Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

YATAĞA BAĞIMLI HASTA BAKIMI

HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ EVDE SAĞLIK HİZMETLERİ 1. GRUP EĞİTİM PROGRAMI
by

HURİŞAH AKSAKAL

on 20 April 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of YATAĞA BAĞIMLI HASTA BAKIMI

YATAĞA BAĞIMLI HASTA BAKIMI
UZM.HURİŞAH AKSAKAL
.


Bireyin yaşamın idamesi için gereken yaşamsal fonksiyonları yerine getirmesinde informal ya da formal sağlık hizmetine gereksinim duyması durumudur.
ASPİRASYON
PEG BAKIMI
Ağızdan yeterli besin alınamayan durumlarda endoskopi yoluyla karına yerleştirilen beslenme tüpüdür.
Neden yapılır?
İki üç haftadan daha uzun süre ağızdan besin alınamayacaksa beslenmeyi sağlamak ya da desteklemek amacıyla kullanılır.
YATAĞA BAĞIMLILIK 3 NEDENLE GELİŞİR.

1.Engellilik nedeniyle

2.Kronik hastalık nedeniyle

3.Yaşlılık nedeni

KALIN ASPİRASYON KATATERİ KULLANMAK

Aspire edilen salgılar rengi ve kıvamı açısından kontrol edilmelidir.
Şeffaf ve kokusuz ise normal, her şey yolunda demektir.
Sarı ve yeşil renkli, kötü kokulu ise enfeksiyon vardır.
Çok az kan varsa aciliyeti yok demek, ancak kan varlığı bir sorun olduğunu gösterdiğinden doktora haber verilmelidir.
PORT KATATERLER
• Hematoloji ve Onkolojide IV Kemoterapilerde,
• AIDS hastalarının günlük antiviral tedavilerinde,
• Uzun süreli parenteral beslenmelerde,
• Sık kan transfüzyonu ve kan örneği alınmasında
• Hastanın sosyal yaşamının rahatlatılmasında,
• Evde tedavi imkanı sağlanmasında kullanılır.

PORT KATATERLERİ
Tekrarlanan ilaç uygulamalarında
•Güvenli ve kolay damar girişi sağlayan,
•Tamamı cilt altına implante edilmiş olan sabit kataerlerdir.

Port iğnesi kullanılmayacaksa;
§ Öncelikle hattan boş enjektöre kan aspire edilerek sistemin çalışıp çalışmadığı kontrol edilir.
§ 10 ml % 0,9 serum fizyolojik ile hat yıkanır.
§ Hastaya uygun heparinli solüsyon verilerek port iğnesi klemplenir.
§ Port iğnesinin kanatları kaldırılır,
§ Steril spanç ile iğne bölgesi desteklenir.
§ 90 derecelik açı ile hızlı bir şekilde çekilir
Bir süre bölgeye basınç uygulanır (en az 2 dk)
§ Bölge içten dışa doğru %10 povidon iyot ile temizlenir
§ Kurulandıktan sonra steril olarak kapatılır
§ Ertesin gün hasta ve/veya yakınları tarafından bu pansuman çıkarılır

Optimal bir kateter yönetimini güvence altına almak için uygulanması gereken basit bazı önlemler vardır
. Burada aşağıda sıralanan konulara dikkat edilmelidir:

İğnenin batırılması steril ve mikroplardan arındırılmış şartlar altında gerçekleşmelidir.
Burada cilt uygun dezenfeksiyon solüsyonu kullanılarak içten dışa doğru silinerek temizlenmelidir. Punksiyon steril eldiven kullanılarak yapılır.
Kateter sisteminin punksiyonu için özel kesim kanüller kullanılmalıdır. Bu iğneler silikon membranların zarar görmesine engel olurlar.
Port üzerinden kan almaktan mümkün olduğu kadar kaçınılmalıdır.




Palyatif bakımın amacı bireyin alışkanlıklarına,inancına ve kültürel değerlerine duyarlı kalırken acı çekmeyi önleme,şikâyetleri kontrol etme, var olan kapasiteyi iyileştirme yoluyla olabilecek en iyi yaşam kalitesini sağlamaktır

(American Hospice and Palliative Medicine,1998).
Trakeostomi yarası açık bir yaradır.
Bu bakımdan yaranın bakımı çok önemlidir.
İyi bir yara bakımı ile kendiliğinden iyileşir.

Pegden Kimler Yararlanabilir? (Mide Tüpü)
Yutma güçlüğü çeken, iştah problemleri olan ve ağızdan yeteri kadar beslenemeyen hastalar yaralanır.

