Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Program Değerlendirme Modelleri

No description
by

Ayşe Gülsüm Akçatepe

on 8 June 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Program Değerlendirme Modelleri

Program Değerlendirme Modelleri
Fitzpatrick, Sanders ve Worthen'in Sınıflaması
Gredler'in Sınıflaması
Ornstein ve Hunkins'in Sınıflaması
Popham'ın Sınıflaması
Hedefe Dayalı Modeller
Yönetim Merkezli Modeller
Tüketici Merkezli Modeller
Katılımcı Merkezli Modeller
Uzman Merkezli Modeller
Faydacı Modeller
Çoğulcu Modeller
Pozitivist Modeller
İnsancı Modeller
Hedefe Dayalı Modeller
Girdilere Dayalı Yargısal Modeller
Çıktılara Dayalı Yargısal Modeller
Kararlara Dayalı Modeller
Doğal Modeller
Tyler'in Modeli
programın hedeflerine ulaşılamamış
program yetersiz
programın hedeflerine ulaşılmış
program yeterli
Modelin Aşamaları
Programın genel ve ayrıntılı amaçlarının belirlenmesi
Amaçların sınıflandırılması
Davranışsal amaçların belirlenmesi
Amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığına işaret edecek durumların belirlenmesi
Ölçme araçlarının belirlenmesi ve geliştirilmesi
Öğrencilerin davranışa ilişkin yeterliklerinin belirlenmesi
Davranışsal amaçlarla verilerin karşılaştırılması
Hammond'ın Modeli
Kurumsal etkenleri de dikkate alarak programın hedeflerine ulaşmadaki başarısına odaklanır.
Modelin Aşamaları
Metfessel ve Michael'in Modeli
Programın hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını belirleyebilmek için çeşitli ölçütlerin kullanılmasına odaklanır.
Değerlendirmecinin programın girdilerini dikkate alarak programın değeri hakkında yargıya varmasına odaklanır.
Denklik (Accreditation) Modeli
Modelin Aşamaları
Girdilere dayalı değerlendirme ölçütlerinin (okul kütüphanesindeki kitapların sayısı ve niteliği, öğretmenlerin öğrenim düzeyi, kurumun fiziksel koşulları vb.) belirlenmesi
Denklik ekibinin kurumu ziyaret etmesi
Ölçütler doğrultusunda programın değeri hakkında yargıya varılması
Belirlenen ölçütlerin değerlendirme yapılacak kurumlara gönderilmesi
Kurumların, bu ölçütler doğrultusunda iç değerlendirme raporu hazırlaması
Programlar, denklik kurumları tarafından girdilere dayalı olarak değerlendirilir.
Scriven'ın Hedeften Bağımsız Değerlendirme Modeli
Değerlendirmecinin programın çıktılarını dikkate alarak programın değeri hakkında yargıya varmasına odaklanılır.
Program çıktıları tüketici gereksinimleri temelinde ele alındığından Tüketici Merkezli Model olarak da kabul edilebilir.
Tüketicinin gereksinimlerine dönük en iyi seçeneğin belirlenmesine yardımcı olduğu için Yararcı Değerlendirme Modeli olarak da kabul edilebilir.
Programı hazırlayanlar neleri başarmaya çalıştıklarına (hedefler) değil, programın sonuçlarına odaklanır.
Scriven, belirlenen her hedefi olduğu gibi kabul etme konusunda değerlendirmecileri uyarmaktadır. Bu nedenle, değerlendirmecilerin hedeflerin niteliğini önemsemeleri gerektiğini belirtir.
Scriven, program değerlendirme sürecinde hem girdilerin hem de çıktıların ele alınabileceği eklektik bir modelin de benimsenebileceğini belirtmektedir.
Modelin Aşamaları
Programın katılımcılar üzerindeki etkilerinin belirlenmesi
Programın doğrudan ve dolaylı etkilerinin (main effects-side effects) dikkate alınması gerekir. Bu aşamada değerlendirmecinin belirlenen hedeflerin etkisinde kalmamak için programı geliştiren ekipten bağımsız olarak veri toplaması beklenir.
