Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Sosyal Öğrenme Kuramı

No description
by

YUNUS KILIÇ

on 26 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Sosyal Öğrenme Kuramı

Sosyal Öğrenme Kuramının Gelişimi
Sosyal öğrenme kavramı ilk defa 1947 yılında Julian Rotter tarafından kullanılmıştır. Rotter’e göre insan, hayatına tesir edebilen yaşam deneyimlerini etkileyebilme yeteneğine sahip bilinçli bir varlıktır. Fakat dış uyarıcılar ve pekiştireçler insan davranışlarını etkilemektedir.

Sosyal Öğrenme Kuramının Gelişimi
Günümüzde ise sosyal öğrenme kuramı deyince akla ilk olarak Albert Bandura gelmektedir. Bandura’nın ilk olarak öğrenmeye getirdiği yaklaşım sosyal davranışçılıktır. Sosyal öğrenme kuramı da Albert Bandura tarafından bireylerin nasıl öğrendiklerini açıklamak üzere ortaya atılmıştır.

Sosyal Öğrenme Kuramı
Mehmet Vahit Eren
İbrahim Çütçü
Ferda Nakıpoğlu Özsoy
Yunus Kılıç

Sosyal Öğrenme Kuramının Temel Kavramları
design by Dóri Sirály for Prezi
Sunum İçeriği
Sosyal Öğrenme Kuramının Gelişimi
İnsanların birbirinden öğrenmesi olgusuna ilk dikkat çeken John Dewey olmuştur. Her bireyin bir topluluk içinde büyüdüğü ve büyümesi gerektiği değişmez bir gerçektir. Birey, sosyal etkileşimi sonucunda düşüncelerini ve deneyimlerini paylaşarak zaman içinde kendine has belleğini oluşturur.
Sosyal Öğrenme Kuramının Gelişimi
Sosyal ortamda öğrenme ile ilgili bir başka kuramcı ise Rus psikolog Lev Vygotsky’dir. Vygotsky “potansiyel gelişim alanı” kavramını kullanarak öğrenmenin sosyal ortamda, öğrenenin ilgisi dahilinde ve öğretenlerin (öğretmen, arkadaş, aile vs.) rehberliğinde gerçekleştiğini savunur. Biz öğrendiklerimizin çoğunu başkalarından öğreniyoruz.

Sosyal öğrenme kuramı, davranışçı yaklaşıma üç temel eleştiri getirmiştir. Bunlar;
Davranışçı yaklaşım doğal ortamda olanları temsil edemez.
Davranışçı yaklaşım yeni tepkileri dikkate almaz.
Davranışçı yaklaşım sadece uyarıcıya verilen tepkiyi dikkate alırken gelecekteki tepkileri dikkate almaz.
Sosyal öğrenme kuramı yukarıdaki eleştiriler ışığında üç önemli farklılığı ortaya koymuştur:
1.
Davranış öğrenilir fakat hemen gösterilmeyebilir. Gözlem sonunda kazanılan davranışların hemen gösterilmesi gerekmemektedir. Birey kazandığı davranışı daha sonraki yaşantısında gösterebilir.
2. 
Öğrenme her zaman pekiştirece bağlı değildir.
3.
 İnsan uyarıcıya karşı tepki veren pasif bir organizma değildir.

Davranış değişikliği kişinin davranış ile ödül arasındaki ilişkiyi anlamasıyla meydana gelen değişikliktir. Bazı zamanlarda kişinin zihninde meydana getirilen basit değişiklikler onun davranış değiştirmesini sağlar. Bandura’ya göre davranışı değişen pekiştirme tarifesi değil, kişinin bu tarifenin ne olduğuna dair düşünce ve değerlendirmesidir.

Saldırgan davranışlar görerek öğrenilebilir mi?

Basın ve TV, şiddet ve istenmeyen davranışları öğretiyor mu?

Sosyal öğrenmede temel faktör, bireyin başkalarını gözlemleyerek öğrenmesidir. Birlikte öğrenme ortamında öğrenen ile öğretenlerin etkileşim içinde olması, öğrenene; gözleme, taklit etme ve zihinsel fonksiyonlar geliştirmede gerçek fırsatın sağlanması gereklidir.

