Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

na zajęcia z metodyki

prezentacja z Wernera
by

Marta Chmiel

on 11 October 2012

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of na zajęcia z metodyki

Historyczność jako forma świadomości i cecha kultury Wiktor Werner
Historyczność kultury. W poszukiwaniu myślowego fundamentu współczesnej historiografii Zagadnienia świata z historią i świata bez historii. Historyczność, ahistoryczność, ponadhistoryczność jako kategorie myślowe i kulturotwórcze Część pierwsza Postrzegane są przez Wernera jako pewien rodzaj wrażlowośći poznawczej i kulturotwórczej.
Wrażliwości są sobie przeciwstawne jako dominujące w dwóch kulturotwórczych nurtach.
Rozpatruje się je jako determinanty dwóch kultur zimnych i ciepłych Ahistoryczność i historyczność Historia jako gatunek pisarstwa Zmysł historyczny jest umiejętnością dostrzeżenia zmiennego/historycznego aspektu świata. Jest efektem złożoności i heterogeniczności kultury.
Kultura jest niejednolita, uwrażliwia na inność. Złożoność kultury powoduje, że nic nie jest dla człowieka do końca inne, ale i swojskie, podobnie jak etosy, języki i kultury.
Fundamentalna reakcja na zmiennośc jest podstawą do zdefiniowania świata jako historycznego. Im bardziej świat staje się heterogeniczny, prulaistyczny, tym bardziej działają w nim historyczne kategorie oglądu rzeczywistości, nie jest to jednak tożsame z wiedzą na temat historii. Traktuje postęp ironiczie, dla niego świat się raczej cofa niż postępuje. Postęp to skłonność do samooszukiwania się. Postęp prawdziwy to powrót do natury. Ponownym odkryciem człowieka swej natury i dogonienie jej w ogromnym wysiłku. Teologiczny sposób przekazywania cnót z pokolenia na pokolenie , aż pojawi się filozof będący w stanie przekroczyć tą wiedzę. Społeczeństwa zimne Społeczeństwa ciepłe kultury bez historii, społeczeństwa postrzegające świat przez pryzmat mitu kultury z historią, społeczeństwa budujące narracje historyczną w celu porządkowania i tłmaczenia świata Historia jako poznawczo retoryczne ramy świata = - Historiografia może wykorzystywać historyczność jako punkt
odniesienia w oglądzie świata.
- Możliwa jest również historiografia z dominującą dawką kategorii
ahistorycznych, i to nie tylko w dawnych czasach, ale i dzisiaj
np. w psychohistorii.
- Historiografia nie jest calkowitą emanacją historyczności (myślenia historycznego).
- Zdaniem Wernera historiografia powstaje właśnie na granicy
historyczności i ahistoryczności jako efekt wzajemnej deskrypcji
i interpretacji różnych sposobów pojmowania rzeczywistości.
- Historiografia nie będzie miała monopolu na opowiadanie
tłumaczenie świata. Historiografia, a historyczność
Rozdzielanie refleksji nad historycznością od refleksji nad historią
historyczności jest korzystne o ile możliwe jest ujawnienie fundamentu,
na którym opiera się historia jako dziedzina wiedzy i historiografia jako
dziedzina piśmiennictwa.

Badacze zwracają uwagę na konieczność nasycenia historii większą
autorefleksją teoretyczną, która wykazywała by połączenie między piśmiennictwem
historycznym, a gruntującymi je kategoriami myślowymi łączącymi je z ogólnymi
ramami kulturowymi.

