Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe

No description
by

Monis Monis

on 7 October 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe

Wojny sprawiedliwe i niesprawiedliwe
Konflikt z zakonem krzyżackim
Zakon
Krzyżacy, Zakon Krzyżacki (pełna nazwa - Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie ) , to jeden z największych zakonów rycerskich, które powstały w XII wieku w wyniku krucjat. Krzyżacy opanowali Prusy Wschodnie oraz tereny Łotwy , Estonii, a także ziemie polskie. Słynna siedziba Krzyżaków to zamek w Malborku (Malbork). Malbork stał się miejscem Krzyżaków w efekcie ich sprowadzenia przez Konrada Mazowieckiego.
1226
1308-1309
Początek konfliktowi polsko-krzyżackiemu dało podstępne zajęcie przez Krzyżaków w 1308-1309 Gdańska i Pomorza Gdańskiego. Władysław I Łokietek usiłował odzyskać utracone terytoria na drodze sądowej (przed sądem papieskim, 1320). Mimo korzystnego dla Polski wyroku Krzyżacy nie zwrócili Pomorza. Przygotowując się do wojny, Łokietek zawarł sojusz z księciem litewskim Giedyminem. Krzyżacy sprzymierzyli się z królem czeskim Wacławem II.
Na terenie dzisiejszego województwa kujawsko-pomorskiego zlokalizowana jest kraina historyczna – ziemia chełmińska, która była kolebką tworzącego się w XIII w. na terenie Prus państwa zakonu krzyżackiego
Ksiażę Konrad Mazowiecki
Z księstwem mazowieckim sąsiadowały plemiona Prusów i Jaćwingów, które były pogańskie. Regularnie prowadziły one łupieżcze najazdy na Mazowsze.
Książę Konrad władający Mazowszem, nie potrafił poradzić sobie z tym problemem, sprowadził więc braci zakonu krzyżackiego w 1226 roku, nadając im ziemię chełmińska.
Hermann von Salza wielki mistrz zakonu krzyżackiego w latach 1210-1239, faktyczny twórca potęgi zakonu.
Wielki mistrz zakonu krzyżackiego
:

| reprezentowanie zakonu
| prowadził politykę zagraniczną
| najwyższy rangą

W 1309 Krzyżacy wybudowali zamek w Malborku, który stał się stolicą państwa zakonnego.
Był jedną z najpotężniejszych twierdz w średniowiecznej Europie.

Świadkowie mówili nawet o 10 000 ofiar. Ulice w mieście miały zamienić się w rzeki krwi, z których piły psy. Po zajęciu miasta w Pomorze ruszyła podobno dziesięciotysięczna armia krzyżacka, by zająć okoliczne większe ośrodki miejskie. Co doprowadziło do rzezi dokonanej przez Zakon Krzyżacki na obrońcach grodu gdańskiego?
Główną przyczyną rzezi była zmiana warunków umowy Boguszy i Heinricha von Plötzkau przez stronę polską bez informowania strony krzyżackiej. Umowa ta dotyczyła zbrojnej interwencji w Gdańsku, polegającej na odbiciu go z rąk Brandenburczyków i oddaniu z powrotem pod rządy Władysława Łokietka. Pierwotnie Krzyżacy mieli w zamian zająć gród leżący w Gdańsku na okres roku, ostatecznie pozwolono im przejąć tylko jego połowę.
Obraz Jana Matejki z 1879, Łokietek zrywa układy z Krzyżakami w Brześciu Kujawskim. Od 1308 r. starania władcy odnowionego Królestwa Polskiego i jego następców będą zmierzać do odzyskania Pomorza Gdańskiego (domena publiczna).
1331
Bitwa pod Płocwami
Rankiem 27 września 1331 roku, wojska krzyżackie obozujące niedaleko Radziejowa, zostały podzielone na dwie części. Pierwszą z nich liczącą ok. 4-4,6 tys. zbrojnych, Otto von Lutterberg zaczął wyprowadzać z obozowiska między godziną 5:30 a 6:00. Pozostała część wojska pod dowództwem Dietricha von Altenburg, miała zapewne zwinąć obóz i razem z wozami ruszyć jej śladem. Tymczasem wojska polskie także zwinęły obóz i ruszyły śladem wojsk zakonnych, przy czym działania wywiadowcze utrudniała gęsta mgła, ograniczająca widoczność
Krótko przed godziną 9:00 rano wyruszyć mogła także grupa marszałka von Altenburg, który zapewne zamierzał podążać w stronę Brześcia. Opóźnienie w uszykowaniu wozów i ustawieniu wojska w kolumnę marszową zniwelowało przy tym odległość między ścigającymi Krzyżaków Polakami, co więcej mgła uniemożliwiała obu armiom zorientowanie się w zamiarach przeciwnika.

