Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Literatuurgeschiedenis in de Nederlanden (vwo5)

Verlichting en Romantiek
by

Ilse Couweleers

on 1 July 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Literatuurgeschiedenis in de Nederlanden (vwo5)

Literatuur(geschiedenis) in de Nederlanden
500
1000
1500
1700
1800
1900
2000
Middeleeuwen
1600
Renaissance
Verlichting
Romantiek
http://www.schooltv.nl/no_cache/video/crid/20101125_spinoza01/

Vrede van Münster 1648
stadhouders Maurits en Frederik Hendrik
Rijkdom en macht
bij de regenten
1789 Franse Revolutie

Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Willem V
Oranjegezinden
Patriotten
1795 patriotten trekken Den Haag binnen
Start Bataafse Republiek
De verlichting
Ratio, het verstand
Jezelf ontwikkelen om gelukkig te worden
Tolerantie
Voorlichting en kennis
Eeuw van de
grote denkers
Opdracht: grote denkers
De Verlichting staat bekend om zijn grote denkers, maar wat hebben ze ons aan nieuwe inzichten gebracht?
Noteer de naam van de filosoof en daarachter de kern van zijn gedachtegoed/filosofie.
Gebruik je boek, literatuurgeschiedenis.nl of andere bronnen.
Werk samen en verdeel te taken.
John Locke
Descartes
Rousseau
Spinoza
Montesquieu
Les 1 - De Verlichting
Les 2 - verspreiding van ideeën
Opdracht: grote denkers
De Verlichting staat bekend om zijn grote denkers, maar wat hebben ze ons aan nieuwe inzichten gebracht?
Noteer de naam van de filosoof en daarachter de kern van zijn gedachtegoed/filosofie.
Gebruik je boek, literatuurgeschiedenis.nl of andere bronnen.
Werk samen en verdeel te taken.
John Locke
Descartes
Rousseau
Spinoza
Montesquieu
Kun je de periode die Verlichting heet plaatsen in de geschiedenis.
Ken je de belangrijkste kenmerken van de Verlichting
Heb je kennis gemaakt met verlichte denkers
Aan het einde van deze les:
Ken je het gedachtegoed van enkele verlichte denkers.
Ken je het verschil tussen empirisme en rationalisme.
Weet je hoe de ideeën van de Verlichting werden verspreid.
Aan het einde van deze les:
De verlichting
De Verlichting
Descartes
1596-1650
Wordt gezien als grondlegger van het rationalisme.
Niets is zeker
'Ik denk, dus ik besta'
4 regels voor logisch denken:

Aanvaard alleen
duidelijke
en scherp omlijnde
begrippen
Splits

vragen
in zoveel mogelijk delen
begin met de eenvoudigste problemen
en werk dan langzaam naar de kern van de zaak
zorg ervoor dat je
alle delen van het probleem
hebt meegenomen in je overweging
Spinoza
1632 - 1677
Vrijzinnige uitleg van de Bijbel
God is de natuur
grote controverse en verbod op zijn boeken
Locke
1632 - 1704
Tabula rasa
Ervaring als manier om kennis op te doen
Montesquieu
1689 - 1755
kritiek op machtverdeling
Trias politica: scheiding van de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht
Rousseau
1712 - 1778
Pleit voor een systeem waarbij burgers zelf hun leider kiezen.
'De mens wordt vrij geboren en bevindt zich toch overal in ketenen'
'Emile, ou l'éducation'
Rationalisme
: door verstand kun je de wereld leren kennen en kennis opbouwen
Empirisme
: door zintuiglijke waarneming en ervaring of experiment bouw je kennis op en kun je de wereld leren kennen.
De Hollandsche spectator
Nederlandse versie 1731
Justus van Effen
doel: volksvoorlichting
Opdracht: De Hollandsche kritiek
Bekijk het filmpje over Justus van Effen en de Hollandsche Spectator.
Les 3 - Kinderen en opvoeding
Weet je welke rol jeugdliteratuur speelt bij de opvoeding van kinderen.
Kun je enkele verlichte theorieën in verband brengen met jeugdliteratuur.
Kun je enkele gedichten van Hiëronymus van Alphen toelichten.
Aan het einde van deze les:
De verlichting
Hoe zorg je ervoor dat een samenleving nieuwe idealen/ideeën verinnerlijkt?
Wie moet je bereiken om ervoor te zorgen dat nieuwe idealen/ideeën een blijvende plek in de maatschappij krijgen?
Om over na te denken
Kindertijd als nieuwigheid
Een nieuwe pedagogie
Rede en deugdzaamheid
Locke
: plezier doet sneller leren
Rousseau
: geen druk of dwang
Ervaringsleer
gezond lichaam
kindvriendelijk (niet gelijk meppen)
Hiëronymus van Alphen
1746 -1803
Jantje zag eens pruimen hangen
O! als eieren zo groot
't Scheen, dat Jantje wou gaan plukken
Schoon zijn vader 't hem verbood.
Opdracht: Kleine gedichten voor Kinderen
Lees de gedichten van Hiëronymus van Alphen en analyseer ze op de volgende punten:
Waar gaat het gedicht over?
Welke les bevat het gedicht?
Wat is het thema van het gedicht?
Is er sprake van een metrum en/of rijmschema?
Tot slot: hoe kun je de lessen die de gedichten bevatten in verband brengen met de Verlichting?
Les 4 - Kinderen en opvoeding
Weet je wat het genre briefroman inhoudt.
Ben je bekend met het werk van Betje Wolff en Aagje Deken.
Aan het einde van deze les:
De verlichting
Gedichten van Hiëronymus van Alphen
Natuurlijk taalgebruik
Emotie
Vlijt en beredeneerde deugd
Berijmd en rijmloos
jambe v - en trochee - v
opkomt van proza
Schelmen- of avonturenroman
Levensbeschrijving
Reisverhalen
Briefroman
Betje Wolff
Aagje Deken
1741 - 1804
1738 -1804
Opdracht: De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart
Lees de fragmenten en beantwoord de vragen, het gaat om de inleiding, brief 11, 36 en 37 tot aan het ]-teken. Kijk goed wie aan wie een brief schrijft.
a. Welke argumenten en kritiek uit Anna?