Dolaylı Pekiştireç
Modelin yapmış olduğu davranışlarda ödüllendirilmesi, gözlemleyenin o davranışı taklit etmesini güçlendirecektir. Hatta yapılan davranış zor ve zevkli olmasa da sonunda ödül olduğundan dolayı gözlemleyenin o davranışı taklit etme eğilimi içine girmesini sağlayacaktır.
Dolaylı Ceza
Modelin yapmış olduğu davranış sonunda almış olduğu cezanın gözlemlenmesi, gözleyenin o davranışı yapma eğilimi azaltır veya ortadan kaldırır. Yalnız, öğrenciler korkularından dolayı davranışı gösteremiyorsa korkunun azaldığı veya ortadan kalktığı durumlarda istenmeyen davranışı yapma eğilimi göstermektedirler.

Dolaylı Duygusallık
Korkuların birçoğu doğuştan getirilmez, çevredeki kişilerin tepkileri gözlenerek öğrenilir.

Korkular görerek öğrenilebilir mi?

Korkuları yenmenin yolu görerek öğrenmek mi?

Modellerden Öğrenme
Sosyal öğrenme kuramının en önemli öğesi modeldir. İnsanların bir davranışı öğrenebilmeleri için, o davranışın başkaları (model) tarafından nasıl yapıldığını görmeleri gerekmektedir.

Model olan kişi gözlemlenerek neler öğrenilebilir?
Yeni bilişsel beceri ve davranışlar öğrenebilir.
Öğrenilenleri güçlendirir veya söndürür. Modelin yapmış olduğu davranışlar ve sonuçlarını gözlemleyerek neyin yapılabileceğini ve neyin yapılmaması gerektiğini öğrenir.
Model gözlemlenerek sosyal güç ve motivasyon sağlanabilir.
Model gözlemlenerek çevrenin ve nesnelerin nasıl kullanılacağı öğrenilebilir.
Model gözlemlenerek duygusal tepkilerin nasıl ortaya konulacağı öğrenilebilir.

Model ile gözlemleyenin karakter benzerlikleri veya özellikleri davranışın taklit edilmesi oranını artırır. O halde, model ile gözlemleyen arasındaki etkileşimde bazı temel özellikler bulunmalıdır.
Bunlar:

Yaş
Cinsiyet
Karakter
Benzerlik
Statü

Model alınan davranışın sonuçlarının öğrenmeye etkisi:
Öğrencilerin yapmış olduğu istenmeyen davranış, öğretmen tarafından onaylanmadığı veya kabul edilemez olduğuna dair tepki almalıdır. Eğer almıyorsa bunu diğer öğrencilerin taklit etme durumu ortaya çıkabilir.
Sosyal Öğrenme Kuramlarının Genel Prensipleri
İnsanlar, başkalarının davranışlarını gözlemleyerek öğrenirler.
Öğrenme davranışta bir değişiklik meydana gelmeksizin oluşabilir.
Algı öğrenmede rol oynar.
Sosyal öğrenme kuramı, davranışçı ve bilişsel öğrenme kuramları arasında bir köprü veya geçiş olarak kabul edilebilir.

Sosyal Öğrenme Kuramının Dayandığı Temel İlkeler
1. Karşılıklı Bağımlılık:

Sosyal Öğrenme kuramı öğrenmeyi; “çevre-kişisel faktörler ve davranış” ın üç yönlü, dinamik ve karşılıklı etkileşimiyle açıklamaktadır.

2. Sembolleştirme Kapasitesi:
Bandura, sembollerin düşünce için bir mekanizma olarak işlediğini savunur.

3. Geleceği Görebilme Kapasitesi:
İnsanlar, gelecekte başkalarının kendilerine nasıl davranacaklarını tahmin edebilmeli, hedeflerini belirleyebilmeli ve geleceği planlayabilmelidir.

4. Dolaylı Öğrenme Kapasitesi:
Dolaylı öğrenme, insanların direkt yaşantı yoluyla öğrenmenin yanı sıra, diğerlerini gözlemleyerek de öğrenebileceğine işaret eder.