Peg Tüpü Ne Kadar Süre Kalabilir? (Mide Tüpü)
PEG tüpleri aylarca dayanabilir. Ancak bazen zaman tüpte oluşabilecek deformasyonlar (bozulmalar) ve delinmeler yüzünden değiştirilmeleri gerekebilir.
Doktorunuz tüpü kolaylıkla çıkartıp yenisiyle değiştirebilir. PEG’ in karında oluşturduğu delik tüp çıkarıldıktan kısa bir süre sonra kapanır. Bu yüzden kazara yerinden oynamalarda özellikle dikkat edilmelidir.

PEG UYGULAMASININ YAN ETKİLERİ NELERDİR?

PEG’e bağlı olası komplikasyonları şöyle sıralanabilir;
PEG kitinin yerleştirildiği bölgede ağrı
Mide içeriğinin tüpün yanlarına sızması
Tüpün yerleşiminde ve çalışmasında bozukluk
PEG kitinin ve çevresindeki dokunun enfeksiyonu
Aspirasyon (mide içeriğinin akciğerlere kaçması)
Kanama ve mide veya barsak duvarında yırtılma


PEG KULLANIMI SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER

1- Ellerinizi sabunla yıkayın.

2- 50 veya 60cc lik bir şırınga, besleme solüsyonu (mama) ve bir bardak kadar ılık su temin edin.

3- Hasta oturur veya yarı yatar pozisyonda olmalıdır. Bu şekilde yerleştirilmiş olan hastanın yanına oturun.



PEG KULLANIMI SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER


4- Şırıngayı PEG tüpünün ucuna yerleştirin, tüp üzerindeki kıskacı açın ve şırıngayı geri çekerek mide içeriğini şırınga içine çekmeye çalışın.
5.Şırınga ile mideden çektiğiniz sıvı miktarı 100cc ve üzerindeyse tüple beslemeyi 1 saat sonrasına erteleyin.
6.1 saat sonrasında aynı işlemi tekrarladığınızda hala daha 100cc ve üzerinde sıvı çekebiliyorsanız bu durum mide boşalımında bir problem varlığının belirtisi olabileceğinden doktorunuzu arayın.
7.Mideden çekebildiğiniz sıvı miktarı 100cc veya altındaysa PEG tüpünden beslemeye başlayabilirsiniz.


PEG KULLANIMI SIRASINDA YAPILMASI GEREKENLER


8. Şırıngaya 30cc kadar ılık su çekerek tüpten içeri verin ve şırıngayı tüpten ayırarak iyice çalkaladığınız besleyici solüsyonu veya kendi hazırladığınız sulu mama veya çorba kıvamındaki posasız ve tanesiz gıdayı şırıngaya doldurarak tüple beslemeye başlayın.
9.Bu şekilde bir beslenme ile hastalar her seferinde yavaş verilmek suretiyle 400cc kadar sıvı miktarda gıdayı tolere edebilirlerse de bazı hastalarda sık aralıklarla ve az miktarda beslenme gerekebilir.
10. Besleme işlemi bittikten sonra tekrar 30cc kadar ılık su vererek tüp içinde kalan gıdaların temizlenmesini sağlayın ve tüp üzerindeki mandalı sıkarak tüpü kapatın.
11.Besleyici solüsyonu enjektörle enjekte eder gibi verebileceğiniz gibi özel üretilmiş olan geniş bir enjektörün pompasını çıkarıp huni şeklinde kullanmak suretiyle de besleme yapabilirsiniz.
12.PEG takılı olan hastalar genellikle başka bir kişi tarafından beslenmeye gereksinim duyarlarsa da sağlık durumları elverişli olan hastalar yukarıdaki kuralları uygulayarak kendi kendilerini besleyebilirler.
PEG BAKIMI NASIL YAPILIR?

