Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Stufflebeam’in Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün Değerlendirme Modeli

Program Değerlendirme
by

Güler Duman

on 6 April 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Stufflebeam’in Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün Değerlendirme Modeli


Yönetime dayalı (management - oriented) program değerlendirme yaklaşımı
Yaklaşımın Üstün ve Sınırlı Yanları
Stufflebeam
CIPP
Stufflebeam’in Bağlam, Girdi, Süreç, Ürün Modelinde değerlendirme süreci; toplanması gereken bilgiyi tanımlama, bilgiye ulaşma ve bilgiyi gerekli mercilere ulaştırma basamaklarından oluşur.

Değerlendirmede sistem yaklaşımını benimseyen bu değerlendirmede sırasıyla planlama, yapılandırma, uygulama ve gözden geçirme kararları alınmaktadır (Stufflebeam vd., 1971).

Bu karar aşamaları, bağlam, girdi, süreç ve ürün değerlendirme olarak tanımlanan dört değerlendirme türüne karşılık gelir (Ornstein & Hunkins, 1993).



Stufflebeam her bir değerlendirme türünün tasarımı esnasında şu aşamaların takip edilmesi gerektiğini belirtmektedir (Fitzpatrick vd., 2004):
Stufflebeam’in Bağlam, Girdi, Süreç ve Ürün (CIPP) Değerlendirme Modeli
Amaç, karar verme aşamasına yardım etmek amacıyla
yararlı bilgilerin kullanımıdır (Fitzpatrick, Sanders, & Worthen, 2004)
Stufflebeam
Alkin
odağı: programın amaçları yerine program yöneticilerinin
kararları ön planda
üç anahtar kavram:
1. Karar vericilerin ilgileri,
2. değerlendirmede kullanılacak bilgiler, 3. değerlendirme sürecinin etkililiğinin
sağlanması için belirlenen standartlar (Yüksel & Sağlam, 2012)
program değerlendirme sürecinde elde edilen bilgilerin karar vericiler, müdürler,
kurullar vb yönetim basamağında yer alan bireylerce kullanılır.
sistem yaklaşımı: girdi, süreç ve çıktı hakkında kararlar (Fitzpatrick vd., 2004)
Bağlam Değerlendirme
programın çevresiyle ilgili istenen ve gerçek durumun analizi,

karşılanmamış ihtiyaçlar, kaçan fırsatlar ve bu ihtiyaçların karşılanmama sebepleri,

bir tür durum analizi (Ornstein & Hunkins, 1993),

bir kurumun, programın, hedef kitlenin ya da bireyin güçlü ve zayıf yönleri,

ihtiyaçların amaçlara ve kaynaklara uyumluluğu ve tutarlılığı ile amaçların sorunların çözümünde yeterli olup olmadığını belirlemede önemli işlevi vardır (Fitzpatrick vd., 2004).

Örnek: bir okulun bulunduğu bölgedeki güçlü ve zayıf noktaların, bölgenin ihtiyaçlarının, fırsatların ve sorunların belirlenmesinde değerlendirmeye başvurulabilir (Gredler, 1996).
Girdi Değerlendirme
Programın amaçlarını karşılamak için kaynakların nasıl kullanılacağına karar verme ve bilgi toplama işlemleri,

Şu sorulara cevap aranır (Ornstein & Hunkins, 1993):

a. Hedefler, gereğine uygun bir şekilde belirlenmiş mi?
b. Hedefler okulun amaçlarıyla uyumlu mu?
c. Amaçların gerçekleştirilmesi için dışarıdan destek gerekli midir?
d. İçerik programın hedefleriyle ve amaçlarıyla uyumlu mu?
e. Öğretim stratejileri uygun mu?
f. Mevcut olan diğer stratejiler hedefleri yerine getirmede yardımcı oluyor mu?
g. Eğitimcilerin hedeflere başarılı bir şekilde ulaşmasına olanak sağlayacak öğretim stratejilerinin ve içeriğin kullanımı için dayanaklar nelerdir?

Süreç Değerlendirme
Süreç değerlendirme, program geliştirmenin uygulama aşamasında yer almaktadır.

Programın geniş kitlelerce kullanılmaya başlanmasından önce hatalarının düzeltilmesine imkân tanıyan pilot uygulama sürecidir.

Süreç değerlendirmenin temelinde bir program ya da stratejinin uygulanması yatmaktadır.

Amacı, planlanan ile gerçek aktiviteler arasındaki uygunluğa bakmak ve uygulama sırasında yetersiz olduğu belirlenen noktalar olması durumunda yapılması gereken değişikliklerle ilgili dönüt sağlamaktır (Ornstein & Hunkins, 1993).
CIPP modelinin güçlü yönleri
CIPP modelinin zayıf yönleri
Sunum Akışı
Araştırma Örnekleri
Kaynakça
Stufflebeam’in bağlam, girdi, süreç ve ürün (CIPP) modeli
Model, yönetime dayalı yaklaşıma en önemli katkıyı sağlamıştır.

