Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Eğitim Araştırmalarında Üçgenleme (Triangulation)

No description
by

Mithat KORUMAZ

on 7 January 2017

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Eğitim Araştırmalarında Üçgenleme (Triangulation)

ÜÇGENLEME (TRIANGULATION) YÖNTEMİ
ÜÇGENLEME (NİRENGİ) NEDİR?
Üçgenleme (Nirengi), esas olarak yapı, inşaat, yer ve deniz bilimleri gibi alanlarda "bilinen en az iki noktadan haraketle bilinmeyen noktanın ya da noktaların tahmin edilmesi, bulunması" anlamında kullanılan bir terimdir (Britannica, 2000).

Araştırma bağlamında ise "bulguların yorumlanma kabiliyetini arttırmak için araştırma tasarımını daha güçlü kılan iki ya da daha fazla yönü işe koşmaktır " (Campbell ve Fiske, 1959; Denzin, 1970; Polit ve Hungler, 1995).



Bilimsel Araştırmalar
Bilimsel nitelikteki çalışmalarda, tanımlama, açıklama, gerekçe üretme ve kontrol etme işlevlerine uygun olarak doğru olduğu varsayılan bilgiye ulaşmak en temel amaçtır.


Araştırma Yöntemi Olarak Üçgenleme (Nirengi)
Üçgenleme, aynı çalışmada iki ya da daha fazla veri kaynağının, araştırmacının, metodolojik yaklaşımın, teorik bakışaçısının (Denzin, 1970; Kimchi, Polivka ve Stevenson, 1991) veya analitik yöntemin bir arada kullanılmasıdır (Thurmond, 2001).
Üçgenleme Türleri
1-Ölçüm Üçgenlemesi (Data Triangulation)
;
araştırmada zaman, mekan ve bireyle ilgilidir (Denzin, 1970). Ölçüm, verinin toplandığı zamana, bağlama ve kimden toplandığına göre farklılaşmaktadır (Denzin, 1970; Mitchell, 1986).

Ölçüm üçgenlemesinde zaman, farklı zamanamlarda aynı fenomenle ilgili verilerin elde edilmesini içerir (Kimchi vd., 1991).

Ölçüm üçgenlemesinde bağlam, ölçümün yapıldığı amacının ölçüme kattığı anlama olan etkisiyle ilgilidir. Çalışmanın çerçevesi aynı zamanda çalışma kapsamında ulaşılan verilerin anlamlandırılmasını sağlar (Flick, Kardorff ve Steinke, 2004).

Ölçüm üçgenlemesi, bir konuya ilişkin birden fazla ölçümün yapılması ve olabildiğince çok yönünün farkedilmesine imkan sağlar (Neuman, 2013).

2- Gözlemci Üçgenlemesi (Investigator Triangulation);

Bir çalışma için iki ya da daha fazla sayıda gözlemci, görüşmeci veri analizcisinin araştırmanın verilerinin toplanması ve çözümlenmesi sürecinde bulunmasını ifade eder (Denzin, 1970).

Araştırmacı sayısının iki ya da daha fazla olması verilerin toplanması ve yorumlanmasında geçerlik ve güvenirliği arttırabilir ancak "gözlemci/araştırmacının" yanlılığı özellikle nitel çalışmalarda güvenirliğe etki edebilir.
Bu nedenle araştırmacıların temel amacı güçlü iç ve dış geçerliliğe ve güvenirliğe, kapsamı geniş çoklu bir bakışaçısına (Boyd, 2000) ve muhtamel yanlılıkları en aza indirgenmiş (Mitchell, 1986; Shih, 1998) çalışmalar tasarlamak ve yürütmektir.
Denzin (1970), bir araştırmada geçerliğin ve güvenirliğin arttırılması, yorumlama gücünün artması, araştırmacı yanlılığının en aza indirgenmesi ve farklı bakışaçılarının sunulması için üçgenleme (nirengi) yönteminin kullanılmasını önermektedir.

Not: Üçgenleme, karma yöntem demek değildir!!!
Üçgenleme, yer bilimlerinden sosyal bilimlere taşınmış metaforik bir söylemdir. Son 20 yıldır hem nicel hem de nitel çalışmalar için önemli bir tartışma konusudur (Flick, 1998; Seale, 1999; Steinke, 1999).
Üçgenleme özellikle nitel çalışmalarda özel bir öneme sahiptir. Çünkü nitel çalışmalar nicel çalışmalara göre güvenirlik bakımından daha çok desteğe ihtiyaç duymaktadır (Marotzki, 1995; Schründer-Lenzen, 1997).
Denzin (1978)'in üçgenlemeyi nitel çalışmalarda geçerliğin yükseltilmesi için bir yöntem olarak açıklamasının ardından 35 yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu görüş bugün hala tazeliğini korumaktadır (Flick, Kardorff ve Steinke, 2004).
Bu kombinasyonlar,

- Ölçüm Üçgenlemesi (Data Triangulation),

- Gözlemci Üçgenlemesi (Investigator Triangulation),

- Yöntem Üçgenlemesi (Methodological Triangulation),

- Kuram Üçgenlemesi (Theoretical Triagulation) olarak ortaya çıklmaktadır (Denzin, 1970; Patton, 1990; Kimchi, Polivka ve Stevenson, 1991).
Eğer birden çok üçgenleme aynı çalışma içerisinde kullanılırsa "çoklu üçgenleme" (complex/multiple triangulation) olarak adlandırılmaktadır (Denzin, 1970; Polit ve Hungler, 1995; Woods ve Catoranz, 1988).

