Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of sintaksis/palaugnayan

No description
by

Ian Navotas

on 3 September 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of sintaksis/palaugnayan

Sintaksis/
Palaugnayan

c.mga pangungusap na may panaguri at paksa
e.mga uri ng paksa
2.paksang panghalip
3.paksang pang-uri
1.paksang pangngalan
2.paksang panghalip
3.paksang pang-uri
4.paksang pang-abay
5.paksang pandiwa
6.paksang pawatas o batayan ng pandiwa
a.kami ay delegasyon ng pilipinas
b.sila ay gumagawa ng mga sasakyang pangkalawakan
a.hinahangaan ang matatalino.
b.kapuri-puri ang mga masisipag
mga halimabwa
1.paksang pangngalan
a.sumusulat ng talambuhay ang pinuno
b.naghihintay ng ulan ang mga magsasaka.
1.panaguring pangngalan
2.panaguring panghalip
3.panaguring panguri
4.panaguring pandiwa
5.panaguring pang-abay
6.panaguring pawatas
2. Panaguri ang bahagi ng pangungusap na nagbibigay ng kaalaman o impormasyon tungkol sa paksa.
Sa dating paraan ng pagbibigay-katuturan, sinasabing ang panaguri ang nagsasabi ng tungkol sa simuno.
d.mga uri ng panaguri
1.paksa ang bahaging pinagtutuuan ng pansin sa loob ng pangungusap. nasa paksa ang pokus ng sinasabi sa loob ng pangungusap.
halimbawa: nag-aalaga si inang ng mga baboy at manok
Ang pangungusap ay isang sambitlang may patapos na himig sa dulo. Ang patapos na himig na ito ang nagsasaad ng naipahayag na ng nagsasalita ay isang diwa o kaisipang nais niyang ipaabot sa kausap.

ang inang. sa kahulugang pansemantika, ito ang gunaganap ng kilos na isinasaad ng pandiwang nag-aalaga.
d.mga uri ng panaguri
1.panaguring pangngalan
2.panaguring panghalip
3.panaguring panguri
4.panaguring pandiwa
5.panaguring pang-abay
6.panaguring pawatas

