Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ТБӨЗЗ Цэвэр монополь

No description
by

Anarmaa Amarbayasgalan

on 23 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ТБӨЗЗ Цэвэр монополь

ТБӨЗЗ Цэвэр монополь
5-р баг

А.Анармаа
Б.Ану-Үжин
Т.Буманханд
М.Мөнхсанаа
Б.Уянга

Төгс бус өрсөлдөөнт зах зээл
Тухайн зах зээл дээрх ямар нэг нийлүүлэгч хэрэглэгч нь зах зээлийн тэнцвэрт үнэд, зах зээлийн төлөв байдолд нөлөөлөх боломжтой бол тэр зах зээлийг ТБӨЗЗ гэнэ.
Үүнийг 3 хэлбэрт ангилдаг.
Монополь
Олигополь
Монопольт өрсөлдөөнт

Нэг салбарын бүх бүтээгдэхүүнийг цор ганц пүүс үйлдвэрлэж борлуулдаг зах зээлийн хэлбэрийг монополь зах зээл гэх бөгөөд уг цорын ганц үйлдвэрлэгч пүүсийг монополист буюу монополь пүүс гэнэ.
Монополь гэдэг нь моно-ганц, полис- худалдагч гэсэн үгнээс гаралтай.
Үндсэн шинжүүд
Нэг үйлдвэрлэгчтэй
Тэнцвэрт үнэнд нөлөөлөх бүрэн боломжтой
Үнийн бус өрсөлдөөн хүчтэй
Зах зээлд нэвтрэх боломж маш бага
Орлуулах боломж багатай бүтээгдэхүүн үйлчилгээ

Монополийн хэлбэрүүд
1.Хаалттай монополь
Өрсөлдөөнөөс хууль эрх зүйн хязгаарлалтын тусламжтайгаар хамгаалагдсан байдаг.

2. Нээлттэй монополь
-
Пүүс тодорхой хугацаагаар ямар нэгэн бүтээгдэхүүнийг ганцаар нийлүүлэгч байх бөгөөд өрсөлдөөнөөс ямар ч хэлбэрээр хамгаалагдаагүй байна.
3.Аргагүй монополь
-
Зах зээлд ганцхан пүүс үйл ажиллагаа явуулбал урт хугацаанд дундаж зардал нь хамгийн бага байх тэр салбарт үүснэ.
4.Үнийн ялгаварлал бүхий монополь
Үйлдвэрлэлийн зардалтай холбоогүйгээр ижил бараанд өөр өөр үнэ тогтоохыг хэлнэ.

мжээ
Монополь пүүс үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүн , үйлчилгээнийхээ тоо хэмжээг ашгаа хамгийн их байлгахаар тогтооно. Өөрөөр хэлбэл бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний ахиу орлого ахиу зардалтайгаа тэнцүү байх тоо, хэмжээг сонгоно.

MR=MC
Монополь пүүсийн үйлдвэрлэлийн технологи, үйлдвэрлэлийн нөөцтөй холбоотойгоор зах зээлийн онцлогоосоо хамааран бүтээгдэхүүн , үйлчилгээний үйлдвэрлэлийн зардал нь харилцан адилгүй байдаг. Үүнд:
ATC <P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнээс бага.
ATC =P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнэтэй тэнцүү.
ATC >P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнээс их байх
Хэрвээ монополь пүүсийн үйлдвэрлэлийн дундаж зардал нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний зах зээлийн үнээс бага бол пүүсийн нийт орлого нийт зардлаас их бөгөөд пүүсийн эдийн засаг эерэг ашигтай байна. Энэ үеийн пүүсийн нийт бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тутмын ашиг нь (p*᠎-ATC ) хэмжээний ашиг олох бөгөөд нийт дүндээ
(p*᠎-ATC) *Q* хэмжээний ашиг олох болно.

ATC<P
Хэрэв пүүсийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний тухайн үйлдвэрлэлийн дундаж зардал ньтүүний зах зээлийн үнэтэй тэнцүү бол TR=TC бөгөөд пүүс ашиг ч үгүй алдагдал ч үгүй ажиллана. Гэхдээ пүүс урт хугацаанд техник, технологио шинэчлэх замаар зардлаа бууруулан ашигтай ажиллах боломжтой. Энэ нь алдагдалгүй ажиллах хамгийн оновчтой сонголт.

ATC=P
Дундаж зардал нь зах зээлийн үнээсээ их бол TR<TC бөгөөд пүүс ашиггүй ажиллаж байна. Пүүс энэ технологийн түвшинд алдагдалтай ажиллаж байгаа тул үйлдвэрлэлээ зогсоох болно. Энэ үед үйлдвэрлэлийн хэмжээ нь пүүсийн алдагдлыг хамгийн бага байлгах бөгөөд нэгж бүтээгдэхүүн тутмаас (ATC-P*) нийт дүндээ (ATC-P*)*Q* хэмжээний алдагдал хүлээх болно.
Гэхдээ пүүсийн нийлүүлэлт нь нийгэмд зайлшгүй шаардлагатай бол пүүс үйлдвэрлэлээ зогсоож болохгүй бөгөөд төрөөс санхүүжүүлсэн тохиолдолд бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэх болно.

ATC>P
Монополь зах зээл рүү нэвтрэхэд тулгарах бэрхшээлүүд
Монополь пүүсийг төрөөс зохицуулах нь
Монополь пүүс нь зах зээл дээр дангаараа ноёрхсон байдаг тул түүний үйл хөдлөл нь нийгэмд нэлээн хүчтэй нөлөө үзүүлэх бөгөөд төрөөс түүнийг зохицуулж, иргэдээ хамгаалж харьцангуй их ашиг олохыг нь хязгаарладаг.
Төрийн зохицуулалт нь ерөнхийдөө хоёр зорилгыг агуулдаг:
Монополь пүүсийн үнийг буулгаж хэт их ашгийг багасгаж хэрэглэгчдийг хамгаалах
Монополь пүүсийн илүү их хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлчилгээг үйлдвэрлүүлж, зах зээлд нийлүүлж илүү олон хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээг хангах зорилготой байдаг.

Үндсэн шинжүүд
Монополь зах зээл гэж юу вэ?
Төгс бус өрсөлдөөнт зах зээл
Монополийн хэлбэрүүд
Бүтээгдэхүүн , үйлчилгээний үнэ, тоо хэмжээ
Монополь пүүсийг төрөөс зохицуулах нь
Монополь зах зээл рүү нэвтрэхэд тулгарах бэрхшээлүүд
Үйлдвэрлэлийн хэмжээний зардлын өсөлт
Нийгмийн зориулалтын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл буюу аргагүй монопольп
Лиценз капитент хууль эрх зүйн бэрхшээлүүд
Түүхий эдийн хангамжийг нөөцлөх
Шударга бус өрсөлдөөн бий болох
Full transcript