Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

3 B H 2 Sociale zekerheid en verzorgingsstaat

3 TL : hoofdstuk 2 van Geschiedenis Werkplaats
by

Rients Anne de Vries

on 25 October 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 3 B H 2 Sociale zekerheid en verzorgingsstaat

1
2
3
4
5
EEN ARMOEDIG BESTAAN
A Werken in de fabriek
Lange werktijden
Machines bepalen het tempo
Vanaf 1870 : De arbeidsomstandigheden in de opkomende industrie was slecht. De arbeiders werkten minstens 12 uur per dag en 6 dagen per week.
Ook hun kinderen werkten in de fabriek, omdat de ouders het extra geld
hard nodig hadden. Voor de directeuren waren kinderen goedkope krachten.
De werkomstandigheden in de fabrieken waren erg slecht en gevaarlijk:
- Bedompte, stoffige hallen met veel lawaai van machines.
- De machines bepaalden het tempo van werken.
- Het werk was eentonig: de hele dag dezelfde handelingen.

De kans op ongelukken was erg groot; er waren geen veiligheidsvoorschriften.
Daarom kwam in 1886 een parlementair onderzoek in de fabrieken.
De volgende misstanden werden gezien:
- Een oververmoeide arbeider raakt een been kwijt in de machine.
- Arbeiders werden gestraft met gloeiend ijzer.
- Vrouwen moesten 40 uur achter elkaar kaarsen maken.
- Meisjes hadden vergroeiingen aan benen en rug.
- Jongens van 10 jaar oud stierven aan loodvergiftiging.
elke dag
hetzelfde werk
Aaaauw. . . vingers in de machine
ontslag op staande voet
Wat nu? Waar krijg ik nog werk?
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20040224_kinderarbeid01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Kinderarbeid 2.12 min.
Tekstvragen algemeen:
1. Over welke tijdvak gaat hoofdstuk 2 ?
2. Wat is de titel van hoofdstuk 2 ?
3. Wat is de titel van paragraaf 2.1 ?
Tekstvragen over paragraaf 2.1A
4. Wat is het onderwerp van paragraaf 2.1A ?
5. Hoe waren de werkomstandigheden van de
arbeiders ?
.
6. Wat deed een parlementaire commissie in 1886 ?
2.1 A
D
R
E
E
S

SOCIALE ZEKERHEID
VERZORGINGSSTAAT
en
B Woonomstandigheden
2.1 B
Eenkamerwoningen
Gebrek aan hygiene
Door de industrie trokken veel mensen naar de stad. Er ontstond gebrek aan woonruimte.
Arbeiders woonden met velen tegelijk in kleine, vochtige woningen.
In de arbeiders wijken was het leven ongezond:
- Huisvuil werd op straat gegooid.
- Grachten en sloten werden als riool gebruikt.
- Zuiver drinkwater was er nauwelijks.
- Daardoor ontstonden ziektes als tyfus, cholera,
difterie, tuberculose.
De kindersterfte was hoog. In de grote steden overleed een kwart van de baby’s binnen een paar maanden. Oorzaken waren :
- Geen borstvoeding, omdat vrouwen in de fabrieken werkten.
- Voeding met verdunde koemelk en broodpap.
De zuigeling sterfte daalde door betere hygiёne en door betere medische voorzieningen.
Er was een groot drankprobleem.
Om even het zware werk te vergeten,
zochten arbeiders troost in de drank.
Voor vrouw en kinderen bleef weinig geld over.
De 19e eeuw was een gouden tijd voor
de jeneverstokerijen.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20071107_indusrevu03" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Fabrieksarbeiders
3.50 min.
Ondernemers bouwden snel goedkope woningen.
De kwaliteit was zo slecht, dat hele huizenblokken soms in elkaar stortten.
1. Ondernemers bouwden goedkope en slechte
huizen.
2. Door betere hygiene daalde de zuigeling sterfte.
3. Om hun zorgen te vergeten gingen veel arbeiders
aan de drank.
4. Huisvuil op straat was een oorzaak van een
ongezond leven in arbeiders wijken.
5. Woonruimte was een groot probleem voor
fabrieksarbeiders in de steden.
Tekstvragen algemeen:
1. Over welke tijdvak gaat hoofdstuk 2 ?
2. Wat is de titel van hoofdstuk 2 ?
3. Wat is de titel van paragraaf 2.1 ?
4. Wat is het onderwerp over 2.1A ?
Tekstvragen over 2.1B
1. Wat was het probleem toen veel mensen
naar de stad trokken om te werken?
2. Hoe losten ondernemers dat probleem op ?
3. Noem 2 oorzaken waardoor het leven in
arbeiders wijken ongezond was.
.
4. Noem 2 oorzaken waardoor de
zuigeling sterfte daalde.
.
5. Wat deden veel arbeiders om het zware
werk te vergeten ?
.
Reflectie op de uitleg
1
2
3
A
B
D
E
Rangschik eerst de afbeeldingen:
wat werd eerst en wat later uitgelegd?
Welke zin (nummer) hoort bij welke afbeelding?
Doe het zo : D - 1, enz.
C
Een maatschappelijk probleem
A De sociale kwestie
Armenzorg
De armoede wordt massaal
De hulp kon zijn :
- kerkengeld voor weduwen.
- Arbeiderskinderen betaalden minder schoolgeld.
- De kerk betaalde de huur voor werkloze arbeiders.
- Weeskinderen kwamen in een weeshuis.
Wie in de 19e eeuw arm was kreeg hulp van de kerk of van rijke burgers.
Voor hulp moest je wel gehoorzamen aan de kerk.
1854 : de overheid gaf een beetje
steun via de Armenwet.
armensoep
Armoe is van alle tijden, maar door de
industrialisatie werd dit veel zichtbaarder.
De armoe lag op straat en was in de
steden massaal geworden.
De slechte leef- en werkomstandigheden van de arbeiders werd een
sociale kwestie
voor de hele
maatschappij. Er moest een politieke oplossing komen.
Parlement of Tweede Kamer,
waar wetten worden gemaakt.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20050614_economie04" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
de sociale woningbouw 1 min.
een oplossing
van de
sociale kwestie
Tekstvragen

