Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

RVS - Skala Wartosci Rokeacha

No description
by

Ewa Kotas

on 13 November 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of RVS - Skala Wartosci Rokeacha

RVS
Skala Wartości Rokeacha polska normalizacja Pomiar wartości
za pomocą RVS Rzetelność Wyniki RVS a zmienne demograficzne Sprawdzanie Trafności RVS MOŻLIWOŚCI ZREDUKOWANIA LICZBY WSKAŹNIKÓW WYKORZYSTYWANYCH W INTERPRETACJI WYNIKÓW Historia i opis polskich adaptacji RVS Badany ma za zadanie uporządkować przedstawione na listach wartości wg ważności. Podstawowe
informacje Dwie kategorie wartości:
ostateczne - odnoszą się do najważniejszych celów w życiu
instrumentalne - dotyczą koniecznych sposobów działania, służących osiągnięciu celów ostatecznych "Wartością nazywamy trwałe przekonanie, że dany sposób postępowania lub ostateczny cel życia jest jednostkowo i społecznie bardziej atrakcyjny niż inne sposoby zachowania się i inne cele życiowe." Autor testu: Milton Rokeach
Polska adaptacja: Pracownia Testów Psychologicznych PTP
Podręcznik: Aleksandra Jaworowska, Anna Matczak, Joanna Bitner (2011)
Wiek: Młodzież, dorośli
Procedura: Badanie indywidualne lub grupowe; bez ograniczenia czasu; przeciętnie 15–20 minut.
Użytkownicy testu: psychologowie (wymagany dyplom studiów psychologicznych) M. Rokeach Wśród wartości instrumentalnych Rokeach wyróżnia wartości moralne, które określają pożądane zachowania wobec innych ludzi (uczciwość, odpowiedzialność, zaufanie, solidarność, poszanowanie praw ludzkich, miłość) i kompetencyjne, pozwalające skutecznie realizować cele życiowe, zawodowe i społeczne (zdolności, logika, kultura, twórcza wyobraźnia, elastyczność).

Według niego liczba wartości cenionych przez człowieka jest ograniczona – można wyróżnić nie więcej niż 12 wartości ostatecznych, a liczba wartości instrumentalnych nie przekracza kilkudziesięciu. Wartości wynikają z przekonań. W sposób oczywisty wybór wartości ostatecznych wiąże się z komplementarnymi wartościami instrumentalnymi, które służą ich realizacji. Wartości są czymś osobistym i wewnętrznym, wynikiem przekonań, natomiast normy są wynikiem aprobaty społecznej. Na empiryczną weryfikację apriorycznych klasyfikacji powinna pozwolić analiza czynnikowa. Choć zasadność stosowania tej metody może budzić pewne wątpliwości związane z ipsatywnym charakterem pomiaru, zaryzykowano jej użycie. W efekcie udało się wyodrębnić 7 dwubiegunowych czynników. Do analizy włączono jednocześnie wartości ostateczne i instrumentalne; większość uzyskanych czynników nie okazała się tego punktu widzenia jednorodna.

Okazało się, że łącznie czynniki te wyjaśniają tylko 41% wariancji, a żaden z nich nie wyjaśnia więcej niż 8%. Zdaniem Autora świadczy to o tym, że zredukowanie liczby wartości do kilku czynników nie jest uprawnione. Pierwsza polska adaptacja – Piotr Brzozowski, opublikowana w 1989 r.
Kolejna adaptacja – Pracownia Testów Psychologicznych PTP w 2008 r.
Obecna wersja RVS zawiera 18 wartości ostatecznych i 18 wartości instrumentalnych.
Wydrukowana na 3 stronach A5. 1. strona – instrukcja; 2. strona – wartości ostateczne; 3. storna – wartości instrumentalne; alfabetycznie.

Zadanie: uszeregować wartości pod względem znaczenia, jakie mają dla niego, oddzielnie dla każdej z list; wartość najważniejsze – ozn. cyfrą 1 W tabeli zostały przedstawione wyniki badania dotyczące przeciętnego systemu wartości osób w wieku 16-61 lat. Sposób jaki osiągnięto te wyniki polegał na obliczeniu mediany i średnich rang dla całej próby. Wyniki umieszczono od najważniejszej (najniższa średnia ranga) do najmniej ważnej (najwyższa średnia ranga).