1.panaguring pangngalan
eg.Luntiang rebolusyon ang paksa ng pulong.
tungkol sa pagbabayad ng buwis ang editoryal ngayon.
2.panaguring panghalip
eg. siya ang puno ng barangay
kayong mga kabalat namin ang aming inaasahan sa kilusang ito.
3.panaguring pang-uri
-maaaring isang salita o isang parirala
1.nahati ang bahay nang disiplina.
2.para sa bayan ang kanyang balak.
pangungusap
eg. malinamnam ang manggang hinog.
mainam sa kalusugan ang klima sa pilipinas.
4.panaguring pandiwa
-yaong ang pinakamahalagang salita ay pandiwa. makikilala ang pandiwa dahil sa impleksyon o banghay nito ayon sa aspekto.
eg. nagsasaka siya.
nagsasaka sa mga gilid ng bundok.
1.paksang pangngalan
2.paksang panghalip
3.paksang pang-uri
4.paksang pang-abay
5.paksang pandiwa
6.paksang pawatas o batayan ng pandiwa
f.kayaian ng panaguri
3.paksang pang-uri
a.hinahangaan ang matatalino.
b.kapuri-puri ang mga masisipag
mga halimabwa
1.paksang pangngalan
a.sumusulat ng talambuhay ang pinuno
b.naghihintay ng ulan ang mga magsasaka.
6.paksang pawatas o batayan ng pandiwa
a.hilig niya ang magtinda.
b.kinalilibangan ko ang magbasa.
e.mga uri ng paksa
(cc) image by nuonsolarteam on Flickr
2.paksang panghalip
a.kami ay delegasyon ng pilipinas
b.sila ay gumagawa ng mga sasakyang pangkalawakan
4.paksang pang-abay
a.ang dito ay maghintay muna
b.ang doon ang pasulungin agad.
5.paksang pandiwa
a.huwag mong gambalain ang nananalangin.
b.mahuhusay ng mga namumuno.
ang panaguri ay maaaring buuin ng isang salita, isang parirala o isang sugnay. ang panaguring isang salita lamang ay maaaring pangngalan, panghalip, pang-uri, pang-abay, pandiwa o pawatas.
sa sinasabing isang salita ay hindi isinasama ang mga pananda. ang panaguri parirala ang maaaring pariralang pangukol o pariralang pawatas na gumaganap ng tungkulin ng pangngalan, pang-uri o pang-abay.
halimabawa ng pariralang pang-ukol
1.hinggil sa pagpapabahay sa mahihirap ang kumperensya kahapon.
halimbawa ng pariralang pawatas
1.mag-aral magmaneho ng awto ang aasikasuhin niya ngayong bakasyon.
f.kayarian ng panaguri
A
B
one
two
Compare
(cc) image by anemoneprojectors on Flickr
1.panaguring pangngalan
pangungusap
panaguri
paksa
pangngalan
eg.Luntiang rebolusyon ang paksa ng pulong.
tungkol sa pagbabayad ng buwis ang editoryal ngayon.
2.panaguring panghalip
pangungusap
panaguri
paksa
panghalip
eg. siya ang puno ng barangay.
kayong mga kabalat namin ang aming inaasahan sa kilusang ito.
3.panaguring pang-uri
-maaaring isang salita o isang parirala
1.nahati ang bahay nang disiplina.
2.para sa bayan ang kanyang balak.
pangungusap
panaguri
paksa
pang-uri
eg. malinamnam ang manggang hinog.
mainam sa kalusugan ang klima sa pilipinas.
4.panaguring pandiwa
-yaong ang pinakamahalagang salita ay pandiwa. makikilala ang pandiwa dahil sa impleksyon o banghay nito ayon sa aspekto.
pangungusap
panaguri
paksa
pandiwa
eg. nagsasaka siya.
nagsasaka sa mga gilid ng bundok.
uri ng panaguring pandiwa
1.yaong may komplimento o layon
2yaong walang komplimento o layon
mga uri ng pandiwa
1.pandiwang katawanin
2.pandiwang ganap na palipat/absolutong palipat
3.pandiwang di sapilitang palitan/ palipat na opsyunal.
eg. gumising siya nang maaga kangina.
kumulo ang tubig.
ganap na palipat yaong pandiwang laging may kasamang tuwing layon. sa ganitong uri ng pandiwa ay hindi maaaring alisin ang tuwirang layon nang hindi masisira ang kabuuang diwa ng pangungusap.
1.nagpatay ng baboy si mang gusting
2.nagpatakbo ng sasakyan si mang tiago.
di sapilitang palipat yaong maaaring mayroon o walang kasamang tuwirang layon.
1.kumain siya
2.kumain siya ng pansit luglog sa palengke.
Kahulugan ng pangungusap
Pag-aaral ng estraktura ng mga pangungusap.
Sintaks/Sintaksis
Sa wikang Filipino, maaaring mauna ang paksa sa panaguri at maari din namang pagbaliktarin ito. Samantalang sa wikang Ingles laging nauuna ang paksa.
Halimbawa a. Mataas ang puno.
b. Ang puno ay mataas.
c. The tree is tall.
(hindi maaaring ‘Tall is tree.’)