Örneğin, bir çalışmada hem ölçüm kaynakaları hem de gözlemci sayısı iki ve daha fazla sayıda ise bu çalışma çoklu üçgenleme yöntemiyle yürütülmüştür.
3- Yöntem Üçgenlemesi (Methodological Triangulation);
Yöntem üçgenlemesi aynı zamanda "karma yöntem" (mixed method) olarak da adlandırılmaktadır (Barbour, 1998; Greene ve Coracelli, 1997; Polit ve Hungler, 1995).

Yöntem üçgenlemesi, aynı zamanda hem "veri toplama yöntemlerini" hem de "araştırmanın tasarımını" ifade ettiği için anlaşılmaz görülebilir.

Araştırmacıların bazıları yöntem üçgenlemesini nitel ve nicel tasarımlar bağlamında, paradigmatik bir bakış açısıyla değerlendirirken (Babour, 1998; Greene ve Coracelli, 1997; Thumond, 2001), diğer araştırmacılar sadece nitel ve nicel veri toplama, analiz etme ve yorumlama yöntemlerine yönelik felsefik tartışmalardan uzak bir biçimde yoğunlaşmışlardır (Goodwin ve Goodwin, 1984).

Karma yöntemin tecih edilmesinin en temel sebebi olarak tek bir yöntemin doğurduğu eksikliklerin veya zayıflıkların diğer yöntemlerle gideriliyor olmasıdır (Mitchell, 1986).


Yöntem üçgenlemesinin iki farklı türü mevcuttur. Bunlardan biri "yöntem içi üçgenleme (with-in-method triangulation)" ve diğeri ise "yöntemler arası üçgenleme (between or across-method triangulation)"dır.

a) Yöntem içi üçgenleme
; aynı tasarım yaklaşımında en az iki farklı veri toplama yönteminin tercih edilmesidir (Kimchi vd., 1991)
Örnek;
Odak Grup Görüşmesi
Gözlem
Nitel
Araştırma
Yöntemi
Nicel
Araştırma
Yöntemi
Ölçekle Veri Toplama
Var olan sayısal verileri kullanma
b) Yöntemler arası üçgenleme;
aynı çalışmada hem nicel hem de nitel veri toplama yöntemlerinin kullanılmasını ifade eder (Boyd, 2000;Denzin, 1970; Kimchi vd., 1991; Mithcell, 1986).
Araştırma
Ölçekle veri toplama
Nicel Veri
Görüşme
ile veri toplama
Nitel Veri
4- Kuramsal Üçgenleme (Theoritical Triangulation);
Denzin (1970)'e göre bilimsel bir çalışmada iki veya daha fazla teorinin kullanılması kuramsal üçgenleme olarak adlandırılabilir.

Kuramsal üçgenlemenin temel amacı araştırmanın yürütülmesinde farklı/çoklu bakışaçısının sağlanabilmesidir.

Kuramsal üçgenlemede yer alacak bakışaçıları veya hipotezler araştırmacının hedefleriyle ilgili olabileceği gibi tam tersi bir anlayış da sunabilir (Denzin, 1970).

Kuramsal üçgenleme aynı zamanda aynı veri setinden elde edilecek bilgi ile farklı teorilerin test edilmesine de imkan tanımaktadır (Boyd, 2000).


Not: Ölçüm Analizi Üçgenlemesi (Data Analysis Triangulation); Bu üçgenleme yöntemiyle ilgili tam bir görüş birliği yoktur. Kimchi (1991) iki yada daha fazla yöntemin verilerin analiz edilmesinde kullanılmasıdır. Verilerin analizinde aynı analiz ailesine ait yöntemler kullanılabilmektedir.
Örnek; Tanımlayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizinin birlikte kullanılması.
Üçgenlemenin Faydaları
En genel anlamda üçgenleme, ölçümlerde güvenirliğin arttırılması; konu alanının ve bulguların anlaşılmasında yenilikçi yolların oluşturulması; teorinin desteklenmesi ve sağlamlaştırılması; problemin daha anlaşılır hale getirilmesidir.
1. Ölçüm Üçgenlemesinin Faydaları; Banik (1993)'e göre ölçüm üçgenlemesi elde edilen verinin miktarı, çeşidi ve doğasına olumlu yönde katkı sağlamaktadır. Sosyal bilimlerde veri üçgenlemesi hayati öneme sahiptir çünkü tek bir bilgi kaynağı ilahi bir kaynak olmadığı sürece kusursuz bilgiyi sunamaz.

