Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

МӨЗЗ ба Олигополь зах зээлийн шинж чанар, урт ба богино хуга

No description
by

Э. Эрхэмээ

on 14 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of МӨЗЗ ба Олигополь зах зээлийн шинж чанар, урт ба богино хуга

МӨЗЗ ба Олигополь зах зээлийн шинж чанар, урт ба богино хугацааны ашиг
design by Dóri Sirály for Prezi
Агуулга
МӨЗЗ
Өрсөлдөөн хамгийн их байх, нөөцийн үр ашигтай хуваарилалт
МӨЗЗ-ийн шинж чанар
Олон худалдагч, худалдан авагч
Ялгаатай төрлийн бүтээгдэхүүн үйлчилгээ
Орох гарах нөхцөл харьцангуй хялбар
Бүх ААН ижил эрэлт, зардлын функцтэй
Үнийн бус өрсөлдөөн: Зар сурталчилгаа болон бүтээгдэхүүний ялгаварлал
МӨЗЗ нь бүтээгдэхүүний ялгаварлал, тухайн нэг онцгой бүтээгдэхүүний шинж чанарт үндэслэдэг.
Жишээ нь: дизайн, чанар, борлуулалтын нөхцөл гэх мэт.
Пүүсүүдийн эрэлтийн муруй нь сөрөг налалттай байх бөгөөд орлуулах боломжтой учраас мэдрэмж сайтай байдаг. Тиймээс үнэ буурах нь өрсөлдөгчдийн хэрэглэгчийн зарим хэсгийн анхаарлыг татдаг.
Зар сурталчилгааны зардлын оптималь хэмжээ нь ахиу ашиг, зар сурталчилгааны ахиу зардалтай тэнцэх нөхцлөөр тодорхойдогдоно.
MPC=MCA
Хэрэв MPC>MCA байвал бүтээгдэхүүний нэмэлт нэгжийг борлуулж тэгснээр зар сурталчилгааны зардал гарах боломжтой.
Харин эсрэг тохиолдолд буюу MPC<MCA байвал зар сурталчилгааны зардал гаргахгүй бөгөөд түүний хэмжээг тэнцвэрт нөхцөл хүртэл нь бууруулна.
Олигополь зах зээлийн шинж чанар
Харьцангуй цөөхөн компани зах зээлийн
дийлэнх хувийг эзэлнэ.
Орох ба гарах нь нилээд бэрхшээлтэй.
Шийдвэр гаргалт харилцан хамааралтай.
МӨЗЗ түүний шинж чанар
Олигополь түүний шинж чанар
Дүгнэлт
Ашигласан материал
МӨЗЗ-ийн үнэ ба бүтээгдэхүүний шийдвэр
Нийт бүтээгдэхүүний ялгаатай үнэ болон чанарын асуудалд нэмэлт болгоход пүүсүүд өөрсдийн зар сурталчилгаа болон бусад урамшууллын зардалд ялгаатай байдлаар ханддаг. Урамшууллын үйл ажиллагаа нь: 2 төрлийн хожоог авчирна.

1. ЭРЭЛТ БАРУУН ТИЙШ ШИЛЖИНЭ.
Учир нь тухайн пүүс болон салбарын зар сурталчилгааны үйл ажиллагаа бүтээгдэхүүний эрэлтийг тэлнэ. Хамгийн багаар бодоход зах зээл рүү шинэ пүүс орж ирэх хүртэл зах зээлийн өндөр үнэ давамгайлах болно.
2. Зар сурталчилгаа нилээд өргөн хүрээтэй байгаа нь тухайн пүүсийн эрэлтийн функц шилжих таатай нөхцөл болж, адил бүтээгдэхүүн санал болгож буй бусад пүүсийн зардалд тухайн пүүсийн эрэлтин муруй шилжих нь хүсүүштэй зүйл юм. Энэ стратеги олигополиуд ба илүү өрсөлдөөнт салбарт байхаас гадна зарим төрлийн бүтээгдэхүүнийг ялгаварлалтай болгодог.
Нэмэлт нэгжийн ахиу ашиг(MPC-marginal profit contribution)
MPC=MR-MC
Зар сурталчилгааны ахиу зардал(MCA- marginal cost of advertising)
MCA=А(өөрчлөлт)/Q(өөрчлөлт)
МӨЗЗ: Урт хугацааны тэнцвэр
Олигополь
• 4 ба 8
• Эзлэх хувь – төвлөрлийн харьцаа,
Херфиндалийн индекс, H
• 2 компани 50:50 гэвэл, H = (0.5)2
+ (0.5)2=0.5


• Херфиндалийн индексийн утга 0.2 бол уг
зах зээл олигополь.

