Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Untitled Prezi

No description
by

mithat korumaz

on 8 April 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Untitled Prezi

Türkiye'de Yüksek Ögretimde Planlama Yüksek Ögretim Nedir? Türkiye'de Yüksek Ögretim Planlı Dönem (1963) Öncesi Yüksek Ögretimde Planlama Sonuçları Yüksek Ögretimde Planlamanın ilkeleri Berlin Üniversitesinin kurucusu Humbolt'a göre; "Üniversite yarar gözetmeyen kültür ve arastırma yeridir. Profesör;devlet, ekonomi ve toplumun istemlerine göre salt bir özerklige sahiptir. Aynı biçimde ögrenci de profesöre ve üniveristeye göre salt bir özerklige sahiptir." (Akt. Adem, 1976) Plân dönem öncesinde mevcut yüksek ögretim kurumlarının genel olarak ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı yeterli derecede desteklemedigi, belli teknolojileri uygulayacak ve uzun dönemde teknoloji üretecek yeterli sayıda teknik isgücünü yetistirecek yapıdan uzak bulundugu; ögrencilerin genellikle genel egitim dallarına yogunlastıgı, mesleki ve teknik yüksek ögretimde ise egitimin teorik düzeyde kaldıgı saptanmıstır (Tuna, 2003). - Belirli bir dönemi kapsar,
- Belirli ekonomik ve toplumsal amaçları içerir,
- Belirli bir örgüt tarafından yapılır,
- Hedefler önceden belirlenmis araçlar (para, insan, vb.) kullanılır (Adem, 1981; UNESCO, 1999). Marmara Üniversitesi
Egitim Yönetimi ve Denetimi ABD
Tezli Yüksek LisansProgramı

Egitim Planlaması
"Türkiye'de Yüksek Ögretimde Planlama"


Mithat KORUMAZ

Yrd. Doç. Dr. Faruk LEVENT


ISTANBUL


2013 Kaynakça

Adem, M. (1972). Üniversitelerin planlama ve ekonomik sorunlari. Ankara Üniversitesi/ Siyasal Bilgiler Fakültesi: Siyasal Bilgiler Fakültesi dergisi, 27(3), 913-943.

-------- (1976). "Yüksek Ögretim Planlaması". Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi Dergisi.Cilt: 9 Sayı: 1. Ss.335-350

-------- (1981). "Planlı Bir Yükse Öretim Düzeni Kurulumaz mı?" Ankara Üniversitesi Egitim Bilimleri Fakültesi Dergisi.Cilt: 14 Sayı: 1. Ss.81-89

Arap, S. K., Üniversitesi, A. M., & Yüksekokulu, A. M. (2010). Türkiye yeni üniversitelerine kavuurken: Türkiye’de yeni üniversiteler ve kurulu gerekçeleri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Dergisi, 65(1), 1-29.

DPT. (1963). Birinci Bes Yıllık Kalkınma Planı.

---- (1968) Ikıncı Bes Yıllık Kalkınma Planı.

---- (1973) Üçüncü Bes Yıllık Kalkınma Planı.

---- (1979) Dördüncü Bes Yıllık Kalkınma Planı.

---- (!985) Besinci Bes Yıllık Kalkınma Planı.

Kadir Has Üniversitesi. (2013). Türkiye'nin Yüksek Ögretim Stratejisi. http://www.khas.edu.tr/arastirma/strar/strateji-gelistirme/tuerkiye-nin-yueksek-oegretim-stratejisi.html adresinden 01/04/2013 tarihinde erisilmistir.

Kotler, P. & Murphy, P. E.. (1981) Strategic Planning for Higher Educationournal of Higher Education Ohio State University Press , 52 (5)

Lee, M. N. N. (2002). Egitimde Küresel Egilimler (Çeviren M. Hilmi Bas),Kuram ve Uygulamada Egitim Bilimleri, 2 (1), 155–168

OSYM (2010). www.osym.gov.tr adersinden 25/03/2013 tarinde erisilmistir.

