Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Untitled Prezi

No description
by

Boldbayar Chimedbal

on 28 November 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Untitled Prezi

Химийн хорт болон аюултай
бодистой ажиллах

Химийн бодис болон хольцын ангилал
ТЭСРЭМТГИЙ БОДИС
Тэсрэмтгий бодис гэж орчны юмсыг гэмтээх хэмжээний хурд, даралт, температур бүхий хий ялгаруулдаг химийн урвалд өөрөө орох чадвар бүхий хатуу, шингэн бодисыг хэлнэ.
Тэсрэмтгий бодисын ангилал
Тэсрэмтгий бодисыг дараахь шинж чанараар нь ангилна.
Үүнд:

Гадны үйлчлэлд үзүүлэх мэдрэмтгий чанар Тэсрэмтгий шинж чанарын төрөл Тэсрэмтгий шинж чанарын үзүүлэх нөлөөллийн түвшин, хэмжээ Тэсрэмтгий бодисын төрөл, шинж чанарыг тэсрэлтээс үүсэх аюулын төрөл, түвшинтэй хамааруулан ангилсан ангиллыг 1–р хүснэгтэд харуулав.
Тэсрэмтгий бодисын ангиллын зэрэглэл
 Зэрэглэл G: Пиротехникийн бодис, пиротехникийн бодис агуулсан хольц эсвэл тэсрэмтгий ба гэрэл цацруулагч бодис агуулсан хольц, гал өдөөгч, нулимс асгаруулагч, утаа үүсгэгч бодис (усаар идэвхждэг цагаан фосфор, фосфидууд, пирофор бодис, шатамхай шингэн ба гель, шаталт тэсрэлтийг эрчимжүүлэгч (гипергол) шингэн агуулсан материал, хольцоос бусад).
Зэрэглэл H: Тэсрэмтгий бодис болон цагаан фосфорыг хамтад нь агуулсан хольц (утаа үүсгэдэг, агаартай харилцан үйлчилж хүрэлцсэнээр эрчимтэй шаталт үүсгэдэг галын аюултай).
Зэрэглэл J: Тэсрэмтгий бодис болон шатамхай шингэн эсвэл гелийг хамт агуулсан хольц.
Зэрэглэл K: Тэсрэх бодис болон онцгой хортой бодисыг (6.1А, 6.1В, 6.1С ангилалд орсон) хамт агуулсан хольц.
Зэрэглэл L: Тэсрэх бодис болон агаар, ус, исэлдүүлэгчид, шатамхай бодистай харилцан үйлчилснээр өөрөө шатдаг, тэсэрдэг, дүрсхийн шатдаг бодисуудыг хамт агуулсан хольц, мөн агаар, устай харилцан үйлчилснээр өөрөө шатдаг, тэсэрдэг, дүрсхийн шатдаг бодис ялгаруулдаг бодис.
Зэрэглэл N: Мэдрэмтгий чанар муутай тэслүүр (дэд ангилал 1.6-д хамаарах маш бага мэдрэмтгий бодисууд) агуулсан хольц.
Зэрэглэл S: Осол, гэмтэлд өртөх үед аюул учруулах чадвар нь нэмэгддэг боловч түүнийг агуулж буй сав, баглаа боодол нь хязгаарладаг, мөн сав, баглаа боодол нь галд шатах үед үүссэн тэсрэлт, цохилтын хүч нь хязгаарлагдмал, 5 метрийн дотор хүний биед аюул учруулдаггүй, мөн сав, баглаа боодол нь түүний аюулыг маш сайн хязгаарладаг бодис буюу хольц.
Шатамхай хий (дэд ангилал 2.1.1)
- 20 0С-ийн температур, 101,3 кПа-ийн ердийн даралтанд агаартай харилцан үйлчилснээр гал авалцдаг хий.
Шатамхай аэрозол (дэд ангилал 2.1.2)
- энэхүү дэд ангилалд шахсан болон шингэрүүлсэн хий, шингэнд уусгасан хий, эсвэл өтгөн зуурмаг, нунтагтай хольсон болон холиогүй хийг даралтаар шахаж савласан, нийт жингийн 45%-иас багагүй нь шатамхай материал агуулсан, агуулсан зүйлээ хатуу, шингэн, нунтаг, зуурмаг хэлбэрээр эсвэл хий хэлбэрээр цацах төхөөрөмж бүхий, нэг удаагийн хэрэглээтэй металл, хуванцар, шилээр хийгдсэн сав багтана.
Дээр дурьдсан шатамхай материал гэдэгт шатамхай хий, шатамхай шингэн, шатамхай хатуу бодис болон эдгээрийн холимог орно.
Шатамхай шингэн (дэд ангилал 3.1)
- 93 0С-ээс дээшгүй температурт гал авалцдаг шингэн.
Сулруулсан шингэн тэсрэх бодис (дэд ангилал 3.2)
- шатамхай бодисыг ус болон ямар нэг шингэнд уусгаж эсвэл хольж, нэг төрлийн хольц үүсгэн шатамхай чанарыг нь бууруулсан шингэн.
Шатамхай хатуу бодис (дэд ангилал 4.1.1 1)
- хялбар шатдаг эсвэл үрэлтийн улмаас өөрөө шатдаг эсвэл шатаалтыг тэтгэдэг хатуу бодис.
Нийслэлийн Багануур дүүрэгт үүссэн онцгой нөхцөл байдалтай холбогдуулан Засгийн газрын 2008 оны 1 сарын 4-ны өдрийн тогтоолоор өгөгдсөн үүргийг хэрэгжүүлэх зорилгоор УМХГ-ын даргын баталсан удирдамжийн дагуу улсын хэмжээнд согтууруулах ундааны үйлдвэрлэл, худалдаа, үйлчилгээнд “Хүнсний тухай”, “Архидан согтуурахтай тэмцэх тухай”, “Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай” хууль болон холбогдох Монгол улсын хууль тогтоомж, стандартын хэрэгжилт, түүхий эд бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдал, архи, спиртийн үйлдвэрийн хяналтын тоолууржуулалт, онцгой албан татварын тэмдэгийн төлөлт, тэмдэг ашиглалт зэргийг шалгаж, зөрчил дутагдлыг арилгуулах, арга зүйн зөвлөгөө өгөх, улсын байцаагчийн дүгнэлт гаргах, цаашид авах арга хэмжээний талаар санал боловсруулахад энэхүү шалгалтын зорилго оршив.


