Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Untitled Prezi

No description
by

enkhzaya tumenjargal

on 12 March 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Untitled Prezi

Хүннү гүрний задрал Гүйцэтгэсэн: Намуун
Түмэнжаргал
Цогжавхлан
Жаргал
Батбуян Хүннүгийн доройтол
юунаас үүдэв ? . . 2.Эзэлсэн аймгуудын дунд
бослого тэмцэл ихээр гарах болсон. 3.Хан улсын хагаралдуулах
гэсэн хорон явуулга 4.Хятадыг баримтлагч
зонхилогч нар олширсноос. 5./Байгал цаг уурын
шалтгаанаас./
учир нь энэ үнэн
эсэх нь баттай бус. Хүннүгийн доройтлын
шалтгаанууд 1.Өвөр хоорондын эв түнжингүй байдлаас болж удаа дараа хоорондоо дайтах. Хүннүгийн өргөн
уудам нутаг Эрх мэдлийн төлөөх өрсөлдөөн МЭӨ 1-р зуунаас эхлэн орон нутгийн
удирдлагуудын хүрээнд бие даах
байр суурь улам хүчтэй цухалзах болжээ. Биеэ даан тусгаарлах гэсэн ноёд, жанжидын энэ байдал МЭӨ 60-аад оны үест дээд цэгтээ хүрч, цус урсгасан өрсөлдөөний уршгаар МЭӨ 57 онд Хүннү гүрэн хүч тэнцүү 5 бүлэгт хуваагдав. Үүний дараахан Чжичжи шаньюй, Хуханьеэ шаньюй нарыг тойрсон томоохон бүлэглэлүүд үүсчээ. Хүннү Өмнөд ба Умардад
хуваагдсан нь Хүннү гүрэн Хятадын түшмэг
хараат улс болсон нь Шалтгаан: - Умар зүгээс ирэх Чжичжи шаньюйн
байнгын түрэмгийлэл
- Хүннүгийн ноёд язгууртнуудын олонхийн
санал МЭӨ 53 онд Хуханье шаньюй нэг хөвгүүнээ Хань улсад барьцаа болгоод дараа жил нь өөрөө Чанань хотод очиж Сюандид бараалхжээ. Хятадын Вассал
улс болсоныг
зарласан. Хүннү гүрний
хүчин чадал гандан буураагүй. Шаньюйг сүр
бараатай угтуулжээ. Хүннү нарын олонхи нь Чжичжи шаньюйн захиргаанд байсан боловч тэрээр Хятадын тусламж дэмжлэгийг олсон Хуханье шаньюйгаас ихэд болгоомжилж өргөө гэрээ Хангайн нуруу, Орхоны хөндийгөөс Жунгар нутгийн Тарвагайн өвөрт шилжүүлсэн. МЭӨ 48 он- Хятадын элч Хятадын дайсагнал МЭӨ 47 онд Хуханье шаньюй хуучин нутаглаж байсан Дорнод монголдоо ирсэн. Хүннү хэдийгээр Хятадын түшмэг улс болсон боловч Хуханье шаньюйд
Хүннүгийн
үндсэн хэсэг Казакстан Жунгар Хягас Динлин МЭӨ 40-41 оны үест Чжичжи шаньюй Ромын цэргийн тусламжтайгаар Таласт бэхлэлт хот барижээ. МЭӨ 37 онд Хятадын баруун хязгаарын цэрэг Таласт гэнэт довтлон орж иржээ. МЭӨ 33 онд Хуханье шаньюй Хань улсын эзэн хаанд бараалхаад Хань улсаас гүнж авсан. МЭӨ 31 он- Хуханье шаньюй нас барж түүний 1 хөвгүүн Фүчжүлэй-Жоди цолтой шаньюй болсон.


МЭӨ 8 он- Хүннүгийн шаньюйн ширээнд зүүн этгээдийн Чжүки ноён Наньчжияс гэдэг сурвалжит язгууртан Үчжүлю-Жоди шаньюй хэмээн өргөмжлөгджээ. МЭӨ 5 он- Ухуань
аймгийн ноён Хань улсын хил хязгаар МЭ 1 он- Баруун хань улсын эзэн хаан нас барсан.
