Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PEYZAJ ONARIM TEKNİKLERİ

No description
by

Şebnem Dilara Düzenli

on 10 March 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PEYZAJ ONARIM TEKNİKLERİ

Dünyada maden rezervleri açısından en zengin ülkeler; Çin, Güney Afrika Cumhuriyeti, Kanada, Avustralya ve ABD„dir. Güney Afrika Cumhuriyeti; altın, platin grubu metaller, manganez, krom, alüminyum, Çin; demir, kurşun, manganez, molibden, kalay,
zirkonyum, çinko ve fosfat, Kanada; uranyum, çinko, altın, bakır, nikel, kobalt, demir, petrol ve doğalgaz, Avustralya; kömür, demir, rutil, çinko, kurşun ve uranyum, ABD; kurşun, molibden ve fosfat cevherleri başta olmak üzere, madencilik yönünden dünyada en zengin ülkelerdir
Dünyada maden sahaları rehabilitasyonu ile ilgili farklı örnekler bulunmaktadır. Ağaçlandırma ve bitkilendirme çalışmalarının yanı sıra yer altında oluşan galeriler, ilginç görünümleri sebebiyle film stüdyolarına, müzelere, fotoğraf sergilerine, sağlık turizmi merkezlerine dönüştürülmektedir. Batı Virjinya‟da Mingo şehri yakınlarındaki maden sahası reklamasyon yapılarak golf sahasına dönüştürülmüştür (Resim 3). Hutchinson şehrindeki Kansas Yeraltı Tuz Müzesi birçok Hollywood filminde film stüdyosu olarak kullanılmıştır (Resim 4). Pensilvanya‟nın Butler şehri yakınlarındaki terk edilmiş bir kireçtaşı madeni, Bill Gates tarafından kiralanarak dünyanın en önemli fotoğraf arşivlerinden birinin saklandığı yere dönüştürülmüştür (Resim 5). Buna ilaveten İspanyanın kuzeyindeki El Valle altın madeni gölete dönüştürülmüştür. Polonyada Wieliczka tuz madeni sağlık turizmine açılmış, bazı madenler de tuz mağaralarına önüştürülmüştür. Kanada Vancouverda bazı terk edilmiş maden sahaları botanik bahçesi, bir kısmı ise rekreasyon park alanlarına dönüştürülmüştür.
DÜNYADA MADENCİLİK
Çarşamba, 2015
11.03.2015
Eski kömür madeni sahaları, Kemerburgaz-İstanbul
Maden Sahaları Rehebilitasyonu
PEYZAJ ONARIM TEKNİKLERİ
TÜRKİYE’DE MADENCİLİK
Türkiye madenler yönünden zengin bir ülke olup bu sektör gelişmiş sanayi kollarından
biri haline gelmektedir. Ayrıca bazı madenler bakımından dünyanın önemli ülkeleri
arasındadır. Ülke madenlerinin tamamı henüz tespit edilememiştir. Maden arama çalışmaları hızla devam etmekte ve yeni maden yatakları bulunmaktadır. Ülkemiz madenciliğinin şu andaki üretimi, yalnızca kendi sanayi kuruluşlarımızın ihtiyacını karşılamaya yönelik olmayıp üretimin bir kısmı ham olarak ya da yarı işlenmiş hâlde ihraç edilmektedir.
Doğaya yeniden kazandırma ve iyileştirme çalışmaları; madencilik kapsamında
planlama aşamasından başlayıp, madencilik faaliyetleri boyunca ve madencilik sonrası alan kullanımları aşamasına kadar kesintisiz devam eden bütüncül uygulamalardır. Maden sahalarının rehabilitasyonu ağaçlandırma çalışmaları şeklinde yürütülmekte iken 4 Ocak 2008 tarihi itibariyle bu çalışmaların daha ayrıntılı Rehabilitasyon Projelerine dayalı olarak yürütülmesi kararı alınmıştır. Her ne kadar çalışmalar 2008 tarihinden beri Rehabilitasyon Projelerine dayalı olarak yürütülmekte ise de uygulamada bazı sorunların varlığı bilinmekte ve bunların giderilmesine çalışılmaktadır. Özellikle de madeni alınıp rehabilite edilmeksizin terk edilmiş maden sahalarının rehabilitasyonunda daha önemli sorunlar mevcuttur. Bu sorunların en önemlisi söz konusu sahaların rehabilitasyonunun oldukça yüksek bir maliyeti gerektirmesidir.