Зах зээлд эзлэх хувь
Өөр хэмжүүр нь ижил компаний тоо, NEF
/number of equivalent of firms/, бүх
компаний зах зээлд эзлэх хувь ижил.
• Н утгын урвуу.
• NEF = 1/0.5 = 2, зах зээлд таван компани
ижил хувийг эзэлдэг.
Зах зээлд эзлэх хувь(үргэлжлэл)
Олигополь зах зээл дээр компаниуд хоорондоо
харилцан хамтран ажиллах үйл хөдлөл
• Хуйвалдааны нэг төрөл - картель
• Үнэ, тоо хэмжээ, зах зээлийн хувь, ашгийн
хувиа албан ба албан бус байдлаар тохиролцох
гэрээ
• Хууль бус: Англид ХАА-н маркетингийн холбоо,
такси жолооч нарын холбоо – орон нутгийн
шинжтэй, OPEC – олон улсын шинжтэй, батлах
нь хүндрэлтэй.
Хуйвалдаан: Картель
Хуйвалдсанаар ашиг өснө:
Хуйвалдсанаар:
Худалдаалагчдын тоо
Бүтээгдэхүүний ялгаварлал
Зардлын бүтэц
Ил тод байдал
Картелийн амжилтанд нөлөөлөх хүчин зүйлс
Төгс өрсөлдөөн ба төгс монополийн онолын загварын хооронд олигополь зах зээлийн хэв шинж оршин тогтоно. Харьцангуй цөөн тооны пүүс тухайн зах зээлд ноеёрхол тогтоосон үед олигополь үүсэн бий болно.
Олигополийн нэг хэлбэр нь дуаполь бөгөөд тухайн бүтээгдэхүүний зах зээлд хоёрхон нийлүүлэгч ноёрхол тогтоосон нөхцөлд бий болно.
Олигополь зах зээлийн тухай ойлголт
Тухайн зах зээлд харьцангуй цөөн тооны өрсөлдөгч ноёрхол тогтоосон байна. Гол төлөв 2-10 хүртэл тооны аж ахуйн нэгж ноёрхолоо тогтоож тухайн салбарын зах зээлийн талаас илүү хувийг эзэлнэ.
Ижил төрлийн болон ялгаатай бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж болно
Тухайн салбарт өөр пүүсүүд ороход саад бэрхшээлтэй
Үнийн хяналт нь пүүсүүдийн хоорондын холбооноос шалтгаалт хязгаарлагдмал байна.
Үнийн бус өрсөлдөөн хүчтэй байна.
Дуаполь олигополийн гол шинж нь:
Олигополь зах зээлийн нөхцөл үүсэх дараахи шалтгаан байна. Үүнд:
1. Үйлдвэрлэлийн зардал хэмнэлттэй байдал
2. Салбарт ороход учрах саад бэрхшээл
3. Пүүсүүд нэгдэн нийлэхийн давуу тал хамаарна
Олигополь зах зээлд үнэ тогтоох дараах арга байна. Үүнд:
1. Тэргүүлэх компанийн үнийн манлайлах арга
Тухайн салбарын барааны ихэнхи хувийг үйлдвэрлэдэг байх
Тухайн үйлдвэрлэгчийн нэгж бараанд ноогдох дундаж нийт зардал хамгийн бага байгаа пүүс эхлээд барааныхаа үнийг тогтооно.