Najwyżej cenione wartości :
-ostateczne- bezpieczeństwo rodziny, zdrowie, szacunek dla samego siebie
- instrumentalne- kochający, uczciwy, odpowiedzialny

Pozostałe wartości tworzą grupy o zbliżonych wartościach np.: mądrość, dojrzała miłość, prawdziwa przyjaźń (mediana=6) pokój na świecie, równość, przyjemność, uznanie społeczne (mediana=12). Analogicznie sytuacja wygląda w wartościach instrumentalnych. Taki rezultat sugeruje, że podczas analizy systemu wartości należy brać pod uwagę wartości najbardziej wyraziste na czele hierarchii. Wartości mniej znaczące mogą zajmować miejsce przypadkowe. Jeśli kilka wartości ma bardzo podobną ważność to tworzą grupę w której kolejność nie ma większego znaczenia. Jest to zgodność wyników uzyskanych przez te same osoby badane kilkakrotnie tym samym testem, badane różnymi zestawami równoważnych zadań lub badane w różnych, zmiennych warunkach. ( Anastasi, Urbina, 1997)
Można oczekiwać, że wraz z wiekiem zmieniać się będzie znaczenie przypisywane poszczególnym wartościom, ze względu na inne wyzwania i zadania stawiane ludziom młodym i starszym.

Badania w Australii (Feather, 1977):
- z wiekiem istotnie związana jest ocena 14 wartości ostatecznych i 10 wartości instrumentalnych
- z wiekiem rośnie znaczenie 6 wartości ostatecznych (najwyższe korelacje: wartość bezpieczeństwa rodziny i szacunek dla samego siebie) oraz 5 wartości instrumentalnych (najwyższa korelacja: czysty i kulturalny)
- z wiekiem coraz mniej ważne staje się 8 wartości ostatecznych (szczególnie: ekscytujące życie i wolność) oraz 5 wartości instrumentalnych (szczególnie: o szerokich horyzontach i obdarzony wyobraźnią).

Aby ocenić, czy w polskiej populacji wiek ma istotne znaczenie dla oceny wartości poszczególnych wartości, obliczono współczynnik korelacji rangowej R Spearmana miedzy wiekiem (wyrażonym w latach) a oceną poszczególnych wartości, oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Pozwalają one określić siłę związku między wiekiem a oceną poszczególnych wartości.
Z kolei po to, by ujawnić ewentualne nieliniowe zależności między wiekiem a ważnością wartości oraz aby określić, w jakim wieku zmienia się ocena poszczególnych wartości, wykonano test rang Kruskalla- Wallisa dla każdej płci oddzielnie, biorąc pod uwagę 4 grupy wiekowe (16-20 lat, 21-30, 31-40. 41-61). Przykład:

Wartości ostateczne: Kim zostać?
Drogę do celu wyznaczają wartości instrumentalneb mówiące, jak to zrealizować. Określając nasze wartości ostateczne, powinniśmy odpowiedzieć na pytanie:
Co jest najważniejsze w moim życiu? oraz Co jest najważniejsze dla świata? – wartości o charakterze osobistym: szczęście, zbawienie, interesujące
życie, zdrowie, sukces zawodowy, przyjaźń, uznanie, zamożność, wewnętrzna harmonia;
– wartości o charakterze etyczno-społecznym: pokój na świecie, sprawiedliwość społeczna, demokracja, równowaga ekologiczna na ziemi. Mówiąc "społeczeństwo kieruje się wartościami", mamy na myśli wartości moralne, ale nie są to jedyne wartości, z którymi stykamy się w życiu.

Ogólnie o wartościach powiedzieć można, że są to:
Rzeczy i sprawy ważne, cenne, pożądane
Życiowe drogowskazy, mapy, kompas
Standardy naszych myśli, postaw i zachowań, które mówią o tym, kim jesteśmy, jak żyjemy i jak traktujemy innych ludzi
Kryteria naszych ocen, decyzji i wyborów.