МЭ 4 он- Хань улс Ухуанийг Хүннүд алба барихыг хориглосон. Ван Мань 2 үе үсэг дуудлага бүхий нэртэй хүн байхыг хориглосон. Ухуань нарыг цуглуулж Шофан боомтыг бүслүүлсэн. Хүннү нарыг Хятадын хилрүү цөмрөн орохыг зөвшөөрсөн. МЭ 9 онд Ван Мань баруун хань улсын хаан ширээг эзлэн авчээ. Улаан Хөмсөгтний бослого 17 онд Хятадад гарсан Ван Маний эсрэг тариачны бослого юм. Юй шаньюй тэргүүтэй Хүннү нар Улаан хөмсөгтний бослогыг дэмжиж Хятадын хил рүү довтлон Хань улсын хил дээр Хятадын цэргийн их хүчийг босогчдын эсрэг хандуулалгүй барьж байжээ. МЭ 25 онд босогчид Чананьд дайран орж Ван Манийг алжээ.
Гуан Уди хаан сууж зүүн Хань улсыг байгуулж Хүннүтэй ихэд дотночлох болсон. Умард Хүннү 33 онд Гуан Уди хаан Хүннүгийн эсрэг их цэрэг хөдөлгөсөн боловч тэр нь ялагдаад Хүннү нар Хятадын хилийг түйвээж,зүүн Хан улс хил хязгаарын иргэдээ нутгийн гүн рүү татан нүүлгээд тэдний байсан газрыг Хүннү нар эзлэн авч Хятад орны хил хязгаар дотор Хүннүгийн эзэмшил газрууд бий болж иржээ.46 онд Юй шаньюй нас барснаар түүнийг эсвэл Хуханье шаньюй,Ван Чжаофцзянь нарын хөвгүүн Иту-Чжяны,эсвэл Үчжүлю-Жоди шаньюйн хөвгүүн Би залгамжлан шаньюй болох ёстой байжээ.Юйг түүний 2р хөвгүүн Пүнү залгамжилжээ. Өмнөд Хүннү Би шаньюй Хятадын зүүн өмнөд хэсгийн Югянь овог аймгийг захирч байсан бөгөөд Зүүн Хан улсад Хүннүгийн ихэд нууцалдаг байсан газрын зургийг сэм илгээгээд 47 онд Хятадад дагаар орох хүсэлт гаргажээ 48 онд Би ноён Хүннүгийн өмнөд хязгаарын 8 аймгийн зонхилогч нарыг хуралдуулж Зүүн Хан улсад дагаар орохоор шийджээ. Би шаньюй Зүүн Хан улсын Уди хаантай гэрээ хэлэлцээр байгуулаад Пүнүгийн хамт үлдсэн Хүннү нараас Хятадын умард хилийг сэргийлэн хамгаалах үүрэг хүлээсэн байна.Өмнөд Хүннү нар хойч үеийн Өвөр Монголын Ордос,түмэд нутаг Хятадын Шаньси,Шэньси мужийн хойт хэсэгт нутаглах болжээ. 50-иад оны эхээр Ухуань,Сяньби нар бослого гаргаж Умард Хүннүгээс тасран салжээ.
58 оны үест Манжуур дахь Манж,Тунгус угсааны овгууд бас Умард Хүннүгээс тасран салсан.Харин баруун хязгаар буюу Дорнод Туркестан үндсэндээ Умард Хүннүгийн захиргаанд бараг хэвэр үлдсэн байна.
55 онд Би шаньюй нас барж,Мо(55-56),Хань(56-59),Чжан(63-85) шаньюй нар төр барьсан байна.
64 онд Умард Хүннүгийн шаньюй нь Хятадаас хилийн худалдааны зах нээх хүсэлт гаргасан боловч зүүн Хань улсын засгийн газар зөвшөөрсөнгүй. 80-аад оны үест Өмнөд Хүннү нар Хятадтай улам нягт харилцаатай болсон байхад Умард Хүннү бараа тааваараар ихэд гачигдаж 84 онд Зүүн Хан улсын засгийн газарт хандсан.
