rengi de dahil olmak üzere 26 çeşit renk tercih edilmektedir. Bunun yanı sıra çözgü iplikleri genellikle bordo ve kırmızı renklidir
düğüm: Türk Düğüm
Milas halıları genellikle seccade tipinde olup, ortalama 90-100 cm eninde ve 120-130 cm boyutlarında dokunmaktadır.
motif: bitkisel motiflerin hakimdir.
Bergama halılarını, Erken Devir Bergama halıları ( Holbein grubu, Lotto grubu, Bellini grubu, Memling grubu,Transilvanya grubu vb.)ve Geç Devir Bergama halıları (Çanakkale grubu, Yuntdağı grubu, Yağcıbedir grubu, Kozak grubu vb.) olmak üzere 18 gruba ayırmaktadır (Kayıpmaz ve Kayıpmaz,2001: 35).
Yörük ve Türkmenlerin dokuduğu Bergama halıları, Anadolu halılarından 2 farklı noktada ayrılmaktadır. Bunlardan biri boyutları dört köşeye yakın olup, namazlık boyutları az dokunmaktadır. Ayrıca özellikle halının ortasında bir madalyon veya göbek bulunmaktadır. Diğeri bir nokta ise halılarda görülen nazarlık işaretidir. Dokuyucu nazara karşı yumağından bir parça koparıp, halının kilim kısmına dikmektedir. Bu iki nokta Bergama halıları için ayırt edici unsurlarıdır.
• Türk halılarına düğüm tekniğine adına veren, Türk halı sanatı içinde kendine özgü bir yeri olan Gördes halıcılığı, 16.yy.dan itibaren tüm Anadolu’ya yayılmıştır.
• Gördes halıları, Türk halı sanatı içinde renk ve desen bakımından 16.yy. Osmanlı saray halılarının geleneğini Batı Anadolu bölgesinde sürdüren halı gruplarındandır.
• Müze ve koleksiyonlarda 18.yy.da dokunduğu varsayılan Gördes halıları genellikle seccade türündedir. Yünden yapılan Türk düğümü – Gördes düğümü ve tek düğüm kullanılmıştır.
Güney Doğu Anadolu bölgesinde Diyarbakır, Gaziantep, Adıyaman vb. çeşitli yörelerde el halısı üretimi yapılmaktadır. Ancak Batı Anadolu'da bulunan halı merkezleri (Milas, Ladik, Bergama vb.) kadar ön planda olmadığı için, kendine özgü teknik ve desen özelliklerine yönelik bilgiler standart bir şekilde kaynaklarda yer almamaktadır. Güney Doğu Anadolu halılarının ham maddesi yündür.
Halılarında genellikle kırmızı, lacivert, beyaz, kahverengi, siyah renkler görülmektedir.
ATLAS
ince ipekten sık dokunmus duz renkte sert ve parlak kumastir. Avrupa'nm saten dedigi en eski ipekli dokuma teknigidir.
Çicek ve desenlerinin havı zemine nazaran yüksek olan kadife cesididir. Genellikle zeminleri klaptanlı olup deseni kadife ve klaptanla dokunmustur, Çatmalar kaftanlarda,divan, yastık yüzleri gibi mefrusat esyalarında kullanılmıştır .
Atkisi ve cozgusu yiinden, kendine ozgun badem ve kucuk cicek desenleri bulunan kumas cesididir. Dokundukları yerlere gore isim almıslardir. Gürün, Konya, Bursa ve Horasan sallan unludur.
Pamuk ve ipekten dokunmus yollu ve cogunlukla iki renkli kumas cesididir.
Cozguleri ipek, atkıları pamuk ipliginden olan ipekli bir kumas cesididir. Kutnular parlak ve mat cizgtli desenlere sahiptir.
ipekli az da olsa pamuklu cozguleri bulunan burumcuk kumasının atki ve cozguleri iyi bukuldugunden kumas dokumlu ve kıvırcıktır. Sade, siyah ve renkli cubuklu cinsleri bulunmaktadir.
ipekli duz dokunmus ince, parlak kumastır. Taftaya benzer. Daha cok yorgan ve bohca yapımında kullanılmıştır.
