Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

MAYOZ BÖLÜNME

No description
by

Ezgi Dinç

on 4 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of MAYOZ BÖLÜNME

MAYOZ BÖLÜNME * Eşeyli üreyen canlılara özgü özel bir bölünme şaklidir. * Yalnızca diploit (2n) kromozomlu üreme ana hücrelerinde meydana gelir. * Bölünme sonucunda kromozom sayısı yarıya (n) iner. * Mayoz bölünmeyle oluşan hücrelere üreme hücresi (sperm, yumurta) ya da gamet denir. * Eşeyli üreyen canlı türlerinde kromozom sayısının nesilden nesile sabit kalmasını sağlar. * Mayoz bölünmede bölünen hücre ile oluşan hücreler kalıtsal bakımdan birbirinden farklıdır. Bu nedenle çeşitliliğe neden olur. * Mayoz bölünmenin temel amacı, hem kromozom sayısını yarıya indirmek hem de kalıtsal özellikleri farklı olan hücrelerin oluşumunu sağlamaktır. * Mayoz bölünmede bir hücreden dört hücre oluşur. * Mayoz bölünme birbirini izleyen iki çekirdek ve iki sitoplazma bölünmesini içerir. Bu nedenle Mayoz I ve Mayoz II denilen iki basamakta incelenir. Her iki evrede de profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evreleri vardır. İNTERFAZ iNTERFAZ Mitoz bölünmede olduğu gibi, hücre bölünmeden önce interfaz adı verilen bir hazırlık safhası geçirir. Bu safhada DNA molekülü eşlendiği için her kromozom genetik olarak özdeş iki kromatitten meydana gelir. Kardeş kromatitler sentromer bölgesinden birbirine bağlanır. Sentrozomlar eşlenir. Üreme ana hücresinde büyüme, solunum, protein sentezi gibi metabolik olayların hızı çok yüksektir. PROFAZ I MAYOZ I Mayoz bölünmenin mitoz bölünmeden farklı olmasını sağlayan olaylar bu evrede gerçekleşir. Bölünme evreleri mitozda olduğu gibi dört safhadan meydana gelir. İnterfaz safhasındaki olaylardan sonra çekirdek, arkasından da sitoplazma bölünür. PROFAZ I Mitoz bölünmede olduğu gibi çekirdek zarı ve çekirdekçik erimeye başlar. Kısalıp kalınlaşan kromatin iplikler kromozom halini alırlar. En önemli ve uzun olan safhadır. Mitoz bölünmede gerçekleşen olaylara ilave olarak; tetrat, sinaps ve crossing over gözlenir. Bir kromozom üzerinde çok sayıda gen bulunur. Kromozom üzerindeki iki genin uzaklığı ne kadar fazlaysa, crossing overle yer değiştirme ihtimali o kadar fazladır. Yani genlerin crossing over olma ihtimali, uzaklıkları ile doğru orantılı, yakınlıkları ile ters orantılıdır. Bu evrede sentrozomlar hücrenin zıt kutuplarına çekilir. Aralarında iğ iplikleri meydana gelir.Çekirdek zarı parçalanır ve çekirdekçik görünmez olur. Serbest kalan tetratlar kinetokorlarından iğ ipliklerine tutunur. Ana ve babadan gelen homolog kromozomlar birbirine yanaşarak yan yana paralel uzanır. Her kromozom iki "kromatit" ten yapıldığından yan yana gelen homolog kromozomlar dörtlü demetler halinde görülür. Bu dörtlü kromatiti demetlerine tetrat denir. Eşlenmiş homolog kromozom kromatitlerinin parça (gen) değişimi için birbirine yaklaşarak birbiriyle sarmal yapmasına ise sinaps denir. Bir hücredeki tetrat sayısı (n) kromozom sayısına eşittir. Sinaps esnasında, homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasında gen alış verişi olur. Bu olayada crossing over denir. Crossing over , kromozomların tetrat yapması durumunda görülebilir. Fakat her tetratta crossing over görülmez. Bu olay sayesinde, kromozomlar üzerinde bulunan baskın ve çekinik genlerin diziliş sırası değiştirilir. Bu durum ise oluşacak hücrelerde kalıtsal çeşitliliği arttırır. Aynı türün bireyleri arasınnda farklı özelliklerin ortaya çıkması sağlanmış olur. NOT: Profaz safhasında görülen homolog kromozomların bir araya toplanması sinapsis, tetrat ve crossing over mayoz bölünmeye özgü olaylardır. METAFAZ I METAFAZ I Tetrat oluşturan homolog kromozomlar hücrenin ekvator düzlemine dizilir. Bu safhada mitoz metafazından farklı olarak homolog kromozomlar karşı karşıya bulunur. (mitoz metafazında kardeş kromatitler karşılıklı olarak dizilir.) Kromozomları bu diziliminden dolayı mayoz bölünme sonucunda