Mniej więcej o 9:00 wojska Władysława Łokietka musiały natknąć się we mgle na maszerującą już
straż tylną armii zakonnej, o czym świadczy zapiska poczyniona przez Wiganda z Marburga, który wspomina, że obie armie musiały się cofnąć i uszykować do walki 12. Upewniwszy się o swojej przewadze liczebnej Łokietek ustawił wojska dzieląc
je na pięć hufców i zaatakował
Sytuacja rankiem 27 IX godz. 9.00-10.30
Zgodnie z relacją Wiganda wojska trzykrotnie ścierały się w szarży. Przy trzecim zwarciu obu armii zabity strzałą lub bełtem został koń brata Iwana, dzierżącego wielką chorągiew zakonu, która przytroczona do siodła upadła wraz jeźdźcem. Ciężar zabitego zwierzęcia uniemożliwił jej podniesienie, co wywołało panikę w szeregach krzyżackich i ułatwiło wojskom polskim ich rozbicie 14. Część braci-rycerzy w tym momencie zapewne chciała się zgodnie z obyczajem poddać, lecz w ferworze walki kapitulacji nie uznano i zostali oni zabici. Łącznie w tej fazie bitwy zginęło 56 braci. 15. Ogólne straty nie są znane, lecz na pewno cały oddział poszedł w rozsypkę, a zdecydowana większość zginęła lub dostała się do niewoli.

Po zwycięskiej I fazie bitwy, która mogła zakończyć się krótko po godz. 11:00 wojska polskie pozostały na placu boju, wznosząc okrzyki „Kraków!”, które były zapewne zawołaniem bojowym rycerstwa, a o których wspominają późniejsze pieśni 16. Zachęcony powodzeniem i być może przekonany o nieświadomości von Lutterberga co do wydarzeń pod Radziejowem (wszak mgła mogła także ukryć zdążających w kierunku Brześcia zwiadowców), Łokietek ruszył śladem pozostałej części krzyżackiej armii, którą zapewne również zamierzał zaskoczyć. Kiedy wojska polskie dotarły pod wieś Płowce (ok. 13:00), natknęły się na powracające częściami chorągwie krzyżackie, które kolejno wchodziły do boju. Władysław Łokietek nadal dysponował pięcioma hufcami, ustawiając być może na lewym skrzydle wielkopolan i rycerstwo łęczyckie, podczas gdy w centrum i prawym skrzydle stanęły chorągiew krakowska i sandomierska, przy czym za nimi znajdował się zapewne hufiec przyboczny króla
Krzyżacy wchodzili do walki częściami, przy czym być może jako pierwsze do walki weszły oddziały dowodzone przez komtura bałgijskiego Heinricha Reuss von Plauen.
Początkowo siły Łokietka były w stanie dotrzymać pola wojskom zakonnym.18. Dopiero przybycie reszty sił pod dowództwem Ottona von Lutterberg sprawiło, że przewaga zaczęła się przechylać na stronę krzyżacką. Główne uderzenie przypuścili Krzyżacy prawdopodobnie na chorągwie małopolskie i hufiec królewski, które w ciężkim boju zostały rozbite. Przyczynić się do tego mogła śmierć chorążych krakowskiego Grzegorza Nekandy i sandomierskiego Krystyna z Ostrowa, którzy ginąc spowodowali też upadek dzierżonych przez nich znaków. Podobnie jak w przypadku przedpołudniowego starcia obie chorągwie wpadły w panikę i rzuciły się do ucieczki. W boju obok chorążych padli także inni przedstawiciele małopolskiej elity możnowładczej, między innymi miecznik krakowski Żegota z Morawicy i kasztelan żarnowski Jakub z Szumska 19. Wśród uciekających z pola walki znalazł się także królewicz Kazimierz, a załamanie całego prawego skrzydła mogło sprowadzić niebezpieczeństwo dla osoby króla Władysława Łokietka. W tym samym czasie lewe skrzydło składające się z chorągwi wielkopolskiej i łęczyckiej dotrzymywało pola napierającym wojskom zakonnym, lecz groźba oskrzydlenia całej armii zmusiła do odwrotu. Podczas gdy rozbite chorągwie małopolskie uciekały na południe w stronę Krakowa, wielkopolanie i rycerstwo łęczyckie z królem cofnęli się na zachód w stronę Radziejowa