1. Wie gaven in de 19e eeuw hulp aan de armen?
.
2. Noem 3 vormen van hulp die armen konden krijgen..
3. Wat veranderde er door de industrialisatie aan de armoede?
.
4. Wat was de sociale kwestie tijdens de industrialisatie?
.
5. Noem 2 wetten van de regering om de sociale kwestie
op te lossen (zie filmfragment).
1

Zet de nummers
van de plaatjes
in de goede volgorde
1
2
3
4
5
6
2

Zet de letters van de
onderstaande zinnen bij
het goede plaatje.
A
De sociale kwestie werd een probleem voor de hele maatschappij.
B
In de 19e eeuw was een armenwet.
C
In 1901 werden de woningwet en de gezondheidswet ingevoerd.
D
De huur voor werklozen werd betaald.
E
De armoe werd massaal en zichtbaar op de straat.
F
Armen kregen in de 19e eeuw hulp van de kerk en van rijke burgers.
Rudolf Steiner
Achmea
premie zorgverzekering
65 of 140 euro per maand
per persoon?
De zorg
: een maatschappelijk probleem
2e Kamer
Isala
Van verzorgingsstaat naar een staat van deelneming

Van het heden naar het verleden
Antroposofische bouwstijl
2.2 A
B Verschillende oplossingen
De liberale oplossing
De socialistische oplossing