2. Gözlemci Üçgenlemesinin Faydaları; verilerin toplanması, kodlanması, analiz edilmesi ve raporlanmasında çalışmayı amacına yakınlaştırır (Denzin, 1970; Mitchell, 1986) ve aynı zamanda iç geçerliliğin yükseltilmesine imkan verir (Boyd, 2000). İki ve daha fazla gözlemcinin araştırmaya dahil edilmesi yapılacak çalışmadaki dürüstlüğü arttıracağından bulguların güvenirliği de yükselecektir (Banik, 1993; Lincoln ve Guba, 1985).
Çok az çalışmacı hem nitel hem de nicel araştırma yöntemleri konusunda uzmanlaşmıştır. Farklı yöntemlerde uzamanlaşmış kişilerin bir arada çalışması etkililiği arttıracaktır (Polit ve Hungler, 1995)
3. Yöntem Üçgenlemesinin Faydaları; Tek bir yöntemin ulaşamadığı anlamlı bir bilgiye ve eşsiz farklılıklara ulaşma olasılığı sunmaktadır. Polit ve Hungler'a (1995) göre sayıların açıklamada yetersiz kaldığı yerlerde nitel veriler araştırmacılara yol gösterebilir. Bunun yanında nitel verinin genellenemeyecek nitelikteki bulguları ancak sayısal verilerle daha geniş kesimlere genellenme imkanı sunmaktadır (Duffy, 1987).


4. Teori Üçgenlemesinin Faydaları; Bir çalışmada farklı teorilerin
işe koşulması daha geniş ve daha derinlemesine analize imkan verecektir (Banik, 1993).
Üçgenlemenin Olası Sınırlıkları
Üçgenlemenin sınırlıkları en genel anlamıyla şunlardır ( Boyd, 2000; Flick, Kardorff ve Steinke, 2004; Lincoln ve Guba, 1985);

1. Araştırmaya ayrılması gereken zaman artacaktır,

2. Üzerinde çalışılması gereken daha çok veri olacaktır,

3. Muhtemel gözlemci anlaşmazlıkları (kişilik özellikleri ve bilimsel yöntemlere bakış açısı),

4. Teorik çeşitliliğin getireceği muhtemel uyumsuzluklar,

5. Neden üçgenleme stratejilerinin kuldığının anlaşılamaması,

6. Farklı yöntemlerle elde edilmiş verilerin anlamlı bir bütün elde edilmesi için gözlemci uzmanlığına ihtiyaç vardır,

7. Özellikle nitel çalışmalarda birden çok gözlemci veri toplanmasında (görüşmelerde) katılımcılardan alınacak cevapları etkileyebilir,

8. Teori üçgenlemesinde eğer kavramlar iyi tanımlanamaz ise oluşacak karmaşıklık aynı zamanda tutarlı sonuçlara ulaşılmasını engelleyebilir.

Banik, B.J. (1993). Applying triangulation in nursing research. Applied Nursing Research, 6(1), 47-52.

Barbour, R.S. (1998). Mixing qualitative methods: Quality assurance or qualitative quagmire? Qualitative Health Research, 8(3), 352-361.

Boyd, C.O. (2000). Combining qualitative and quantitative approaches. In

P.L. Munhall & C.O. Boyd (Eds.), Nursing research: A qualitative perspective (2nd ed., 454-475). Boston: Jones & Bartlett.

Britannica, E. (Ed.). (2000). Triangulation [On-line]. Available: http:// www.britannica.com

Campbell, D.T., & Fiske, D.W. (1959). Convergent and discriminate validation by the multitrait-multimethod matrix. Psychological Bulletin, 56(2), 81-105.

Denzin, N.K. (1970). The research act: A theoretical introduction to sociological methods. Chicago: Aldine.

Duffy, M.E. (1987). Methodological triangulation: A vehicle for merging quantitative and qualitative research methods. Image: Journal of Nursing Scholarship, 19, 130-133.

Goodwin, L.D., & Goodwin, W.L. (1984). Qualitative vs. quantitative research or qualitative and quantitative research? Nursing Research, 33(6), 378-380.

Greene, J.C., & Caracelli, V.J. (1997). Advances in mixed-method evaluation:The challenges and benefits of integrating diverse paradigms. San Francisco: Jossey-Bass.

Kimchi, J., Polivka, B., & Stevenson, J.S. (1991). Triangulation: Operational definitions. Nursing Research, 40(6), 364-366.

Lincoln, Y.S., & Guba, E.G. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage.

Lincoln, Y.S., & Guba, E.G. (2000). Paradigmatic controversies, contradictions, and emerging confluences. Inc.

Mitchell, E.S. (1986). Multiple triangulation: A methodology for nursing science. Advances in Nursing Science, 8(3), 18-26.

Nueman, W. L. (2013). Toplumsal Araştırma Yöntemleri. Yayın Odası.

Polit, D.F., & Hungler, B.P. (1995). Nursing research: Principles and methods (6th ed.). Philadelphia: Lippincott.

Shih, F.J. (1998). Triangulation in nursing research: Issues of conceptual clarity and purpose. Journal of Advanced Nursing, 28(3), 631-641.

Thumound, V. A. (2001). The Point of Triangulation. Clinical Scholarship. 33 (3), 253-258.
Kaynakça
Full transcript