Bu kapsamda burada Ülkemiz maden sahaları rehabilitasyonunu kolaylaştırmak ve
daha başarılı bir uygulama sağlamak maksadıyla bazı bilgiler üzerinde durulmasında fayda
görülmüştür. Şöyleki;
*Bu çalışmalar; daha planlama aşamasında alanın ve yakın çevresinin envanterinin çıkarılması, madencilik faaliyetinin çevre üzerine etkilerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi, onarımın maksadının belirlenmesi, madencilik faaliyetleri sırasında ve faaliyetler sonrasında onarılacak alanın son alan kullanım kararına uygun olarak yeniden düzenleme, iyileştirme, faaliyet sonrasında ise izleme, kontrol ve bakım süreçlerini ihtiva eder.
*Planlama aşamasında ayrıntılı bir envanter çalışması yapılarak; flora-fauna, topografya, jeoloji, iklim, toprak, hidrojeoloji, erozyon, sediment vb. özellikler yönünden alanın mevcut durumu ortaya konulmalıdır. Bu sayede, madencilik faaliyeti sebebiyle zarar görebilecek kaynakların bilinmesi mümkündür. Ayrıca bu bilgiler madencilik faaliyetlerinin bitmesinin ardından rehabilitasyon çalışmalarını kolaylaştırmaya da yardımcı olacaktır.
*Bu Eylem Planının konusu olan rehabilite edilmeksizin terk edilmiş maden sahalarının madencilik öncesi envanter bilgileri elde olmasa dahi bu sahaların rehabilitasyonunda bozulmamış yakın çevrenin varlığı, bu çevrenin tüm özellikleri ile alanın göstergesi olması ve ekolojik bir profilin geliştirilmesi bakımından büyük önem taşır ve envanter çalışması yerine geçebilir.
*Envanter çalışmalarının ardından faaliyetin çevre üzerine etkileri de dikkate alınarak, bir taraftan bu etkilerin azaltılması için gerekli tedbirler ortaya konulurken, diğer taraftan yapılacak onarımın yöntemi (rehabilitasyon, restorasyon ve başka bir alan
kullanımına dönüştürme; reklamasyon) belirlenir.
*Sahanın hangi maksatla kullanılabileceği; yasal mevzuat, saha özellikleri ve rehabilitasyon yönteminin birlikte değerlendirilmesiyle kararlaştırılır. Böylece sağlıklı bir saha kullanım planlaması yapılmış olur.
*Sahanın yeniden düzenleme aşamasında kullanım planlamasına göre döküm sahalarının yeri, örtü tabakasının yayılması, kazı sekli, araziye verilecek son sekil, stabilitenin sağlanması, alandaki drenaj yapısının oluşturulması, depolanmış üst toprağın erozyonu önlemek maksadıyla çayır-mera bitkileri ile bitkilendirilmesi gibi çalışmaların tasarımı yapılıp, uygulanır.
* Yeni maden sahalarında sahadaki flora, fauna ve korunması gereken lokal endemik
türler tespit edilerek bunların nakli ya da işletme öncesi taşınması ile alakalı planlamalar yapılır. Kazı sonrası oluşacak pasa sahalarının, çukur alanların, atık sahaların risk oluşturmaması için güvenlik tedbirleri planlanır. İşletme alanı çit engellerle ve uyarı levhaları ile sınırlandırılır. Sahanın hidrolojik özellikleri tespit edilerek yapılacak bütün tesislerin ve depo alanlarının depolanacak malzeme ve atıkların çevreye yağışlarla yayılmaması için gereken drenaj sistemi planlanır ve uygulanır.

