Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Их Монгол Улс

No description
by

Moogii Monherdene

on 4 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Их Монгол Улс

Их Монгол Улс Их Монгол Улс чингис хаан хөвгүүд албат Монгол нутаг дээр Нэгдсэн улс байгуулагдах урьдаж нөхцлүүд Хүннү гүрнээс их авсан төрийн уламжлал
Ангийн тэмцэл хурцадсан . Ноёлогч анги нь нөгөө хэсгийнхээ эсэргүүцлийг дарж байхынхаа тулд төрийн хүчтэй механизмыг илэрхийлж байсан .
Улс орны дотоод нөхцөл байдал , өөр хоорондын байнгын тэмцэлдсэн харилцаа нь нэгдсэн төр байгуулахыг шаардаж байсан .
Монгол оронд бий болоод байсан хамжлагын харилцааны хөгжил нь энэ харилцаа төрийн зүгээс хамгаалах , бэхжүүлэх ботид боломж хүчтэй бодлогыг шаардаж байсан .
Гадаад нөхцөл шалтгаан зэрэг олн шалтгаанаас болжээ . Их Монгол Улсын төрийн
зохион байгуулалт Төрийн дээд эрхийг Чингис хаан барьж түүний дараа ерөнхий сайд буюу улсын ван, төрийн заргагч, шадар сайдууд төрийн зайран нар ордог. Тэдгээрийн дараа Монголын төрийг байгуулахад оролцсон хааны шадар 9 өрлөг ба дархдууд ордог байв. Их Монгол улсын гол хууль нь “ Их засаг ” хууль бөгөөд анхны зарагч нь Шихихутаг байв. Энэ хуульд хаан өргөмжлөх ёс, олон улстай харилцах журам, улсын их хуралдайг хуралдуулах ёс, дархлах ёс, эр цэрэг, ан хомрого, санхүү, алба гувчуур, эрүү, иргэний хууль, гэр бүл болох ёс өвлөх эрхийн тухай тус тус тусгажээ. Чингис хааны тушаалаар хишигтэн хэмээх торгон цэргийн армийг бүрдүүлсэн. Тэднийг ноёдын угсааны хөвгүүдээс шилж сонгож авдаг журамтай. Хишигтэн цэрэг нь дотроо хэвтүүл, хорчин, баатар цэргүүд, торгууд гэсэн 4 үндсэн хэсэгтэй ба тус бүрдээ ажил үүргийн хуваарьтай байжээ. Их Монгол улс
байгуулагдсаны ач холбогдол Овог хоорондын дайн тулаан эцэс болсон нь төрийн нэгдлийг бэхжүүлж Монголын тулгар төр байгуулагдсан . Монгол хэмээх нэрийг дэлхийн давцанд гаргасан. Монгол хэл, Монгол угсаатан бүрэлдэх нөхцлийг бүрдүүлж өгсөн. Хууль / Их засаг /-р гадаад, дотоод бүх хэргийг шийдвэрлэдэг болсон. Өөрийн гэсэн бичиг үсэгтэй болсон. Мөн дуртай шашнаа шүтэх эрхтэй болсон. Цэргийн сайн тактиктай байсан бөгөөд хэлэлцэж байгаад байлддаг байжээ. Чингис хаан нь Алтан улсруу 1211-34 оны хооронд / Гол шалтгаан нь өс хонзон байсан бөгөөд, 1213,1214онд хэлсэн амандаа хүрээгүй учраас дайрж байв / 23 удаа дайтаж байжээ.