Historyczność jest cechą nie tylko historiografii, ale również wielu krążących
w społeczeństwie opowieści, które to społeczeństwo scalają,
umożliwiają myślenie i funkcjonowanie. Kategorie myślowe i wiedza historyczna tworzą świat złożony,
coś dla nas absolutnego. Rzeczywistość jest niepodważalna, że wymaga od nas niemal psychoanalitycznego wglądu w nasz sposób postrzegania świata.
Historyczność będzie cechą kultury, mimo, że terminy takie jak np. źródło pochodzą z namysłu nad dziejami. Jednak definicje dla nas podstawowe, takie jak pamięć, czas linearny, mają znaczenie ogólnokulturowe i nie można ich rozpatrywać w powiazaniu z jednym dyskursem. Historyczność jest cechą kultury, o czym
zdawali sobie sprawę nie tylko wielbiciele myślenia historycznego, lecz również jej krytyk - Fryderyk Nietzsche Nietzsche omawia historię jako sposób myślenia, formę świadomości, której zmienność dostrzega. Zestawienie sprzeczności: historyczności/ ahistoryczności/ ponadhistoryczności, nie jest jedynie zestawieniem różnic/przeciwieństw. Ahistoryczność nie jest przeciwstawnością historyczności. Jest dla niej fundamentem, na którym wiedza historyczna może wznieść się ku wielkości. Jest to jednak fundament niejednolity, bowiem tak jak nie ma jednej historyczności, nie ma jednej ahistoryczności. Ponadhistoryczność, którą można utożsamiać z mitem i sztuką jest poznaniem świata, które ogarnia więcej niż historia i znacznie głębiej. Nicze rozpatruje mit w kategoriach estetycznych. Mit jest artystycznym wyrażeniem świata. Stoi ponad opozycją prawda-fałsz, tak jak sprawiedliwość stoi ponad prawdą. HISTORYCZNA AHISTORYCZNA PONADHISTORYCZNA Kultura u Nietzschego będzie nieustanną grą historii z życiem, w wyniku tej gry powstają trzy formy aktywnej świadomości: Występuje w trzech formach krytycznej, antykwarycznej, monumentalnej, jest świadectwem śmierci mitu, może być użyteczne przy pewnej dozie artystycznej wrażliwości, pozwalające na dostrzeżenie w wydarzeniach historycznych ponadhistorycznego sensu. W czystej postaci wystepuje jedynie u zwierząt,
w przpadku ludzi wymaga ekstatycznego zapomnienia. Pojawia się też w kontemplacyjnym akcie istnienia, który czasem prowadzi do ponadhistorycznego zrozumienia rzeczywistości. Typowa dla świadomości mitycznej. Dostrzega jednocześnie zmienność świata oraz rozumienie jego niezmiennego sensu. W swej czystej formie jest szkodliwa, bowiem w niej świat zawsze jest miniony. Jest wdzięcznością za istnienie, zawdzięczanie swej bytności przodkom. Świadomość siebie w teraźniejszości polega na poszukiwaniu śladów jej twórców, przez co składa hołd państwu, religii. Żyje dzięki pietyzmowi, jest pożyteczna gdy towarzyszy jej ponadhistoryczny mit początku, życie pojmowane jest jako bycie tu i teraz, trwanie. Buduje apologetyczne continuum, w którym obraz przeszłości splata się z teraźniejszością, pamięć staje się przestrzenią realizacji ludzkiej natury. Bez ponadhistoryzmu i ahistoryzmu jest jedynie banalnym kolekcjonerstwem. Antykwaryczna Tworzy continuum, ale pełne krytyzmu i potępienia, ona rozprawia się z legendami i mitami, jest pożyteczna gdy niszczenie ma posłużyć budowie czegoś nowego, np. tworzenie nowej tożsamości. Niszczy jednak życie gdy krytyczność staje się celem samym w sobie. Gdy wszystko sprowadzone zostanie do prawdy obiektywnej i gdy życie ludzi sprowadzone zostanie jedynie do uszeregowanych w ciągi faktów. Kryje się w nim mit eschatologiczny uciśnionych jednak przeradza się on w pragnienie zemsty itp. Krytyczna Tworzy ciągłość wielkości, splata wiedze o przszłości z teraźniejszością, łańcuchem wybitnych postaci. Akcentuje to co jest wartością samą w sobie i jest warte zapamietenia