*Özellikle atık su oluşturan maden türlerinde; zararlı atık suyun depolanması ile liç sahalarının güvenliği için bunların arıtılma ve nötralizasyon çalışmaları yapılır. Sahadaki şev açıları 30̊‟den büyük olmayacak şekilde yapılır. Böylece basamaklarda drenaj tedbirleri alınır. Basamak genişlikleri 5 m.‟den az olmayacak şekilde iş makinaları çalışmasının sınırlamayacak değerler seçilerek planlanır.
Basamaklandırma işlemlerinde basamak yüksekliği üç 3 m.‟den fazla olmayacak şekilde, sahadaki çalışma güvenliği ve jeoloji durumuna göre tespit edilir.
*Rehabilitasyon aşamasında ise tahrip edilmiş alana biyolojik verimliliğin yeniden kazandırılması ve alanın kullanıma hazırlanması maksadıyla 20-30 cm‟den az olmayacak kalınlıkta toprak serilmesi, toprağın iyileştirilmesi (organik ve/veya kimyasal gübre uygulaması, zehirli atıkların uzaklaştırılması vb.) ve yeniden bitkilendirme uygulanır.
*Onarım sürecinde kullanılacak bitkiler ekolojik, işlevsel, kültürel ve ekonomik kriterler göz önüne alınarak seçilir. Bitkilendirmede kullanılacak ağaçlar, çalılar ve otsu türler sahanın özelliklerine uygun ve mümkün olduğunca yerli olanlardan seçilir. Onarımda kullanılacak bitkilerde; hızlı gelişim gösterme, yayılıcı olma, derin ve güçlü kök sistemi geliştirme, kötü şartlara ve iklim koşullarına dayanıklı olma, su tutma kapasitelerinin yüksek olması, üretim ve bakımı kolay olma, sığ, kalkerli ve
kayalık zeminlere, erozyona açık alanlara vb. toleranslı olma gibi özellikler aranmalıdır.
*Madencilik sonrasında yapılan rehabilitasyon çalışmalarını da ihtiva edecek şekilde bakım, kontrol ve izleme yapılması gerekir. Bu süreçte gerekli teknik müdahaleler (sulama, budama, gübreleme, zararlılara karşı koruma vb.) yapılır.
MADENLERİN ÇIKARILMA YÖNTEMLERİ
1) AÇIK OCAK MADEN İŞLETMECİLİĞİ
2) KAPALI OCAK MADEN İŞLETMECİLİĞİ
MADEN SAHALARI REHABİLİTASYON YÖNTEMLERİ
1) ÜST TOPRAĞIN SAHAYA SERİLMESİ SURETİYLE YAPILAN REHABİLİTASYON YÖNTEMİ
Özellikle açık ocak madenciliği yapılan alanlarda kullanılması gereken tesirli çözüm yöntemlerinden birisi olup hem zaman hem ekonomik açıdan diğer yöntemlere oranla avantajlıdır. Bu yöntem diğer yöntemler ile kombine edilerek de maden sahaları rehabilitasyonunda kullanılabilir. Hafriyat, kazı-dolgu serilecek üst toprak miktarı ve kalınlığı bitkilendirmede kullanılacak türlerin seçimi, çukur ve basamaklandırmada boyutlandırma gibi detaylar iyi hesaplanarak yapıldığında en başarılı yöntemlerden biridir.
Maden işletmesi faaliyetlerini sürdürürken çalışılan alanın üst toprağının uygun bir yerde depolanmış olması, ileride yapılacak olan rehabilitasyon faaliyetlerinin başarılı olmasını sağlar.
2) ELEKTROLİZ YÖNTEMİ
Elektroliz yöntemi; demir, nikel, bakır, kurşun, krom gibi ağır metaller tarafından yoğun biçimde kirletilmiş toprakların ağır metal muhtevasından temizlenmesi gayesiyle uygulanabilecek bir yöntemdir. Biraz zaman alan pahalı ve topraktaki canlılar ve mikroorganizma faaliyetleri üzerindeki etkileri olumsuz olabilen bir yöntemdir.