b. Bumulsa ako ng mabangong panyo.
c. Bubulsa ako ng mabangong panyo.
d. Binulsa ako ng mabangong panyo.
Ang pangungusap ay pag naguusap ang mag kausap at nakikinig sa mga usapan ito ay paguusap na may PANGUNGUSAP.
Binubuo ito ng panlahat na sangkap, ang panaguri at ang paksa subalit buo ang diwa.
Sintaksis/Sintaks ay ang tawag sa pormasyon ng mga pangungusap sa isang wika.
“Ang pangungusap ay isang sambitlang may patapos na himig sa dulo. Ang patapos na himig na ito ang nagsasaad na naipahayag na ng nagsasalita ang isang diwa o kaisipang nais nyang ipaabot sa kausap”- Santiago at tiangco(1991)
Halimbawa
Si Francia ay maganda.
Si Francia ang pinakamaganda sa balat ng lupa!
Ang teoryang realismo ay nagsasaad na dapat nating pagtuunan ng pansin ang katotohanan kaysa sa kagandahan.
Dalawang Uri ng Pangungusap
Pangungusap na Di-ganap
Ang mga pangungusap na ito ay mayroon lamang isang salita.
Halimbawa:
Pangungusap na Ganap
Pangungusap na ganap.
Ang mga pangungusap na mayroong simuno at panaguri.
Halimbawa ng pangungusap:
f.naku!-pagkayamot
e.hala!-pagkabahala
d.aray!-pagdaing
c.uy!-panunukso
b.ehem!-pagpapahiwatig
a.he!-pagka-asar
a. Ang Pilipinas ay may tatlong malalaking pulo.
Uri ng mga Pangungusap na Di-ganap
Mga Pormularyong Panlipunan
Mga pagbati, pagbibigay-galang, atbp. na nakagawian na sa lipunang Pilipino.

Mga pangungusap na Pautos/Pakiusap
Ang pangungusap na pautos ay nag-uutos o nakikiusap. Gumagamit ito ng salitang paki ang pakiusap.

Mga pangungusap na Sagot Lamang
Sagot sa mga tanong na hindi na kailangan ng paksa.

Mga pangungusap na Eksistensyal
Nagpapahayag ng pagkamayroon ng isa o higit pang tao, atbp. Pinangungunahan ito ng may o mayroon.
Halimbawa: Mayroon daw ganito roon.
Mga pangungusap na Pahanga
Nagpapahayag ng damdaming paghanga.

Halimbawa: Kayganda ng babaing iyun!
Mga Sambitla
Tumutukoy sa mga iisahin o dadalawahing pantig na nagpapahayag ng matinding damdamin.

Halimbawa: Aray!
Mga pangungusap na Pamanahon
Nagsasaad ng oras o uri ng panahon.

Halimbawa: Maaga pa
Halimbawa: Magandang umaga po.
S:Kaibigan.
Halimbawa: T:Sino siya?
Halimbawa: Pakidala.
Sugnay na Makapag-iisa
Ang sugnay na nakapag-iisa ay binubuo ng mga salita na may simuno at panauri na nagsasaad ng ganap na kaisipan at nakakatayo nang mag-isa, samakatuwid, ito ay tinatawag ding pangungusap. Nagpapahayag ito ng diwa. Puno o malayang sugnay ito.
Sugnay na Di-makapag-iisa
Ang Sugnay na Di-makapag-iisa ay pangkat ng mga salita na binubuo ng simuno at panaguri ngunit ito ay hindi nagsasaad ng ganap na kaisipan at samakatuwid, hindi nakakatayo nang mag-isa. Hindi nagpapahayag ng buong diwa. Katulong o di-malayang sugnay ito. Maari ding gamiting pangngalan, pang-abay o pang-uri sa pangungusap.
Mga Uri ng Sugnay na Di-makapag-iisa:
Sugnay na Pang-abay – nagbibigay ng kaalaman kung ano ang nagyayari sa Sugnay na Nakapag-iisa. Sumasagot sa tanong na kailan (Pang-abay na pamanahon)
Ang Sugnay na Pang-uri - gumagamit ng pangkat ng mga salitang pang-uri. Ito ay naglalarawan sa simuno o pangngalan.
Ang Sugnay na Pangngalan – pangkat ng mga salita na nagsisilbing pangngalan sa pangungusap. Tumutukoy ito sa gawa o pangyayari.
Dalawang Bahagi ng Pangungusap
Simuno
Ay ang paksa o ang pinag-usapan sa pangungusap. May mga panandang si, sina kung tao ang simuno at ang o ang mga kung bagay, lunan o pangayayari.