bez znaczenia są okoliczności dziejowe. Odcina się od ciągów przyczynowo-skutkowych i akcentuje wydarzenia warte naśladowania, zbliżona jest najbardziej po ponadhistoryczności. Jednak gdy wielkośc zamiast naśladowców zyskuje fanów może zwyrodnieć i stać się jedynie wzorem na koszulkach. Monumentalna Historyczność obiektywistyczna Historyczność obiektywistyczna polega na zamianie ludzi i wydarzeń w fakty historyczne, redukowania życia do związków przyczynowo skutkowych. Nitzsche sądził, że była ona szkodliwa dla możliwości zrozumienia duchowego aspektu ludzkiego działania.
Przekonanie o tym, że wszystko ma swoją przyczynę jest fałszywe, bierze się z wewnętrznej iluzji aplikowanej na świat. Przekonaniem tym jest wolna wola człowieka jako pompa myśli i pragnienień, jest również przedmiotem sprawczym. Sądził, że tak samo musi być w historii, dopiero zrzucenie tych iluzji pozwala dojrzec jak bardzo jesteśmy przez kulturowe kategorie myślowe zdominowani. Nietzsche i pamięć Historyczność u Niczego to continuum wiedzy i świadomości, naistotniejsza jest tu pamięć będąca narzędziem kultury. Historyczność jest sposobem odniesienia się do pamięci kultury, tego jak wykorzystuje ją człowiek by budować lub nieszczyć świat. Pamięć poprzedza epistemologicznie historyczność
Celem pamięci i historyczności jest zapobieganie drastycznym zmianom, zapomnieniu (monumentalna), potrzebie konserwowania przestrzeni która historycznie uformowała jednostkę (antykwaryczna). Świadomość historyczna- krytyczna niszczy, ale pragnie pamiętać co i dlaczego zniszczyła. Utrwala „dom niewoli”.
Nietzsche nie twierdzi w dziele „Z genealogi moralności” że myślenie historyczne i historia nie są nieużyteczne, raczej niebezpieczne z uwagi na resentyment, oraz obiektywizm. Gdy jednak podda się je kontroli ponadhistorycznej wiedzy, stają się sztuką, a zatem formę samowiedzy. Nietzsche i postęp Nietzsche i zmienność Zmienność wywołuje reakcję. Odniesieniem dla zmiennośi jest wielorakie ludzkie działanie stanowiące podstawę historyczności i historycznego myślenia. Reakcja ta przybiera kilka podstawowych form:
1. Próba powstrzymania zmienności świata, pietyzmem zachowania świata historycznego dla przyszłości- tworzenie continuum trwania,
2. Tworzenie continuum naśladownićtwa wielkich dzieł z przeszłości jako protest przeciw ich przemijaniu,
3. Tworzenie krytycznego conttinuum pamięci przeszłości dla jej osądu i potepienia, by się nie powtórzyła,
4. Poznawcze porządkowanie i bilansowanie, czyli redukowanie przeszłości do przyczyn i skutków,
5. Perspektywa teologiczna- akceptacja skutków wydarzenia, a nie przyczyn,
6. Zrozumienie rzeczywistości wpływających na wzrost siwadomości,
7. Zmienność pozytywna: postęp zachodzący w wypadku indywidualnego rozwoju człowieka od istoty ahistorycznej, przez rożne stadia myślenia historycznego do perspektywy ponadhistorycznej. Człowiek - jednostka Świadoma jednostka jest punktem odniesienia dla badań Nietzschego nad historycznością. Ma problem z Szopenhauerowską koncepcją jednostki mającą charakter fizykalistyczny, jednostka nie może być w dówch miejscach jednocześnie. Wydarzenie w czasie powinno się rozapaść, bo nie jest tym samym czym na początku, na skutek działania różnych czynników. Jednocześnie za Kantem sądzi, że jednostka jest zdefiniowana przez swoją wolną wolę. Zdaniem Szopenhauera człowiek jest wytworem chwilowego układu sił, nie może zatem stanowić jedności, za każdym razem działają na niego różne siły, jednak tym co czyni człowieka jednostką jest jego wola. Paradoksalnie Jednostka pojmowana jakościowo musi istnieć w wielu czasoprzestrzeniach, czyli nie jest podlegającym przyczynowości przedmiotem.