Tüpün yerleştirilmesini takiben pansuman yapılarak üzeri gazlı beze benzer bir malzeme ile kapatılır.
Bu pansuman 2 gün sonra çıkartılır.
Bundan sonra günde bir kez temiz su ve sabunla temizlemek ve bir antiseptik solüsyonla silmek genellikle yeterlidir.
Diğer zamanlarda deri yüzeyinin kuru kalmasına dikkat edilmelidir.
Bunun dışında bir pansuman uygulaması gerekmeyecektir. Tüpün çevresindeki ciltte kızarma ve yumuşama olduğunda calmoseptin adlı merhem kullanılabilir.
PORT İĞNELERİ
Özel eğimli iğnelerdir ve 90 derecelik açısı vardır.
• Derinin ve silikon membranın bütünlüğünü korur.
• Hareket ettirildiğinde içerdeki sistemi bozmaz.
• Port iğnesi dışında başka bir iğne ile port katetere giriş yapılamaz.
• Bu şekilde slikon membran en az 3000 kez kullanılabilir.
• Verilen ürüne uygun iğne kalınlığı seçilmelidir.
• Port iğnesi kullanım süresi maksimum 1 haftadır (7 gün)
NG BAKIMI
Üst gastrointestinal sistem (GİS) kanamalarının tedavisi, değerlendirilmesi, mide içeriğinin toplanması, mide lavajı, mide salgılarının aspirasyonu, ilaç verme, beslenmenin yapılması ve ameliyat sonrası kusmanın önlenmesidir.
Nazogastrik sondanın bakımı için;
a. Sondanın tespiti için kullanılan flasterler ıslandıkça değiştirilir.
b. Sondanın midede uzun süre bırakılması perforasyon, ülserasyon, irritasyonu, epistaksise neden olabileceğinden sonda 3- 7 günde bir diğer bir burun deliğine takılır.
c. Günde üç kez gerekirse daha sık olarak ağız- burun temizliği yapılır. Hastanın dudaklarına pomad ya da vazelin sürülerek rahatlaması sağlanmalı.
d. Sonda drenaj amaçlı takılmış ise HASTA YAKINI tarafından sık sık açıklığı
kontrol edilmelidir. Gelen sıvı miktarı ve özelliği kayıt edilmelidir.

Kalıcı mesane katateri uygulanan hastanın bakımları sırasında hasta ile işbirliği yapmak çok önemlidir.
Riskler ve olası sonuçlar hakkında hastanın ve yakınlarının bilgilendirilmesi gerekir.
Takılan kataterin ölçüleri hastaya uygun olmalıdır.
Katater ve drenaj setine her dokunuştan önce eller yıkanmalıdır.
Üriner meatus ve çevresi günde iki kez sabunlu su ve duru su ile temizlenmeli ve korunmalıdır.
Kateter giriş alanındaki ve kataterdeki sekresyon ya da tortu birikimleri tamamen temizlenmelidir.
Sıvı kısıtlaması yoksa hastaya bol sıvı verilmelidir.
Hasta üriner enfeksiyon belirtileri yönünden (ateş, bulanıklık, kanlı idrar, kötü kokulu idrar)gözlenmeli ve bu belirtiler görüldüğünde hekime haber verilmelidir.

Hasta taşınırken, idrar torbası için uygun destek ya da tutucular kullanılmalıdır.
Sedye ile taşınan hastalarda idrar torbası kesinlikle hastanın üzerine konulmamalıdır.
Hasta taşınırken, pozisyon değiştirirken ya da herhangi bir sebeple idrar torbasını yükseltmek gerektiğinde katater klemplenmelidir.
Katater ve idrar torbası kontamine olduğunda, idrarı drene etmediğinde ya da üriner enfeksiyon belirtisi geliştiğinde değiştirilir.
İdrar torbası kesinlikle yere konulmamalı, yatağın yanına monte edilmiş, metalden yapılmış bir kafes ya da askıya yerleştirilmelidir.
Drenajın sürdürülmesi için tüp ve diğer bağlantıların kıvrılmaması ve basınç altında kalmamasına dikkat edilmelidir.
Mümkün ise mesane katateri olan bir hasta tek kişilik odaya yerleştirilmelidir.
Bu mümkün değilse katateri olan hastalardan üriner enfeksiyonu olan ve olmayan hastalar ayrı odaya alınmalıdır.
Katater bacağa flasterle tespit edilmiş ise, yapışkanların altının tahriş olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Katateri olan hasta banyo yapabilir ancak öncesinde torba boşaltılmalı ve bağlantıların kapalı olduğu kontrol edilmelidir.