Sargın, S. (2007). Türkiye'de Üniversitelerin Geliim Süreci ve Dagılımı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü DergisiYıl/Volume: 3, Sayı/Issue: 5, 2007, 133-150

Scott, P. (2002). Küreselleşme ve Üniversite: 21. Yüzyılın ÖnündekiMeydan Okumalar (Çeviren: Seda Çiftçi), Kuram ve Uygulamada Egğitim Bilimler, 2 (1),191–208

Senses, F. (2007). Uluslararası Gelimeler Isıgında Türkiye Yüksekögretim Sistemi: Temel Egilimler, Sorunlar Çeliskiler ve Öneriler. Economic Research Center Working Papers in Economics 07, 5.

Tuna, Y. (2003). "Kalkınma Planlarında Yüksek Ögretim". Milli Egitim Degisi. Sayı:160. Ss. 45-59

UNESCO (1999). Planning, Building and Facilities for Higher Education. Paris Published by UNESCO Press.

YILMAZ, M.S. (2001). “Darülfünun Reformu- Darülfünun’dan Istanbul Üniversitesine Geçis Süreci (1863-1933)”. Kastamonu Egitim Dergisi, Cilt:9, No:1, Ss.245-260.

YÖDEK. (2007). Yüksek Ögretim Kurumlarında Akademik Degerlendirme ve Kalite Gelistirme Rehberi.

YÖK (2007). Türkiye'nin Yüksek Ögretim Stratejisi. YÖK Yayınları.

--- (2013) www.yok.gov.tr adresinden 20/03/2013 tarihinde erisilmistir. Fachochschule Rektörü Matthee'e göre ise;" Üniversitenin belirledigi amaç, uygulamaya dönük ve sonraki yasamlarında ögrencilerin sorumluluk yüklenmelerini saglayacak saglam bir egitim vermektir. Arastırma, mesleki yasamla sıkı sıkaya iliskilidir. Darülfünun-u Osmani 1919 1924 Istanbul Darülfünunu Istanbul Darülfünunu 1924 Cumhuriyet Halk Partisi 1931 kongresinin 13-14 Mayıs 1931 tarihli toplantısında kabul edilen programının besinci kısım “d” fıkrası; 1931 Istanbul Üniversitesi 1933 - ilmi Muhatriyet 493 sayılı Yasa

- Tüzel Kisilik Istanbul Darülfünunu Talimatnamesinin 2. Maddesinde “Darülfünun ilmî muhtariyeti haizdir.” der, ve Darülfünun emininin atanması, üniversite senatosunun olusumu ve ögretim üyelerinin atanması ile ilgili bir dizi düzenleme yapılmıstır. Tüzel kisilik de verilen üniversitenin idari ve mali özerkligi tamamlanmıstır (Yılmaz, 2001). Tıp Fakültesi,
Hukuk Fakültesi,
Edebiyat Fakültesi,
Fen Fakültesi
ilahiyat Fakülteleri “Darülfünun ıslah ve tensik edilerek lazım olan dereceye yükseltilecektir. Yüksek mekteplerimiz kendilerinden beklenen neticeleri verebilecek mükemmeliyete getirilecektir.”

ifadesi üniversite düzeyinde yapılması planlanan ilk kapsamlı planlama ve reform sürecini isaret etmektedir (Yılmaz, 2001). Milli Egitim Bakanı Resit Galip’in belirttigi gerekçeler ve Malche’nin raporunda belirttigi yetersizlikler dikkate alınarak Darulfünun yerine; 31 Mayıs 1933 tarih ve 2252 sayılı yasa ile Istanbul Üniversitesi kurulmustur.

Ilahiyat Fakültesi Kaldırılmıs - Islâm Tetkikleri Enstitüsü

Özerklik kaldırılmıs, Istanbul üniversitesı Millî Egitim Bakanlıgına baglanmıstır. *1944 - Mühendishane-i Berri Hümayun, yapılan deigikliklerden sonra Istanbul Teknik Üniversitesine dönüstürülmüstür.