3) KİRLENMİŞ TOPRAKLARIN BİTKİLERLE TEMİZLENMESİ YÖNTEMİ
Maden işletmeleri sırasında ortaya çıkan pasa alanları ve çukurların iyileştirilmesi ilecevher işleme ve zenginleştirme faaliyetleri neticesinde kirlenen toprakların temizlenmesi gayesiyle bitkilerin kullanıldığı bir yöntemdir. Özellikle ağır metal ihtiva eden maden sahalarının rehabilitasyonunda, liç sahası kazalarında veya cevher işleme pasa alanlarında uygun türlerle uygun konsantrasyona sahip topraklarda uygulanan bir yöntemdir. Metal toleranslı bitkiler, topraktan bünyelerine ağır metalleri çekebilen, üst kısmında depolayan, köklerinde tutabilen, yeşil kısmına ulaştırabilen özelliklere sahiptir (Şekil 4). Bu yöntem geniş alanlarda uygulanabilir, sahaların estetik ve görsel değer kazanmasında tesirli bir yöntemdir. Hasat edilen bitkiler değişik alanlarda kullanılabilir. Yeşil olarak dikilmesi veya ekilmesi ile kirleticileri sahada ve bünyesinde tutarak; erozyon, rüzgâr, yağış ve sellerle bunların etrafa yayılmasını önler.
Uzun zaman alan hassas çalışma gerektiren bu yöntemde bitkiler, yüksek kirletici konsantrasyonuna sahip alanlarda yetişmeyebilir veya çok zayıf yetişerek istenen tesir ve neticeler elde edilemeyebilir.
3.1) Kirlenen Toprakların Temizlenmesinde Kullanılabilecek Bitkiler
Salix spp. (Söğüt türleri)
Populus spp. (Kavak Türleri)
Larrea tridentata (Kreozot çalı)
Pteris vittata (Büyük Eğrelti Otu)
Athyrium yokoscence (Yeleğreltisi)
Alyssum murale (Seki kuduzotu )
Solidago canadensis (Kanada Altınbaşak Otu)
Helianthus annuus (Ayçiçeği)
Agrostis castellana (Titrek Tavus Otu)
Thlaspi caerulescens (Alp Teresi)
Agrostis capillaris (Narin Tavus Otu)
Brassica juncea (Hint Hardalı, Çin Hardalı)
Eichhornia crassipes (Su Sümbülü)
Azolla filiculoides (Kızıl Eğrelti, Su Eğreltisi)
4) REHABİLİTE EDİLEMEYEN SAHALARIN KAMU YARARINA KULLANILMASI YÖNTEMİ
Göletlere Dönüştürme
Sağlık Turizmi Maksatlı Düzenleme
Rekreasyon Alanları
Rekreasyon Alanları
Madencilik yapılan alanlar işletme süreci tamamlandıktan sonra yapılacak düzenlemelerle rekreasyon alanlarına dönüştürülebilir. Özellikle ülkemizde yeşil alanlar ve rekreasyon imkanları açısından kısıtlı imkanlara sahip olan şehirlerimize yakın olan maden ocaklarından bu maksatla yararlanmak ekonomik ve ekolojik anlamda oldukça önemli katkılar sağlayacaktır. Rekreatif etkinlikler kapsamında; doğa merkezleri (eğitim ve rekreasyon gayeli), botanik parkları, atlı rekreasyon alanları, tema parkları, kamp alanları, kampingler, futbol sahaları, yarış alanlarına (motoiklet, bisiklet, kaykay vb) yer verilebilir. Özellikle yerleşim merkezlerine yakın olan ve terk edilmiş maden sahalarının kamu yararına kullanılabilmesi için dikkatli bir biçimde değerlendirilmesi mümkündür. Bu sahaların devlete ait kalması ve üzerindeki tasarrufun kamuya ait olması, kamu yararının gözetilmesi esastır.
KAYNAK:
http://www.cem.gov.tr/erozyon/Files/000/Maden%20Sahalar%C4%B1%20Rehabilitasyon%20Eylem%20Plan%C4%B1%20-%2010.04.2014%20-.pdf
HAZIRLAYANLAR:
100302014 ŞEBNEM DİLARA DÜZENLİ
110302034 GÜLŞAH ERGÜN
YRD. DOÇ. DR. HİLAL SURAT
Full transcript