NAZOGASTRİK SONDA (NGT) İLE BESLENME
NGT İle beslenmede dikkat edilmesi gereken noktalar:
• Hastaya yarı oturur pozisyon verilmeli. Bu pozisyon hastanın bulantı, kusmasını ve kustuklarını yutarak boğulmasını engeller.
• NGT’nin yerinde olup olmadığının kontrolü: hasta yakını, hastaneden ayrılmadan önce NGT’nin hastanın burnundan çıkan kısmının uzunluğunu mezura ile ölçer. Bu değeri bir yere yazmalı ve evde hastasını beslemeden önce, aynı uzunluğu ölçerek uzama olup olmadığını kontrol etmeli.Eğer uzama varsa, hasta beslenmemeli ve doktora haber verilmeli.
NGT uzunsüreli kullanılıyorsa, hastanın sırtı ve başı yastıkla desteklenmeli.
• Her beslenme sonrası enjektörle 50 cc su verilerek NGT’nin yıkanmasına dikkat edilmeli.
• Hastaya verilecek beslenme solüsyonunun oda sıcaklığında olması gerekir.Eğer oda sıcaklığında olmazsa, kusma ve bulantıya sebep olabilir.
• Açık olan beslenme solüsyonları yalnızca buzdolabında saklanmalı ve kullanılmadan önce ağzı kapalı bir şekilde yarım saat oda sıvaklığnda bekletilerek, uygun sıcaklığa gelmesi sağlanmalıdır. Beslenme solüsyonları buzdolabında yalnızca 24 saat saklanabilir. Daha uzun süre buzdolabında kalmış beslenme solüsyonları kullanılmamalı.
NGT ile evde aralıklı beslenme:
• Günde 4 kez, her seferinde 500 ml. Olmak üzere hasta beslenmeli
.Beslenme saatleri 06:00-12:00-18:00-22:00 şeklinde olabilir.
• Beslenme bittikten sonra, enjektörle 50 ya da 100 ml. Su verilerek,NG yıkanmalı. Böylece tüpün tıkanması önlenir.
• Beslenme bitip su verildikten sonra tüp klemplenmeli ya da ucu tıpa ile kapatılmalı. NGT, hastanın omuz bölgesine gelecek şekilde tespit edilmeli.
• Hastanın, 30-45 dakika yarı oturur pozisyonda kalması sağlanmalı. Böylece hastanın, kusarak boğulması engellenir.
NGT ile ilaç verme
• NGT’nin yerinde olup olmadığı kontrol edilmeli.
• Tablet ezilerek yarım bardak suyla karıştırılmalı.
• Suyla karıştırılan ilaç, 50 cc’ lik enjektörle çekilerek hastanın NGT’sinden verilmeli.
• İlaç verildikten sonra, 20-50 cc’lik enjektöre su çekilmeli.
• Enjektördeki su NGT’den verilerek, NGT ‘nin yıkanması sağlanmalı.
Enfeksiyon açısından dikkat edilmesi gerekenler;
• İdrar torbası değiştirilirken, sonda ucunun herhangi bir yere değmemesine dikkat edilmeli.
• İdrar torbası, hastanın cinsel organı seviyesinin üzerine çıkarılmamalı. Bu , idrarın geriye gitmesine neden olarak enfeksiyona yol açabilir.
• Hasta için sakıncalı değilse günde2-2,5 litre su içmesi sağlanmalıdır.
Sonda bakımı:
Sondadan kaynaklanan enfeksiyonların önlenmesi için sonda bakımı çok önemlidir.

Sonda bakımı için gerekli malzemeler,
Sabunlu su,
Durulama için temiz su
BOŞALTIM
• Sonda, hastanın idrar yaptığı yere girişinden başlanarak sabunlu suyla ıslatılmış gazlı bezle silinmeli.
• Silinen yer temiz durulama suyuyla ıslatılmış gazlı bezle durulanmalı.
• Bu işlem her gün tekrar edilmeli.
• Hastanın idrar miktarı takip edilir. İdrar torbası varsa idrar miktarı torbadaki ölçü çizelgesinden takip edilmeli. Bezleniyorsa, günlük bez sayısı hesaplanır. Hasta, sürgüyle idararını yapıyorsa, miktara dikkat edilir.

Hava yolunun açıklığının sağlanması amacıyla trakea ön duvarında oluşturulan cerrahi açıklığa ‘trakeotomi’ adı verilir.

Trakeadaki (ostium) bu yapay açıklığın cilde ağızlaştırılmış olmasına ise ‘trakeostomi’ denir.

Cerrahi olarak oluşturulan trakeal açıklığa yerleştirilen tüpe ise ‘trakeostomi kanülü veya tüpü’ adı verilir
İşlem öncesi;
Hastanın;
solunum tipi ve sayısı değerlendirilmeli
siyanoz,
hipoksi yönünden gözlenmeli,
oksijen saturasyon düzeyine bakılmalı, gerekli ise oksijen tedavisi uygulanmalı,
Enfeksiyon açısından vücut ısısı değerlendirilmelidir.
Trakeostomi bölgesi sekresyon, kızarıklık, şişlik, akıntı açısından gözlenmeli ve değerlendirilmelidir.