Pinag-uusapan sa pangungusap. Kadalasang sumasagot sa tanong na ano at sino. Kapag bagay ang pinag-uusapan Ano at kapag tao ang pinag-uusapan Sino.

Panaguri
Ito ay ang bahagi ng pangungusap na nagsasabi ng kung ano tungkol sa simuno.
Halimbawa:
Ang mga bata
ay tumatakbo.
Simuno
Panaguri
Mga Sugnay
Iba't ibang uri ng Simuno/Paksa
SIMUNO
-ang paksa o ang pinag-uusapan

Paksang Pangngalan/ Pariralang Pangngalan
Ang paksa ng pangungusap ay maaaring isang pangngalang pambalana o pantanggi.
Halimbawa:
Ang paboritong libro ni Ayan
ay ang "Ibong Adarna."
(simuno)
(panaguri)
(pangngalang pambalana)
(pangngalang pantangi)
Mahilig magtanim ng mga puno
(panaguri)
ang mga Pilipino.
(simuno)
(pang-abay)
(pangngalang pantangi)
Paksang Panghalip
Ang paksa ng pangungusap ay isang panghalip.
Ako
ay tumutulong sa aking mga magulang.
(simuno)
(panaguri)
(panghalip)
(pandiwa)
Tagapaghatid
sila ng balita.
(panaguri)
(simuno)
(panghalip)

Ayon sa pangungusap na walang paksa
Ayon sa kayarian
Ang pangungusap ay may apat na kayarian: payak, tambalan, hugnayan at langkapan.
Ang payak na pangungusap ay nagpapahayag ng iisang kaisipan. Maaaring nagtataglay ng payak o tambalang simuno at panaguri. May apat itong kayarian: payak na simuno at payak na panaguri; payak na simuno at tambalang panaguri; tambalang simuno at payak na panaguri; at tambalang simuno at tambalang panaguri.
Halimbawa:
Nagtatag ng isang pangako si Arnel at umisip siya ng magandang proyekto para sa mga kabataan sa kanyang pook.
Ang tambalang pangungusap ay binubuo ng dalawa o higit pang sugnay na makapag-iisa:


Halimbawa:
Gaganda ang iyong buhay kung susunod ka sa mga pangaral ng inyong magulang.


Ang hugnayang pangungusap ay binubuo ng isang sugnay na makapag-iisa at isa o dalawang sugnay na di-makapag-iisa.

Ang langkapang pangungusap ay binubuo ng dalawa o mahigit pang sugnay na makapag-iisa at dalawa o mahigit pang sugnay na di-makapag-iisa.
Paksang Pandiwa/ Pariralang Pandiwa
Ang paksa ng pangungusap ay isang kilos.

Mga Halimbawa:
Ang pagbabasa ng mga libro

ay nakatatalino.
(simuno)
(panaguri)
(pandiwa)
Nakapagpapalakas ng buto
ang pag-inom ng gatas sa umaga.
(simuno)
(panaguri)
(pandiwa)
(pandiwa)
Paksang Pang-uri / Pariralang Pang-uri
Ang paksa ng pangungusap ay naglalarawan sa pangngalan o panghalip.
Dapat nagtutulungan
(panaguri)
(pang-uri)
Ang taong mapagkumbaba ay itataas,
(simuno)
Mga Halimbawa:
(panaguri)
at ang taong mapagmataas ay ibababa.
(pandiwa)
(pang-uri)
(pandiwa)
(simuno)
(pang-abay)
ang mga mahihirap at mga mayayaman.
(pang-uri)
Paksang Pang-abay/ Pariralang Pang-abay