Bitwa musiała zakończyć się jeszcze przed zachodem słońca (ok. 16:30) skoro spychając wojska polskie. Krzyżakom udało się odzyskać utracone rankiem wozy oraz uwolnić z niewoli marszałka Dietricha von Altenburg 21. Wojskom zakonnym udało się także przeszukać pobojowisko pod Radziejowem i zidentyfikować zabitych wcześniej braci, podczas gdy odwrót Łokietka musiał odbywać się w pośpiechu, skoro nie udało mu się zabezpieczyć porannych łupów i zabrać ze sobą marszałka, który był niezwykle cennym jeńcem. Mimo całkowitego sukcesu taktycznego dowództwo zakonne zdecydowało się przerwać kampanię i motywując się troską o rannych wycofać do Torunia, co w późniejszych listach podkreślał wielki mistrz Luder z Brunszwiku

Zgodnie z informacją przekazaną przez Wiganda z Marburga w bitwie miało łącznie zginąć 4187 ludzi po obu stronach skoro tylu pochował biskup włocławski Maciej fundując na placu boju pod Radziejowem kaplicę 23. Według informacji przekazanych w Kalendarzu włocławskim, więcej zabitych miało być po stronie krzyżackiej, chociaż zwyczajowe obdzieranie trupów na polu bitwy, mogło sprawić, że części zwłok być nie udało się zidentyfikować 24. Mimo tego przyjmując przekazane liczby należałoby obliczyć, że z ok. 4-5 tysięcznej armii polskiej zginęło ok. 2 tys. zbrojnych (ok. 48-50%), a do Torunia odprowadzono dalszych 56 jeńców 25. Tymczasem straty poniesione przez wojska zakonne były mniej uciążliwe biorąc pod uwagę liczebność armii krzyżackiej, wynoszącej ok. 6-7 tys. zbrojnych. W bitwie miało zginąć łącznie ok. 2,2 tysiąca zbrojnych w służbie krzyżackiej, w tym 73 braci zakonnych, z pośród ok. 200 biorących udział w kampanii, w tym poległy w drugiej fazie bitwy komtur toruński Heinrich Ruve Łącznie Krzyżacy stracili ok. 30% armii, choć ubytek ludzi zdolnych do dalszej walki mógł być większy jeśli weźmiemy pod uwagę rannych.
1343
Traktat zawarty między Zakonem Krzyżackim a Polską 8 lipca 1343 w Kaliszu. Na mocy traktatu Kazimierz III Wielki w zamian za zrzeczenie się praw do ziemi chełmińskiej, michałowskiej i Pomorza Gdańskiego odzyskał od zakonu krzyżackiego Kujawy i ziemię dobrzyńską. Kazimierz Wielki nie nadawał Krzyżakom Pomorza, zrzekał się jedynie tych ziem, była to darowizna króla dla Zakonu. Postanowiono też, że król Polski staje się dobroczyńcą i patronem zakonu, który został zobowiązany do pomocy wojskowej i honorowych danin w pieniądzach i w naturze. W wypadku podjęcia przez Zakon walki przeciw Polsce, tracił on teoretycznie prawa do otrzymanych darowizn.
1409-1411
Wojnę rozpoczął Zakon, zajmując w 1409 roku ziemię dobrzyńską i Kujawy. Latem 1410 roku doszło do podjęcia działań wojennych, które poprzedzono przygotowaniami do wojny. Po obu stronach gromadzono broń i zapasy żywności (polowano na zwierzynę, a mięso solono w beczkach), przeprowadzono także działania rozpoznawcze. Mistrz krzyżacki uzyskał pomoc rycerstwa z Europy Zachodniej, popierali go również królowie Czech i Węgier. Król Polski Władysław Jagiełło wezwał na wyprawę wojenną rycerzy z Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz ochotników z Czech i Moraw.

