Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

สำนวนไทย

No description
by

Piya-in Chansiri

on 9 July 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of สำนวนไทย

ความหมายของสำนวน

สำนวน
หมายถึง ถ้อยคำที่เรียบเรียงเป็นข้อความหรือ
คำพูดที่เป็นชั้นเชิง ไม่ตรงตามรูปแบบภาษา เป็นถ้อยคำหรือ คำพูดที่มีลักษณะเฉพาะตัว มีความหมายเป็นนัยแฝงอยู่ กินความกว้าง หรือลึกซึ้ง
นำมาใช้ให้มีความหมายแตกต่างไปจากความหมายเดิมของ
คำๆนั้น หรืออาจจะมีความหมายคล้ายกับความหมายเดิมของคำ
ที่นำมาประสมกัน แต่ก็ไม่เหมือนกับความหมายเดิมทีเดียว เป็นความหมายใน
เชิงอุปมาเปรียบเทียบ
มักใช้ถ้อยคำที่
ไม่ยาวมาก แต่กินความมาก ใช้คำที่ไพเราะ คมคาย สละสลวย ต้องอาศัยการตีความจึงจะเข้าใจ

ตัวอย่างสำนวนไทย


ไกลปืนเที่ยง
หมายความว่า ไม่รู้อะไร เพราะอยู่ห่างไกลความเจริญ

ไฟสุมขอน
หมายความว่า อารมณ์ที่ร้อนรุ่มอยู่ในใจ เช่น รัก โกรธฯลฯ

พรากลูกนกฉกลูกกา
หมายความว่า ทำให้ลูกพลัดพรากจากพ่อแม่

ลิ้นสองแฉก
หมายความว่า ที่พูดสับปลับเชื่อถือไม่ได้


ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก
หมายความว่า
มีเรื่องราว เดือดร้อนเกิดขึ้น ยังไม่ทันจะแก้ไข หรือ
จัดการให้สงบดี ก็เกิดมีเรื่องใหม่ซ้อนขึ้นมาอีกครั้ง

ข้อสังเกตของ"สำนวน"
๑.)คำที่ปรากฎในสำนวนมักมีเสียงสัมผัส เช่น

มือ
ไว

ใจ
เร็ว
เลือด
เนื้อ

เชื้อ
ไข
หวานเป็น
ลม

ขม
เป็นยา
ข้างนอกสุก
ใส
ข้าง
ใน
เป็นโพรง

แบบฝึกหัด
จำนวนคำในสำนวน
คำว่า “คำ” หมายความว่าเสียงที่เปล่งออกมา สำนวน
อาจมี “คำ” ตามความหมายดังกล่าวเรียงกันตั้งแต่ 2 คำ จนไปถึง 12 คำ ดังนี้


เรียง 2 คำ
เช่น แก้เผ็ด, ขึ้นคาน, คว่ำบาตร, ขบเผาะ, ควันหลง, ไก่โห่, ก่อหวอด

เรียง 3 คำ
เช่น กาคาบพริก, ก้างขวางคอ, นกสองหัว, ถ่านไฟเก่า, แทงใจดำ, ไกลปืนเที่ยง, ไฟสุมขอน, ลิ้นสองแฉก
เรียง 4 คำ
เช่น กิ่งทองใบหยก, แกว่งเท้าหาเสี้ยน, กินปูนร้อนท้อง, เข้าด้ายเข้าเข็ม, ปิดทองหลังพระ
เรียง 5 คำ
เช่น ปลาหมอตายเพราะปาก, ขนหน้าแข้งไม่ร่วง, เขียนเสือให้วัวกลัว, ปัญหาแค่หางอึ่ง




๒.)คำที่ปรากฎในสำนวน
มักจะ
"มาคู่กัน"
และ
"มีความหมายตรงกันข้าม"
เช่น
น้ำขุ่นไว้ใน

น้ำใสไว้นอก
รักยาวให้บั่น

รักสั้นให้ต่อ
น้ำร้อนปลาเป็น

น้ำเย็นปลาตาย
พลิกหน้ามือ

เป็นหลังมือ
๓.)สำนวนมีลักษณะต่างๆ อาจเป็น
'กลุ่มคำ
'หรือ
'ประโยค'
เช่น
กลุ่มคำ
ควันหลง ไข่ในหิน คมในฝัก ฆ้องปากแตก
ประโยค
แกว่งเท้าหาเสี้ยน ฆ่าช้างเอางา ดินพอกหางหมู
ตีงูให้หลังหัก ทำนาบนหลังคน

๔.)สำนวนในปัจจุบัน
ถือว่าสำนวนเป็นถ้อยคำที่กล่าวกันมาช้านานแล้ว
และมีความหมายไม่ตรงตัว แต่คำที่เกิดไม่ตรงตัวยังคง
เกิดขึ้นใหม่เรื่อยๆ

ภาพสะท้อนจากสำนวน
คือ สำนวนสะท้อนวิถีชีวิต สังคมและวัฒนธรรม
แสดงถึงการกินอยู่ ภาพบันเทิง ความเชื่อ ค่านิยม
และประเพณีต่างๆ