Лабораторийн чанарын менежер
Ч.Болдбаяр

Химийн бодис нь тэсрэмтгий, шатамхай, исэлдүүлэгч, идэмхий шинж чанартай байвал түүнийг
аюултай химийн бодис
Хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд хор аюул учруулах шинж чанартай байвал түүнийг
хортой химийн бодис
гэнэ.

Хүний бие организмд хоргүй бодисууд:
Хүчилтөрөгч, дан азот, хоолны давс (натрийн хлорид), уураг, сод (натрийн гидрокарбонат) зэрэг нь энэ бүлэгт багтана.
Шууд хортой үйлчилгээ байхгүй боловч амьдрах орчинг таатай бус болгодог бодисууд:
Энд хүлэмжийн хийнүүд (CO2, CH4, г.м.) цаг агаарыг дулааруулах үйлчилгээтэй, нүүрсустөрөгчийн фтор, хлорт уламжлалууд (фреонууд) стратосферийн озоны давхрааг нимгэлэх үйлчилгээтэй бодисууд орно.
Шууд нөлөөлөх хортой үйлчлэл үзүүлдэг токсикант буюу хортой бодисууд:
Хүхэртустөрөгч, мөнгөн ус, хүнцэлийн нэгдлүүд энд хамаарна.
Биологийн нөлөөний талаар тодорхой мэдээлэл үгүй, үйлчилгээ нь тогтоогдоогүй бодисууд
Төрөл бүрийн эх үүсвэрээр ХБО-д бий болж буй химийн бодис, нэгдлүүдийн бохирдуулагч шинж чанар, сөрөг нөлөөлийг илэрхийлэх үндсэн үзүүлэлт:
Жилд үйлдвэрлэж буй хэмжээ, цар хүрээ
Хэрэглэх салбарууд
ХБО-д тархах зүй тогтол
Бодисын батжил, задрах чадвар
Орчин дахь хувирал өөрчлөлт
Экотоксиклоги чанар
Ашигласан материал
Хамт хадгалахыг хориглосон химийн бодис

Химийн
бодисын агуулахад ил гал гаргах, чүдэнз зурахыг хориглоно;
Химийн
хорт болон аюултай бодисыг юүлэх, савнаас нь хэсэгчлэн авахдаа зөвхөн тусгай тоноглосон /салхивч, агааржуулалтын систем, шингэний шахуурга гэх мэт/ агуулахад гүйцэтгэнэ
Химийн
бодисын агуулах нь ажиллагсдын гар угаах, усанд орох, хувцас солих нөхцлөөр хангагдсан байна;
Агуулахад
хадгалж буй химийн бодисын хор, аюулын шинж чанараас хамааруулан зохих анхааруулах тэмдэг, дохио үг, аюулын тухай тэмдэглэгээг агуулахын гадна болон дотор харагдахуйц байрлалд тодоор зурж, бичиж байрлуулна
Химийн
бодисын агуулах нь гаднын хүн үл нэвтрэх хаалт, цоожтой байх ба онцгой хортой, аюултай бодис хадгалах агуулах нь зөвхөн хариуцагч этгээдийн хувийн тэмдэг бүхий лацаар битүүмжлэгдсэн байна;
Агуулах
нь хадгалж буй бодисын ангилал, нэр төрөл, тоо хэмжээг тусгасан байнгын бүртгэлтэй байна;
Хорт болон аюултай химийн бодисыг шинж чанар, үзүүлэх хор нөлөөллөөр тусгаарлан хадгалах нөхцөл