Jagiełło, jako dowódca, stanął na czele całego wojska polsko-litewsko--ruskiego; pierwsza odprawa bojowa nastąpiła pod Czerwińskiem. Na drugi brzeg Wisły przeprawiono się mostem „spoczywającym na łodziach nigdy przedtem nie oglądanych” - pisał J. Długosz, następnie skierowano się w kierunku Malborka.
Wiele bywało w owych czasach na świecie bitew i spotkań, ale nikt z żywych ludzi nie pamiętał tak straszliwego pogromu. Padł pod stopami wielkiego króla nie tylko zakon krzyżacki, ale i całe Niemcy, które najświetniejszym rycerstwem wspomagały oną "przednią straż" teutońską, wżerającą się coraz głębiej w ciało słowiańskie”
Henryk Sienkiewicz opis wygranej bitwy „Krzyżacy”

Przed rozpoczęciem bitwy pod Grunwaldem wielki mistrz krzyżacki – Ulrich von Jungingen przesłał Władysławowi podarek – dwa miecze. Było to wezwanie do niezwłocznego stoczenia bitwy. Od tej pory miecze grunwaldzkie są dla Polaków symbolem zwycięstwa

W bitwie grunwaldzkiej wzięło udział około 70 tysięcy żołnierzy i wojowników.
Krzyżaków wspomagały wojska książąt pomorskich oraz liczni rycerze z Europy Zachodniej. Po stronie króla polskiego, Władysława Jagiełły i jego stryjecznego brata, wielkiego księcia litewskiego Witolda, obok Polaków i Litwinów walczyli ich sprzymierzeńcy. Byli wśród nich pogańscy Żmudzini, Rusini Tatarzy.

Na podstawie opisów kronikarzy wiemy jak wyglądały fazy bitwy
FAZA I Na początku bitwy lekka jazda litewska uderzyła w artylerię i piechotę krzyżacką, która natychmiast rozgromiła oddziały krzyżackie

FAZA II jazda krzyżacka zaatakowała prawe i lewe skrzydło armii Polsko-Litewskiej. W efekcie powstały dwa ośrodki walki. Ta faza bitwy trwała około godziny
FAZA III wojska Krzyżackie wypchnęły pod las wojska litewskie, była to tzw. Ucieczka Litwinów (pod wodzą Witolda). Był to ruch taktyczny, który miał na celu odciągnięcie Krzyżaków od zasadniczej bitwy i uwikłanie ich w pogoń w lesie.
FAZA IV wojska polskie w tym czasie walczyły w centrum i na lewym skrzydle. Atak odwodu polskiej jazdy rozerwał korpus sił krzyżackich. Polacy przeprowadzili decydujący atak, okrążyli wojska krzyżackie, które zmuszone zostały do poddania się
FAZA V - ostatnia to zdobycie ta obozu krzyżackiego
Bój trwał 6h i skończył się przed zachodem słońca

Do decydującej bitwy doszło 15 lipca 1410 roku (we wtorek) niedaleko wsi Grunwald
Była to jedna z największych bitew średniowiecznej Europy.

Po bitwie grunwaldzkiej w 1411 roku zawarto pokój w Toruniu.
• Litwa odzyskała Żmudź.
• Pozycja krzyżaków w Europie znacznie osłabła
• Klęska pod Grunwaldem powstrzymała napływ rycerzy z zachodniej Europy

W pobliżu miejsca w którym rozegrała się bitwa postawiono Pomnik Zwycięstwa Grunwaldzkiego. Co roku odbywają się tu inscenizacje bitwy grunwaldzkiej
1454-1466
Wojna trzynastoletnia
Wojna była wielkim starciem polsko-krzyżackim wywołanym poddaniem przez Związek Pruski ziem państwa krzyżackiego królowi polskiemu Kazimierzowi Jagiellończykowi (4. 2. 1454.) i ogłoszeniem przez niego inkorporacji tych ziem do Polski (6. 3. 1454.). Akt wypowiedzenia wojny wielki mistrz Ludwig von Erlichshausen otrzymał 20. kwietnia. Wojna zakończyła się zwycięskim dla Polski drugim pokojem toruńskim w 1466 roku.
Skutki:
1466 – pokój w Toruniu
Na mocy jego postanowień państwo krzyżackie zostało podzielone na:
*Należące do Polski
Prusy Królewskie:
- Pomorze Gdańskie (z Gdańskiem)
- ziemia chełmińska
- ziemia michałowska
- ziemia warmińska ( z Elblągiem i Malborkiem)
*Pozostające lennem Polski
Prusy Zakonne ( ze stolicą w Królewcu)