•Regulowanie zaspokajania potrzeb. Potrzeby określają to, co jest ważne dla życia i prawidłowego funkcjonowania jednostki. Wartości natomiast określają potrzeby i wyznaczają sposób ich zaspokajania.
•Wpływanie na wybór odległych celów i sposobów ich realizacji, czyli na plany życiowe jednostki.
•Wpływanie na samoocenę jednostki, na przykład ocenę swojego wyglądu, zdolności, relacji między ludźmi. Funkcje jakie odgrywają wartości w procesie indywidualnego
i społecznego rozwoju człowieka to: Postawa odnosi się do organizacji kilku przekonań dotyczących konkretnego obiektu lub sytuacji(Rokeach, 1968).
Wartość odnosi się do pojedynczego przekonania szczególnego rodzaju. Dotyczy pożądanego sposobu zachowania lub ostatecznego stanu egzystencji, który kieruje działaniami, postawami oraz wskazuje drogę do celów bardziej ostatecznych.
Wartość jest standardem, a postawa nie.
Jednostka posiada tyle wartości, ile przyswoiła sobie przekonań dotyczących godnych pożądania sposobów postępowania i ostatecznych stanów egzystencji, oraz tyle postaw, ile miała spotkań z konkretnymi obiektami lub sytuacjami.
Wartości zajmują w strukturze osobowości i w systemie poznawczym bardziej centralne miejsce.
Wartość jest pojęciem bardziej dynamicznym, ma bardziej bezpośrednie związki z motywacją.
Konkretna treść wartości może bezpośrednio odnosić się do funkcji przystosowawczych, obronnych, poznawczych i samorealizacyjnych, podczas gdy treść postawy powiązana jest z tymi funkcjami jedynie interferencyjnie. Wartości a postawy Wartości, a normy społeczne Wartości mogą odnosić się do sposobu zachowania lub do ostatecznego stanu egzystencji, podczas gdy normy odnoszą się jedynie do sposobu zachowania

Wartości wykraczają poza konkretne sytuacje w przeciwieństwie do norm społ., które zawierają zalecenia lub zakazy dotyczące zachowania w konkretny sposób w konkretnej sytuacji

Wartość ma charakter bardziej osobisty i wewnętrzny, podczas gdy norma- konsensualny i zewnętrzny. Wartości a potrzeby Wartość jest nie tylko przekonaniem dotyczącym tego, co się powinno zrobić, ale także pragnieniem, by to zrobić.

Wartości stanowią poznawcze reprezentacje i transformacje potrzeb

Wartości są poznawczymi reprezentacjami nie tylko indywidualnych potrzeb, ale także wymagań społecznych i instytucjonalnych. Stanowią połączony efekt sił socjologicznych jak i psychologicznych oddziaływań.

Wartości jako poznawcze reprezentacje służą społecznym wymaganiom w takim samym stopniu, jak indywidualne potrzeby.

Potrzeby są poznawczo przekształcone w wartości. Potrzeby mogą zostać zanegowane, wartości nie. Cecha, jest taką właściwością człowieka, która jest niezmienna, nie poddająca się eksperymentalnym i sytuacyjnym modyfikacjom.
Charakter człowieka, jest wiązką stałych cech. Z wewnętrznego, fenomenologicznego punktu widzenia określany jako SYSTEM WARTOŚCI. Wartości a cechy Wartością jest każdy przedmiot zainteresowania= TOŻSAMOŚĆ.
Zainteresowanie jest jednym spośród wielu przejawów wartości, dzieli z wartościami pewne cechy.
Zainteresowanie jest pojęciem węższym niż wartość. Wartości a zainteresowania Orientacja wartościująca jest zespołem powiązanych ze sobą twierdzeń obejmujących zarówno wartości, jak i sądy egzystencjalne (Clyde Kluckhohn, 1951).
System wartości oznacza uporządkowanie wartości ostatecznych lub instrumentalnych na pojedynczym kontinuum. Systemy wartości a orientacje wartościujace Wartości są efektem wszystkich kulturowych, instytucjonalnych i osobistych sił, które oddziałują na jednostkę przez całe życie.

Wartości, uwewnętrznione w wyniku kulturowego, społecznego i osobistego doświadczenia, są strukturami psychicznymi, które z kolei same mają swoje konsekwencje.

Wartości są drogowskazami i determinantami postaw społecznych i ideologii z jednej strony, a zachowań społecznych- z drugiej.