Онцгой хортой бодис
- нэг тунг нэг удаа эсвэл хэд хэдэн тунг 24 цагийн туршид уух болон арьсаар , аль эсвэл 4 цагийн турш амьсгалах замаар биед орсны дараа хурц хордлого өгч, хортой үр дагавар үүсгэдэг бодис.
Арьс өрөвсүүлэгч
- Улайж, цэврүү үүсэх Драйзийн хэмжээ (Draize scope) нь ≥ 1.5 .
Нүд өрөвсүүлэгч
- Нүдэнд цагаа унах Драйзийн хэмжээ (Draize scope) нь ≥ 1, нүдний солонгон бүрхүүлийн өрөвсөл үүсэх Драйзийн хэмжээ (Draize scope) нь ≥ 2.
Харшил өдөөгч
- Харшил өдөөгч бодис нь амьсгалын замын эрхтэн систем болон арьсанд харшил өгнө.
Амьсгалын харшил
- химийн аливаа бодисыг амьсгалсны дараа амьсгалын замын хэт мэдрэгшил өгөх.
Арьсны харшил
- арьстай харилцан үйлчилсний дараа харшлийн урвал өгөх.
Үр удамд нөлөөлөгч бодис
- үр хөврөлийн эсэд удам дамжин хувьсал, өөрчлөлт оруулдаг химийн бодис.
Хавдар үүсгэгч
- хорт хавдар үүсгэдэг, эсвэл түүний тархалтыг нэмэгдүүлдэг бодис, хольц.
Нөхөн үржихүй /өсөлт хөгжилтөнд нөлөөлөгч
- Нөхөн үржихүйн хордлого нь нөхөн үржихүйн эрхтний үйл ажиллагаа болон насанд хүрсэн эрэгтэй, эмэгтэй хүний урагшилд үзүүлэх сөрөг нөлөөлөл, мөн түүнчлэн удам угсааны хөгжлийн хордлого зэргийг багтаана.
ХОРТОЙ БОДИС

Металлийг зэврүүлэгч бодис
- химийн урвалын нөлөөгөөр металлыг мэдэгдэхүйц хэмжээгээр гэмтээдэг эсвэл бүр устгадаг бодис буюу хольцыг хэлнэ. Ган болон хөнгөнцагаан гадаргууг туршилтын нөхцөл 55 0С-д жилд 6.25 мм-ээс дээш хэмжээгээр зэврүүлж байвал металл эврүүлэгч бодис гэнэ.
Арьс өрөвсүүлэгч бодисонд:

рН нь ≤ 2 эсвэл ≥ 11.5 эсвэл
1 цагаас их, 4 цагаас бага хугацаагаар арьстай шүргэлцэхэд арьсанд ноцтой, үл сэргээгдэх гэмтэл үзүүлдэг бодис орно.
Арьсны идэгдэлт
- арьсанд учирсан үл сэргээгдэх гэмтэл бөгөөд өөрөөр хэлвэл 4 цагаас илүүгүй хугацаагаар үйлчилсэн туршилтын дүнд арьсны гүн рүү орсон илэрхий үхжилийг үүсгэхийг хэлнэ.
Арьсны цочролт
- 4 цагаас илүүгүй хугацаагаар үйлчилсэн туршилтаар арьсанд үүссэн нөхөн төлжих гэмтэл.
Нүдний ноцтой гэмтэл
- нүдний эдийн гэмтэл буюу ноцтой харааны муудалт болно. Хараа муудалт гэж нүдний гадаад хэсэгтэй харилцан үйлчлэлсэнээс хойш 21 өдрийн туршид хараа бүрэн сэргээгдэхгүй байхыг хэлнэ.
Нүдний цочрол
- туршилтын бодис нүдний гадаад гадаргуутай харилцан үйлчлэлцснээс хойш хараа нэг өдрийн хугацаанд бүрэн сэргээгдэхгүй байхыг хэлнэ.
ИДЭМХИЙ БОДИС

Химийн хортой бодисуудыг хүн, амьтны организмд нөлөөлж үйлчилж байгаа байдлаар нь дөрвөн бүлэг болгон ангилна:

S15-Дулааны эх үүсвэрээс хол
S16-Галын эх үүсвэрээс хол хадгалах (тамхи татахыг хориглоно)
S17-Шатамхай материалаас хол хадгалах
S18-Савыг болгоомжтой онгойлгож харьцах
S19-Битүүмжилсэн саванд бүү хадгал
S20-Бодисыг хэрэглэх үед хоол хүнс идэж уухыг хориглоно
S21-Бодисыг хэрэглэх үед тамхи татахыг хориглоно
S22-Tooc бүү амьсгал
S23-Уур, утаа.хий бүү амьсгал
S24-Арьсанд хүрэхээс зайлсхийх
S25-Нүдэнд хүрэхээс зайлсхийх
S26-Нүдэнд орсон тохиолдолд тэр даруй их хэмжээний ycaap зайлах, эмчийн зөвлөлгөө авах
S27-Бохирдсон хувцсыг тэр даруй солих
S1-Битүү, таглаатай саванд хадгалах
S2-Хүүхэд хүрэхээс болгоомжлох
S3-Сэрүүн газар хадгалах
S4-Ахуй амьдралын бүсээс хол хадгалах
S5-Үйлдвэрлэгчийн заасан журмын дагуу шингэн бодисыг хадгалах
S6-Үйлдвэрлэгчийн заасан журмын дагуу хий байдалтай бодисыг хадгалах
S7-Сав сайн таглагдсан байх
S8-Савыг хуурай байлгах
S9-Агааржуулалт сайтай газар хадгалах
S12-Битүүмжлэгдсэн саванд бүү хадгал
S13-Амьтны тэжээл, хоол хүнс, унднаас хол хадгалах
S14-Үйлдвэрлэгчээс заасан үл нийцэх бодис, материалаас хол хадгалах
хадгалах
Химийн хорт болон аюултай бодисын аюулгүй байдлын шошго

Исэлдүүлэгч хий
- хүчилтөрөгч ялгаруулан агаараас илүүтэйгээр гал авалцуулах, эсвэл бусад материалын шаталтыг өдөөх чадвартай хий.
 