Ostatnią fazą konfliktu polsko-krzyżackiego była wojna, która rozegrała się 1519-1521 za panowania Zygmunta I Starego. Wielki mistrz Zakonu Albrecht Hohenzollern odmówił złożenia hołdu Polsce licząc na poparcie cesarza, książąt niemieckich, wielkiego księcia moskiewskiego i papieża. Zygmunt I Stary wysłał przeciwko Krzyżakom hetmana H. Firleja na czele wojsk zaciężnych, które podeszły pod Królewiec. 1521 zawarto rozejm. 1525 podpisano traktat pokojowy, nastąpiła likwidacja Zakonu, a Albrecht Hohenzollern złożył w Krakowie hołd lenny Zygmuntowi I Staremu.

1519-1521
Hołd pruski odbył się 10 kwietnia 1525 w Krakowie po wcześniejszym zawarciu traktatu między królem Zygmuntem I Starym a Albrechtem Hohenzollernem w dniu 8 kwietnia 1525 roku. W wyniku tego aktu Prusy Zakonne zostały przekształcone, jako lenno Polski, w Księstwo Pruskie.

Ostatni w Prusach wielki mistrz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (krzyżackiego) sprawujący władzę świecką nad państwem zakonnym Albrecht Hohenzollern, przyjął wyznanie luterańskie i przekształcił państwo zakonu krzyżackiego w świeckie państwo (Prusy Książęce), stając się jego władcą (księciem). Jednocześnie złożył hołd lenny swojemu wujowi Zygmuntowi Staremu, królowi Polski.

W wyniku zawartego traktatu prawo do dziedziczenia Prus Książęcych otrzymali męscy potomkowie Albrechta, a w razie jego bezpotomnej śmierci – jego bracia Jerzy, Kazimierz i Jan z potomstwem męskim. Z dziedziczenia wyłączona była linia elektorów brandenburskich. Traktat krakowski był pierwszą umową o charakterze międzypaństwowym pomiędzy władcą katolickim a protestanckim w Europie.
Hołd pruski – obraz Jana Matejki namalowany w latach 1879–1882 w Krakowie. Przedstawia hołd pruski złożony przez Albrechta Hohenzollerna dnia 10 kwietnia 1525 roku.

Hołd Pruski to obraz mający uwidocznić wielkość Polski, świetność jej kultury i sprawiedliwość jej królów. Matejko zaczął go malować w Wigilię 1879 roku. Po ukończeniu 7 października 1882, w czasie posiedzenia Sejmu Krajowego we Lwowie, obraz został podarowany przez Matejkę krajowi dla zapoczątkowania zbiorów mającego się odrodzić zamku na Wawelu.
wojna sprawiedliwa
wojna niesprawiedliwa
Wojna sprawiedliwa ( bellum iustum ) wg św. Augustyna Stosunek chrześcijaństwa do wojny początkowo był zdecydowanie negatywny. Wskazania Ewangelii zalecające miłowanie nieprzyjaciół, niestawianie czynnego oporu wobec przemocy, a nawet nadstawianie drugie policzka oraz zapowiadające zgubę tym, którzy mieczem wojują, zniechęcały wyznawców chrześcijaństwa do udziału w wojnach. Dopiero w IV w. nastąpiła zmiana poglądów w tym względzie, przy czym wiązało się to z objęciem władzy w państwie rzymskim przez cesarzy chrześcijańskich. Chrześcijańska koncepcję wojny sprawiedliwej rozwinął św. Augustyn. Jego zdaniem, do wojny, która jest obiektywnym złem, wolno się uciec w okolicznościach usprawiedliwionych względami moralnymi, a więc dla ukarania dopuszczających się bezprawia, jeśli inny naród lub państwo odmawia zadośćuczynienia. Ponadto wojna sprawiedliwa powinna zmierzać do zapewnienia pokoju.
Zdaniem Cycerona „poza koniecznością ukarania wrogów albo ich odparcia nic wojny nie usprawiedliwia”. Za rodzaj wojny uzasadnionej nie budzącej wątpliwości uznawał wojnę wszczętą o odzyskanie utraconych ziem. Wojna niesprawiedliwa zostaje wywołana zawsze bez słusznego powodu i najczęściej jest zgubą dla wszczynającego ją ludu. Rzymski republikanin wyrażał silne przekonanie, że wielkość imperium Rzym zawdzięczał wojnom toczonym w obronie sprzymierzeńców. Poglądy Cycerona zostały wchłonięte w obręb chrześcijańskiej myśli teologicznej najpierw przez św. Ambrożego i św. Augustyna.