Neden-Sonuç İlişkilerinin Belirlenmesi
Programın gözlenen etkilerinin belirlenmesi için modus operandi yaklaşımı izlenir.
Modus operandi, bir durumun ortaya çıkmasında etkili olan olaylar, süreçler ve özelliklerin zamandizinsel olarak betimlenmesidir. Böylece sonuçların nedenlerle ilişkilendirilmesini sağlayan bir zincir oluşturulur.
Bu yaklaşımda öncelikle gözlemlenen olayın olası nedenleri belirlenir.
İkinci aşamada ise, belirlenen nedenlerle ilgili olay ya da özelliklerin bulunup bulunmadığı araştırılır.
Değerlendirmeci, araştırılan olası nedenlerin programdan mı yoksa farklı kaynaklardan mı etkilendiğini belirlemelidir.
Stake'in Olasılık - Uyum Modeli
Değerlendirmecinin nicel ölçümler kullanmasını ve nesnel olmasını gerektirir.
Programın tüm katılımcılarının dikkate alınarak katılımcıların program değerlendirme sürecine dahil edilmesi gerekir.
Bu model, planlanan ve gerçekleşen program arasındaki farka ilişkin veri sağlayabilecek bir değerlendirme çerçevesi sunar.
Hedeflenen Girdiler
Mantıksal olasılık
Hedeflenen Süreçler
Hedeflenen Çıktılar
Uyum
Gözlemlenen Girdiler
Gözlemlenen Süreçler
Gözlemlenen Çıktılar
Uyum
Uyum
Modelin Aşamaları
Değerlendirmecilerin, program hakkında karar verecek konumdaki kişilere program hakkında veri sağlamasına odaklanılır.
Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün Değerlendirme Modeli (CIPP)
Planlamaya ilişkin kararlar alınabilir.
Yapılanmaya ilişkin kararlar alınabilir.
Uygulamaya ilişkin kararlar alınabilir.
Yeniden düzenlemeye ilişkin kararlar alınabilir.
Bağlamın Değerlendirilmesi
Girdilerin Değerlendirilmesi
Sürecin Değerlendirilmesi
Ürünün Değerlendirilmesi
Bu aşamanın amacı, hedefleri belirlemek için ölçütler oluşturmaktır. Bu ölçütleri oluşturabilmek için:
Programın uygulanacağı ortamın tanımlanması,
Karşılanmayan gereksinimlerin tanımlanması
İstenilen ve var olan koşulların belirlenmesi,
Bu gereksinimlerin neden karşılanmadığının belirlenmesi gerekir.
Bağlam şunları içerir:
Programın felsefesi, değerleri, hedefleri
Anahtar gruplar
Önceki programlardan çıkarılan dersler
Fiziksel koşullar
Okulda ya da toplumda var olan dayatmalar
Gereksinim duyulan ve tahsis edilen bütçe
Öğretmenlerin ve yöneticilerin algıları, beklentileri ve değerlendirmeleri
Bu aşamada, programın amaçlarına ulaşabilmesi için gereksinim duyulan kaynaklara ve bu kaynakların kullanımına ilişkin veriler toplanır.
Girdiler
Kaynaklar
Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri
Öğretmen yeterlikleri
Öğretim materyallerinin yeterliliği
Şu sorulara yanıt aranır:
Hedefler uygun şekilde ifade edilebilmiş mi?
Hedefler birbiri ile tutarlı mı?
İçerik, programın hedeflerine uygun mu?
Uygun öğretim stratejileri seçilmiş mi?
Okulun kapasitesi programın uygulanmasına uygun mu?
Bu aşamanın amacı, uygulamanın yeterli olup olmadığını belirlemek ve gerekli düzeltmeler için geri bildirim vermektir.
Planlanan etkinlikler ile uygulanan etkinlikler arasında fark olup olmadığına bakılır.
