Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Pagbuo ng Salita

No description
by

Princess Diane Garcia

on 15 January 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Pagbuo ng Salita

Template by Missing Link
Images from Shutterstock.com

Paglalapi – ito ay paraan ng pagkakabit ng panlapi sa salitang-ugat. Ang panlapi ay hindi salitang-ugat kundi morpemang pandagdag. Wala itong kahulugan taglay sa kanyang pag-iisa. Kaiba ito sa salitang-ugat na siyang isang payak na salitang may taglay na kahulugan.
Uri ng Pagbuo ng Salita

1) Paglalapi
2)Pag-uulit ng salitang ugat
3)Pagtatambal ng mga salitang-ugat

Ang pagbuo ng salita ay isang mahalagang salik na makatutulong sa pagpapanayam ng bokabularyo. Sapagkat mula sa mga payak na pananalita ay nagagawa sa isang mag-aaral na mapaunlad ang salita gamit ang mga kasanayan nito.
Pagbuo ng salita
a) Pag-uunlapi
b) Paggigitlapi
c) Paghuhulapi
d) Kabilaan
e) Laguhan
Pagpapalawak ng Vokabularyo
Mga Paraan ng Paglalapi
a)Pag-uunlapi
b)Paggigitlapi
c)Paghuhulapi
d)Pag-uunlapi at paghuhulapi(kabilaan)
e)Pag-uunlapi at paggigitlapi
f)Paggigitlapi at paghuhulapi
g)Laguhan
sa pag-uunlapi makikita na ang panlapi ay inilalagay sa unahan ng salitang-ugat.

Hal.
nag + dalamhati = nagdadalmhati
mag + isip = mag-isip
sa paggigitlapi makikita na ang panlapi ay nakalagay sa gitna ng salitang-ugat

Hal. b + um + asa = bumasa
h + in + asa = hinasa
makikita na sa hulihan inilalagay ang panlapi.

Hal.
aklat + an = aklatan
hamak + in = hamakin
dito makikita na inilalagay ang panlapi sa unahan at hulihan ng salitang-ugat.

Hal.
nag + amin + an = nagaminan
na+ gusto + han = nagustuhan
dito ikinakabit ang panlapi as unahan, gitna at hulihan ng salitang-ugat.
Hal. mag + d + in + uguan = magdinuguan
nag + ka + gusto + an = nagkagustuhan
Pag-uulit ng salitang-ugat – sa pamamagitan ng parsyal o ganap na reduplikasyon ng salitang-ugat ay nakabubuo mg bagong salita na may bagong kahulugan.
Mga Paraan ng Pag-uulit ng Salitang-ugat
a)Pag-uulit na parsyal
b)Pag-uulit ng ganap
dito isang pantig lamang ang inuulit.

Hal. ganda = gaganda
basa = babasa
dito makikita na inuulit ang buong salita na maaaring gamitan ng pang-angkop o hindi.

Hal. araw = araw – araw
guni = guni - guni
Pagtatambal ng mga salitang-ugat ay ang pagsasama ng dalawang payak na salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita. Maaring gumamit ng linker o pang-angkop o hindi.
Hal. keso + ng + Laguna = kesong laguna
hingal + kabayo = hingal kabayo
Paglikha ng Salita
Dahil mayaman ang wika, hindi lamang iisa ang ginagamit na uri nito, nagawang lumikha ng tao ng malaking kaban ng mga katawagan na pinangkat kila batay sa paraan ng paglikha. Patunay ito na ang tao ay may malaking pagmamahal at pagpapahalaga sa wika
Mga Paraan ng Paglikha ng Salita
a)Pagsisingkahulugan at pagsasalungat
b)Balbal
c)Mga salitang nanganganak
d)Jargon
e)Pagpapares
f)Pagpapangkat-pangkat
g)Salitang Polysemous
h)Akronym (Acronym)
kasingkahulugan ay nagtataglay ng katulad subalit hindi ito tahasang pagbibigay katuturan. Kasalungat ang tawag sa mga salitang kaiba o di katulad

Hal. Kasingkahulugan : maligalig – malikot, di-mapakaliKasalungat : tahimik – maingay, magulo
nalikha ito batay sa mga panahon o umiiral na pangyayari sa isang naturang panahon. Katangian nito ang pagkabulgar at kawalang repinado.

Hal. parak = pulisya
ermats = tatay
toma = pag-inom
(Word Metamorphism) gamit ang mga pamamaraan sa pagbuo ay napapanganak ang isang salita batayang salita upang magkaroon ng iba’t ibang kahulugan.

Hal. mata wika
minata kawikaan
minamata wikain
ito ang salitang teknikal na di madaling maunawaan ng isang hindi nakababatid sa larangang kinabibilangan nito
Hal. sa medisina = APGAR score
vital signs
bpm
ang mga bagay o katangian na likas na magkapares o salitang nagtataglay ng magkaibang katangian ay pinagtatambal.

Hal. kutara, tinidor
tubig, langis
aso, pusa
langit, lupa
isinasama sa isang klasipikasyon ang mga salitang magkakasing-uri o nagtataglay ng isang katangiang katulad ng isang batayang salita

Hal. sining – musika, sayaw, pagpipinta, tula
isport – basketball, baseball
ang isang salita ay maaaring magtaglay ng iba’t ibang kahulugan batay sa larangan o disiplinang pinaggagamitan nito.

Hal. Draft -bank draft (pagbabago)
-burador (literature)
-pagrerekrut (military)
-hiwa sa halaman (botany)
kaiba sa pagdadaglat kung saan iasng salita ang pinaikli. Ang pamamaraang ginagamit sa paglikha ng akronim ay ang pagkuha ng unang titik o pantig ng mga salita sa isang parirala upang makabuo ng isang makabuluhang salita na siyang magpapadali sa pagkatanda sa nasabing parirala.
Hal. DOTA – Defense of the Ancients MU – Mutual Understanding LQ – Lover’s Quarrel
Sanggunian:

Pagbasa at Pagsulat Tungo sa Pananaliksik
ni Joel Salvador

Pagbasa at Pagsulat sa Masining na Pananaliksik nina
Cynthia B. Cruz Ph.d
Doisa N. Morong, Ph,d
Leticia F. Macaraeg, Ph.d
Erlinda M. Ramos, M.A.

Filipino 2
Pagbasa at Pagsulat sa Iba't ibang Disiplina
ni Dr. Paquito B. Badayos

Pagbasa at Pagsulat sa iba't ibang Disiplina
ni Rolanda A. Bernales et. al

makikita dito na ang panlapi ay inilalagay sa unahan at gitna ng salitang-ugat
Hal. mag + ma + mahal = magmamahal mag + pa + paraya = magpaparaya
– inilalagay ang panlapi sa gitna at hulihan ng salitang-ugat

Hal. -in- + titig + an = tinitigan
-in- + tabi + han = tinabihan
Full transcript