Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Монгол улсын Үндсэн хууль

No description
by

Moogii Monherdene

on 6 January 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Монгол улсын Үндсэн хууль

Үндсэн хууль нь улсын хамгийн гол хууль бөгөөд Монгол улс 1924,1940,1960,1992 онуудад Үндсэн хуулиа шинэчлэн баталсан Монгол улсын Үндсэн хууль 1924 оны үндсэн хууль БНМАУ-н анхны Үндсэн хууль 1940 оны Үндсэн хууль батлагдах
болсон шалтгаан 1960оны Үндсэн хууль Төрийн бүх дээд эрх ардын Засгийн газарт шилжсэнээр төр улсаа бататган бэхжүүлэх,хамжлагат ёсыг халах,шинэ төрийн хууль эрх зүйн тогтолцоог бий болгох зэрэг чухал алхмыг хийсэн . 1921/11/14-нд ардын засгийн газар , богд хоёрын хооронд тангаргийн гэрээ хийсэн .Гэрээний дагуу Богд хааны эрх мэдлийг хязгаарлан шашны хэргийг хамааруулсан. 1921/1/25-нд хамжлага ёсыг халсан хууль баталсан . Түүнчлэн Манжийн үед олгосон язгууртны цол , хэргэмийг хүчингүй болгосон . Улсын анхдугаар их хурал 1924/11/8-нд эхэлсэн бөгөөд 77 төлөөлөгч сонгогдсоны 71 нь ардын төлөөлөгч байв . Тэдний 92.2% нь ядуу, дунд ардууд бөгөөд 6 нь язгууртны гаралтай байжээ. Уг хурлаар Засгийн газрын илтгэл , гадаад ,дотоод сангийн яамд болон цэргийн зөвлөлийн илтгэлүүдийг хэлэлцэн , харьяат бүгд найрамдах улсын үндсэн хуудийг тогтоох , Шүүн таслах явдлын дүрэм хэмжээг тогтоох , үгээгүй ядуу ба дунд зэргийн ардуудын эвлэлийг тогтоон байгуулах зэрэг асуудлыг хэлэлцсэн Энэ үндсэн хуулиар улсаа БНМАУ хэмээн тунхаглаж “ БНМАУ-н зорилт бол хуучны эзэрхэг ёс суртлын үлдэгдлийг үндсээр нь устгаж улс төрийн захиргааны явдлыг жинхэнэ ардын ёсонд нийцүүлэн шинэ ёсны БНУ-н үндэс тулгуурыг бататган бэхжүүлнэ гэж заажээ. Түүнчлэн газар нутаг ой мод ,эрдэс баялагийг ард түмний өмч гэж үзсэн . УИХ улсын дээд эрх мэдлийг эдэлж ,УБХ нь засгийн газрын бүрэлдэхүүнийг томилж байхаар тогтжээ. Гадаадтай харилцах тус улсыг гадаад ертөнцөд төлөөлөх , хил хязгаарыг өөрчлөх ,эдийн засгийн амьдралын зохицуулан удирдах , мөнгө зээлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх , аж үйлдвэрийн бодлогыг зохицуулах зэрэг эрхийг УИХ-д олгожээ. УИХ-д аймаг хот , ардын цэргийн төлөөлөгчидп хуралдах бөгөөд тоог сонгогдох газрын хүн амын тооноос хамаарч нэг жилийн хугацаатайгаар сонгоно . УИХ жилд нэг удаа хуралдана . УИХ-с 30 гишүүн сонгож УБХ байгуулах ба жилд 2 удаа хуралдаж доорх эрх мэдлийг хэрэгжүүлнэ . үүнд яамдын сайд нарыг сонгох огцруулах , хуулийн эх төсөл боловсруулах , УИХ-н үйл ажиллагааг хянах зэрэг байна . Засгийн газар бол ерөнхийлөн захирах газар бөгөөд засгийн газрын гишүүдэд : Ерөнхий сайд , жинхэнэ орлогч сайд , эдийн засгийн зөвлөлийн тэргүлэгчид , бүх цэргийн жанжин , улсын хянан байцаагч,дотоод , гадаад , цэрэг , санхүү , аж үйлдвэр , шүүх ардын гэгээрүүлэх яамдын сайд нар багтана . 