* 1946 - Üniversiteler Kanunu ile Ankara Üniversitesi,

*1955 yılında Karadeniz Teknik (KTÜ) ve Ege Üniversiteleri,

*1957 yılında Atatürk Üniversitesi,

*1959 yılında Orta Dogu Teknik Üniversitesi kurulmustur (Tuna, 2003). Geleneksel mesleklerin yanı sıra çesitli alanlarda çiftçi, insaatçı, imalatçı, isçi ve is adamlarının sorunlarıyla da ilgilenmesi düsünülen Atatürk Üniversitesi, 1976 yılına kadar Millî Egitim Bakanlıgının yönetiminde kalmıs, 1976’da kendi rektörünü seçerek özerk bir kurum haline getirilmistir (Tuna, 2003). Egitim Çagı Nufusu Ögrenci Sayısı Okullasma Oranı (%) Ögretim Elemanı Sayısı Ögrenci Ögretim Elemanı Oranı (%)
(19-22 Yas)


Yüksek Ögretim 1,816,000 61,000 3,4 4,100 14,9
Kurumları (1961)

(1. Bes Yıllık Kalkınma Planı) Bilgi toplumuna ve ekonomisine geçi sürecinde toplumun farklı kesimlerinin üniversiteden artan beklentileri;

1. Daha fazla ögrenciye ve daha genis bir yas grubuna egitim vermek, yani “yıgınlasmak”(massification) (Lee, 2002),

2. Hızla üretilen yeni bilgilerin ve olusan yeni bilgi alanlarının tümünü kapsayacak sekilde programlarını genisletmek (academic expansion) (Kotler ve Murphy,1981),

3. Egitimde, mezunların is bulabilmesi, arastırmada ise bilginin yanısıra uygulamaya yönelmek (relevance),

4. Toplumla güçlü köprüler kurarak, bölgesel ve ulusal kalkınmaya daha fazla katkıda bulunmak,

5. Paydaslarına hesap verebilen, açık ve saydam yönetisim modelleri gelistirmek (accountability),

6. Tüm bu beklentileri, giderek göreli olarak azalan kamusal kaynaklar ile karsılayabilmek (Scott,2002). 30/09/1960 tarihli DPT kurulus yasası tüm devlet kurumları için planlamayı bir zorunluluk haline getirmistir. Buna paralel olarak Milli Egitim Temel Yasası, Yüksek Ögretim Planlamasını hükme baglamıstır; Yüksek Ögretimde Planlamanın Yasal Dayanagı "Yüksek Ögretimde, ögretim elemanlarından, tesislerden ve ögrencinin zamanından en etkili bir sekilde yararlanmayı mümkün kılacak ve çesitli bölgelerde yüksek ögretim kurumlarının dengeli sekilde gelismesini saglayacak tedbirler alınır. Yüksek Ögretimin tümünü kapsayan ve ortaögretimle ilgisini saglayan bir planlama düzeni kurulur (1739/Md.39). Halen yürürlükte olan 2547 sayılı Yüksekögretim Kanunu’nun yürürlüge girdigi 1981 yılında Türkiye’de, lise üstü egitim-ögretim veren bes tür “yüksekögretim kurumu” vardı:
• Üniversiteler,
• Akademiler,
• Bakanlıklara baglı 2 yıllık meslek yüksekokulları ve konservatuvarlar,
• Milli Eitim Bakanlıı’na balı 3 yıllık (1979’ da, bazıları 4 yıla çıkarıldı) egitim enstitüleri,
• YAYKUR (1974, Mektupla ögretim). BES YILLIK KALKINMA PLÂNLARINDA YÜKSEK ÖGRETIM
(1963-1979)