(simuno)
Ang paksa ng pangungusap ay mga salitang naglalarawan sa pang-uri, pandiwa, o kapwa pang-abay.
Ang tamang pag-awit ng Lupang Hinirang
Maghapong ipinasyal ni Noel
ang kanyang kapatid sa parke.
Mga Halimbawa:
(simuno)
(panaguri)
ay dapat isinasapuso.
(pang-abay)
(pang-abay)
(panaguri)
(pang-abay)
(panghalip)
Iba't ibang uri ng Panaguri
PANAGURI
-naglalarawansasimuno o paksa

Panaguring Pangngalan / PariralangPangngalan
Ang panaguri ay maaaringpangngalangpantangi o pambalana

Panaguring Panghalip
Mga Halimbawa:
Panaguring Pandiwa/ PariralngPandiwa
Ang panaguri ay salitang naglalarawan ng kilos.
Panaguring Pang-abay/ Pariralang Pang-abay
Mga Halimbawa:

Panaguring Pang-uri
Mga Halimbawa:

Sina Dick Gordon ng Subic, Bayani Fernando ngMarkina, at JejomarBinay ng Marikina
(pangngalang pantangi)
ang mga naging pinunong Pilipinas na malaking nagawa para sa bansa.
(pandiwa)
Ang pangalawang magulang natin
ay ang mga guro.
(pang-uri)
(pangngalangpambalana)
(simuno)
(panaguri)
(panaguri)
(simuno)
Mga Halimbawa:
Ang panaguri ay maaaring maging panghalip na panao kung ang pangngalan ay Inihahalili sa pangngalang pantanggi o panghalip na pamatlig kung nagtuturong isang bagay.
(simuno)
(panaguri)
Ang mga taga paghatid ng balita
ay sila.
(pangngalan)
(panghalip)
(panaguri)
(simuno)
Tayo
(panghalip)
(pangngalan)
ang pag-asa ng bayan.
Mga Halimbawa:
(panaguri)
(simuno)
Ang pag-inom ng gatas
(pandiwa)
(panaguri)
Nagdarasal kami
(pandiwa)
ay nakapagpapalakas ng buto.
(pandiwa)
(simuno)
bago at pagkatapos naming kumain.
(panghalip)
Angpanaguri
ay mga salitang naglalarawan sa pangngalan o panghalip.
ang bansang inaalagaan ang kalikasan.
Ang taong mapang-alipusta
ay masama
(pang-uri)
(pang-uri)
(panaguri)
(pangngalan)
(pang-uri)
Maganda
(simuno)
(panaguri)
(simuno)
Ang panaguri ay mgasalitang naglalarawan sa pang-uri, pandiwa, o kapwa pang-abay.
(panaguri)
(simuno)
(pang-abay)
Mahinahong pinag-usapan ng magkakapatid
Si Bernadette
(simuno)
(panaguri)
ay malakas na nagsasalita.
(pangngalan)
ang kanilang problema.
(pangngalan)
(pang-abay)
(pandiwa)
Mga Halimbawa:
Halimbawa:
Ang aming pangkat ay naglinis ng mga kalye at nagpinta ng mga pader sa paaralan.
Halimbawa:
Ang buhay sa mundo ay pansamantala lamang kaya't dapat na tayo ay magpakabuti upang makamit ang kaligayahan sa kabilang buhay.
Ang salitang sintaksis ay galing sa Grigeyo(Greek) na syntassein na ang syn - pag-aayos at tassein – pagkakasama.
Tumutukoy ito sa estruktura ng mga pangungusap ng mga tuntuning nagsisilbing patnubay sa pagsasabi ng kawastuhan ng isang pangungusap.
a. Binulsa ko ang mabangong panyo.
Pangungusap ay lipon ng mga salita ng nagpapahayag ng buong diwa at buong kahulugan.
Payak
Tambalan
Hugnayan
Langkapan
Full transcript