Wojna niesprawiedliwa jest odwrotnością. Wszczyna się ją zawsze z pobudek egoistycznych i stanowi przejaw zła toczącego państwo (np. wojna domowa). Najczęstszymi jej przyczynami są chciwość, pycha i bezkarność. Wojną niesprawiedliwą jest zawsze podbój, chęć bezprawnego opanowania jakiegoś terytorium oraz pragnienie zniewolenia obcych ludów. W „De Civitate Dei” św. Augustyn stawia pytanie: „Czyż wszczynanie wojen z sąsiadami, potem zaś zdobywanie dalszych krajów i z samej tylko żądzy panowania ciemiężenie i podbijanie ludów, które nie przysparzają żadnych kłopotów, zasługuje na jakąś inną nazwę niż na nazwę wielkiego rozboju?” Klasyfikacja św. Augustyna jest jasna i czytelna, dopóki pozostawimy ją w myśl intencji autora na płaszczyźnie teologicznej. Jednak wiemy, że bardzo często złe intencje ludzkie skrywane są wśród gałązek oliwnych symbolizujących pokój. Również wewnętrzne przekonanie niejednego agresora lub obrońcy o własnej sprawiedliwości i przekonanie o działaniu minimalizującym zło, nie ułatwia rozstrzygnięcia, która wojna jest sprawiedliwa, a która ze sprawiedliwością nie ma nic wspólnego. Rozdźwięk ujawniany był przez wieki. Jezuiccy etycy w XVII wieku doszli do przekonania (rozważając kwestię wewnętrznego przekonania stron walczących), że obie strony konfliktu mogą toczyć wojnę sprawiedliwą, bo mogą być szczerze o tym przekonani. Ostania wojna z Irakiem wywołała z kolei dyskusję o zasadność etyczną wojny prewencyjnej (teoretycznie wojny obronnej) jako z natury wojny sprawiedliwej. Należy przeto zapamiętać, że kategorie przyjęte przez św. Augustyna nie miały na celu tworzenia politycznej semantyki, mającej na celu propagandowe uzasadnianie działań militarnych. Kryteria posiadają wymiar transcendentalny. O tym czy wojna jest sprawiedliwa czy niesprawiedliwa nie świadczy wewnętrzne przekonanie walczącego, wojna obronna, czy wynik wojny, a ocena ludzkiego działania dokonana przez samego Boga. To najważniejszy element augustiańskiej koncepcji wojny sprawiedliwej.
1. Podaj pełną nazwe zakonu krzyżackiego.
2. Jaki był powód sprowadzenia zakonu krzyżackiego na ziemie chełmińskie?
3. Jak się nazywał wielki mistrz zakonu który zapoczątkował potęge krzyżaków?
4. Na terenie jakiego dzisiejszego województwa zlokalizowana jest ziemia chełmińska?
5. Ile procent armii stracili krzyżacy pod Racławicami?
6. Jakimi słowami opisał wygraną pod Grunwaldem Henryk Sienkiewicz?
7. Co jest symbolem zwycięstwa pod Grunwaldem?
8. Jakie zadanie miał obraz Jana Matejki pt „Hołd pruski”?
9. Jak brzmi łacińska nazwa wojny sprawiedliwej?
10. Kiedy mamy do czynienia z wojną niesprawiedliwą?

Wykonali:
Martyna Biała, Dagmara Kaucz, Piotr Majchrzak, Marcelina Pustuł, Maciej Wikor
Full transcript