85 онд Умард Хүннүгийн 73 том овог нь Хятадад дагаар орсон.
86 онд Өмнөд Хүннүгийн шаньюй Шиги түүнийг довтлон ноцтой хохирол учруулсан.
87 онд Сяньби нар довтлон байлдаж Умард Хүннүгийн шаньюй Юлюг барьсан.
89 онд өмнөд Хүннүгийн шаньюй Түньтүхэ Хятадын эрх баригчидтай хуйвалдан умард Хүннү улсыг хүч хавсран цохиж бүрмөсөн устгахаар тохиролцжээ. Түүний дараа Умард хүннүгийн шаньюй Юйчжүгянь Хятадтай найрамдаж гэрээ байгуулахыг хүссэнд Хятад зөвшөөрөх дүр үзүүлж байгаад 93 онд түүнийг мэхлэн барьсан.Өмнөд Хүннү нарын хувьд Түнтүхэ шаньюй нас барснаар Аньго хэмээх шинэ шаньюй гарч ирсэн.Аньго шаньюй Умард хүннүгээс дагаар орогсод дээр тулгуурлаж байхад Хятадын тал Шиги ноёныг дэмжиж байжээ.140 онд Өмнөд Хүннүгийн 3000 хүн Хятадын мэдлээс гарсан.304 онд Өмнөд хүннүгийн 5 аймгийн ахлагч,зонхилогч нар хуралдаж Хятадад алдсан эрх сүрээ цэргийн хүчээр эргүүлж авна хэмээн шийджээ. Лю Юань жанжинаар удирдуулан Хятадын Цзинь улсын эрхшээл нөлөөнөөс тусгаарлан салснаа тунхаглажээ.305 оноос эхлэн тэрээр умард Хятадын ихээхэн хэсгийг байлдан эзэлж Өмнөд Хүннүгийн Хан улс хэмээхийг байгуулж ю Пинянь хотод нийслэлжээ.311 онд Лю Юань Эртний Хятадын зүүн баруун 2 нийслэл Лоянь,Чанань хотуудыг эзлэн авч Лоянь хотод нийслэлээ шилжүүлээд 318 онд эзэн хаан болсон байна.319 онд тэрээр нас барж Люйо хаан болсноор нийслэлийг Чананьд шилжүүлэн улсын нэрийг Чжао хэмээн өөрчилсөн. 328 онд Шилэ Өмнөд Хүннү,Умард Хятадын Чжао,бага чжао2 улсыг нэгтгэж 330 онд биеэ эзэн хаан хэмээн өргөмжилж Есянь хотод нийслэлээд нийт Умард Хятад даяар ноёрхох болсон байна.Өмнөд хүннүгийн тэрхүү эзэнт гүрний сүүлийн хаан нь Шихү хаан байсан бөгөөд 349 онд нас барсных нь дараагаар түүний өргөмөл хятад хөвгүүн Ши Минь тэргүүтэй Хятадууд бослого гаргаж Өмнөд Хүннүгийн Эзэнт гүрнийг мөхөөсөн байна. Үүгээр Хүннүгийн түүх дусаагүй юм. Өмнөдийнхөндөө бут цохигдон олон хэсэг болж тарж бутран, хөөгдөн нүүдэллэцгээсэн ба тэд одоогийн Европт хүрч очсон Кангю аймагтай холбоо тогтоон хэсэг зуур хүчирхэгжиж өрнө дахиныг чичрүүлж байсан түүх бий. МЭ 406 оны Ижил мөрний адаг урсгал орчимд Хүннү нарын ордод Атилла хаан мэндэлжээ. Цусан холбоогоороо тэр яах аргагүй монгол угсаатан төдийгүй зан чанараараа ч монгол байжээ. Атиллаг бага байхад 410 онд эцэг нь нас барж авга ах болох Октар,Рагула нар 12 настайд нь Ромруу барьцаанд илгээжээ. Рагула хаан Атиллын оронд Ромын эзэн хаанаас Аетиус нэрт хөвгүүнийг хүлээн авснаар Хүннү гүрний ирээдүйн хаан,Ромын ирээдүйн агуу жанжин