Tüp değişimi sırasında hastada
boğulma hissi, öksürme ve morarma oluşabilir.
Bu nedenle hasta solunum açısından sık sık değerlendirilmelidir
TREKEOSTOMİ KANÜL VE ÇEVRESİNİNM TEMİZLİĞİ
STERİL ALAN ÜZERİNDEKİ MALZEMELER;
Steril örtü
Steril makas
Steril gazlı bez
Steril eldiven
Steril küvet içerisinde steril pamuk uçlu çubuklar
3 adet Steril böbrek küvet
Steril küçük fırça

MALZEMELER
Havlu
Uygun dezenfektan. (Sıklıkla % 3 lük Hidrojen peroksit veya gümüş kanül için sodyum bikarbonat (NaHCO3) kullanılır.)
Steril serum fizyolojik
Trakeostomi aspirasyon kateteri
Trakeostomi bağı: yaklaşık
60-75
cm olacak şekilde hazırlanmış, uçları çapraz olarak kesilmiş bez bağ
Yedek kanül (iç kanülü temizlerken trakeostomi kanülünün yerinden çıkma olasılığını göz önüne alarak)
Oksijen maskesi
El antiseptiği

STERİL ALAN DIŞINDAKİ MALZEMELER
HAZIRLIK AŞAMASI;
Eller yıkanır.
Tek kullanımlık eldiven giyilir.
Hastaya yarı-oturur ya da oturur pozisyon verilir.
Hastanın göğsüne, kontaminasyonu önlemek amacıyla havlu yerleştirilir.
İçerisinde pamuk çubukların bulunduğu steril kap ve küvetlerin birine steriliteyi bozmadan uygun dezenfektan solüsyon ve diğerine serum fizyolojik doldurulur.
Steril aspirasyon sonda paketinin kenarı, işlem sırasında kolaylık sağlaması açısından asepsiye dikkat edilerek açılır.
Tek kullanımlık eldiven çıkarılır
DIŞ KANÜL (ASPİRASYON)TEMİZLİĞİ
Steril eldiven giyilir.
İç kanül elle çıkarılır ve dezenfektanla dolu küvetin içine konur.
Steril aspirasyon kateteri, kenarı açılmış paketten steriliteyi bozmadan alınır. Steril elde aspirasyon kateteri, steril olmayan elde aspiratör bağlantı yeri tutulararak birbirine bağlantısı sağlanır. Dış kanül aspire edilir.
Aspiratör kapatılır.
Aspirasyon sondası eldivenin içinde kalacak şekilde eldiven ile birlikte çıkarılırken, stoma çevresindeki pansuman da kenarından tutularak çıkarılır ve atık kutusuna eldivenle birlikte atılır
Pansuman yapmaya başlamadan önce pansuman bölgesi;
kızarıklık, ödem, koku, hassasiyet, akıntı, sıcaklık artışı
yönünden gözlemlenir.
Steril eldiven giyilir.
Steril makas ile steril gazlı bez işlemde kullanılmak üzere yarıya kadar kesilir ve steril alanda bırakılır.
Açıkta kalan dış kanül yüzeyi, uygun dezenfektan içindeki pamuklu çubuklar kullanılarak dairesel hareketlerle silinir.
Serum fizyolojiğe doymuş pamuklu çubuklar kullanılarak, dış kanül ve deri yüzeyindeki dezenfektan durulanır.
Stoma
, 5-10 cm’lik
çevresini de içine alacak şekilde serum fizyolojiğe doymuş pamuklu çubuklar ve

gazlı bez kullanılarak, merkezden dışarı doğru dairesel hareketlerle silinir ve kuru gazlı bez kullanılarak deri ve açıkta kalan dış kanül yüzeyi hafifçe kurulanır.
Steril küçük fırça ile kanülün içi ve dışı fırçalanarak temizlenir.
Kanülün uygun dezenfektan içerisinde bekletilme süresi kullanılan malzemeye göre değişebilse de sıklıkla
15 dakikadır.
Temizlendiğinden emin olunduktan sonra kanül steril serum fizyolojik ile dolu kap içerisinde durulanır.
Steril gazlı bez ile kurulanır.
İç kanül yerine yerleştirilerek, ‘kilit’ mekanizmasıyla tespit edilir.