strijd door vereniging
De confessionele oplossing
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20100317_geschiedenisvakbond02" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
geschiedenis van de vakbond
1.13 min.
Hoe hoger de winsten, hoe meer loon de bazen gaan betalen aan de arbeiders.
Mensen moeten voor zichzelf zorgen en hard werken.
Katholieken en protestanten willen de arbeiders helpen uit naastenliefde. Zo stond dat ook in de pauselijke brief Rerum Novarum (over nieuwe zaken).
Volgens de confessionelen moet de staat niet helpen,
maar wel de kerk, de familie en de buren.
Een andere groep wilde het doel bereiken door te strijden voor het algemeen kiesrecht.
Dan konden arbeiders een eigen vakbond en een eigen politieke partij oprichten.
Dan komen de arbeiders in de regering en kunnen ze wetten maken om hun doel te bereiken.
19e Eeuw : In de regering waren de liberalen de baas.
Ze vinden dat de staat zich zo min mogelijk
moet bemoeien met het armoede probleem, want
als de economie genoeg groeit, dan lost de sociale kwestie vanzelf op.
Volgens de socialisten doen de liberale fabrikanten alleen maar aan zelfverrijking.
- De staat is nodig om de sociale kwestie op te lossen.
- De staat moet eigendom worden van de fabrieken.
- Daarna beheren de arbeiders de fabrieken voor de staat,
want zij maken de producten. (niet de fabrikanten)
Hoe bereik je het socialistische doel ?
Door een revolutie, denkt een groep mensen.
Gooi de fabrikanten uit de fabrieken en
de arbeiders nemen zelf de macht over.
Deze groep mensen werden communisten genoemd.
Werkgevers en arbeiders moeten meer samenwerken.
Zo staan de confessionelen met hun oplossing voor de sociale kwestie tussen de liberalen en de socialisten.
kerkenhulp
Burenhulp
Familiehulp
n a a s t e n l i e f d e
v r ij h e i d in handelen
Tekstvragen
1. Wat vonden de liberalen in de 19e eeuw van het
armoede probleem?
.
2. Hoe konden arbeiders volgens de liberalen
profiteren van de hogere winsten van ondernemers?
3. Wat moest volgens de socialisten de staat doen om
de sociale kwestie op te lossen?
.
4. Hoe wilden de communisten de sociale kwestie
oplossen?
5. Hoe wilden de socialisten de socialisten de sociale
kwestie oplossen?
6. Wie zijn de confessionelen?
.
7. Op welke drie manieren wilden de confessionelen
de sociale kwestie oplossen?
.
8. De vakbonden streefden naar 3 doelen : welke zijn
dat?
De oplossing
van de
communisten
De oplossing van de
liberalen.
De oplossing van de vakbonden.
De oplossing van de confessionelen
De oplossing van de socialisten
Verschillende oplossingen
van de sociale kwestie
2.2 B
De staat grijpt in
A Sociale wetgeving
Samuel van Houten
Bescherming voor
de arbeiders
Alle kinderen naar school
Een groep liberalen begreep dat arbeiders bescherming nodig hadden, zoals het Tweede Kamerlid Samuel van Houten.
socialistische vakbond
Van Houten was bang dat de arbeiders zich massaal aan zouden sluiten bij het socialisme en in opstand zouden komen.
1874 : het kinderwetje van Van Houten. De eerste sociale wet.
Fabrieksarbeid voor kinderen onder de 12 jaar werd verboden.
Nieuwe sociale wetten :
1901 : de Ongevallenwet
1919 : de Ouderdomswet
de achturige werkdag
1930 : de ziektewet
Betere leefomstandigheden
De regering verbeterde de arbeiders wijken.
1901 : de Woningwet verbeterde de huisvesting.
- Krotten werden onbewoonbaar verklaard.
- Huiseigenaren moesten woningen verbeteren.
- Stadsbesturen legden rioleringen en
waterleidingen aan.
Door uitvindingen in de medische wetenschap daalde het sterftecijfer.
- 1862 : Louis Pasteur ontdekte het pasteuriseren.
- 1882 : Robert Koch vond de oorzaak van tuberculose.
- 1895 : Rontgen spoorde ziekten op door zijn
rontgenstralen.
Veel mensen vonden dat de allerarmste kinderen ook recht op scholing hadden.
1901 : Leerplichtwet. Alle kinderen van 6 tot 13 jaar moeten verplicht naar school.

Tekstvragen
1. Wie was Samuel van Houten?
.
2. Waarvoor was hij bang?
3. Welke 3 sociale wetten moesten arbeiders
beschermen?
.
4. Noem 3 eisen die in de woningwet stonden.
5. Noem 3 medische ontdekkingen waardoor
het sterftecijfer daalde.
.
6. Wat hield de leerplichtwet van 1901 in?
.
Bescherming
voor de
arbeiders
Samuel van Houten
Betere leefomstandigheden
Medische wetenschap
Alle kinderen naar school
1
2
3
4
5
Geef uitleg per groepje over een onderdeel
2.3 A
B Massale werkloosheid
Economische crisis
Lagere uitkeringen
Stempelen
Werkverschaffing
1929 :