Исэлдүүлэгч шингэн
- өөрөө шатамхай бус боловч ихэвчлэн хүчилтөрөгч ялгаруулах замаар гал авалцуулах, эсвэл бусад материалын шаталтыг өдөөх чадвартай шингэн.
 
Исэлдүүлэгч хатуу бодис
- өөрөө шатамхай бус боловч ихэвчлэн хүчилтөрөгч ялгаруулах замаар гал авалцуулах, эсвэл бусад материалын шаталтыг өдөөх чадвартай хатуу бодис.

Органик хэт исэл
- нэг, эсвэл хоёр устөрөгчийн атом нь органик радикалаар халагдсан устөрөгчийн хэт ислийн уламжлал гэж үзэж болох,
-0-0- гэсэн хоёр валенттай бүлэг агуулсан шингэн, эсвэл хатуу төлөвт байдаг органик бодисуудыг хэлнэ.
Сүүн тэжээлтний эрхтэнүүдэд зарим элементийн сонгон хуримтлагдах байдал:
Үс, хумс- As, V, Ti, Hg, Al
Нарийн гэдэс- Sn
Нүдний эвэрлэг бүрхүүл- Ba
Бөөр- Cd, Hg, Mn
Тархи- Cu
Зарим элементийг хуримтлуулагч организмууд:
Хөх ногоон замаг- Sr, As
Сээр нуруутан- F
Ойм, тагнай өвс- V, La, Nd
Бактери, планктон- Ge
Зарим ургамал- Li
R11-Өндөр шатамтгай
R12-Онцгoй шaтaмтгaй
R13-Онцгой шатамтгай шингэн хий
R14-Уcтaй xүчтэй ypвaлд opнo
R16-Иcэлдүүлэгч бoдиcтoй нэгдвэл тэcpэмтгий
R17-Araapт өөpөө шатнa
R18 -Хэрэглээнд шатамхай, тэсрэмтгий yyp үүсгэж болно
R19-Тэсрэмтгий хэт исэл үүсгэнэ.
R20 -Амьсгалын замд аюул хөнөөлтэй
R21 -Арьсанд хүрвэл аюултай
R22 -Залгивал аюултай
R23 -Амьсгалд хортой
R24 -Арьсанд хүрвэл хортой
R25 -Залгивал хортой
R26 -Амьсгалд маш хортой
R27 -Арьсанд хүрвэл маш хортой
R1 - Хуурай төлөв байдалд тэсрэмтгий
R2 - Цахилгаан гүйдэл цохих, үрэлт, галын үед тэсрэх эрсдэлтэй
R3 - Цахилгаан гүйдэл цохих, үрэлт, галын хүчин зүйлд ноцтой тэсрэх эрсдэлтэй
R4 – Маш мэдрэмтгий, тэсрэх металлын холимог үүсгэдэг
R5-Халсны улмаас тэсрэлт үүсэж болно
R6- Агаартай болон агааргүй нөхцөлд тэсрэмтгий
R7- Галын аюул үүсгэх шалтгаан болж болно
R8- Шатамхай материалтай нэгдсэнээс галын аюул үүсгэж болно
R9- Шатамхай материалтай хольсон тохиолдолд тэсрэмтгий
R10-Шатдаг
Sodium hydroxide (NaOH)
Үндэсний зохицуулгын хуудас дээр цагаан толгойн үсгийн дарааллаар аюулын тэмдгийн утгыг заана.
Урвалжийн хаяг, шошгийн загвар