Nietzsche wykracza poza Schopenhauera i szuka uzasadnienia empirycznego dla swojej teorii jakościowej i zdaje się ją odnaleźć w idei stawania się jednostką. Koncentruje się na procesie, który prowadzi do powstania jednostki. Proces ten ma charakter historyczny, jest historią życia jednostki. Jednostka staje się własną historią, człowiek jest zdolny do egzystencji w historii bo to on jest historią. I tylko jednostka ma siłę wstąpić na wyżyny ponadhistoryczności. Ludzie i ludzkie jednostki są pojęciowym fundamentem historyczności. rozdz. II
Historia jako naturalne środowisko człowieka Historycznośc kultury jest sposobem myślenia człowieka o kulturze i sposobem jej wyrażania. Nie jest jednak zaklęta w historycznym kręgu wiedzy. Świadomość historyczna to nie znajomośc historii ale świadomości która może być zwrócona również w stronie wiedzy niehistorycznej, nieprawdziwej, jednak dzięki historii stanie się prawdziwą. Koncepcja drugiej, organicznej rewolucji - Wszelka wiedza uzależniona jest od usytuowania fizycznego, historycznego i społecznego jednostki - miejscu człowieka w świecie.
- Nietzsche podkreśla względność kategorii etycznych, wagę estetycznych oraz pozytywne efekty indywidualistycznej, subiektywnej perspektywy poznawczej.
- Zmniejszenie znaczenia ontologii i ogólnej wiedzy o rzeczywistości, o rzeczywistość poza poznaniem. Przedmiotem pozania może być tylko to, co jest uwarunkowaniem człowieka, a nie to co istnieje jako byt absolutny.
- Świadomość jest u człowieka efektem istnienia w nim zwierzęcia i dalszego rozwoju do super jednostki - nadczłowieka. Gra o to toczyć się ma od wieków za sprawą języka, zaś świadomość jest tym co tworzy łącze - sieć między człowiekiem, a człowiekiem.
- Nie jest związana z maltuzjańską koncepcją walki o zasoby, ani darwinowskim przystosowywaniem się w walce o życie, lecz pragnieniem dominacji, mocy, rozprzestrzeniania się, woli życia.
- Świadomość ma zatem charakter wręcz stadny i społeczny. Spotkanie Meada z Nietzsche - Obaj badacze dotykali społecznego charakteru świadomości i językowego charakteru myślenia. Ich celem było dojść i do historii jako rzeczywistości myślowej.
- Mead zajmował się opisem procesu powstawania świadomości u człowieka stadnego.
- Mead traktuje umysł narodzonego dziecka jako organicznie nieskończony.
- Proces antropogenezy musi się odbywać w społeczeństwie.
- Ludzka psychika nie wykształci się poza społeczeństwem. W trakcie ludzkich interakcji powstaje umysł i ludzka psychika.
- Uważał, że język jest rozwinięciem zwierzęcych sposobów komunikacji. Behawioryzm społeczny - Badanie działań jednostki w ramach proceów społecznych, których ta jednostka jest częścią.
- Odrzuca psychologię społeczną, bowiem jednostka jest niesamodzielna gdyż jej świadomość jest wytworem tych procesów.
- Zaistnienie tożsamości społecznej nie jest całkowicie naturalnym procesem, jest czymś społecznym i komunikacyjnym, Wiąże je ze zjawiskiem społecznej obiektywizacji.
- Ludzie najpierw dostrzegają innych potem siebie, by siebie dostrzec najpierw musi wykształcić się świadomość „innego”. Na początku pojawia się to poprzez zabawę, a tym samym interakcje z innymi uczestnikami zabawy. Pierwotna socjalizacja dokonuje się jedynie w części społecznenstwa, tam też dokonuje się nauka języka. Dopiero socjalizacja wtórna dokonuje się w całym społeczeństwie, jednak zawsze w procesie interpretacyjnym zaszczepionym przez jakąś instytucję, np. wojsko lub szkołę. Język to umowne symbole, dlatego też żadne zjawisko nie jest dane wprost, lecz przez pryzmat symboli i znaków. Język ma charakter metaforyczny to przenoszenie tego, co znane na nie znane i obce. Człowiek uczy się świata poprzez symbole, zatem każdy poznany element świata zaczyna nabierać takich symboli. Nie ma zatem wiedzy neutralnej i pasywnej i każda wiąże się ze społecznie konstytuowanym znaczeniowo. Socjalizacja - Świadomość człowieka nie zstała przystosowana do tego co neutralne.
- Ludzka świadomość jest pojęciem dynamicznym,
- Nie istnieje materialnie, bardziej przejawia się niż jest.
- Człowiek jest zawsze świadomy czegoś, a nie świadomy po prostu. Ludzka świadomość jest świadomością działania i jego efektów. Jesteśmy jednak świadomi jedynie tego co ma znaczenie, tego co nie ma znaczenia niezauważany.
- Zawsze postrzegamy poprzez doświadczenie i konstytujemy w języku.
- Świadomość rozwija się w ramach interakcji społecznych i symbolicznych, jej naturalnym środowiskiem jest historia. Ludzka świadomość ma wymiar historyczny. Świadomość - Historia jest najważniejszą opowieścią o minionych światach, która nadaje sens zmienności rzeczywistości.
- Historia może potwierdzić realność chwili obecnej wzmacniając ją przeszłością i przyszłością.
- Świadomość ludzka dąży do postrzegania zjawisk bogatych w sensy i znaczenia, zatem gdy warunkiem sensowności jest historyczność, to realizm zjawisk lokuje się w wiedzy o przszłości.
- Opisując zjawiska bada się również ich historię, dlaczego? I w jakim celu?
- Założenie, że zjawiska będą istnieć w przyszłości, ma wymiar historyczny. Zakłada, że pewne zjawiska znajdą swoja kontynuacje w przyszłości.
- By przewidywać stany świata należało posiadać odpowiednie narzędzia intelektualne. Miał to być namysł nad przyczynami i skutkami, pozwalający określi relacje między zjawiskami generującymi a generowanymi. Wiedza o przeszłości David Hume - Wskazał na przygość i niepowtarzalność relacji czasowych. - Zwrocił uwagę na psychologiczny aspekt odbioru relacji statystyczności w czodnasie jako związku przyczynowo-skutkowy.
- Trzeba kontemplować z intelektualnym i emocjonalnym zaangazowaniem proces stawania się zjawisk, a nie jedynie odkryć jednorazowo jakieś prawidło.