Ilk dört Kalkınma plânında, yüksek ögretim ülkenin ihtiyaç duydugu isgücünü yetistirme mekanizması olarak görülmüstür. Bu nedenle yüksek ögretim, insangücü, istihdam ve arastırma sektörleriyle bir arada ele alınmıs, ögretim üyesi yetistirilmesine yönelik politikalara agırlık verilmistir. - Egitimin her kademesinin toplumun en kabiliyetli elemanlarına açık tutulmasını saglamak için yeterlik esasına dayanan seçme usullerinin uygulanacagı,
• Her dereceden gece ögretimi yapan egitim müesseselerinin kurulacagı,
• Egitimin her kademesinde burs imkânlarının genis ölçüde artırılacagı,
• Ögretmen yetistiren kurumların gelismelerine öncelik verilecegi,
• Verimin çok düsük olmasına sebep olan belirli unsurların hızla giderilecegi,
• Ögretmenlik mesleginin cazip hale getirilecegi ve ek ders ücretinin artırılacagı,
• Ögretim üyelerinden ve tesislerden genis ölçüde yararlanılacagı ve ögretim üyesi yetistirilmesi konusunun sürat ve önemle ele alınacagı,
• Ögretim muhtevası ve usullerinin ıslah edilecegi,
• Ögretim yanında arastırmaya da öncelik verilecegi, arastırma sonuçlarının uygulayıcılara ulasması amacıyla yayımlanacagı,
• Ögrencilerin yetisme seviyelerini yükseltecek lojman, beslenme ve beseri iliskilerle ilgili artların hızla düzeltilecegi hedeflenmistir (1,2,3 ve 4. Bes Yıllık Kalkınma Planları). Yüksekögretim, 1981'de çıkarılan 2547 sayılı Yükseköretim Kanunu ile akademik, kurumsal ve idari yönden yeniden yapılanma sürecine girmistir. Bu kanunla ülkemizdeki tüm yüksekögretim kurumları Yükseköretim Kurulu (YÖK) çatısı altında toplanmıs, özerklige ve kamu tüzel kisiligine sahip bir kurulus olan Yüksekögretim Kurulu, tüm yüksekögretimden sorumlu tek kurulus haline gelmistir (YÖK, 2013). YÖK,2013 Egitim Çagı Nufusu Ögrenci Sayısı Okullasma Oranı (%) Ögretim Elemanı Sayısı Ögrenci Ögretim Elemanı Oranı (%)
(19-22 Yas)

Yüksek Ögretim 2,559,000 240,000 9,8 21,000 11,2
Kurumları (1981) (YÖK,2013) YÖK TESKILAT SEMASI BESINCI BES YILLIK KALKINMA PLÂNINDA YÜKSEK ÖGRETIM
(1985-89) Bu plânda, en degerli millî varlıgımız ve kalkınmanın sürükleyici faktörlerinden en önemlisinin beseri kaynak oldugu, bu potansiyelin egitim yoluyla en genis ölçüde degerlendirilerek kalkınmanın hizmetine verilmesinin esas oldugu vurgulanmıstır. Ayrıca, üniversitelerin gerçeklerin devamlı arastırıcısı, toplum degerlerinin koruyucusu, millî birligin teminatı, gençligin yönlendiricisi ve toplumun gerektirdigi liderligin saglayıcısı konumunda oldukları da belirtilmistir (Besinci Bes Yıllık Kalkınma Planı,1985). - Yüksek ögretime geçiste fırsat esitliginin saglanmasına itina gösterilecegi,

- Plân dönemi sonunda yüksek ögretimde okullasma oranının yüzde 12, ögretim elemanı sayısının da 45.000 olacagı,

- Belirli alanlarda yabancı dille ögretim yapılmasının tesvik edilecegi,

- Üniversiteler için ayrı ayrı gelisme plânlarının yapılacagı, yatırımların buna göre yönlendirilecegi hedeflenmistir. Yüksekögretim Kurulu, ilk kez 1991’de 1992-2012 dönemini kapsamak üzere bir gelisme planı hazırlamıstır. 05.07.1991 tarihli hükümet programı uyarınca hazırlanan Yüksekögretim Gelisme Planı, ihtiyaca yeterince cevap verecek nitelikte olmadıgından sadece bir yıl kullanıldıktan sonra uygulamadan kaldırılmıstır (Kadir Has Üniversitesi, 2013). Yüksek Ögretimde Sistematik Planlama Çabaları 2002’de, yüksekögretim kurumlarındaki stratejik plan çalısmalarını koordine etmek maksadıyla Yüksekögretim Kurumlarında Akademik Degerlendirme ve Kalite Gelistirme Yönetmeligi hazırlanarak 22.10.2002 tarih ve 24914 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra yürürlüge konulmustur. Fakat “Yüksekögretim üst kurulları ile yükseköretim kurumlarının akademik degerlendirme ve kontrolu ile ilgili görev, yetki ve sorumluluklarını” belirleyen bu yönetmelik 2005 yılına kadar uygulanamamıstır. Aynı zamanda, yüksekögretim stratejisinin ilk taslagını hazırlamak üzere Yüksekögretim Stratejisi Hazırlık Komisyonu olusturulmustur. Paydasların görüsleri alındıktan sonra son haline getirilen metin 19.02.2007 tarihinde Türkiye’nin Yükseköretim Stratejisi baslıgıyla yayımlanmıstır. Türkiye'de Üniversite Sayıları Devlet Üniversitesi 103
Vakıf Üniversitesi 65
Vakıf Meslek Yüksek O. 7
Diger Mes. Yük. Okulu 13