Pamuklu bezayak tekniğile dokunmus ince ve kaba cinslerinin bulundugu kumas cesididir.
Cok renkli cizgili kumas cesididlr. Dokundukları yere gore isim almışlardır.
Atkisi pamuk, cozgusu ipek sarıya yakın beyaz zemin üzerine acik turuncu ipekli süslemeleri bulunan kumas cesididir. Edna ve ala olmak üzere iki türü bulunmaktadir.
Çozgusu ipek, atkisında altın alasımlı gumus tel veya dogrudan dogruya gumus tel kullanılarak dokunulan kumastır.
Sert ve hareli ipekli kumas cesididir. Her renkte gezi kumasi dokunmustur. Geziler dokundukları yere gore de adlandırılmıştır. Şam, Halep, Bagdat, Hint gezileri bulunmaktadir.
ipek ve klaptanla dokunmus kumas cinsidir. Yollu olanları vardir. Kumasta kaydirmalı bicimde yer alan kucuk cicek desenleri bulunmaktadır.
Çözgüsü ve atkısı ipek, üst sıra atkısında ayrıca altın alaşımlı gümüş veya doğrudan gümüşlü klaptanla dokunmuş ipekli kumastir.
Çözgüsü ve atkısı ipekten, genelde boyuna yollu, küçük çiçek desenli kumaş çeşididir. XVIII. yüzyıldan sonra III.Selim devrinde dokunmaya baslanan kumasa Selimiye adi verilmistir.
Motiflerinde sirma yerine sarı ipek kullanılan ipekli bir kumas cesididir. XV.yuzyılın ikinci yarısından sonra dokunmaya baslanmıştır. Çiçekli olanına "Serenk", duzune "Sade serenk", beneklisine ise "Şahbenek" adi verilmistir.
Kemha ile beraber en çok kullanılan kumastır. Çizgisi ve atkısı ipek, bazense pamuktan olan havlı kumaştır.
ÇATMA
KADiFE
KEMHA
SELiMiYE
SERENK
SERASER
GEZi
SEVAi
BOGASI
ALACA
ABANI
CANFES
ŞiTARi
BURUMCUK
ŞAL
KUTNU
Horasan Şalı
Gürün Şalı
ZiLi
CiCiM
SUMAK
Her desen ipliğinin kendi desen alanında enine üç üstten, bir alttan atlayarak geçirilmesi ile yapılır. Sıra tamamlanınca bir veya birkaç atkı atılarak sıra sıkıştırılır. Verev desenlerde üç üstten, bir alttan yapılan işlemler her sırada çözgü ipliği kaydırılarak devam ettirilmektedir.
Desen iplikleri, kendi alanında çözgü ipliklerine dolandıktan sonra bazen arkadan yana veya yukarıya doğru geçerek aynı renkteki başka desen alanlarına dolanarak devam eder. Bu ipliklerin çözgülere dolanış şekline ve desen ipliklerinin arasına atkı atılıp atılmamasına göre atkılı sumak dokumalar ve atkısız sumak dokumalar olarak iki kategoriye ayrılır.
Desen iplikleri iki yada üç çözgü üzerinden atlayarak ilerler. Desene göre dokumanın arkasında, yukarıya çapraz, sağa ve sola doğru devam eder. Desen iplikleri sırayı tamamladığında atkı ipliği atılır.
Atkılı Düz Sumak
Atkılı Ters Sumak
Balıksırtı Sumak
Atkılı Çapraz Sumak
Atkısız Düz Sumak
Atkısız Balıksırtı Sumak

Yer Tezgâhlarında Kolan Dokuma
Çarpana Kolan Dokuma
Full transcript