3. Тухайн үеийн байдлыг харгалзан үнийг тогтоох. Өөрөөр хэлбэл, тухайн үеийн зах зээлийн эрэлт, нийлүүлэлтийг харгалзаж үнэ тогтооно.
4. Тухайн барааны ашигт чанар, үнэ цэнийг харгалзан үнийг тогтоох
5. Дундаж зардал, ашгийн нийлбэрээр үнэ тогтоох
6. Бусад аргуудаар барааны үнэ тогтоох гэх мэт.
2. Үнийг нууцаар тохиролцох
Тухайн зах зээлийн үйлдвэрлэгчид ижил төрлийн бараа үйлдвэрлэх
Тухайн зах зээлд үйлдвэрлэгчдийн тоо цөөн байх
Нэгж бараанд ноогдох дундаж нийт зардал ойролцоо байгаа үед үнийг нууцаар тохиролцох боломжтой.
Эдийн засагчид олон жилийн турш олигополийн талаар янз бүрийн чиглэлийн үзэл баримтлал боловсруулжээ. Эдгээр онолын гол зорилго нь олигополийн үеийн тэнцвэрт үнэ болон бүтээгдэхүүний хэмжээг тодорхойлоход чиглэгдэж иржээ.
1. Курногийн арга. Энэ онол ёсоор олигополь шинжтэй хоёр том үйлдвэрлэгч хамтарч ажиллах нь ашигтай гэж үздэг. Энд хоёр янзын тохиолдол байж болно.
a. Нэг нь бүтээгдэхүүнийхээ хэмжээг нэмэгдүүлэхэд хоёр дахь нь түүнийг дагаж бүтээгдэхүүний хэмжээг өөрчлөх шаардлагагүй гэж үздэг.
b. Эхнийх нь бүтээгдэхүүний хэмжээг нэмэгдүүлэхэд хоёр дахь нь түүнийг дагаж бүтээгдэхүүний хэмжээг нэмэгдүүлнэ.
2. Чемберлиний арга. Энэ онолын Курногийн онолоос ялгагдах онцлог нь нэг үйлдвэр шийдвэр гаргахдаа нөгөөдхийнхөө таамаглалыг урьдчилан харж түүнд тулгуурлан арга хэмжээ авдагт оршино. Өрсөлдөгч хоёр пүүс байлаа гэхэд зах зээлд нийлүүлэх барааны тал хувийг 1-р пүүс гэж 2-р пүүс таамаглавал тэр үлдэх тал хувийг үйлдвэрлэхээр шийдвэр гаргана. Өөрөөр хэлбэл, нэг нь нийлж ажиллах талаар санал гаргахал нөгөө нь уг саналыг хүлээж авна.
3. Хамтарч ажиллах хэлбэр. Энэ нь Чемберлиний онолтой төстэй байна. Гэхдээ өрсөлдөгч хоёр пүүс хоорондоо зохицож ажиллах талаар албан ёсны гэрээ байгуулж ажилладгаараа онцлогтой юм. Ингэж хоорондоо албан ёсоор тохиролцож хамтарч ажиллавал тэд засгийн газраас дэмжлэг авах давуу талтай байдаг.
4. Сүйзийн онол. Одоогоос 30-аад жилийн өмнө энэ эрдэмтэн дуаполь ба олигополийн дундах хэлбэрийн зах зээлийн онолын үндсийг тавьжээ.
Олигополийн үеийн үнийн түвшинг тодорхойлдог эдийн засгийн хүчин зүйлийг авч үзсэн байна.
Олигополь нь цөөн тооны нийлүүлэгчээс бүрдсэн зах зээлийг харуулдаг бол олигопсон нь хэд хэдэн худалдан авагчаас бүрдссэн хэрэглэгчийн зах зээлийн нийлбэр юм.
Үнийн манлайлал нь олигополь пүүс нууц болзолд /хэлцэлд/ оролцохгүйгээр үнийг зохицуулах хэрэгсэл болж өгнө.
Энэ тохиолдолд харьцангуй том бөгөөд үр ашигтай пүүс өөрийнхөө олох ашгаа их байлгах үүднээс үнийг хянан өөрчилж манлайлдаг байна. Бусад өрсөлдөгч пүүсүүд тогтоосон үнийг хүлээн зөвшөөрч, үнийн тэр түвшинд үйлдвэрлэлээ явуулна.
Дүгнэлт
Ашигласан материал
МӨЗЗ нь
Менежментийн эдийн засгийн онол Х. Цэвэлмаа
econ.ses.edu.mn/Х. Цэвэлмаа лекц/
marketing2013.blog.banjig.net
www.google.mn
Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Full transcript