Programın yaygınlaştırılmasından önce eksikliklerin giderilmesine dönük bir pilot uygulama süreci olarak ele alınabilir.
Sürecin değerlendirilmesi aşamasında üç adım izlenir:
Programın tasarım ya da uygulama aşamasında karşılaşılan sorunların belirlenmesi ya da öngörülmesi
Alınacak kararlar için bilgi sağlama
Uygulama süreçlerinin ayrıntılı bir şekilde kaydedilmesi
Bu aşamada şu sorulara yanıt aranır:
Öğretmenler program dökümanlarını nasıl kullanıyor?
Hazırlanan değerlendirme dökümanları öğretmenler tarafından anlaşılmakta mıdır?
Karşılaşılan problemlerin çözümü için öğretmenlere ve öğrencilere yardım sağlanmakta mıdır?
Destek personel yeterince hizmet verebilmekte midir?
Programın maliyeti nedir?
Bu sorulara yanıt aranırken şu yöntemler kullanılabilir:
Gözlem formları
Anketler
Başarı testleri
Performans testleri
Öğretmen davranışı ölçen envanterler
Uzman görüşleri
Bu aşamada, "Hedeflere ne ölçüde ulaşıldı?" sorusuna yanıt aranır.
Bu aşamada elde edilen veriler, programın sürdürülmesi, değiştirilmesi ya da kaldırılması konusunda karar almak için kullanılabilir.
Programın, katılımcıların ihtiyaçlarına daha iyi hizmet vermesine ve daha maliyet-etkin hale getirilmesine yardımcı olur.
Ürünün değerlendirilmesi, hesapverilebilirliğin önemli bir bileşenidir.
Bu aşamada şu sorulara yanıt aranır:
Başarı oranı nedir?
Mezunlar iş bulabilmekte midir?
Mezunların programa ilişkin görüşleri nelerdir?
İş dünyasının mezunlar ve program hakkındaki görüşleri nelerdir?
Bu sorulara yanıt aranırken şu yöntemler kullanılabilir:
Anketler
Başarı testleri
Gözlem formları
İş doyumu ölçekleri
Modelin Aşamaları
Provus'un Farklar Modeli
S
P
C
D
M
S
P
C
D
C
S
P
D
1. Aşama: Tasarım
Program, tasarım aşamasındayken sahip olması gereken standartlarla karşılaştırılır.
M
2. Aşama: Düzenleme
Uygulanmakta olan program öğrenci yetenekleri, personel yeterlikleri ve planlanan öğretim yöntemleri açılarından program standartları ile karşılaştırılır.
3. Aşama: Süreçler
Öğrenci davranışlarının istenilen yönde değişip değişmediğini gösteren veriler toplanır.
Öğrenci özellikleri, sınıf içi etkinlikler ve öğrenci davranışlarındaki değişiklikler ile ilgili veri tabanı oluşturulur.
4. Aşama: Ürünler
Programın bir bütün olarak etkisi, hedeflerin belirlediği standartlar açısından değerlendirilir.
5. Aşama: Maliyet
Maliyet-yarar analizleri gerçekleştirilir.
Modelin Aşamaları
Değerlendirmenin amacı, bir programın aynı şekilde kalması, iyileştirilmesi ya da tamamen kaldırılmasına ilişkin karar vermektir.
Model, daimi değerlendirme ekibinin bulunduğu okul sistemleri için tasarlanmıştır.
Stake'in İhtiyaca Cevap Verici Değerlendirme Modeli
Programın tek bir gerçek değerinin olamayacağı vurgulanmaktadır. Bir programa farklı amaçlar ve farklı kişiler için farklı değerler yüklenebilir. Bu nedenle, katılımcılar dikkate alınarak sorunlar, söylemler, bağlam ve standartlara odaklanılır.
Temel soru, programın farklı kişiler için ne ifade ettiğidir. Bu nedenle, programın bu kişiler için önem taşıyan noktalar açısından değerlendirilmesi beklenir.