Тэсрэмтгий бодисын ангилал
Зэрэглэл А: Дулааны үйлчлэл, үрэлтэд онцгой мэдрэмтгий эсвэл хоёрдогч тэслэгч тэсрэмтгий бодисын тэсрэлт, галын өдөөгч үүсвэр болох боломжтой анхдагч тэсрэмтгий бодисууд.
Зэрэглэл B: Анхдагч тэсрэмтгий бодис агуулсан боловч 2 болон түүнээс дээш хамгаалалтын бодис агуулаагүй анхдагч тэсрэмтгий бодис, тэслүүр, тэслүүрт гал дамжуулагчид.
Зэрэглэл С: Тэсрэлтийг эрчимжүүлэгч бодис буюу бусад дүрсхийн шатдаг тэсрэх бодис, ийм төрлийн тэсрэмтгий бодис агуулсан хольц.
Зэрэглэл D: Анхдагч тэсрэмтгий бодисоос бага, харин Зэрэглэл N–д хамаарах бодисоос /хар дарь г.м/ их мэдрэх чадвартай хоёрдогч тэслэгч тэсрэмтгий бодис, ийм төрлийн бодис агуулсан хольц. Эдгээр нь тэсрэлт үүсгэдэггүй, эрчимжүүлдэггүй. Мөн энэ зэрэглэлд анхдагч тэсрэмтгий бодис ба 2 болон түүнээс дээш хамгаалалтын бодис агуулсан хольц хамаарна.
Зэрэглэл Е: Тэсрэлт үүсгэдэггүй боловч тэсрэлтийг эрчимжүүлдэг хоёрдогч тэслэгч тэсрэмтгий бодис агуулсан хольц (исэлдүүлэгчтэй харилцан үйлчлэх үед өөрөө шатдаг шатамхай шингэн, гель, шаталт тэсрэлтийг эрчимжүүлэгч (гипергол) шингэн агуулснаас бусад).
Зэрэглэл F: Тэсрэлт үүсгэдэг боловч тэсрэлтийг эрчимжүүлдэггүй хоёрдогч тэслэгч тэсрэмтгий бодис агуулсан хольц (шатамхай шингэн, гель, шаталт тэсрэлтийг эрчимжүүлэгч (гипергол) шингэн агуулсанаас бусад).
ШАТАМХАЙ БОДИС
ИСЭЛДҮҮЛЭГЧ БОДИС
ИДЭМХИЙ БОДИС
ХОРТОЙ БОДИС
Химийн хорт болон аюултай бодисын
аюулын тэмдгүүд
Аюулгүй байдлын шошго нь аюулын тэмдгээс тусдаа байрлана.
Аюулгүй байдлын тэмдэглэл(аюулын тэмдэг, эрсдэл, аюулгүй байдлын зөвлөмж) маш тод бичигдсэн байх ёстой. Энэхүү тэмдэглэл бодисын хаяг, шошго эсвэл боодол, хайрцаг дээр байрлана.
Шошгод;
Бодисын ерөнхий найрлага, бүрэлдэхүүн хэсэг бүрийн найрлага
Аюулын тэмдэг
Боодлыг задлах(аюулгүй бол үүнийг заана) байдал
Үйлдвэрлэсэн газрын нэр
Үйлдвэрлэгч, савлагч, импортлогчийн нэр, хаяг
Боодол болон хайрцаг дахь нийт бодисын тоо хэмжээ дээр тавина.
Химийн хорт болон аюултай бодисын аюулгүй байдлын шошго
Химийн хорт болон аюултай бодисын
аюулгүй байдлын шошго
R- Органик уусгагч
VS-титрийн уусмал
TS- Стандарт уусмал
BS- буфер уусмал
IS- индикатор
CS- будгийн стандарт уусмал
RS-бусад шинжилгээний уусмалууд
Урвалжийн хаягны тэмдэглэгээ
Химийн хорт болон аюултай химийн бодисыг зориулалтын агуулахад, хор аюулын лавлах мэдээлэлд заасан нөхцөлд хадгална;
Химийн хорт болон аюултай бодисын агуулахыг хүн ам оршин суугаа газраас 300-аас доошгүй метрийн зайд, үер усанд автахааргүй байрлалд байрлуулах ба агуулах нь галд тэсвэршилтийн зэргийг хангахуйц материал, хийцтэй, болзошгүй ослын үед хөрсөнд болон гадагш бодис алдагдахааргүй шал (цементэн болон плитан), бат бэх хамгаалалт бүхий цонх, хаалга, үерийн далан, хамгаалалтын сувагтай байна.
Хорт болон аюултай химийн бодисыг шинж чанар, үзүүлэх хор нөлөөллөөс нь хамаарч энэ журмын 2 дугаар хүснэгтэд заасан нөхцлийн дагуу тусгаарлан хадгална.
Химийн хорт болон аюултай бодисыг хадгалахад тавих шаардлага
Хорт болон аюултай химийн бодисыг шинж чанар, үзүүлэх хор нөлөөллөөр тусгаарлан хадгалах нөхцөл
Хорт болон аюултай химийн бодисыг шинж чанар, үзүүлэх хор нөлөөллөөр тусгаарлан хадгалах нөхцөл
Химийн
бодисын агуулах нь хэд хэдэн хэсгээс бүрдсэн тохиолдолд тэдгээрийг хадгалах бодисын хэмжээнээс хамаарч гал тархах боломжийг хязгаарласан зайд байрлуулах ба хэсэг бүр нь дотроо хамт хадгалж болох бүлэг бодисыг тусад нь хадгалах зориулалт бүхий өөр хоорондоо битүү тусгаарлагдсан өрөө тасалгаатай байна;
Химийн
