Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

1900.2015 Монголчуудийн хувцасны түүх хувьсал

No description
by

Өөр Ертөнц

on 2 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of 1900.2015 Монголчуудийн хувцасны түүх хувьсал

Монголд 20 орчим угсаатны жижиг бүлэг, ястангууд амьдарч байсан бөгөөд эдүгээ угсаатны нэр, уламжлалт соёлынхоо зарим онцлогийг хадгалсаар байна.
НОЁДЫН ӨМСГӨЛ
Манжийн ноёрхлын үед монголчуудын хувцсанд нилээд өөрчлөлт гарч ноёд нь хан, ван, бэйл, бэйс, гүн гэх мэт зэрэг дэвээр ялгарч, тайж нар 1-4 зэрэг, бичгийн болон цэргийн түшмэд 1-9 зэрэгтэй болж, хоорондоо малгай, жинс, дээл хүрэм, фүс, эрих, дэвсгэрийн өнгө зэргээр ялгагдах болжээ.
Богд хааны хувцас
Богд хаан Монгол улсын үеийн зэрэг дэвийн хувцаст гарсан нэг онцлог зүйл нь хуучин Манж Чин улсын үеийн зэрэг дэвийн хувцасанд байсан төрийн ямбаны тэмдэг фүсийг монгол болгон өөрчилсөн явдал юм.
Богд гэгээн нь ламын хувцаснаас гадна хааны ямбаны төрийн ёслолын хувцас өмсөж байлаа.
Цэргийн дүрэмт хувцас
Богд хаант Монгол улсын үеийн цэргийн түшмэлийн хувцас нь цэргийн түшмэдийн албаны хувцасны дагуу байсан бөгөөд жинхэнэ жагсаалын дүрс зэргээр байсан байна.
Үүнд:
Нэгдүгээр зэрэг- сайд, жанжин, хороон дарга, жагсаалын түшмэл хэрэглэнэ.
Хоёрдугаар зэрэг-таван цэргийн дарга зүүнэ.
Манжийн үеийн төгсгөл үе буюу XX зууны эхэн үе.
1900.2015 Монголчуудын өмсгөл хувцасны хувьсал
Манж чин улс ХVII зууны үеэс хятад, монгол зэрэг орныг эрхшээлдээ оруулснаар манж хувцасны зарим хэв маяг дэлгэрсэн байна. Монголын ноёд, тайж нар ван, гүн, бэйл, бэйс зэрэг шинэ цол хэргэмтэй болж манж ямбаны хувцас өмсөх болжээ. Манжийн ноёрхолын үед монгол эрчүүд манж маягийн тав гэзэг тавьж, дөрвөлжин энгэртэй дээл өмсөх болсон ба дээлийн ханцуй нударгатай болжээ. Харин лам болон эхнэр хүний дээлэнд эртний монгол дээлний мөөрөлжин энгэр хэвээр хадгалагдаж байсан.
Монгол дээлтэй
жирийн иргэд
ДАЙНЫ ҮЕ
40,60 ОН
70,80
Дээлэнд орсон
өөрчлөлт
Эрийн гурван наадам
Дээл

Дээл гэсэн үгний учрыг тайлбарлавал, монгол бичигт “дэбэл”, ойрадын аялгуунд “дэвэл”, буриад аялгуунд “дэгэл, дэглэй”, халх өвөрлөгчийн аялгуунд “дээл”, монгол хэлэнд “диээр” гэж байгаа нь монгол эртний урт эгшиг үүссэн зүй тогтолтой холбох бөгөөд энэ үгийг язгуур “дэв, дэб” нь ”дэвших, дээгүүр, дээр” гэсэн утга ойролцоо “дээгүүр нөмөрдөг юм” гэсэн агуулгатай.