Nie wynaleziono żadnej wyczerpującej klasyfikacji wartości, zależą w dużej mierze od instytucji, w jakim zakresie wartości się ona specjalizuje. Źródła i konsekwencje wartości i systemów wartości

• Ludzie różnią się nie rodzajem wyznawanych wartości, ale ich kolejnością w hierarchii

• Wśród wartości wyróżnia się wartości ostateczne i instrumentalne

• Liczba wartości człowieka, zwłaszcza wartości ostatecznych jest relatywnie niewielka, obejmuje 18 wartości

• Wartości są poznawczymi reprezentacjami wymagań społecznych

• Wartości są świadome, więc cel badania nie jest przed badanym ukryty Sposób pomiaru zakłada że: Sposób ustalenia list wartości Wartości ostateczne wybrano z bardzo dużej listy sporządzonej na podstawie różnych źródeł. Z listy obejmującej kilkaset wartości usunięto określenia, które uznano za synonimy, a także wartości, które korelowały z innymi lub odbiegały od innych zbytnim poziomem szczegółowości.

Wartości instrumentalne za punkt wyjścia wzięto listę 555 cech osobowości utworzoną przez Andersona na podstawie znanej listy Allporta i Odberta, zredukowano ją do 200 słów, z niej zaś wybrano 18 nazw cech uznanych za wartości instrumentalne. (odrzucono synonimy, wybrano najbardziej cenione wartości) Różne wersje RVS • Liczbą wartości. W dwóch pierwszych wersjach A i B listy miały po 12 wartości, a w następnych po 18

• Obecność krótkich określeń definicyjnych, które dodano w nawiasach przy poszczególnych pozycjach każdej z dwu list

• Zawartość treściowa (nieznaczne różnice, w wersji G wprowadzono drobne zmiany, zastępując jedną z wartości ostatecznych szczęście i jedną z wartości instrumentalnych pogodny odpowiednio zdrowie i lojalny)

• Procedura badania Skala wartosci miala kilka kolejnych wersji, oznaczonych literami alfabetu od A do G róznily sie one: Problemy metodologiczne związane ze stosowaniem RVS Porządkowy charakter skali- zadanie badanego RVS polega na rangowaniu wartości, wskaźniki ich ważności ujmowane są na skali porządkowej. Operacyjną konsekwencją charakteru skali jest to, że nie można opisywać rozkładu wyników posługując się odchyleniem standardowym. Charakterystyki systemu wartości grupy dokonuje się ustalając medialny rang poszczególnych wartości. WYJĄTEK: wartości ostateczne pokój na świecie,
równość , znajdujące się w okolicach środka hierarchii
– stosunkowo wysoka stabilność



Jedna z najważniejszych wartości instrumentalnych –
odpowiedzialny- wyjątkowo niska stabilność

 Efekt kolejności – wartości na każdej
z list umieszczone są w kolejności alfabetycznej, co akcentuje, że ich porządek wyjściowy nie ma związku z ważnością. Można się jednak obawiać, że mimo to badani mogą się w jakiś sposób kierować kolejnością i oceniać wartości wymienione wcześniej jako ważniejsze, niż te które znajdują się
w dalszej części list

Wątpliwości co do sposobu
w jaki badani rozumieją określenia wartości – istnieje obawa, że występujące na listach słowa określające wartości mogą mieć dla badanych niejednakowe znaczenie. Rola czynnika aprobaty społecznej – ze względu na społeczne źródła systemu wartości można spodziewać się obciążenia wyników RVS wpływem potrzeby aprobaty społecznej. Ipsatywny charakter skali- przy procedurze rangowania oceny ważności poszczególnych wartości nie są od siebie niezależne- umieszczenie jakiejś wartości na danej pozycji umożliwia takie same usytuowanie innej wartości. Utrudnia to zarówno analizowanie związków między wartościami metodami korelacyjnymi oraz porównania interindywidualne. Problemy związane z oceną rzetelności - jedynym sensownym sposobem oceny rzetelności jest badanie stabilności wyników w czasie. Odstęp między pomiarami wynosi zwykle od 3 do 7 tygodni. Zarazem stabilność trzeba oceniać za pomocą odmiennych procedur statystycznych, zależnie od tego czy pytamy o stałość rang poszczególnych wartości, czy też interesuje nas stałość całego systemu. Jednym z rekomendowanych przez Autora zastosowań RVS jest porównywanie systemu wartości różnych grup osób. Wyniki tych porównań mogą być ważne dla poszukiwania odpowiedzi na pytania o wyznaczniki wartości- ich zależności od płci, wieku, warunków społeczno-ekonomicznych i innych czynników kulturowych a także na pytania o funkcję wartości.
Ciekawym zastosowaniem RVS jest użycie tego narzędzia do badania postrzegania przez człowieka wartości cenionych przez inne osoby. Instrukcja wymaga wtedy, by badany porządkował wartości według ważności, jaką mają one nie dla niego samego, lecz (jego zdaniem) dla innej osoby czy grupy osób. Niektóre możliwe zastosowania RVS w badaniach naukowych Opis prób normalizacyjnych W badaniach normalizacyjnych wzięły udział 2 grupy osób: 299 osób w wieku 16-18 lat i 693 osoby 19-61 lat, razem 992 osoby. OCENA POSZECZEGÓLNYCH WARTOŚCI PRZEZ PRÓBĘ NORMALIZACYJNĄ (N=989) Szacowanie wyników: test – retest