In de VS brak een crisis uit die wereldwijd
gevolgen had, ook in Nederland.
Veel bedrijven gingen failliet en er was veel
werkloosheid en armoe.
De sociale wetten konden dat niet voorkomen.
In de jaren 1930 hadden alleen arbeiders die lid waren van een vakbond een werkloosheidsverzekering. Die liep na 2 maanden af en daarna moest iedereen steun bij de overheid aanvragen.
Werklozen stonden uren in de rij om op het uitkeringsbureau een stempel te halen. Dat moest 2x per dag. Dat voelde als
een vernedering.
premier Colijn
De regering van premier Colijn wilde de crisis bestrijden door extra zuinig te zijn. Ambtenarenloon en steunuitkeringen werden verlaagd. mensen kochten niks en nog meer bedrijven gingen failliet.
De kinderen van werklozen werden direct herkend aan hun kleding. Ze droegen dezelfde kleren, uitgedeeld door het steuncomite. Werklozen voelden zich als tweedehands burgers.
In de crisistijd waren de werklozen verplicht om te werken in
werkverschaffingsprojecten
van de overheid.
Wie weigerde raakte zijn uitkering kwijt. Zo zijn er veel kanalen, parken en polders aangelegd. Ook de afsluitdijk.
De werkverschaffing is een goed voorbeeld van
overheidsingrijpen
. Politici stelden de vraag of dit een taak van de overheid moest zijn. Elke volwassen man moest toch voor zichzelf zorgen?
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20040317_crisis02" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
crisistijd in Nederland
2.16 min.
Tekstvragen
1. Welke gevolgen had de crisis van 1929 in de V.S. voor
Nederland?
.
2. Hoe was de werkloosheidsuitkering in de jaren 30 in
Nederland geregeld en wat kreeg je daarna?
.
3. Welke maatregelen nam de regering van Colijn tegen
de crisis en hielpen die maatregelen?
.
4. Waarom en hoe vaak moesten werklozen stempelen?
5. Hoe werden kinderen van werklozen direct herkend?
6. Wat is een werkverschaffingsproject en noem 3
voorbeelden.
.
Tweederangs burgers
Het gevolg hiervan waren
faillissementen,
werkloosheid en armoe.
F
Alleen arbeiders die lid waren
van een vakbond kregen een werkloosheidsuitkering.
D
De crisis werd bestreden door
ambtenarenloon en uitkeringen
te verlagen.
A
2x Per dag naar een uitkeringsbureau
moeten gaan voelde als een vernedering.
E
Ze droegen dezelfde kleding uitgereikt
door het steuncomite.
F
Zo is de afsluitdijk aangelegd.
B


De werkverschaffing is een goed
voorbeeld van overheidsingrijpen.
C
1
2
3
4
5
6
Rangschik eerst de nummers van de plaatjes naar de volgorde van uitleg.
Zet daarna de rode letters van de zinnen bij het bijbehorende plaatje.
2.3 B
2.4 A
Van de wieg tot het graf
A Meer bescherming
Rooms en rood gaan samen
Nooit meer zoals het was
Willem Drees
leidt de weg
Na de oorlog werd Nederland een verzorgingsstaat met veel sociale wetten.
Mensen die rond 1930 waren geboren,
hadden een zware jeugd gekend.
Eerst de economische crisis, daarna
de Tweede Wereldoorlog.
sociale woningbouw
Na de 2e W.O. wonnen de KVP en de PvdA de verkiezingen.
Ze vormden samen een rooms-rode regering tot 1958.
Beide partijen wilden de zwakken in de samenleving beschermen. Daarom kwamen er veel sociale wetten.
zoals in 1947 de Noodwet Ouderdomsvoorziening.
Willem Drees was minister-president van 1948-1958.
Hij was zuinig en had een groot gevoel voor rechtvaardigheid.
Met die eigenschappen gaf hij leiding in de tijd van de
wederopbouw. Het volk waardeerde hem.
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20080906_willemdrees01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Willem Drees
De beste minister van de afgelopen 100 jaar
Tekstvragen
1. Waarom hebben de mensen die rond 1930 geboren
zijn een zware jeugd gekend?
2. Wanneer werd Nederland een verzorgingsstaat?
3. Wat is het kenmerk van een verzorgingsstaat?
4. Welke 2 politieke partijen vormden het rooms-rode
kabinet?
5. Wat wilden de beide partijen bereiken?
6. Wanneer was Willem Drees minister president van NL?
7. Waarom waardeerde het volk Willem Drees?
.
8. Waarom wordt zijn regeerperiode de tijd van de
wederopbouw genoemd?
1
2
3
4
Welk onderwerp hoort boven de afbeelding te staan?
Wat was de uitleg bij deze afbeelding?
2.4 B
B Nieuwe wetten
Een onbezorgde oude dag
Sociale verzekeringen
De sterken helpen de zwakken
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20101104_verzorgingsstaat01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
Vroeger hadden veel oudere mensen een moeilijke en arme tijd.
Ze werden afhankelijk van de kinderen.
Drees voerde de AOW in. Alle werkenden moesten iedere maand
AOW-premie afdragen van hun loon.
1952 : de WW wordt ingevoerd.
Werklozen hadden recht op een uitkering.
1967 : de WAO wordt ingevoerd. Een uitkering voor wie niet meer kan werken door een ongeluk of ziekte.
De sociale verzekeringen werden betaald met maandelijkse premies van werkgevers en werknemers.
1963 :