Jest to model ahistoryczny, mechanistyczny, deterministyczny w którym zmienność jest ruchem jednostajnym. Wiedza o wiedzy historycznej jest ważnym narzędziem dla zrozumienia dlatego, że kategorie myślowe były i są wykorzystywania dla wzmocnienia realności kulturowego uniwersum na przekór destruktywnej sile zmienności.
Narracje uniwersalistyczne opisujące świat w sposób niehistoryczny:
- religijny - zmienność świata jako iluzja, niezmienność istoty boskiej, brak możliwości decydowania o własnym losie przez człowieka, niezmienne prawa które są fundamentem wszechświata
- scjentystyczny - zmienność jako wynik dzialania praw powszechnych, zmienność przewidywalna, dążenie do zaprojektowania form idealnych, które miały pozostawać już nie zmienne, miały trwać w stanie dynamicznej równowagi negacja XIX w historyczne modele świata - unitarny - akcentował rolę jednostki i prywatnej woli kształtującej historię indywidualną, której niezliczona ilość składa sie na historię ludzkości,
- organistyczno-dialektyczny - kumulowanie sprzeczności i przeradzanie ich w historyczne kataklizmy np. Rewolucja Francuska,
- organistyczno-ewolucyjny - w przyrodzie zjawiska zachodzą w sposób dyskretny, bez przełomów i katastrof, z czasem dodano do tego dialektyzm akcentujący sprzeczności i kataklizmy. Prawa przyrody z czasem zaczęły funkcjonować jako metafora aplikowana na świat, w tym również na cywilizację ludzką. Dziękuję za uwagę
Full transcript