Dwukrotne badanie w odstępie ok. 4 tygodni 65 osób ( 44 kobiety, 21 mężczyzn) w wieku 20 – 60 lat

Istotne znaczenie dla stabilności może mieć pozycja danej wartości

Niższa stabilność – ocena wartości znajdujących się w środku całej hierarchii

Wyższa stabilność – wartości cenione najbardziej lub najmniej Rzetelność RVS WYJĄTEK: wartości ostateczne pokój na świecie,
równość , znajdujące się w okolicach środka hierarchii
– stosunkowo wysoka stabilność

Jedna z najważniejszych wartości instrumentalnych –
odpowiedzialny- wyjątkowo niska stabilność Drugi sposób sprawdzenia stabilności – oszacowanie
zgodności całego systemu wartości ostatecznych i
instrumentalnych.

Obliczono dla poszczególnych badanych współczynnik
korelacji rangowej Spearmana między ocenami
przypisanymi poszczególnym wartościom w pierwszym i drugim badaniu, otrzymując tym samym wskaźnik stabilności całego systemu wartości dla danej osoby. Wiek Do wartości ostatecznych wyżej cenionych u obu płci przez osoby starsze niż młodsze należą: bezpieczeństwo narodowe, bezpieczeństwo rodziny, mądrość oraz zdrowie.
Ocena bezpieczeństwa i zdrowia różni najstarszą grupę od młodszych. Ocena mądrości (tabela 5)- wyniki dla mężczyzn- najmłodsi z nich cenią tę wartość znacznie niżej niż wszyscy pozostali. Tylko u koniet z wiekiem rośnie ocena wartości świata piękna i wewnętrzna harmonia.

Z kolei tylko u mężczyzn rośnie z wiekiem ocena wartości uznanie społeczne, przy czym znaczny wzrost tej wartości ujawnia się dopiero u mężczyzn po 40.



Pozornie niespójne dane pojawiają się w tabelach 4-6 w odniesieniu do oceny wartości pokój na świecie. Ujemny współczynnik korelacji dla mężczyzn wskazuje na rosnące z wiekiem znaczenie tej wartości, natomiast porównanie grup wieku (tab.6) nie ujawnia istotnych różnic między nimi. Gdy porównanym wyniki grupy najmłodszej z najstarszą różnica między nimi okazuje się istotna.
U kobiet korelacja między wiekiem a oceną tej wartości okazuje się nieistotna, lecz analiza danych zawartych w tab.5 sugeruje zależność nieliniową polegającą na tym, że kobiety najstarsze cenią pokój bardziej niż młodsze, ale jednocześnie najmłodsze z nich cenią tę wartość bardziej nić nieco starsze.



Ocena wartości dojrzała miłość- wraz z wiekiem kobiety cenią ją coraz bardziej (korelacja ujemna), a mężczyźni coraz mniej (korelacja dodatnia). Jednak bardziej szczegółowa analiza tych zalezności sugeruje zależność nieliniową. Dojrzałą miłość najbardziej cenią kobiety i mężczyźni w wieku 21-30 lat.
Wartości ostatecznie cenione bardziej przez osoby młodsze niż starsze obu płci: ekscytujące życie, prawdziwa przyjaźń, wolność, równość i zbawienie (tab.5 i 6).
Wartości instrumentalne, które starsze kobiety i starsi mężczyźni cenią bardziej niż osoby młodsze: odpowiedzialny, sprawny i uczynny. Starsze kobiety wyżej niż młodsze cenią wartość opanowany. Z wiekiem u kobiet i mężczyzn maleje znaczenie wartości intelektualista oraz lojalny.