Trakeostomi tüpünün kirlenmiş olan bağları değiştirilir.
Trakeostomi tüpünün yerinden çıkmaması için yeni bağlar bağlanmadan önce eski bağlar çıkarılmamalıdır.
Bağlar gerekirse bir pens yardımıyla kanülün yan tarafındaki koruyucunun deliklerinden geçirilir ve uçları birleştirilerek yan taraftan fiyonk şeklinde bağlanır.
Yeni bağlar bağlandıktan sonra eski bağlar çıkarılır.
Bağın çok sıkı ya da gevşek olmamasına dikkat edilir.
Temiz bağlar ve koruyucunun altına hazırlanmış olan yeni trakeostomi pansumanı sıkıştırılır.
Pansuman amacıyla kullanılan steril gazlı bez akıntıyı emer ve klavikulaya olan basıncı önler
Kirlenmiş malzemeler kaldırılır.
El hijyeni sağlanır.
Tek kullanımlık eldiven giyilir.
Hastaya rahat bir pozisyon verilerek solunumu değerlendirilir ve oksijen verilir
İşlem sonrası;

Mutlaka akciğer ve solunum sesleri dinlenmeli,
Hasta hipoksi yönünden gözlenmeli,
Oksijen satürasyon düzeyine bakılmalıdır,
Tüpün pozisyonu ve derinliği değerlendirilmelidir,
İşlem sonrası ağız bakımı verilmelidir
Trakeostomi iç kanülü günde iki kere temizlenmeli, bağ değişimi ise kirlendikçe yapılmalıdır.
Trakeostomi dış kanülü, sadece gerekli olduğunda değiştirilmeli ve değiştirilirken temiz önlük giyilmeli, aseptik teknik kullanılmalıdır.
Takılan trakeostomi kanülü steril veya dezenfekte edilmiş olmalıdır.
Trakestomi kanülü çevresine
antimikrobiyal topikal pomad
kullanılmamalıdır.
Cuff balon jimnastiği; balonlu (cuff’ lı) trakeostomi tüplerinde trakeada iskemiyi önlemek için hekimin önerdiği şekilde ya da iki saatte bir balonun havası boşaltılıp
15 dk sonra tekrar ş
işirilir.
Balonların havası boşaltılmadan önce mutlaka aspirasyon işlemi yapılmalı ve cuff basıncı bakım öncesi ve sonrası kontrol edilmelidir
Hasta ve Yakınlarına;
Aspiratör kullanma ve aspire etme
Temizliğin önemi
Stoma çevresindeki derinin bakımı
Kanül değiştirme
Öksürme ve derin solunum egzersizleri
Enfeksiyon belirti ve bulguları
Yeterli ve dengeli beslenmenin önemi
Yeterli sıvı alımının önemi
Banyo yaparken stomayı korumanın önemi
Ağız bakımı

Aspirasyon:
Solunum sistemi sekresyonlarının negatif basınçla çalışan bir vakum cihazı ile dışarı alınması işlemidir.
Açık Sistem Aspirasyon:
Mekanik ventilatöre bağlı hastalar aspirasyon işlemi sırasında ventilatörden ayrılır, hasta mekanik ventilatöre bağlı değilse doğrudan vakum sisteminin ucuna yerleştirilen tek kullanımlık steril bir kateter ile aspirasyon gerçekleştirilir. İşlem sonrası gerekirse hasta tekrar ventilatöre bağlanır.

Kapalı Sistem Aspirasyon
: Sadece mekanik ventilatöre bağlı olan veya trakeostomi kanülü/ endotrakeal tüp takılı olan hastalarda, ventilatörün bir parçası olan çok kullanımlık kateter ile 24 saat boyunca koruyucu kılıf içinde muhafaza edilerek yapılır.

Oksijen maskesi
Steril eldiven
Steril küvet
Steril serum fizyolojik
Temiz havlu ya da kağıt havlu
Taşınabilir ya da duvara monte edilebilir aspiratör
Uygun numaralı steril aspirasyon kateteri (bebeklerde 6-8,çocuklarda 8-10, yetişkinlerde 12-16 French olmalıdır)

MALZEMELER;
Bazilik, internal jugular ve subklavyan vene yerleştirilebilen portlar; paslanmaz çelik, titanyum ya da plastik maddeden, tek veya çift lümenli olarak üretilir.
Etrafında 3-8 sütür deliği olan gövdenin ortasında 2000 ponksiyona kadar dayanıklı silikon septum bulunur.
Ponksiyon sayısını belirlemede, kullanılan iğnenin çapı ve septum boyutu önemlidir. Kalın ve yanlış iğnelerle yapılan girişimler septumun daha kısa sürede deforme olmasına neden olur.

PORT BAKIMI
PORT KATATERLERİ
Venöz Port Kateterler cerrahi işlemle takıldıktan sonra;
Ödem
Kızarıklık
Hematom yoksa 24 saat içinde kullanılabilir.