Тангудруу 1205,1207,1227 онд дайтаж байсан /Стратегийн чухал ордтой газар нутаг байсан, Алтан ордныг эзлэхийн тулд Тангудруу дайрах болсон, Тангуд улстай Алба барих , баруун гараа болгоно цэрэг өгнө гэж гэрээ хийсэн боловч, Гэрээ зөрчиж Алтан улстай хуйвалдаж Хорезмруу дайрахад доромжилсан үг хэлж гэрээгээ зөрчсөн /. Хорезм руу 1219-25 оны хооронд довтолж байв. XIII зуун гэхэд Найман, Татар, Хамаг Монгол, Хэрэйд гэх мэт олон овог аймгууд хоорондоо газар нутаг, эд баялаг, эрх мэдлийн төлөөх тэмцэлд татагдан орж Монгол нутаг дээр эдгээр аймгуудын хооронд байнгын дайн самуунтай байх болсон. Тэмүүжин язгууртан гаралтай байсан тул хаан ширээг эзлэж хагарсан улсаа нэгтгэх зорилго тавиж 1179 онд Ван хаан Тоорил болон Жамуха андын тусламжтайгаар гурван Мэргидэд довтлон өөрийн улсдаа нэгтгэж эхлэсэн. 1194 онд Хэрэйдийн ханлигийг эрхшээлдээ оруулсан. 1196 онд Татар аймагтай дайтан 1202 онд бүр мөсөн мөхөөж,1199 онд Найман аймгийг нэгтгэсэн. Хамаг Монгол Хабул хаанаас хойш эзэнгүй байсан хаан ширээг Тэмүүжин эзлэн 1189 онд Чингис хаанд өргөмжлөгдөн 15 жил зарцуулжээ. Үүнээс хойш 27 настай Чингис хаан нийт Монгол овогтныг нэгтгэн 1206 онд Онон мөрний хөвөөнд Их хуралдай хуралдуулан Тэмүүжинг Чингис хаанд дахин өргөжлөн Их Монгол улсыг албан ёсоор зарлан тунхагласан бөгөөд 17 жил зарцуулжээ. Их Монгол улсын газар нутаг нь Байгаль далайгаас урагш, Хятадын цагаан хэрэм хүртэл, Хянганы нуруунаас өрнө зүг Алтайн уулсыг давсан асар уудам газар нутаг дээр Монгол хэмээх хүчирхэг гүрэн байгуулагдсан. Эдийн засгийн хүрээнд гарсан өөрчлөлт Чингис хаан улсаа 95 мянгатад хуваасан нь цэргийн төдийгүй иргэний засаг захиргааны нэн тохиромжтой зохион байгуулалтын хэлбэр болсон. Мянганы ноён нь зөвхөн цэрэг толгойлох төдийгүй үе улиран захирч байв. Их Монгол улсад төрийн шашин нь Бөө мөргөл байсан хэдий ч бусад төрлийн шашин шүтлэгийг хориглолгүй хөгжүүлсэн . Нийгэм соёлын хүрээнд гарсан нэг том ахиц бол Их Монгол улсын үед төрийн бичиг зохиолгон түүнийгээ ард түмэнд түгээн дэлгэрүүлсэн явдал юм. Мөн нүүдэлчдийн мал аж ахуйг хөгжүүлэхэд онцгой анхаарч хүн амын тоо, хүнс малын бэлчээрийн аль алийг анхаарч байв. Албан татварын нэгдсэн систем тогтоож, харь оронтой худалдаа арилжааг хөгжүүлэх асуудалд илүү анхаарч байжээ. Борохул , Зэлмэ,Боорчи ,Сорхон шар Чингис хааны дархад Чингис хааны дөрвөн нохос буюу шилдэг жанжин Хубилай, Зэлмэ, Зэв, Сүбээдэй. Чингис хааны 9 өрлөг Мухулай, Боорчи, Зэлмэ, Шихихутаг, Сорхон шар,
Зэв, Боохул, Хар хирүгэ, Чуу мэргэн /
Борохулыг нас барахад орсон / . Чингис хааны дөрвөн их хөлөг буюу их сайд Борохул, Боорчи, Мухулай, Чулуун. Голын улс буюу эугийн гал голомт , уугуул Монгол нутаг өргөө нь хэрлэнгийн хөдөө арал Тулуй Баруун Монгол , Тарвагатайн хязгаар өргөө нь Чугучакт байв Эрчис мөрнөөс баруун тийш Амударьяа мөрний адаг Ижил мөрөн хүртлэх нутаг . Өөрөөр хэлбэл Умард Хорезм , нийслэл Ургенчийн хамт түүний өргөө эхлээд Эрчист хожим Ижилд байв . Зүчи Цагаадай Амударьяа мөрнөөс Сыдарьяа мөрний хоорондох Дундад Азийн улс өргөө Самарканд байв . Өгөөдэй
Full transcript