5. Kendini Düzenleme Kapasitesi:
Sosyal öğrenme kuramına göre, kendini düzenleme sistemleri dış faktörleri gözlemleyerek amaçlı davranış için bir temel oluşturur ve insanların kendi düşünceleri, duyguları, motivasyonları ve hareketleri üzerinde kontrol sahibi olabilmelerini sağlar.

6.Kendini Yargılama Kapasitesi:
İnsanların kendileri hakkında düşünme, yargıda bulunma, kendilerini yansıtma kapasitesidir.

7. Öngörü Kapasitesi:
Sosyal öğrenme kuramına göre insan davranışı amaca yöneliktir ve öngörü ile düzenlenir.

8. Öz-Yeterlik (Kendini Yetkin Görme):
Özyeterlik bireyin, yaşamını etkileyen olaylar ve kendi yaptığı işler üzerindeki konrolüne ilişkin inanış düzeyidir. Yetkinlik bireyin becerilerinin bir fonksiyonu değildir, bireyin becerisini kullanarak yapabildiklerine ilişkin yargılarının bir ürünüdür.

Bireyin yetkinlik algıları 4 temel kaynaktan elde edilen bilgilerden oluşur;
Bireyin doğrudan kendi yaptığı başarılı yada başarısız etkinlikler sonucunda elde ettiği bilgiler
Dolaylı yaşantılar
Sözel ikna
Psikolojik durum

Modelleme ve Gözlem Yoluyla Öğrenme Süreçleri
Bandura, öğrenmede düşüncenin önemini vurgulamakta, taklidin ve gözleyerek öğrenmenin çocukların öğrenmesindeki yerine işaret etmektedir.

Bandura üç tür modelden bahsetmektedir:
1. Canlı Model:

Belirli bir davranışı sergileyen gerçek bir kişi
2. Sembolik Model:

Bir filmde, televizyon şovunda, kitapta veya bir başka platformda tasvir edilen bir karakter veya da bir kişi
3. Sözlü Direktifler:
Nasıl davranacağına ilişkin açıklamalar (canlı veya sembolik bir insan tarafından gösterilmeyen)
Bandura bir kişinin diğer bir insanın davranışını başarılı bir şekilde modellemesi için dört sürecin gerekli olduğunu belirtmiştir:

1- Dikkat
2- Hatırlama (akılda tutma)
3- Yeniden ortaya koyma (uygulama)
4- Motivasyon (güdüleme)

Öğrenmede
dikkat
önemli bir yer tutmaktadır.
Gözlemci gözlemlenen davranışı
hatırlamalıdır.
Tekrarlama önemlidir
Gözlemden elde edilen semboller kodlanarak hafızaya iyi aktarılmalıdır

Modelin gösterdiği davranışı tekrarlayabilme yeteneği,
uygulama
oldukça önemlidir.
Motivasyon
öğrenicilerin öğrendiklerini uygulamaya, istekli olmalarına yol açar.
Bireyin modeli taklit etme eğilimi pekiştirilmelidir.