เช่น

ทำนาเข้าส่วน ซื้อสวนเข้าทุน
หมายถึง
ตัวอย่างสำนวนที่แสดงถึงวิถีชีวิตในด้านการหาเลี้ยงชีพ
ลำบากยุ่งยาก ร่วมหุ้นลงทุนด้วยกันแล้วเกิดผิดใจกันด้วยเรื่องต่างๆ

ซื้อควายหน้านา ซื้อผ้าหน้าหนาว หมายถึง
ทำอะไรไม่ดูกาลเทศะย่อมได้รับความเดือดร้อน
ทำบาปทำชั่วได้ทุกวัน
ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว หมายถึง
คนเราทำอย่างไรก็จะได้อย่างนั้น
สำนวนแสดงถึง
ความเชื่อเกี่ยวกับศาสนา
วันโกนไม่ละ วันพระไม่เว้น หมายถึง
สำนวนแสดงถึง
ค่านิยมความสุภาพ อ่อนน้อม
คนที่อายุอ่อนกว่าก็ต้องมีสัมมาคารวะ
กับผู้ที่มีอายุมากกว่า ตำแหน่งสูงกว่า

พูดจามะนาวไม่น้ำ หมายถึง
ลักษณะการพูดที่พูดห้วนๆ ไม่น่าฟัง พูดจาแข็งกระด้าง
เป็นผู้น้อยคอยก้มประนมกร หมายถึง
๓. สำนวนข้อใดที่แสดงว่าผู้พูด
ขาดคุณลักษณะ "ใช้วาจาอ่อนหวาน"
ก. ยกตนข่มท่าน

ข. ปากว่าตาขยิบ

ค. ปากหวานก้นเปรี้ยว

ง. พูดจามะนาวไม่มีน้ำ
๒.) สำนวนใดเป็นประโยค
เรียง 6 คำ
เช่น สร้างวิมานในอากาศ, ยกภูเขาออกจากอก, เห็นกงจักรเป็นดอกบัว, นกมีหูหนูมีปีก, พรากลูกนกฉกลูกกา

เรียง 7 คำ
เช่น กินบนเรือนขี้บนหลังคา, ไม่มีมูลฝอยหมาไม่ขี้, มือไม่พายเอาเท้าราน้ำ, ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ

เรียง 8 คำ
เช่น ไก่เห็นตีนงูงูเห็นนมไก่, คนเดียวหัวหาย สองคนเพื่อนตาย, เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม

เรียง 10 คำ
เช่น ดูช้างให้ดูหาง ดูนางให้ดูแม่, หุงข้าวประชดหมา ปิ้งปลาประชดแมว, น้ำมาปลากินมด น้ำลดมดกินปลา, ความวัวไม่ทันหาย ความควายเข้ามาแทรก

เรียง 12 คำ
เช่น ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ปลูกอู่ตามใจผู้นอน, เล่นกับหมาหมาเลียปาก เล่นกับสากสากต่อยหัว, มีเงินเขานับว่าน้อง มีทองเขานับว่าพี่

ก. คมในฝัก

ข. ฆ่าช้างเอางา

ค. ไข่ในหิน

ง. ฆ้องปากแตก
๔.) ........................... ซื้อสวนเข้าทุน
ก.) ความวัวไม่ทันหาย

ข.) ความรู้เท่าหัว

ค.) ทำนาเข้าส่วน

ง.) ทำนาบนหลัง
๕.)แกว่งเท้า .........
ก.) หาเสี้ยน

ข.) เอางา

ค.) บนใบบอน

ง.) บนหลังคน
จัดทำโดย
นางสาวนิชากานต์ จันทวรสุทธิ์ เลขที่ ๓๐
นางสาวกัญญาณัฐ กิ่งแก้ว เลขที่ ๓๒
นางสาวธีริศรา โพธิ์ทองมา เลขที่ ๓๔
นางสาวปิยอร ชั้นศิริ เลขที่ ๓๖
นางสาวสุชานรี โกศการิกา เลขที่ ๓๙

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๕/๖

เสนอ อาจารย์อัจฉรา วงศ์ไพโรจน์

สำนวนไทย
๑.) ข้อใดกล่าวถึง สำนวน ไม่ถูกต้อง

ก. สื่อความหมายอย่างตรงไปตรงมา

ข. ใช้ภาษาเรียบเรียงอย่างสละสลวย

ค. ผู้อ่านหรือผู้ฟังต้องตีความให้เข้ากับเรื่อง

ง. ส่วนใหญ่เกิดจากการนำสิ่งใกล้ตัว
มากล่าวเปรียบเปรย
อ้างอิงจาก หนังสือหลักภาษาและการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร ชั้นมัธยมศึกษาปีที่๕
http://www.ipesp.ac.th และ http://www.kr.ac.th/ebook2/sanan_p/02.html
และข้อสังเกต
Full transcript