farklı hücreler oluşmaktadır. ANAFAZ I ANAFAZ I Bu safhada, metafaz safhasında karşı karşıya bulunan homolog kromozom çiftleri, birbirinden ayrılarak kutuplara çekilir. Homolog kromozomların ayrılması kromozom sayısının yarıya inmesini sağlar. Bu olay mayoz bölünmede kalıtsal çeşitliliğin oluşmasında etkilidir. Kromozomların hücrenin ekvatoral düzlemdeki duruşu ve kutuplara hareketi, mitoz bölünmede olduğu gibi, sentrioller ve iğ iplikleriyle sağlanır. Mayozda crossing over olmasa bile, homolog kromozomlar rastgele ayrıldığı için her zaman çeşitlilik sağlanmış olur. TELOFAZ I TELOFAZ I Mitoz bölünmenin telofaz safhasına benzer. Kutuplara çekien kromozomların etrafında çekirdek zarı oluşur. Sonuçta telofaz safhasında hücre iki çekirdekli hale gelir. Ancak mitoz bölünmeden farklı olarak her bir kutupta haploit kromozom takımı bulunur. Her bir kromozom iki kromatitlidir. Çekirdeklerde başlangıçtaki homolog kromozomlardan birer tanesi bulunur. Ancak bu kromozomlar eşlenmiş halde oldukları için iki kromatitlidir. Sitoplazma bölünmesi telofaz I ile aynı zamanda gerçekleşir. sitoplazma bölünmesi hayvan hücrelerinde boğumlanma, bitki hücrelerinde ise ara lamel oluşumu şeklinde gerçekleşir. Böylece mayozun birinci aşamasında hücrenin kromozom sayısı yarıya inmiş olur. PROFAZ II PROFAZ II Çok kısa sürede tamamlanan bir evredir. Çekirdek zarı eriyerek kaybolur. İğ iplikleri tekrar oluşur. İğ iplikleri kromatitlerin kinetekorlarına bağlanır. MAYOZ II Mayoz II bölünmesi normal mitoz gibi gerçekleşir.
Mayoz II başlamadan önce mayoz I den farklı olarak interfaz safhası görülmez. Hücrenin DNA sı eşlenmez, ancak sentrozomlar kendini eşler.
Mayoz II, mayoz I den daha kısa sürer.
Mayoz I sonunda meydana gelen haploit hücreler mayoz II de tekrar bölünerek haploit kromozomlu dört hücre meydana gelir. Bu bölünmede sadece kardeş kromotitler birbirinden ayrılır. Bu nedenle kromozom sayısında değişiklik olmaz.
UYARI: Mayoz I sonunda oluşan hücrelerde ana hücreyle aynı miktarda DNA vardır. Ancak kromatitler birbirine bağlı olduğu için kromozom sayısı yarıya inmiştir. METAFAZ II Eş kromozomlar (kromatitler) hücrenin ekvator düzleminde dizilir. METAFAZ II Bir taraftan da sentromerleri iğ ipliklerine tutunur. ANAFAZ II Hücrenin ekvator düzleminde dizilmiş olan kardeş kromatitler iğ ipliklerinin kısalıp kalınlaşmasıyla birbirinden ayrılır. ANAFAZ II Mitozda olduğu gibi kardeş kromatit (eş kromatitler) ayrılması gerçekleştirilmiş olur. TELOFAZ II Profaz II evresinde kaybolan çekirdek zarı yeniden yapılır. Kromozomlar tekrar kromatin iplik haline dönüşür. Bu safhanın tamamlanmasıyla mayoz bölünme bitmiş olur. Mayoz bölünmenin başlangıcında kaybolan çekirdekçikler tekrar ortaya çıkar. TELOFAZ II Telofazın sonuna doğru sitoplazma bölünmesi başlar sitokinezin tamamlanmasıyla, diploit (2n) kromozomlu eşey ana hücresinden haploit (n) kromozomlu dört hücre oluşmuş olur.
Mayoz II sonunda oluşan hücreler gamet ise ( sperm veya yumurta ) tekrar bölünmezler. Oluşan hücreler spor ise bölünerek yeni bir bireyi meydana getirebilir. * Üreme ana hücrelerinde görülür.
* Bir hücre iki defa bölünerek dört hücre meydana gelir.
* Oluşan hücrelerin kromozom sayısı yarıya iner ve kromozom yapıları birbirinden farklıdır.
* Eşeyli üremenin gerçekleşmesini sağlar. Genetik çeşitliliğin ortaya çıkmasında etkilidir.
* Kromozomlar arasında parça değişimi görülür.
* Hayat boyu devam etmez. * Vücut hücrelerinde görülür.
*Bir hücre bir defa bölünerek iki hücre meydana gelir.
*Oluşan hücrelerin kromozom sayısı ve yapısı birbirleriyle ve ana hücreyle aynıdır.
*Tek hücrelilerde üremeyi çok hücrelilerde büyüme, gelişme ve yenilenmeyi sağlar.
*Kromozomlar arasında parça değişimi görülmez.
*Hayat boyu devam eden bir olaydır. benzerlikleri * Sentrozom görev yapar.
* İğ iplikleri kromozomların hareketini sağlar.
* Kardeş kromozomların ayrılması görülür.
* Bazı safhalar benzer şekilde gerçekleşir.
Full transcript