Starsze kobiety mniej niż młodsze cenią wartość ambitny i posłuszny. U mężczyzn z wiekiem maleje znaczenie przypisywane wartościom o szerokich horyzontach oraz obdarzony wyobraźnią.
Wartości instrumentalne, których związki z wiekiem mają charakter nieliniowy: kobiety- wartość kulturalny, uczciwy i wyrozumiały, które dla osób w wieku 21-30 lat są mniej ważne niż dla pozostałych. Z kolei wartość niezależny dla tej grupy wieku ma większe znaczenie niż dla kobiet najstarszych i młodszych.
Podsumowanie: wiek ma znaczenie dla wagi przypisywanej poszczególnym wartościom częściej ostatecznym niż instrumentalnych, choć zależności są na ogół bardzo słabe. Ocena poszczególnych wartości przez kobiety i mężczyzn Informacje zawarte w tabeli pokazują, że różnice w ocenie poszczególnych wartości przez kobiety i mężczyzn najbardziej pojawiają się u osób w wieku 31-40 lat. Nie ma też takich wartości, które we wszystkich grupach wieku byłyby bardziej cenione przez osoby jednej płci w porównaniu z drugą; istotne różnice pojawiają się tylko w niektórych grupach wieku.



I tak, co najmniej w jednej grupie wieku kobiety wyżej niż mężczyźni cenią wartości ostateczne: bezpieczeństwo rodzinne, mądrość, szacunek dla samego siebie, świat piękna, wewnętrzna harmonia, zdrowie oraz wartości instrumentalne: kochający, odpowiedzialny, posłuszny, uczciwy, wyrozumiały.
Mężczyźni wyżej niż kobiety cenią wartości ostateczne: bezpieczeństwo narodowe, ekscytujące życie, uznanie społeczne, wolność i wygodne życie oraz wartości instrumentalne: logiczny, sprawny i uczynny. Są też takie wartości, które w pewnych grupach wieku są bardziej cenione przez kobiety, a w innych przez mężczyzn: w wieku 21-30 lat poczucie dokonania czegoś jest wyżej cenione przez kobiety, zaś w wieku 41-61 lat- przez mężczyzn. Analogicznie wyglądają różnice w ocenie wartości ambitny. Odwrotna prawidłowość dotyczy wartości zbawienie i kulturalny- młodsi mężczyźni cenią ją bardziej niż młodsze kobiety, a starsze kobiety bardziej niż starsi mężczyźni.



Podsumowanie: uzyskane rezultaty w dużej mierze potwierdziły wcześniejsze oczekiwania, bowiem okazało się, że kobiety przywiązują większą wagę niż mężczyźni do wartości związanych z relacjami interpersonalnymi, natomiast mężczyźni- do wartości hedonistycznych. Wykształcenie Analiza związków między poziomem wykształcenia a cenionymi wartościami została wykonana łącznie dla obu płci. Wyróżniono 3 poziomy wykształcenia: wyższe, średnie i zasadnicze. Do porównania wyników zastosowano test rang Kruskalla- Wallisa, a w przypadku uzyskania istotnej wartości statystyki testowej, wykonano test porównań wielokrotnych, pozwalający określić, które grupy różnią się między sobą.




Analiza danych z tabeli 8 pokazuje, że najbardziej wyraźne różnice związane z oceną poszczególnych wartości istnieje między osobami o wykształceniu zasadniczym a osobami z wykształceniem wyższym niż zasadnicze. I tak, w porównaniu z osobami z wykształceniem wyższym i średnim osoby z wykształceniem zasadniczym bardziej cenią wartości ostateczne: bezpieczeństwo narodowe, bezpieczeństwo rodziny i pokój na świecie oraz wartości instrumentalne: czysty i posłuszny. Natomiast istotnie mniejsze znaczenie mają dla nich wartości ostateczne: prawdziwa przyjaźń i wewnętrzna harmonia oraz wartości instrumentalne: o szerokich horyzontach oraz obdarzony wyobraźnią.




