Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PANGHIHIRAM NG SALITA

No description
by

Cielo Marie Ramos

on 23 June 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PANGHIHIRAM NG SALITA

ANO NGA BA ANG PANGHIHIRAM NG SALITA?
Walang salitang buhay na gaya ng Filipino ang puro dahil sa pagkakaiba-iba sa kultura ng mga bansa,may mga salitang banyaga nana hindi matatagpuan sqa salitang Filipino kapag isinasalin.sapangyayaring ito,ang tanging magagawa ay manghiram o dili kaya aylumikha ng bagong salita.Walang masama sa panghihiram ng salita.hindi namankailangan pang humingi ng pahintulot sa bansang hihiraman na mgasalita;hindi rin kailangan pang isauli ang salita pagktapos na hiraminhindi rin ito nakakahiya

Bukod sa katotohanang ang wika ay nakasanding sa kultura, may mga salita rin na hango sa pangalan ng kilalang tao tulad ng voltage, watt at quixotic na tinatawag na eponym. Dahil dito, hindi lahat ng salita ay maaring bigyan ng salin at talagang hindi maiiwasan ang panghihiram ng mga salita lalu ang mga salitang agham at teknikal.
Gamitin ang kasalukuyang leksikon sa Filipino bilang panumbas sa mga salitang banyaga.
Halimbawa:

HIRAM NA SALITA FILIPINO
attitude pag- uugali
rule tuntunin
ability kakayahan
wholesale pakyawan
west kanluran


AYON SA PAG-AARAL:
Limang libong salitang kastila na hiniram sa Filipino.
Tatlong libong salitang malay.
Isang libo sa ingles at daan-daang mga salita rin ang hiniram natin sa Instik, Arabe, Sanskrito, Latin, Niponggo, Aleman, Pranses at iba pa.
Salitang teknikal at pang agham ang una nating hiniram.
PANGHIHIRAM NG SALITA
Maraming Salamat!
MGA TUNTUNIN SA PAGHIRAM NG SALITA
1987 Alpabeto at Patnubay sa Ispeling

Ang paggamit ng walong (8) dadgdag na letra sa mga salita at ekspresyong hinihiram ay nababatay lamang sa mga sumusunod na kondisyon:

- Patanging ngalan
- Salitang katutubo mula sa ibang wika sa Pilipinas
- Salitang hindi konsistent ang ispeling o malayo ang ispeling sa bigkas
- Salitang pang-agham at teknikal
- Simbolang pang-agham
Kumuha ng mga salita mula sa iba't ibang katutubong wika ng bansa

Halimbawa:
HIRAM NA SALITA FILIPINO
hegemony gahum
imagery haraya
Muslim priest iman
Husband bana
stepson/ stepdaughter manak
stepmother manding
Bigkasin sa orihinal na anyo ang hiniram na salita mula sa Kastila, Ingles at iba pang wikang banyaga, at saka baybayin sa Filipino.
Halimbawa:

Kastila Filipino
cheque tseke
liquido likido
quilates kilatis

Ingles Filipino
centripetal sentripetal
commercial komersyal
advertising advertayzing

Iba pang Wika Filipino
coup d’etat (French) kudeta
kimono (Japanese) kimono
blitzkrieg (German) blitskrig
Gamitin ang mga letrang C, F, Ñ, J, Q, V, X, Z kapag ang salita ay hiniram nang buo ayon sa mga sumusunod na kondisyon:
Pantanging Ngalan
Tao: Quirino John
Lugar: Canada Valenzuela City
Gusali: Ceñeza Bldg. Condominium
Sasakyan: Qantas Airlines
Pangyayari: First Quarter El Niño

Salitang Teknikal o Siyentifiko
Halimbawa:
cortex
enzyme
quartz
filament
Marxism
x-ray
zoom
joules
vertigo
infrared

Salitang may iregular na ispeling o gumagamit ng dalawang letra o higit pa na hindi binibigkas o ang mga letra ay hindi katumbas ng tunog.
Halimbawa:
bouquet
rendezvous
laissez-faire
champagne
plateau
monsieur

Salitang may internasyonal na anyong kinikilala at ginagamit.
Halimbawa:
taxi; exit; fax

Gamitin ang mga letrang F, J, V, Z para katawanin ang mga tunog /f/,
/j/, /v/, /z/ kapag binaybay sa Filipino ang mga salitang hiram.
Halimbawa:
fixer → fikser
subject → sabjek
vertical → vertikal
zipper → ziper

Gamitin ang mga letrang C, Ñ, Q, X sa mga salitang hiniram nang buo.
Halimbawa:
cornice requiem
xenophobia cataluña
reflex

2009 Gabay sa Ortograpiya ng Wikang Filipino
A. Huwag manghiram. Hanapan ng katumbas sa wikang pambansa ang konsepto.
“rule” = “tuntúnin” hindi “rúl”
“narrative” = “salaysáy” hindi “náratív”
B. Huwag pa ring manghiram. Gamitin ang lokal na termino o ihanap ng katumbas sa mga lokal na wika ang konsepto.
“tarsier” = “máomag”, “málmag” (Bol-anon)
“whale shark” = “butandíng” (Bikol)

C. Kapag walang eksaktong katumbas, hiramin ang salita batay sa sumusunod na kalakaran:
1. Kung wikang Espanyol ang pinanghiraman, baybayin ang salita ayon sa ABAKADA.
“cebollas” -> “sibúyas”
“socorro” -> “saklólo”
“psicología” -> “sikolohíya”
2. Kung wikang Ingles at iba pang wikang dayuhan ang pinanghiraman, panatilihin ang orihinal na anyo.
“mommy”
“sir”
“psychology” -> “psychology” hindi “saykólojí”

3. Panatilihin ang orihinal na baybay ng mga salitang pantangi, panteknikal at pang-agham.
Manuel Luis Quezon
Ilocos Norte
chlorophyll
sodium chloride
4. Baybayin alinsunod sa ABAKADA ang mga hiram na salita na na iba na ang bigkas at/o kahulugan sa orihinal.
stand by -> “istámbay”
up here -> “apír”
hole in -> “hólen”
D. Gamitin ang baybay ng salitang hiram na matagal na o lagi nang ginagamit.
“teléponó” hindi “teléfonó”
“pamílya” hindi “família” o “famílya”
“epektíbo” hindi “efektíbo” o “efektívo”
“kongréso” hindi “konggréso” pero ang bigkas ay [koŋ.' gre .so]
E. Iwasan ang paggamit ng mga letrang wala sa ABAKADA sa pagbaybay ng mga hiram na salita. Ang istriktong ponetikong baybay ngmga hiram na salita, laluna sa wikang Ingles, ay nakikipagkumpetensiya saorihinal na baybay. Maaaring pagkamalan itong maling ispeling.

Halimbawa:
“palatunúgan” o “ponolohíya” hindi “fonólojí”
“úri ng wíkà” o “baráyti ng wíkà” hindi “varáyti ng wíkà”
“pasalaysáy” o “naratìbo” hindi “náratív”

F. Sumunod sa opisyal na pagtutumbas.
“Repúbliká ng Pilipínas” hindi “Repúbliká ng Filipínas”
“aghám panlipúnan” hindi “sósyal-sáyans”

2001 Revisyon ng Alfabeto
Full transcript