Port iğnesinin pansumanı;
kirlendikçe,
bantları açıldığında
24-48 saatte bir steril şartlarda yapılır.
Port kateter kullanılmadığı süre içerisinde en az 4-6 haftada bir kez yıkatılmalıdır. (Heparin +%0,9 Serum Fizyolojik).
Uzun süreli infüzyonlarda iğne en geç 3 gün içinde değiştirilmelidir.
Her enjeksiyondan sonra sistem, 10 ml SF ardından 2-3 ml heparinli serum (100 U/ml) ile yıkanmalıdır.
İşlem tamamladıktan sonra iğne porttan çıkarılmalı, enjeksiyon bölgesi povidone-iodine ile silinip, transparan flaster (steril gaz bezi+flaster) ile kapatılmalıdır
Kullanılmayan portların kapatılmasına gerek yoktur
ERKEN DÖNEM KOMPLİKASYONLARI;
Kateterizasyon işlemi gerçekleştikten sonra ilk 7-10 gün her gün düzenli yara bakımının yapılması gerekir.
Gerekli sıklıkta yara izlemi ile, implantasyon alanında yara hematomu, port cebinde seröz sıvı toplanması (seroma) veya tromboflebit gibi komplikasyonlara erken tanı konabilir.
Kateter yerleştirme işlemi bittikten sonra cep üzerine lokal soğuk uygulama yapılması, büyük hematom gelişimine engel olur.
Seroma oluşumunu önlemek için, port yerleştirilmesi sırasında cebin küçük hazırlanması gerekir
Enfeksiyon:
Enflamasyon, ateş, titreme, port etrafında kızarıklık, endurasyon, hassasiyette artış en önemli belirtileridir
Tedavide; port cebinden abse drenajı, nekrotik doku debridmanı, lokal ve sistemik antibiyotik ilaç önerilmektedir.

Tıkanma
: En sık rastlanan komplikasyonlardan biridir. Tıkanma, vücudun katetere karşı gösterdiği fizyolojik cevap olarak değerlendirileceği gibi, kateterin trombojenik yapısı, kateter ucunun anormal yerleşimi, port kateterinden yapılmayan sıvıların yanlışlıkla porttan infüzyonu ve yetersiz kateter yıkanması nedeniyle de meydana gelebilir.
Tıkanmanın nedenine yönelik tedavi protokolleri uygulanır. 

GEÇ DÖNEM KOMPLİKASYONLAR;
Port iğnesi takılı olduğu zaman günlük olarak port iğnesinin doğru şekilde takılı olup olmadığı, doğru sabitlenip sabitlenmediği ve iltihabi bir gelişme olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Punksiyon iğnesinin sık sık manüpülasyonundan kaçınılmalıdır.
Sık sık punksiyon yerine, iğnenin birkaç gün takılı kalması tercih edilmelidir.
Punksiyon iğnesinin çıkarılmasından önce sistem Heparin ve %0,9’luk Serum fizyolojik ile yıkanmalıdır (1000IE Heparin/10ml).
Sisteme uygun kullanım kuralları ve bakım tavsiyeleri dikkate alınmalıdır.
İçinde tüm önemli bilgelerin kayıt edildiği bir hasta defteri mümkünse sürekli hastanın yanında bulunmalıdır.
Steril kateterizasyon seti (delikli kompres, gazlı bezler, pamuk tamponlar, antiseptik solüsyon için kap, pens, penset, böbrek küvet)
Antiseptik solüsyon,
Kayganlaştırıcı,
Steril kateter (2 adet),
Steril eldiven,
Steril örnek kabı,
Koruyucu örtü,
Kalıcı kateterizasyon için ayrıca;
10 cclik enjektör,
10 cclik serum fizyolojik ampul,
İdrar torbası ve askısı
FOLEY KATATER BAKIMI
Eller yıkanır,
Yatak yeterli yüksekliğe ayarlanır,
Kullanılacak malzeme uygun yere yerleştirilir,
Mahremiyet sağlanır,
Bireyin altına koruyucu örtü yerleştirilir,
Bireye uygun pozisyon verme (kadında dorsal rekümbent, erkekte supine pozisyonu),
Tek kullanımlık temiz eldiven giyilir, perineal bölge temizliğini yapılır
KALICI KATATER UYGULAMA
Steril çalışma alanı oluşturulur,
Steril eldiven giyilir,
Steril tepsi steril alan üzerine yerleştirilir,
Genital bölge açık kalacak şekilde steril delikli kompres yerleştirilir,
Üretral meatusu antiseptik solüsyon ile doğru bir şekilde silinir,
Kateter seti steril teknik ile açılır,
Kalıcı kateterin balonu kontrol edilir,
Kateter ucuna suda eriyen kayganlaştırıcı sürülür
KALICI KATATER UYGULAMA
Kateter doğru bir şekilde tutulur ve uygulanır,
Gerektiğinde idrar örneği alınır,
Mesane yavaşça boşaltılır,
Geçici kateter kullanıldığında; kateter yavaş ve nazikçe geri çekilir,
Kalıcı kateter kullanıldığında balon doğru bir şekilde şişirilir.
Katerin ucu idrar torbası ucu ile birleştirilir,
Kateter tespit edilir,
Kateter ile birleştirilen tüplerin işlerliği sağlanır ve açık olup olmadığı kontrol edilir,
Bireye uygun pozisyon verilir
KALICI KATATER UYGULAMA
Bireyin mesanesini palpe et
Bireyin rahat olup olmadığını değerlendir
İdrar miktarı ve özelliğini gözle
Hasta sonuçlarını kayıt ve rapor et