Wnioski te należy traktować bardziej jako źródło hipotez, a nie ostatecznie potwierdzone prawidłowości, ze względu na niewielką liczebność grupy osób z wykształcenie zasadniczym.
Ocena poszczególnych wartości przez osoby z wykształceniem wyższym i średnim jest na ogół podobna, a istota różnica występuje tylko w 3 przypadkach: osoby z wykształceniem średnim cenią bardziej niż osoby z wykształceniem wyższym dojrzałą miłość i ekscytujące życie, a mniej cenią zdrowie. Wartości a poczucie umiejscowienia kontroli:

Poczucie umiejscowienia kontroli to przekonanie człowieka dotyczące
charakteru czynników, które decydują o konsekwencjach podejmowanych
przez niego działań. Wyróżnia się dwa rodzaje poczucia kontroli:
zewnętrzne i wewnętrzne. Osoby z poczuciem kontroli zewnętrznej
uważają, że przyczyny ich sukcesów i niepowodzeń leżą w otoczeniu,
osoby z poczuciem kontroli wewnętrznej szukają ich w sobie samych.




Zbadano więc korelację pomiędzy Skalą Wartości Rokeacha i
kwestionariuszem Człowiek w Pracy, który jest wykorzystywany do
pomiaru poczucia umiejscowienia kontroli. Rezultaty wskazały na bardzo
słabe związki między poczuciem kontroli a oceną wartości. Istotne,
choć bardzo niskie współczynniki korelacji sugerują, że osoby o
poczuciu kontroli wewnętrznej bardziej niż osoby o poczuciu kontroli
zewnętrznej cenią takie wartości, jak: poczucie dokonania czegoś,
szacunek dla samego siebie, wewnętrzna harmonia, ambitny,
intelektualista oraz o szerokich horyzontach. Są to wyniki zgodne z
hipotezą, można więc je traktować jako potwierdzenie trafności RVS.




Wartości o potrzeba aprobaty społecznej

W badaniach prowadzonych przy użyciu różnych wersji RVS stwierdzono,
że ocena ważności wartości ostatecznych wcale lub w niewielkim stopniu
wiąże się z nastawieniem na udzielanie odpowiedzi społecznie
pożądanych, natomiast zmienna aprobaty społecznej pozostaje w związku
z oceną znacznej części wartości instrumentalnych, choć otrzymywane
współczynniki korelacji są niskie.

W polskich badaniach do pomiaru potrzeby aprobaty społecznej
wykorzystywano dwie skale- Kłamstwa z Kwestionariusza Osobowości
Eysenecka oraz Skalę Kontrolną z kwestionariusza Człowiek w Pracy.
Porównano więc współczynniki korelacji między oceną poszczególnych
wartości a wynikami w skalach kontrolnych kwestionariuszy EPQ- R oraz
CwP.





Wartości a inteligencja emocjonalna

Inteligencja emocjonalna rozumiana jako zbiór zdolności poznawczych
dzięki którym człowiek wykorzystuje emocje przy rozwiązywaniu
problemów.
Przeprowadzono badanie poświęcone analizie zależności między
inteligencją emocjonalną a cenionymi wartościami. Do pomiaru
inteligencji emocjonalnej wykrzystano Popularny Kwestionariusz
Inteligencji Emocjonalnej PKIE. Analiza współczynników korelacji
ujawniła jedną zależność, dotyczącą wartości: kochający: osoby o
wyjątkowym poziomie inteligencji cenią tę wartość bardziej niż osoby o
niskim poziomie inteligencji emocjonalnej.




Wartości a osobowość

W celu analizy związków między cenionymi wartościami a osobowością
przeprowadzono badanie dwoma kwestionariuszami: Kwestionariuszem
Osobowości Eysencka EPQ oraz Kwestionariuszem Impulsywności IVE.





Wartości a charakter pacy zawodowej

Wartości cenione przez człowieka wpływają między innymi na wybór
zawodu, czy rodzaj wykonywanej pracy. Aby określić różnice w cenionych
wartościach u ludzi wykonujących różne zawody, dokonano podziału osób
badanych w wieku 18-61, pracujących, na 5 grup:

1- kierownicy 2- specjaliści 3- nauczyciele 4- urzędnicy 5- fizyczni pracownicy

Istotoność różnic między grupami sprawdzano stosując test rang
Kruskalla- Wallisa . Stosowanie
RVS

Badanie RVS może odbywać się dwojako: indywidualnie bądź grupowo.