бодисын нэг агуулахад 500 тонноос, агуулахын доторхи нэг тасалгаанд 50 тонноос ихгүй бодис хадгална;
Эрдэм шинжилгээний
болон лаборатори, үйлдвэрлэлийн зориулалтаар хэрэглэх бага хэмжээний /50 кг хүртэл/ химийн хорт болон аюултай бодисыг тухайн хэрэглэгчийн байранд тусгайлан бэлдсэн өрөөнд хадгална. Өрөө нь агааржуулах төхөөрөмжтэй байх ба цэвэр, бохир усны системд холбогдсон байна;
Химийн
бодисыг хүний нүдний түвшингээс дээш түвшинд байрлах тавиур дээр тавихыг хориглох бөгөөд химийн бодисын тавиур нь гулсаж унахаас хамгаалсан хаалт, саадтай байна;
Химийн
бодисыг шалан дээр хурааж хадгалах тохиолдолд хүн явах зам гарган байрлуулах ба гарцыг хааж болохгүй;
Шингэн
химийн бодисыг хагардаггүй эсвэл бат бөх хагардаггүй давхар савалгаатай саванд хадгалах ба хадгалах агуулахын температур нь тухайн бодисын хадгалах нөхцөлд тохирсон байвал зохино;
Дэгдэмхий
эсвэл хурц үнэртэй химийн бодисыг шаардлага хангахуйц агааржуулалын системээр тоноглогдсон агуулахад хадгална;
Бүх химийн
бодис, ялангуяа шатамхай шингэнийг халаалтын хэрэгсэл, системээс хол, шууд нарны гэрэл тусахааргүй нөхцөлд хадгална.
Химийн бодисын
агуулахад асгарч гойжсон эсвэл эвдэрхий сав, баглаа боодолтой химийн бодисыг хадгалахыг хориглоно;
Химийн бодисыг хадгалахдаа үйлдвэрлэгчээс дагалдан ирдэг шошгон дээрх аюулгүйн эрсдлийн томъёололыг сайтар мэдэж байх шаардлагатай.
Химийн хорт болон аюултай бодисын Аюулгүй байдлыг мэдээлэх хуудсанд тухайн химийн бодис хүний эрүүл мэнд,  байгаль орчинд учруулж болох
Эрсдэлийн тэмдэглэгээг  “R”, 
Эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх буюу аюулгүй байдлын зөвлөмжийн тэмдэглэгээг “S” үсэг болон тооны хослолоор тус тус тэмдэглэсэн байдаг.
Эрсдэл болон аюулгүй байдлын зөвлөмжийн тэмдэглэгээ болон тайлбарыг үзүүлэв.
Хортой ба аюултай  химийн бодис ба бэлдмэлийн эрсдэл(R)-ийн тэмдэглэгээ
R- тэмдэглэлийн хослолууд
R14/15-Yc ангижруулагч өндөр шатамхай хийнүүдтэй хүчтэй урвалд орно
R15/29-Ус ялгаруулагч хортой болон өндөр шатамхай хийтэй нэгдэнэ
R20/21-Амьсгалын зам , арьсанд хөнөөлтэй
R21/22-Залгих, арьсанд хүрвэл аюултай
R20/22-Залгих, амьсгалахад хортой
R20/21/22-Амьсгалах, арьсанд хүрэх, залгихад аюултай
R23/24-Арьсанд хүрэх, амьсгалахад хортой
R24/25-Залгих, арьсанд хүрвэл хортой
R23/24/25-Арьсанд хүрэх, залгих, амьсгалахад хортой
R26/27-Амьсгалах, арьсанд хүрвэл маш хортой
R27/28-Залгих, арьсанд хүрвэл маш хортой
R26/28-Амьсгалах, залгивал маш хортой
R26/27/28-Амьсгалах, арьсанд хүрэх, залгивал маш хортой
R36/37-Амьсгалын тогтолцоо, нүдийг цочрооно
R37/38-Арьс, амьсгалын системийг цочрооно
R36/38-Арьс нүдийг цочрооно
R36/37/38-Арьс, нүд, амьсгалын системийг цочрооно
R42/43-Амьсгалах, арьсанд хүрэхэд мэдрэмтгий болгоно
R28 -Залгивал маш хортой
R29 -Ус чөлөөлдөг хорт хийтэй нэгддэг
R30-Хэрэглээнд өндөр шатамхай болж болно
R31 -Хүчил чөлөөлдөг хорт хийтэй нэгддэг
R32-Хүчил чөлөөлдөг маш хорт хийтэй нэгддэг
R33-Бүлэг аюул үзүүлнэ
R34-Tүлнэ
R35-Ноцтой түлэгдэл үүсгэнэ
R36-Нүдийг цочрооно
R37-Амьсгалын системийг цочрооно
R38-Арьсыг цочрооно
R39-Маш ноцтой буцалтгүй үр нөлөө бүхий аюул үзүүлнэ
R40-Буцалтгүй үр нөлөө бүхий эрсдэлүүд үзүүлнэ
R41-Нүдэнд үзүүлэх ноцтой аюултай
R42-Амьсгалын замыг цочрооно
R43-Арьсыг цочроож мэдрэмтгий болгоно
R44-Халаахад тэсрэлт үүсгэж болно
R45-Хавдар үүсгэх шалтгаан болно
R46-Удамшлын аюул учруулж болно
R47-Төрөлхийн гажиг үүсгэж болно
R48-Удаан хугацаанд хадгалагдан үйлчилсний улмаас эрүүл мэндэд ноцтой аюул учруулна
Хортой ба аюултай химийн бодис, бэлдмэлийн аюулгүй  байдлын зөвлөмж (S)-ийн тэмдэглэгээ:
S28-Арьсанд хүрсэн тохиолдолд үйлдвэрлэгчийн тодорхойлсон заавраар угаах
S29-Шавхруу бүү үлдээ
S30-Уг бүтээгдэхүүн дээр yc бүү нэмж хий
S33-Цэнэг үүсэхээс болгоомжил
S34-Үрэлт, цахилгаан гүйдэл цохихоос зайлсхийх
S35-Бодис, түүний сав нь аюулгүй байдалд хадгалагдах ёстой
S36-Тохирсон хамгаалах хувцас өмсөх
S37-Тохирсон бээлий өмсөх
S38-Хангалтгүй агааржуулалттай нөхцөлд тохирох амьсгалын аппарат хэрэглэх
S39-Нүд , нүүрний хамгаалалт хэрэглэх
S40-Бодисын бохирдуулсан шал ,бусад бүх эд юмсыг үйлдвэрлэгчийн зааврын дагуу цэвэрлэх
S41-Галын аюул буюу тэсрэлтийн үед утааг бүү амьсгал
S42-Химийн бодис шүршин хэрэглэж буй үед амьсгалын аппарат хэрэглэх
S43-Галын аюулын үед тохирох гал унтраагчийг хэрэглэх, yc бүү хэрэглэ
S44-Таны бие эвгүйрхвэл бодисын шошгыг үзүүлэн эмчийн зөвлөгөө ав
S45-Бие эвгүйрэх, аюул ослын үед бодисын шошгыг үзүүлэн эмчийн зөвлөгөө ав
S46-Химийн бодис залгисан тохиолдолд эмчийн зөвлөгөө авах
S47-Үйлдвэрлэгчээс заасан температурыг хэтрүүлэхгүй байх
S48-Чийгийн хэмжээг үйлдвэрлэгчээс заасан хэмжээнд байлгах
S49-Бодисыг зөвхөн эх саванд нь хадгалах
S50-Үйлдвэрлэгчээс тодорхойлсон нэрийн бодисуудтай холихыг хатуу хориглоно
Хортой ба аюултай химийн бодис, бэлдмэлийн аюулгүй  байдлын зөвлөмж (S)-ийн тэмдэглэгээ:
S3/9/49 -Сайн агааржуулалттай сэрүүн газар зөвхөн эх саванд нь хадгал
S3/9/14/49- Агаар сайн, сэрүүн газар эх саванд нь, үл тохирох бодисоос нь хол хадгал
S7/9 -Савыг сайн таглаж, агааржуулсан газар хадгал
S7/8 -Савыг сайн таглаж хуурай газар хадгал
S20/21 -Бодисыг хэрэглэх үед хоол хүнс идэх, тамхи татахыг хориглоно
S24/25 -Нүд, арьсанд хүрэхээс сэргийл
S36/37 -Тохирсон хамгаалалтын хувцас, бээлий өмсөх
S51-Зөвхөн сайн агааржуулалттай орчинд хэрэглэнэ
S52-Их гадаргуутай орчинд хэрэглэхийг хориглоно
S53-Тэсрэлтээс зайлсхийх, хэрэглэхээс өмнө тусгай зааварчилгатай танилцах
S-тэмдэглэлийн хослол
S1/2-Таглаатай саванд хүүхэд хүрэхээс хол газар хадгал
S3/9 -Сайн агааржуулсан сэрүүн газар хадгал
S3/7/9 -Савыг сайн таглаж сэрүүн газар хадгал
S3/14 -Сэрүүн газар үйлдвэрлэгчээс тодорхойлсон үл тохирох бодисоос хол хадгалах
S3/9/14 -Сэрүүн, агааржилт сайтай газар үйлдвэрээс заасан үл тохирох бодисоос хол хадгал
Хортой ба аюултай химийн бодис, бэлдмэлийн аюулгүй  байдлын зөвлөмж (S)-ийн тэмдэглэгээ:
Лабораторийн ажилчид нь ажлын байрандаа аюултай эрсдэлтэй байж болох маш олон материалуудтай харьцаж ажилладаг.
Хордуулалт гэдэг нь биеийн тодорхой хэсэгт хангалттай хэмжээний химийн бодис хүрэлцэхэд хүсээгүй нөлөө үүсгэхийг хэлнэ.
Аюул буюу эрсдэлт байдал гэдэг нь тэрхүү химийн бодис биед хүрэлцэх, нэвтрэх боломж байгааг хэлнэ.
Олонхи химийн бодисууд хэт өндөр тунгаар хордлого үүсгэхээс гадна янз бүрийн хорт нөлөө үзүүлдэг байна. Амьсгалын эрхтнүүд, цус, уушиг, элэг, бөөр, хоол боловсруулах замын эрхтнүүд болон бусад эрхтнүүд мөн сөрөг нөлөөнд өртөж, гэмтэж болно. Зарим химийн бодисууд хавдар үүсгэх болон урагт нөлөөлөх нөлөөтэй байдаг.
Түүнчлэн химийн бодисууд нь хүний биед хурц болон архаг эмгэг нөлөө үзүүлдэг. Жишээ нь гар дээр хүчил асгахад маш түргэн хортой нөлөөлж гар түлэгдэнэ. Харин тамхи татах, асбестээр удаан амьсгалахад олон жилийн дараа уушгины хавдар үүсж болох юм. Химийн бодисийн архаг эмгэг нөлөө нь голдуу удаан хугацаагаар, тогтмол бага тунгаар үйлчилснээс, хурц эмгэг нь голдуу нэг удаагийн их тунгаар үйлчилснээс болж үүсдэг.
Химийн бодисын хорт нөлөө
Цочроогч нөлөө бүхий-зарим химийн бодисуудтай хүрэлцэх үед хамар нүд цочрооно (Аммиак, нитроген диоксид)