Stufflebeam’e göre değerlendirme,
karar alternatiflerini belirlemek için kullanışlı bilgileri betimleme, elde etme ve yorumlama sürecini içerir (Stufflebeam vd., 1971).

Birincil amacı, karar verme sürecine faydalı bilgi sağlamadır. İkincil amacı ise, hesap verilebilirlik (accountability) ihtiyacına hizmet etmektir (Gredler, 1996)

Varsayımları (Gredler, 1996):
a. değerlendirmenin, değişimi teşvik etmede ve planlamada önemli bir rolü vardır
b. değerlendirme, bir kurum programının ayrılmaz bir parçasıdır.

1. Program geliştirme sürecinin her aşamasını değerlendirmesi,

2. Özellikle CIPP modelinde, karar vericileri çevre, girdi, süreç ve ürün değerlendirmesi olarak ayrı ayrı bilgilendirmesi,

3. Program devam ederken, değerlendiricilerin programın her boyutuyla ilgili değerlendirme sonuçlarını anında yöneticilere sunması ve yöneticilerin de değerlendiricilere dönüt vermesi,

4. Değerlendirmede sistematik bir yaklaşımı kullanması,

5. Değerlendiricilere ve yöneticilere programların tasarlanıp uygulandıktan sonra değerlendirme sonuçlarını beklemek yerine programı daha tasarı aşamasındayken tartışma fırsatı vermesi (Fitzpatrick vd., 2004; Yüksel & Sağlam, 2012).
Yaklaşımın Üstünlükleri
bağlam
girdi
süreç
ürün
CIPP
context
product
process
input
1971
1985
Programdaki etkinlikler öngörülen zamanda gerçekleşiyor mu?
Bu etkinlikler planlandığı gibi yürütülüyor mu?
Mevcut kaynaklar etkin bir şekilde kullanılıyor mu?
Program katılımcıları görevlerini kabul edip
gerçekleştiriyorlar mı?
Ürün Değerlendirme
Programın ürünü hakkında veri toplanarak beklenen ürünle gerçek ürünün karşılaştırılması söz konusudur.

Belirlenen ihtiyaçların ne düzeyde karşılandığını ve programın uzun vadedeki etkilerini de tespit eder.





Değerlendirmecilere yeni programın devam etmesi, sonlandırılması ya da değişiklik yapılması yönünde karar vermede bilgi sağlar.

Örnek: ürün değerlendirme, yetenekli fen bilgisi öğrencileri için planlanan fen programındaki hedeflere başarılı bir şekilde ulaşılıp ulaşılmadığını gösterir. Sistemde program, diğer okullarda uygulamaya hazırdır kararına varılır (Ornstein & Hunkins, 1993).
A.

Değerlendirmenin odak noktasının belirlenmesi
1. Karar verme mekanizmasının hangi düzeyde (yerel, bölgesel ya da ulusal) uygulanacağının belirlenmesi

2. Karar verme mekanizmasının her bir düzeyinde karar verilmesi gereken durumların tasarlanması, her birinin yer, odak noktası, zamanlama, önem gibi bakımlardan tanımlanması

3. Karar verilmesi gereken her bir durum için ölçme değişkenlerinin belirlenerek kıstaslar ve alternatiflerin değerlendirilmesinde kullanılacak standartlar oluşturulması

4. Değerlendirme uzmanının uyması gereken kuralların belirlenmesi
B.

Bilginin toplanması
1. Toplanacak olan bilginin kaynağının belirlenmesi

2. Toplanması gereken bilginin hangi yöntem ve araçlar vasıtasıyla elde edileceğinin belirlenmesi

3. Kullanılacak örneklem yönteminin belirlenmesi

4. Bilgi toplanırken uyulması gereken şartların ve çalışma takviminin belirlenmesi
C.

Bilginin organize edilmesi
1. Toplanacak olan bilgi için bir format belirlenmesi

2. Analiz yapılırken kullanılacak olan araçların belirlenmesi
D.

Bilginin analiz edilmesi
1. Uygulanacak olan analiz süreçlerinin seçilmesi

2. Analiz yapılırken kullanılacak olan araçların belirlenmesi
F.

Değerlendirmenin yürütülmesi
1. Değerlendirme süreci için belirlenen çalışma takviminin özetlenmesi

2. Çalışan ve kaynak gereksinimlerinin belirlenmesi ve bu gereksinimlerin nasıl karşılanacağıyla ilgili bir planlama yapılması