b. Welke argumenten geeft Sara voor haar levensstijl en gedrag?

c. In het voorwoord uiten Wolff en Deken wat zij van het gedrag van Sarah vinden. Wat houdt hun oordeel in?
Les 5 - Patriotten in Nederland
Opdracht: De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart
Lees de fragmenten en beantwoord de vragen
a. Welke argumenten en kritiek uit Anna?

b. Welke argumenten geeft Sara voor haar levensstijl en gedrag?

c. In het voorwoord uiten Wolff en Deken wat zij van het gedrag van Sarah vinden. Wat houdt hun oordeel in?
Weet je wie Gerrit Paape is.
Ken je de inhoud van
Reize door het Aapenland
Aan het einde van deze les:
De verlichting
Gerrit Paape
1751 - 1803
vrijheid
gelijkheid
Broederschap
Opdracht: reize door het Aapenland
a. Waarom schrijft Paape onder een pseudoniem?

b. Waarom plaatst Paape zijn verhaal in een imaginaire wereld?

c. Welke functie heeft humor in dit verhaal?
Hebban olla vogala
De Reynaert
Karel ende Elegast
Gysbreght van Aemstel
Karel de Grote
Willem van Oranje
Hertog Alva
Filips II
Stadhouders
Willem V
Lodewijk
Oranjes
&
Tweede Kamer
Wilhelmus
Kleine gedigten
voor kinderen
Max Havelaar
moderne literatuur
Les 6 - De Romantiek
a. Welke lessen/kritiek geeft Van Effen.
b. Hoe kun je deze lessen/kritiek in verband brengen met de Verlichting?
c. Wat is er bijzonder aan de reactie van Van Effen op de brief van de vrouw uit het fragment.
http://www.schooltv.nl/no_cache/video/crid/20101202_justusvaneffen01/
Opdracht: De Hollandsche kritiek
Bekijk het filmpje over Justus van Effen en de Hollandsche Spectator.
a. Welke lessen/kritiek geeft Van Effen.
b. Hoe kun je deze lessen/kritiek in verband brengen met de Verlichting?
c. Wat is er bijzonder aan de reactie van Van Effen op de brief van de vrouw uit het fragment.
http://www.schooltv.nl/no_cache/video/crid/20101202_justusvaneffen01/
Kun je de Romantiek in de geschiedenis plaatsen
Ken je de kenmerken van de Romantiek

Aan het einde van deze les:
politiek
1792
1804
1815
De Romantiek
Opzoek naar het onuitsprekelijke
gevoel en emotie, doorvoelen
Verzet
creativiteit, originaliteit.
Thema's in de literatuur
Het verleden
Griezel en gruwel
Natuur
Noodlot
Nationalisme
Humor
Zoektocht naar God
Les 8 en 9 - Max Havelaar
Eduard Douwes Dekker
1820 - 1887
Multatuli: ik heb veel gedragen
Strijd tegen onderdrukking en dwang
Max Havelaar als aanklacht
De Max Havelaar
Doel
Eerherstel

Aanklacht
Bewustwording
http://www.npo.nl/literatuurgeschiedenis-18e-eeuw/24-04-2014/NPS_1242594
http://www.npo.nl/het-klokhuis/23-02-2012/NPS_1200689
De Max Havelaar
Vorm
pamflet ~ roman
Drie vertellers
grillig, non-conformistisch
levendige toon, essay
satire
Opdracht - Max Havelaar
A. lees de tekst en de achtergrondinformatie
B. maak de vragen uit je bundel.
Weet je wie Eduard Douwes Dekker is.
Ken je de vorm- en stijlkenmerken van zijn boek
Max Havelaar.
Aan het einde van deze les:
Les 7 - Piet Paaltjens
Weet je wie Piet Paaltjens is.
Weet je wat de term 'domineespoëzie' betekent.
Heb je kennisgemaakt met het werk van Paaltjens.
Aan het einde van deze les:
Haverschmidt
1835-1894
Leeuwarden
Studie in Leiden
Dominee in Den Helder en Schiedam
Melancholicus
Zelfmoord
Paaltjens -
snikken en grimlachjes
Paradox
Overdrijven, humor
Teleurstelling
Ik-vorm
Stijl -
Snikken en grimlachjes
bundel fragmenten
sneue student
Opdracht - Snikken en Grimlachjes
a. Lees de dichtbundel
b. Maak de vragen uit de opdrachtenbundel.
Full transcript