Sosyal Öğrenme Kuramının
Eğitimde Uygulanması
Sosyal öğrenme kuramından ortaya çıkan başarı kuramına göre insanların neden başarıya ulaşmak istedikleri bilinirse öğrencileri motivasyona yönlendirici stratejiler seçilebilir.
İnsanlar başarısız olma olasılığını en aza indirgeyip başarılı olma duygusunu en üst düzeye çıkardıkları zaman kendileri için gerçekçi amaçlar oluştururlar.
Başarı deneyimi yaşayan öğrencilerde başarma ihtiyacı güçlenir.
Bir derste sosyal öğrenme, bir öğrenci kendi öğrenme başarısını sınıf arkadaşları içerisinde ortaya çıkardıkça, arkadaşları tarafından başarısının büyük bir kısmı kabul gördükçe anlamlıdır.
Uygun Model Kullanmak
Öğretmenler öğrencilerinin dikkatini hangi davranışı model almalarını istiyorlarsa o davranışa doğru yönlendirmelidirler. Öğrencilerin problem çözme ve araç gereç kullanma becerilerini kazandıracak faaliyetlerde, öğretmen ilk önce kendini model olarak sunabilir.
Yeni davranışların kazandırılmasında öğretmenlerin uygun model olması önemli bir faktördür.
Öğrencilerin öğrendikleri davranışlar modeller yoluyla pekiştirilebilir.
Sosyal öğrenme kuramında, öğretmenlerin sınıfta model olma durumu öğretmenin niteliği ile doğru orantılıdır.
Bazı durumlarda çok iyi bir öğretmen sınıfta belki çok az bir öğrenci grubu tarafından model alınabilir.
Öz-yeterliğin Geliştirilmesi
Başaramama korkusu yaşayan öğrencilere öğretmenin yapacağı rehberlik iki yoldan olabilir:
Yapılacak faaliyet alt birimlere bölünüp öğrenciye belli aşalar halinde verilerek başarma duygusu geliştirilir.
Öğrenciye diğer bir öğrenci veya öğretmen tarafından destek verilerek faaliyet tamamlatılır ve böylece başarma duygusu geliştirilir.

Okullarda çoğu zaman çocukların bilgi ve düşünme becerisi sürekli ölçülür, değerlendirilir ve sonunda çocuklar birbirleriyle karşılaştırılır.
Öz-yeterliğin Geliştirilmesi
Öğrencilerinin başarısız olduğunu gören öğretmenler, kendilerinin öğretmenlik bilgi ve becerisini sorgulayarak, kendi öğretmenliği ile ilgili öz-yeterlilik inançlarını geliştirmeye
çalışmalıdırlar.
Öğrencilerin Duygularını Dikkate Almak
Sosyal öğrenme kuramı, öğrenme sürecinde insanların beklentileri, anlayışları, bilgileri, kendi kendilerini memnun etme ve kritik yapma duygularının önemini vurgulamaktadır.
Sosyal Öğrenmenin Sınıf Ortamında Uygulanışı
Sosyal öğrenme kuramına ilişkin öğrenilenlere dayanarak öğretmenin, öğrencilerine yeni davranışlar oluşturmada şu şekilde bir sıra izlemesi önerilebilir:
Model davranışı belirleme
Öğretmen aşağıdaki davranışları geliştirmeyi hedef alabilir:
Bilişsel ve devinsel beceriler
Ortak duygu
Görgü kuralları
Duygusal tepkiler
Başkalarına karşı davranma şekli
Modeli belirleme
Öğretmen, model olarak kimi/neyi kullanacağına karar verir:
Öğretmen
Diğer öğrenciler
Toplumdaki insanlar
Kahramanlar, film yıldızları, başarılı sporcular vs.
Model davranışı sunma
Öğrenilmesini istediği davranışı nasıl sunacağını belirler:
Dikkat çekmek
Hatırlamaya yardım etmek
Yapmasına yardımcı olmak
Güdülemek
Model davranışı işlevsel hale getirme
Öğrencilerin davranışı göstermesini ve sürdürmesini denetler:
Olumlu davranışı ödüllendirmek, istenilen davranışı pekiştirmek
İstenilmeyen davranışı cezalandırmak ya da görmezden gelmek
Giriş
Sosyal Öğrenme Kuramının Tarihi Gelişimi
Sosyal Öğrenme Kuramının Temel Kavramları
Sosyal Öğrenme Kuramının Genel Prensipleri
Sosyal Öğrenme Kuramının Dayandığı Temel İlkeler
Modelleme ve Gözlem Yoluyla Öğrenme Süreçleri
Sosyal Öğrenme Kuramının Eğitimde Uygulanması
Giriş
"Sanıyorum, farkında olarak veya olmayarak diğer insanlardan çok şey öğreniyoruz."

Prof. Dr. Ramazan Arı

Dinlediğiniz için teşekkür ederiz..
Mehmet Vahit Eren
İbrahim Çütçü
Ferda Nakıpoğlu Özsoy
Yunus Kılıç
Full transcript