1924 оны Үндсэн хуулинд Хүний эрх чөлөөний асуудлыг тусгахдаа МУ-н иргэд угсаа гарал , яс үндэс , нас хүйс , шашин шүтлэг хөрөнгө чинээ үл харгалзан төрийн өмнө адил тэгш эрхтэй гэж заасан . УИХ,УБХ,нутгийн төлөөлөгчдийн газрыг бүх нийтээр сонгож Мөн 18 нас хүрсэн Монгол улсын иргэн бүр сонгуульд санал өгөх эрхийг олгосон. Харин лам, тайж язгууртнууд ,сэтгэцийн өөрчлөлтэй хүмүүсийн сонгох эрхийг нь хасжээ.Үүгээрээ 1924 оны үндсэн хууль нь Хаант засгийг халснаараа онцлог юм. 1924 оны Үндсэн хууль батлагдсанаар Монголчууд социолизмын үзлээр амьдарч чадаж байсан болохоор 1940 оны үндсэн хууль дахин батлагджээ . 1940 оны Үндсэн хууль нь МАХН-н Х-р И.Х , Улсын VIII-р И.Х-р батлагдсан юм . И.Х-р МУ-н ерөнхий сайдаар Х.Чойбалсанг томилжээ. 1960оны VII сарын 6-нд БНМАУ-н Ардын Их хурлын 4 дэхь Шинэ Үндсэнхууль батлагдав . Үүнд : “ БНМАУ бол ажилчид , хоршоолсон хөдөлмөрчид / малчид , тариачид / сэхээтний социолист улс хэмээн үзжээ . Ардын хувийн аж ахуйг хоршооллож дууссан нь хүн хүнээ мөлжих явдлыг төрүүлэгч эдийн засгийн үндэс , нөхцөлийг бүрмөсөн арилган устгажээ. Шинэ үндсэн хуулинд социолист төрийн эрхлэх , гүйцэтгэх үүргийг тодорхойлжээ 1940 оны Үндсэн хуулийн онцлог Энэ хууль нь эерэг , сөрөг 2 дагавартай байв . Эерэг тал нь ард иргэдийнхээ амьдралд хэрэгтэй хуулийг зааж , ажилжин анги Нийгэмд давамгайлах болсон нь сайн талай . Сөрөг тал нь МАХН дангаараа төр барьж нам нь эх орныхоободлогыг явуулах болсон нь сөрөг талтай . Учир нь төр нь эх орныхоо бодлогыг явулж байх ёстой атал нам нь төрөө захирах хандлагатай болсон байв Нийгэмд гарсан өөрчлөлтүүд Ажилчин анги бий болсноор хүмүүүсийн амьдрал , Нийгэм их өөрчлөгдсөн . Шинээр том том үйлдвэрүүд баригдаж эхэлсэн. “ Сүүний , завод , сургууль “ гэх мэт . Мөн бүх аймаг радио станцтай болсон . БНМАУ-н шинэ хуулиар “ Ард түмний хөдөлмөрлөх , амрах , үнэ төлбөргүй сурах, эмчлүүлэх , хөдөлмөрийн чадвар алдагдвал эд материалын тусламж авах эрхтэй мөн ажилчидыг ажилд авах ба халах , ажлын цаг хөлс , хөдөлмөр хамгаалалт , ажилчидын эрх үүргэ зэргийг заажээ . 1992 оны Үндсэн хууль БНМАУ-н Ардын Их Хурлын 12 дахь удаагийн сонгуулийн II хуралдаан нийт 76 хоног хуралдаж 1992/1/13-ны өдөр баталсан МУ-н Үндсэн хууль бол ардчилал , хүний эрх , эрх чөлөөг дэлхий нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэм хэмжээг гүнзгий тусгасан хууль болсон юм . Үндсэн хуулиар МУ-н төрийн хэлбэр нь Парламентын Бүгд Найрамдах улс , төрийн байгууламжийн тухайд нэгдмэл улс юм . Энэ үндсэн хуулиар төрийн бэлгэдэл сүлд , туг , далбааг шинэчлэн өөрчлөжээ. Шинэ үндсэн хууль үйлчилсэнээс хойш 4 удаагийн сонгууль болж, парламентыг шинээр бүрдүүлсэн ажээ. Үндсэн хуулиар төрийн тэргүүн-Ерөнхийлөгчийн институт бий болсноос хойш 3 удаа Ерөнхийлөгчөө бүх ард түмнээр сонгожээ. Ардчилсан өөрчлөлт , шинэчлэлийг түргэтгэхэд шүүх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэгч байгууллагууд чухал үүрэг гүйцэтгэж байна . Шүүх хэнээс ч хараат бус , бие даан үйл ажиллагаа явуулж ,Анх удаа Үндсэн хуулийн цэц байгуулагдан ажилласан ажээ.
Full transcript