1. Katılımcılarla birlikte değerlendirme çerçevesinin oluşturulması
2. Katılımcılarla birlikte ilgili konu, sorun ya da soruların belirlenmesi
3. Değerlendirmeyi yönlendirecek soruların oluşturulması
4. Programın kapsamının, etkinliklerinin belirlenmesi ve öğrenciler ile personelin gereksinimlerinin tanımlanması
5. Gözlem, görüşme, günlük tutma, örnek olay çözümlemesi gibi yöntemlerle verilerin toplanması
6. Verilerin yorumlanması ve temel sorunların belirlenmesi
7. Bir ara raporla ilk bulguların sunulması
8. Rapora ilişkin tepkilerin ve kaygıların incelenmesi
9. Birbiriyle çelişen ve örtüşen verilerin bulguları destekleyecek şekilde düzenlenmesi
10. Sonuçların raporlaştırılması
Modelin Aşamaları
Eisner'ın Uzmanlık/
Eğitsel Eleştiri Modeli

1. Betimleme
Okul veya sınıftaki olumlu ya da olumsuz durumların anlaşılmasını kolaylaştırmak için ortam ya da süreçler betimlenir.
Ortam ya da süreçler betimlenirken, durumu olduğu gibi ortaya koymanın yanı sıra değerlendirmecinin sürecin duyuşsal boyutunu da yansıtması beklenir.
2. Yorumlama
Betimleme aşamasında anlatılanlar anlam ve önem açısından yorumlanır.
3. Değerlendirme
Betimlenen ve yorumlanan etkinliklerin eğitim açısından önemi sorgulanarak değerlendirilir.
4. Temalaştırma
Değerlendirme sonuçlarında tekrar eden iletiler temalar altında tanımlanır. Böylece programın belirleyici özellikleri ortaya çıkarılmış olur.
Modelin Aşamaları
Sınıf içi etkileşime, öğrenme sürecine, okul yaşamına ve öğretimin kalitesine odaklanır.
Eisner, tek başına nicel çalışmaların sınıf içi etkinliklerin zenginliğini ve karmaşıklığını yansıtamayacağını savunur.
Uzmanlık ve eleştiri olmak üzere iki bileşeni vardır.
Eisner'a göre uzmanlık, "eğitsel açıdan anlamlı olana değer verme sanatı"dır ve değer verme eylemi eleştiri yoluyla gerçekleştirilir.
Değerlendirmeci, sınıf ortamında katılımcı gözlemci olarak ve okulun ve programın niteliği hakkında sorular sorarak nitel araştırmalar yürütür.
Programın hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığının belirlenmesine odaklanır.
Programın doğal ortamda incelenmesi ve katılımcıların programa yükledikleri anlamlar dikkate alınarak yorumlanmasına odaklanılır.
1. Programın değerlendirilecek boyutunun (hedeflerin) incelenmesi
3. Davranışsal hedeflerin belirlenmesi
5. Hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığına ilişkin sonuçların çözümlenmesi
2. İlgili kurumsal ve öğretimsel değişkenlerin belirlenmesi
4. Hedeflerde belirtilen davranışların değerlendirilmesi
1. Program değerlendirme sürecine katılacak bireylerin belirlenmesi
2. Amaçların genelden özele doğru sıralanması
3. Belirlenen amaçlar doğrultusunda öğrenme yaşantılarının gözden geçirilmesi
4. Ölçme araçlarının geliştirilmesi
5. Ölçme araçlarının uygulanması
6. Verilerin çözümlenmesi
7. Verilerin programın felsefesi ve hedef standartlarına göre yorumlanması
8. Sonuçlar doğrultusunda gelecekteki uygulamalara ilişkin önerilerin geliştirilmesi
Modelin Aşamaları
Mantıksal olasılık
Deneysel olasılık
Deneysel olasılık
T
R
M
M
T
R
M
M
T
R
S
P
C
D
M
M
T
R
Full transcript