нар багадаа барьцаагаар солигдож байсан өвөрмөц түүх үлджээ. Атилла барьцаанд очсон эхэн үедээ Ромын үзэл суртлыг шүүмжлэн эсэргүүцэж , хоёр ч удаа оргохоор завдаад бүтээгүй. Удалгүй нөхцөл байдалтай илтээр зөрчилдөхөө зогсоож, Ромын дотоод гадаад бодлого, армийн давуу сул талыг судалж, гадаадын элч төлөөлөгчидтэй хийх уулзалт, ярилцлагыг тогтмол ажиглаж, Ромчуудаас манлайлал, бичиг хэргийн олон зарчмыг суран, нэг ёсондоо Өрнө, Дорнын удирдахуйн ухааны уламжлалыг нэвтэрхий мэдэх удирдагч болон өсчээ. Тэрнээс зүгээр нэг арьс нөмөрсөн бүдүүлэг, зэрлэг нэгэн байсангүй. Чухамхүү Ромын нэр төрийн шүүхийн барьцаанд байхдаа л Атиллагын толгойд агуу хүчирхэгдээ дэндүү итгэх хоёр Ромыг эзлэх холч ухааны стратеги төлөвлөгний үр хөврөл бүрэлдсэн байх. Атилла насанд хүрмэгц эргэн ирсэн. Атилла хаан 443,447-448 онуудад Дорнод Ромын эзэнт гүрэн рүү хоёр удаа довтолж Доод Мизи, Фраки, Иллири зэрэг мужууд, Балканы хагас арлыг эзэлж нийслэл Константинополь хотод тулан очжээ. Дорнод Ромын эзэнт гүрний хоёрдугаар Феодосий хаан халдан түрэмгийлэгчдийн довтолгооныг барьж дийлэхгvй гэдгээ ойлгож Хүннүчүүдэд жил бvр 2100 фунт алтны татвар өгч байх амлалт авч Дунай мөрний доод хэсэгт орших Даки мужийг "бэлэглэж" байж эсэн мэнд мултарчээ. Хүннүчүүд дараа жил нь 452 онд Өрнөд Ромын эзэнт гүрэн рүү дахин аян дайн өдөөж хилийн бэхжүүлсэн шугамыг сэтэлж Умард Италийг түйвээж Аквили хотыг сүйтгэж худалдаа арилжааны баян Милан хотыг булаан авч Ром хотод тулж ирэв. Атиллагийн түрэмгийллийн үр дүнд Венеци хот үүссэн гэж үздэг. Аттила хаан таалал төгссөний дараа хөвгүүд нь өөр хоорондоо хаан ширээ булаалдсанаас морин цэргийн хүч нь суларч, омог хоорондын дайн байлдаан эхэлж хорин жилийн дараа Хүннүгийн хvчирхэг гүрэн задран мөхжээ. Хүннү гүрний сэргэлт Улаан хөмсөгтний бослогын дараагаар Хүннү хүчирхэгжиж, Ухуань Сяньби зэрэг зүүн зүгийн аймгуудыг эргүүлж өөрийн эрхшээл нөлөөнд оруулж аваад Баруун хязгаарт Хятадтай амжилттай өрсөлдөн ихэнхийг өөрийн талд барьж чадаж байв. - Хятадад урьд нь эзлэгдсэн аймгуудаа авсан.
- Зүүн Хань улсын умард хилийн доторх зарим нутгийг эзэлсэн.
- Модунь шаньюй, Лаошан шаньюй нарын эзэлсэн бараг бүх бүх нутаг орныг захирсан. МЭ 30 онд Зүүн Хань улсын эзэн хаан Гуан Уди Хүннүгийн шаньюйд хандаж найрамдал, ургийн гэрээг сэргээн байгуулах тухай санал гаргажээ. Гэтэл үүнийг нь Хүннү хүлээн аваагүй.
МЭ 33 онд Гуан Уди хаан Хүннүгийн эсрэг их цэрэг хөдөлгөсөн боловч ялагдсан. Анхаарал тавьсанд баярлалаа!
Full transcript