Лам, Бадарч
Монгол лам нарын өмсдөг үндсэн хувцас:
Орхимж-нөмөрдөг
Гомша-малгай
Шанам-малгай
Тэтэм малгай
Шасэр-малгай
Дагам-нөмрөг
Эрэн-уужмаг,хувцас
Шамтав-банзлын гадуур өмсгөл.
Чойгү намжир-номын хувцас
Доогүй /донгүй/-ахар орхимж.
Бөө
Монголын зан үйлийн хувцас
Монгол газар бөө мөргөл нэн эртнээс гол шүтлэг болж ирсэн. Тиймээс ч бөөгийн хувцас хэрэглэлд тэдний ертөнцийг үзэх үзэл тусгалаа тод олсон байна.
Дархад бөөгийн өмсгөл
Буриад бөөгийн өмсгөл
Хамниган бөөгийн өмсгөл
Хорчин бөөгийн өмсгөл
Барга бөөгийн өмсгөл
Дагуур бөөгийн өмсгөл
гэх мэт олон төрөл, янз үе дамжсан бөө байдаг ба монгол улсад 2000 оноос хойш бөө мөргөл дахин сэрэн дэлгэрсэн билээ.


Чойжин бөөгийн өмсгөл

Чойжин гэгч шарын шашныг хамгаалагч, буддын шашны бурхадсахиусын үүднээс буудаг, номын бөөг хэлнэ.
Цамын бүжгийн
хувцас өмсгөл
Юан улсын үед хаад ихсийн ордонд мэргэжлийн бүжигчид ажиллаж байсан бөгөөд тэд нар торгомсог шаа хувцас өмсөж, удирдаач нь мөн тусгай хувцастай, гартаа таяг барин уул бүжиг цэнгээнийг удирддагбайжээ. Цам нь шарын шашны тахилгын нэгэн гол төрөл болохын сацуу түүнд шашны догшин сахиус, бурхдын зургийг дүрсэлсэн баг, өмсгөл өмсгөн тусгай шашины урлагын онцгой бүжиг юм.

“Малгай” - 1995 оноос 4 талт малгайг улаан залаатай болгосон. “Зодог” - “Саран” ба “Уутан” хэлбэрийн гэсэн 2 янзын эсгүүртэй. “Гутал” -ын түрийнээс дээш гарсан хэсгийг хараа гэнэ. Харааг сарьсаар хээ угалз хатган гоёж урлана.
1921 оноос улаан зодог, хөх шуудгийг хэрэглэх болсон нь хувьсгалт үзэл санааг дээдлэх болсонтой холбоотой гэж тайлбарладаг.
Монгол туургатны үндсэн төлөөлөл болсон зургаан үндэстний бөх байдаг. Үүнд, Өвөр монгол, Үзэмчин бөх, Ойрад Ордос бөх, Ойрад /Шиньжаны/ бөх, баруун монголын бус ноолдоон бөх, Монгол /халх/ бөх багтана.
Монгол бөхийн зодог нь битүү байсан бөгөөд дээр үед эмэгтэй хүн барилдсанаас болоод энгэр задгай болсон гэдэг домогтой.

Дайны хүнд жилүүдэд монгол орныг ч өнгөрөөгөөгүй юм.
Энэ үеэс эхлэн ЗХУ-аас цэргйин хувцас, европийн, соёл илүү орж ирсэн.

Энэ үеэс монголчуудын өмсөх хувцас хэрэглэл эрс өөрчлөгдөж ОХУ хувцасны хэв маяг давамгайлсан
Өргөн өмд, хоолойтой цамц, кепгэн малгай, сул загварын хувцас энэ бүхэн 70,80 он
80,90
Тэр үеийн урлагынханы өмсдөг байсан хувцасыг монголын бүхийл аймгынхан мөн өмсөж даган дуурайдаг байлаа.
Загварын шинэ чиг хандлага өөрийн гэсэн өвөрмөц хэв маяг хөгжиж үндэсний дээлээ монголчууд загварын болгож хэрэглэж эхэлсэн.
2000
2000,2015
Монгол дээл хувцас дэлхийд гайхагдаж онцлог бас загварлаг донж нь хэн бүхний сэтгэлд хүрдэг өмсгөл болжээ.

Баярлалаа
Симинар бэлтгэсэн: Ч.Тунгалагтуяа
н.Ууганзул
Уран зураг 2-б курс
БӨӨ
Full transcript