3. Değerlendirmenin sürdürülebilmesi için planların yapılması

4. Değerlendirme tasarımının geçerli, güvenilir ve yaygın nitelikte bilgi sağlama potansiyelinin değerlendirilmesi

5. Değerlendirme tasarımının periyodik olarak güncellenmesi için bir çalışma takvimi belirlenmesi

6. Değerlendirme programının tamamı için bir bütçe belirlenmesi (Fitzpatrick ve diğerleri, 2004, s.90).
E.

Bilginin raporlaştırılması
1. Değerlendirme raporunun hedef kitlesinin belirlenmesi

2. Hedef kitleyi bilgilendirmek için kullanılacak olan araçların belirlenmesi

3. Değerlendirme raporlarının yazılacağı formatın ya da sunulacağı oturumların belirlenmesi

4. Bilginin raporlaştırılması için bir çalışma takvimi belirlenmesi
1. Modelin dört farklı değerlendirme türü önermesi,

2. Değerlendirme uzmanına değerlendirme boyunca sorması gereken önemli sorular hakkında yol gösteren bir model olması,

3. Dört farklı değerlendirme türünün her biri için değerlendirme uzmanı sorulması gereken farklı sorular oluşturabilmesi,

4. Dolayısıyla, oluşturulan soruların ve kullanılan model değerlendirme sürecinin işin uzmanı olmayan kişiler tarafından da kolaylıkla anlaşılmasını sağlaması.
1. Değerlendirme türlerinin uygulama aşamalarının ve bu değerlendirme türleri uygulanırken kullanılacak yöntemlerin belirlenmemiş olması,

2. Bu modelin önemli kararların önceden açık ve net bir şekilde belirlenebileceği, alternatiflerin kararlaştırılabileceği ve alınacak kararların değerlendirme sürerken değişmeden sabit kalacağı
varsayımına dayanması,

3. Oysa karar verme süreciyle ilgili bu varsayımların hepsine şüphe ile yaklaşılmalı ve gerçek olma garantisinin olmadığı unutulmamalıdır.
(Fitzpatrick vd., 2004)
(Fitzpatrick vd., 2004).
1. Tez çalışması:
Bayram, İ. (2011). TOBB ekonomi ve teknoloji üniversitesi yabancı diller bölümü İngilizce hazırlık programının öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara Üniversitesi, Ankara.
2. Akademik Makale:
Selvi, H., Bıçak, B. (2013). Stufflebeam’in Program Değerlendirme Modeliyle Milli Eğitim Bakanlığı Sürücü Kurslarında Kullanılan Sürücü Eğitim Programının Değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2).
1. Yönetime dayalı (management - oriented) program değerlendirme yaklaşımı

2. Stufflebeam’in bağlam, girdi, süreç ve ürün (CIPP) modeli

3. Araştırma Örnekleri

4. Kaynakça
1. Yöneticilerin program değerlendirme yargılarını elinde bulundurması ve değerlendiricilerin sadece bir görevli olarak algılanması,

2. Değerlendiricilerin kararlarının yöneticiler ile uyuşmaması durumunda değerlendiricinin yöneticiler tarafından yetersiz olarak değerlendirilmesine ve işine son verilmesinde sebep olabilmesi (Yüksel & Sağlam, 2012),

3. Karar vericilerin ve değerlendirme uzmanlarının yeterliklerinin önemli olması,

4. Karar vericilerin ilgilerinin ve isteklerinin ön plana alınması, diğer katılımcıların göz ardı edilebilmesi,

5. Değerlendirmenin başarısı değerlendirme uzmanlarıyla karar vericiler arasındaki takım çalışmasının niteliğine bağlı olması (Fitzpatrick vd., 2004).
Yaklaşımın Sınırlılıkları
Daniel Leroy Stufflebeam
Born in Waverly, Iowa, September 19, 1936
BA, Iowa State University, 1958
MS, Purdue University, 1962,
Ph D, 1964;
Postgrad., University of Wisconsin, 1965
Director of the Evaluation Center at Western Michigan University
13 books and about 100 journal articles and book chapters
Married with children
daniel.stufflebeam@wmich.edu
Phone: 269-387-5895
Fitzpatrick, J. L., Sanders, J. R., & Worthen, B. R. (2004). Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines (3rd ed.). Boston: Allyn and Bacon.

Gredler, M. E. (1996). Program evaluation. NJ: Prentice Hall.

Ornstein, A. C., & Hunkins, F. P. (1993). Curriculum: Foundations, principles, and issues. Boston: Allyn and Bacon.

Stufflebeam, D.L., Foley, W.J., Gephart, W.J., Guba, E.G., Hammond, R.L., Merriman, H.O., & Provus, M. (1971) Educational evaluation and decision making. Itasca, Ill.: F.E. Peacock Publisher.

Yüksel, İ., & Sağlam, M. (2012). Eğitimde program değerlendirme. Ankara: Pegem Akademi.
Güler Duman
gulerduman@ibu.edu.tr
Eğitim Programları ve Öğretim Anabilim Dalı
AİBÜ, Bolu
Full transcript