DEĞERLENDİRME
Örnek almak ya da idrar boşaltmak için kapalı drenaj sisteminin bütünlüğü bozulmamalıdır.
Steril idrar örneği almak için, torba ile kataterin bağlantı yerinin distali klemplenerek bir süre idrar birikmesi için beklenmelidir. Kataterin distal ucu dezenfektan solüsyonla silinip kuruması beklendikten sonra steril enjektör ve iğne ucu kullanılarak idrar aspire edilmelidir.
İdrar torbası idrar boşaltma musluğu alkolle silinerek 8 saatte bir boşaltılmalıdır.
Eğer katater ile idrar torbasını ayırmak gerekiyor ise birleşme bölümü önce dezenfektan ile silinmeli sonra ayrılmalıdır.
İdrarın mesaneye geri dönmesini önlemek için, idrar torbası mesaneden daha alt düzeyde tutulmalıdır.
Hasta taşınırken, idrar torbası için uygun destek ya da tutucular kullanılmalıdır.
Sedye ile taşınan hastalarda idrar torbası kesinlikle hastanın üzerine konulmamalıdır.
FOLEY KATATERİN BAKIMI

Uzun süre mesane katateri uygulanmış hastalarda, boş kalan mesane kasları atrofiye uğradığında esneme yeteneğini kaybeder.
Katater çıkarıldıktan sonra damla damla idrar kaçırma ya da dolgunluğu hissetmeme gibi durumlar ortaya çıkabilir.
Bunların önlenmesi için katater mesane egzersizi yaptırılarak çıkarılmalıdır.
Egzersiz, kataterin belirli aralıklarla kapanması ve açılarak mesanede birikmiş idrarın boşaltılmasını içerir.
Böylece, mesanenin idrarla dolarak genişlemesi ve boşaltılarak daralması sağlanır.
Katater çıkarma kararı verildikten sonra, katater klemple kapatılır.
3-4 saat kapalı kaldıktan sonra tekrar açılır.
Bu açma kapama 3-4 kez tekrarlandıktan sonra katater çıkarılabilir.
MESANE EGZERSİZİ
FOLEY KATATER BAKIMI
FOLEY KATATER BAKIMI
Hasta idrarını yaparken:
• Ağrı ve yanma hissediyorsa
• İdrar miktarı azalmış ve İdrar rengi değişmişse
• Ateşi varsa doktora başvurulmalıdır.
• Hastaya verilen sıvı miktarının azlığı ya da çokluğu idrar miktarının etkiler. Bu nedenle hastanın idrarının miktarını değerlendirirken, aldığı sıvı miktarına da dikkat edilmelidir.
Aralıklı kateter için dikkat edilmesi gereken noktalar:
• Bağlantı tüpü kıvrılma ve bükülme açısından sürekli kontrol edilmeli.
• Aralıklı kateterle idrar 400 cc’den fazla ve hızla boşaltılmamalı.
• Tek kullanımlık kateter önerilir.
Prezervatif sonda için dikkat edilmesi gereken noktalar:
• Penisi şişme ve morarma açısından takip ediniz. Bu durum prezervatif sondanın dar geldiği anlamına gelir.

TREKEOTOMİ BAKIMI
Sağlık nedir?
Sağlık; sadece bireyin vücudunda hastalık ve sakatlığın olmayışını değil, kişinin bedenen, ruhen ve sosyal yönden tam bir iyilik halinde olmasını ifade etmektedir.
Full transcript