Marga Klompe, minister van maatschappelijk Werk,
voerde de Bijstandswet in. Deze sociale voorziening
werd door de staat betaald.
De Bijstandswet was bestemd voor wie nergens tegen verzekerd was en geen uitkering kreeg.
Bijvoorbeeld werkloze gescheiden vrouwen die voor hun kinderen zorgen.
Sociale voorzieningen
'Ieder voor zich en God voor ons allen '.
Dat was de Nederlandse samenleving voor de
sociale wetgeving. vooral aan het einde van de 19e eeuw toen de industrie opkwam.
Iedereen moest voor zichzelf zorgen.
'De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten '.
Dat werd de Nederlandse samenleving na de 2e W.O.
Nl. werd een verzorgingsstaat met sociale wetten.
De sterken (wie verdienen) helpen de zwakken
(werklozen, zieken, ouderen) door middel van
premie afdracht via hun salaris.
Dit is het solidariteitsbeginsel.
Welk kopje hoort boven elke afbeelding?
Hoe was de uitleg
per kopje?
2.5 A
Eigen verantwoordelijkheid
A Verzorgingsstaat onder druk
Opnieuw crisis
Te veel arbeidsongeschikten
Nederland vergrijst
Na de oorlog kon een verzorgingsstaat worden opgebouwd
dank zij de economische groei in de jaren 1950 en 1960.
Er was volop werk en de lonen stegen snel.
Jaren 1970 :

Opnieuw crisis. Meer dan 600 duizend
mensen kregen een werkloosheidsuitkering.
De verzorgingsstaat dreigde onbetaalbaar te worden.
Het aantal arbeidsongeschikten groeide nog harder dan het aantal werklozen.
Dat was raar, want de dienstensector groeide hard.
Lichamelijk minder zwaar werk dan in de fabriek.
Werkgevers en werknemers fraudeerden met de WAO.
Werkloosheid en arbeidsongeschiktheid stegen snel.
Maak ook de vergrijzing werd een zware kostenpost
voor de verzorgingsstaat.
Dat kwam door de babyboom na de 2e W.O.
In de jaren 1960 en 1970 daalde het geboortecijfer.
De meeste stellen vonden 1 of 2 kinderen genoeg.
Gevolg : minder jongeren en meer ouderen.
Ouderen worden steeds ouder door
betere voeding en gezondheidszorg.
Vergrijzing
2.38 min.
Het probleem van de toekomst
<iframe src="http://www.schooltv.nl/beeldbank/embedded.jsp?clip=20101104_wijnbergvergrijzing01" width="350" height="198" marginheight="0" marginwidth="0" frameborder="0" scrolling="no"></iframe>
3 oorzaken
Tekstvragen
1. Waarom kon na de 2e W.O. een verzorgingsstaat worden
opgebouwd?
2. Waardoor dreigde de verzorgingsstaat onbetaalbaar te worden?
noem 3 grote kostenposten.
.
3. Waardoor groeide het aantal arbeidsongeschikten na de jaren 70 nog
harder dan het aantal werklozen?
4. Ook de vergrijzing werd een zware kostenpost. Hoe ontstond die
vergrijzing?
B Herziening
het IK- tijdperk
Mentaliteitsverandering
Ingreep in de WAO
De werkenden gingen meer aan zichzelf denken. Het ik-tijdperk van de
individualisering
was aangebroken en
de
solidariteit nam af.
Steeds minder werkenden moesten de uitkering betalen voor steeds meer niet-werkenden. De premies stegen maar niet de lonen.
makeup auto
Vanaf de jaren 1980 werd het stelsel van de sociale zekerheid versoberd. Minder uitkeringen, die minder hoog en minder lang waren.
Politici vonden dat de mentaliteit moest worden veranderd. Mensen met een uitkering moesten hun eigen verantwoordelijkheid nemen.
de arts
De regeringen van minister-president Lubbers
(1982-1994) namen harde maatregelen.
De sociale uitkeringen werden fors verlaagd.
Het werd veel moeilijker om in de WAO te komen.
Werd een arbeider invalide werd moest zijn baas voor hem in zijn bedrijf een andere baan zoeken.
Ook werden WAO mensen opnieuw gekeurd.
Zo nam het aantal WAO-ers af.
De WAO werd aangepakt, maar ook de stijgende werkloosheid.
1982 : In het
akkoord van Wassenaar
beloofden de vakbonden
om minder loon te eisen. In ruil daarvoor zouden de werkgevers meer banen scheppen. Bovendien moesten de werklozen een baan accepteren die minder was dan de vorige.
Er kwamen nog meer maatregelen om de verzorgingsstaat betaalbaar te houden.
2009 : de regering Balkenende besloot om de AOW leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar.
Langer doorwerken
makeup auto
Welk kopje hoort boven elke afbeelding?
Wat was de uitleg over elk kopje?
2.5 B
Full transcript