Kolejność kroków, które musi wykonać badany podczas wypełniania arkusza:
badacz prosi badanego o wpisanie danych osobowych w miejscu do tego przeznaczonym;
badacz prosi badanego o uważne przeczytanie instrukcji, która znajduje się na pierwszej stronie; zadaniem badanego jest uszeregować wartości pod względem znaczenia, jakie mają one dla niego, przy czym porządkuje je oddzielnie dla wartości instrumentalnych i ostatecznych. Przy wartości najważniejszej stawia cyfrę 1, a przy wartości najmniej ważnej liczbę 18;
jeśli badany ma wątpliwości co do wypełniania testu lub jakiekolwiek inne pytania, udzielamy mu wyjaśnień i wskazówek dotyczących odpowiadania
badany dokonuje rangowanie jednej i drugiej listy wartości

Czas udzielania odpowiedzi nie jest ograniczony. Przeciętnie wypełnianie arkusza zajmuje 15-20 minut. Procedura badania
Jeżeli badamy pojedynczą osobę, otrzymujemy arkusz zawierający informację o jej hierarchii wartości. Tym sposobem można ocenić:

czy ważność poszczególnych wartości dla tej jednej konkretnej osoby jest podobna do ważności tych wartości dla osób z odpowiedniej grupy normalizacyjnej. Porównujemy rangę przypisaną danej wartości z medianą lub średnią rang przypisanych tej konkretnej wartości przez osoby w danym wieku i danej płci, o danym poziomie wykształcenia, wykonujących ten sam zawód bądź próby ogólnej w wieku 16-60 lat

czy hierarchia wartości danej osoby jest podobna do hierarchii osób w jej wieku i tej samej płci; porównujemy uporządkowanie danej grupy wartości (ostatecznych i instrumentalnych) danej osoby z porządkiem tych wartości w grupie osób o tym samym wieku i płci

jak duży jest stopień podobieństwa między systemem wartości danej osoby a systemem wartości grupy odniesienia; tak więc obliczamy współczynnik korelacji miedzy rangami przypisanymi poszczególnym wartościom przez daną osobę a medianami lub średnimi rang tych wartości w danej grupie odniesienia. Jeżeli współczynnik korelacji jest dodatni to im wyższą osiąga wartość, tym większe podobieństwo systemu wartości jednostki i grupy odniesienia; jeżeli jest ujemna i im dalej od zera, tym te systemy wartości bardziej różnią się od siebie, system wartości jednostki jest odwrotnością systemu wartości grupy odniesienia. Obliczanie wyników Normalizacja RVS Skala wartości Rokeacha nie jest testem czy kwestionariuszem w której można obliczyć ogólny wynik osoby badanej. Jest to zbiór skal w których każda zawiera jedną wartość. W celu porównania ocen poszczególnych wartości dokonanych przez osobę badaną z ocenami przypisanymi przez grupę odniesienia można wykorzystać tabele zawierające mediany i średnie z rang przypisanych tym wartościom przez grupy zróżnicowane. Należy o tym pamiętać, że im mniejsza jest wartość mediany bądź średnia tym ważniejsza jest dana wartość.

Inny sposób oceny otrzymanych wyników polega na porównaniu całej hierarchii wartości osoby badanej z hierarchia wartości charakteryzująca jej grupę odniesienia opisana ze względu na wiek i płeć. Aby określić strukturę wartości(hierarchię) charakteryzująca dana grupę najpierw policzono wskaźniki ważności poszczególnych wartości w tej grupie stosując w tym celu wskazówki W –Aranowskiej obliczane przy użyciu programu ELMA.

Skupienie zawierające równie ważne wartości znajduje się w jednej ramce. Analiza tych danych pokazuje np. ze o ile dla młodszych kobiet( 16-20 i 21-30 lat) najważniejsza spośród wartości instrumentalnych jest kochający to dla mężczyzn tym samym wieku wartości kochający jest równie ważne co odważny. Opisany sposób oceny wyników jest użyteczny przede wszystkim w badaniach naukowych Trudność zadania – porangowanie 18 wartości jest dla badanych zadaniem trudnym poznawczo. Stanowi ono duże obciążenie dla pamięci operacyjnej, co może powodować, że badani nie kończą go lub udzielają wielu przypadkowych odpowiedzi. (zagrożenie dla rzetelności)
Full transcript