Амьсгал боох нөлөө бүхий-Эдэд хүчилтөрөгчийн хэмжээ, нөөц багасгах нөлөө үзүүлэх (Карбон диоксид, нитроген, метан, карбон монооксид, цианидийн устөрөгч, сульфидийн устөрөгч)
Мансууруулах болон мэдээгүйжүүлэх нөлөө бүхий–төв мэдрэлийн тогтолцоог дарангуйлах нөлөө үзүүлнэ (олон органик нэгдлүүд, хлорформ, ксилен)
Системийн хордлогот нөлөө бүхий-Дотор эрхтнүүдэд хортой нөлөө үзүүлэнэ. Жишээлбэл, карбон тетрахлорид нь элгэнд хортой нөлөө үзүүлнэ.
Хавдар үүсгэх нөлөө бүхий- Хүний биед хавдар үүсгэх, сэдээх (радиаци, бензол, хромын органик бус давс)
Мутаци үүсгэх нөлөө бүхий - Эсэд нөлөөлж мутаци үүсгэх (цацраг идэвхт бодисууд)
Урагт нөлөөлдөг-Жирэмсэн эхийн биед орсноор урагт нөлөөлж, ургийн гажиг үүсгэнэ (талидомид, стероид)
Мэдрэгжүүлэгчид-Харшлийн болон харшил төст урвал үзүүлнэ. Зарим уусгагчийн уурыг амьсгалахад хортой нөлөөлдөг. Дээрх ноцтой нөлөөллөөс гадна эдгээр бодисийн шууд бус нөлөөлөлд орж, баримжаа алдагдах, нойрмоглох болон осолд орох магадлалыг эрс нэмэгдүүлдэг бусад шинж тэмдгүүд гардаг байна.
Олон төрлийн органик уусгагчдын нөлөөнд олон давтан өртсөн үед арьсанд гэмтэл учирч , харшил үүсгэх, арьс идэгдэж гэмтэх нөлөө ч гарч болно.
Химийн бодисуудын физиологийн ангилал
Химийн бодисын амьд организмд үзүүлэх
нөлөөг судалсан байдал
Онц хортой бодисууд:
Мөнгөн ус, берилли, фосфор, бенз(а)пирел, тетраэтилт мөнгөн ус, диэтилт мөнгөн ус, пентахлорбензин зэрэг орно.
Өндөр хортой бодисууд:
Кадми, хүнцэл, хартугалга, бари, бром, хөнгөнцагаан, цианид, фенилбензол, винилхлорид, формальдегид, анилин зэрэг багтана.
Хортой бодисууд:
Хром, цайр, сульфидууд, аммиак, фенол, бензил, стирол, ацетон зэрэг болно.
Бага зэрэг хортой бодисууд:
Хлорид, сульфат, фосфатууд, гексахлорэтан, керосин, нафталин, толуол зэрэг орно.
Химийн хортой бодисуудыг хүн, амьтны организмд нөлөөлж үйлчилж байгаа байдлаар нь дөрвөн бүлэг болгон ангилна:
Хорт элемент болон нэдлүүдийн тогтворжилтын зэрэг эрхтэн бүрд янз бүр байна:
Л.Жаргалсайхан, Ph.D, Б.Очирхуяг, Ph.D “Химийн бодисын талаархи хууль, тогтоомжийн эмхэтгэл” УБ 2006
Ш.Дагва, Д.Содном, П.Ширбазар “Химийн хорт бодисоос хамгаалах тухай хууль тогтоомж гарын авлага” УБ2000
“Химийн хорт болон аюултай бодис хадгалах, тээвэрлэх, ашиглах, устгах журам”, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд, Эрүүл мэндийн сайд, Онцгой байдлын ерөнхий газрын даргын 2009 оны 02 сарын 03-ны өдрийн 28/40/29 дүгээр хамтарсан тушаалын нэгдүгээр хавсралт
“Химийн хорт болон аюултай бодисын ангиллыг ашиглах аргачлал”, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын сайд, Эрүүл мэндийн сайдын 2009 оны 04/04 дугаар хамтарсан тушаалын 3 дугаар хавсралт, УБ2008
С.Цогтсайхан, Д.Абмэд, М.Алтанхүү “Лабораторын био аюулгүй ажиллагааны гарын авлага” УБ2010
“Sulfuric acid", The Columbia Encyclopedia (6th ed.), 2008, http://www.encyclopedia.com/topic/sulfuric_acid.aspx, retrieved 2010-03-16
http://en.wikipedia.org/wiki/Sulfuric_acid
http://en.wikipedia.org/wiki/Sodium_hydroxide
Chemical burns
Permanent injury or scarring if it contacts unprotected human, or other animal, tissue.
Blindness if it contacts with the eye.
Protective equipment such as rubber gloves, safety clothing and eye protection
Heat burns or ignite flammables
Corrosive to some metals, e.g. aluminum, which produces flammable hydrogen gas on contact.
Chemical burn caused by exposure to a sodium hydroxide solution.
Safety
Solid sodium hydroxide and solutions of more than 2% by weight (0.5 M) should be labeled as corrosive.
Анхаарал тавьсанд баярлалаа
Full transcript