Toplam 188 (Yök, 2013) TüRK YÜKSEKÖGRETIMININ MEVCUT DURUMU; SAYISAL VERILER Stratejik planlama sürecinin amacı, Yüksekögretim kurumlarının misyon, vizyon ve temel degerlerinin belirlenmesi ve yüksekögretim kurumlarının rektörlükleri ve rektörlüklerine balı fakülte, yüksekokul, konservatuar, meslek yüksekokulları, enstitüler, arastırma merkezleri, idari birimleri (kütüphane, bilgi islem vb.) ve diger birimlerinin, ilgili kurumların stratejileri dogrultusunda hedeflerini olusturmasını saglamaktır. Aynı zamanda yüksekögretim kurumlarının kalitesinin iyilestirmesine yönelik performans ölçütlerinin de belirlenmesi ve izlenmesi için bir sistemin yürürlüge girmesi de bu sürecin bir parçasıdır (YÖDEK,2007). - Yüksekögretim Sistemlerinden Beklentiler;Türkiye ve Dünyadaki Yeni Egilimleri,
- Türkiye'deki Yüksekögretimin Bugünkü Yapısı ve Performansı,
- Türkiye'nin Yüksekögretim Stratejisinin Gelistirilmesinde Göz Önüne Alınacaklar
- Türkiye için Yüksekögretim Stratejisi (YÖK, 2007). Üniversite Planlaması en az iki düzeyde ele alınabilir; Ulusal ve Kurumsal. Her üniversitenin gelisme planı makro düzeyde genel üniversite planıyla uyumlu olmalıdır. Yani her üniversite planı hazırlarken diger üniversitelerin planlarıyla da iliski kurulmalıdır. Öte yandan üniversite planı, genel kalkınma planıyla bütünlesmelidir. Burada üniversite ile diger ekonomik kesimlerin gelisimleri dikkate alınacaktır. Ancak o zaman, ulusal ekonominin yüksek nitelikli insan gücü gereksinimi ve toplumsal egitim istemine göre yüksekögretimde gelisme planları hazırlanabilir (Adem,1972).
Yüksek Ögretimde Planlamanın Temelleri Bir kalkınma planında oldugu gibi yüksekögretim planlaması da asagıdaki noktaları içermelidir;

- Son on -onbes yıl içerisinde gerçeklestirilen nitel ve nicel amaçların kaynakalara göre bölünüsünün saptanması,

- Gelecek on-onbes yıl için kesin hedeflerin belirlenmesi ve kaynakaların bu amaçlara göre bölünmesi,

- Planın uygulanması sürecinde sürekli gözden geçirilip, düzeltilmesi (Adem, 1972). Arap'ın (2010) yaptıgı çalımada 2008 yılında kurulan dokuz devlet üniversitesi ile birlikte her ilde var edilen üniversitelerin hangi ölçütlere göre kuruldugunu tespit etmek amacıyla devlet üniversiteleri temel alınarak çözümleme yapılmıstır. Bu çözümlemede üniversite yasaları, üniversitelerin kurulu yasaları, ilgili meclis tutanakları ve konuya iliskin hazırlanan raporlar incelenerek esgüdümlü ve planlı bir siyasal ve yönetsel tavrın var olup olmadıgı ortaya çıkarılmaya çalısılmıtır. Bu baglamda yeni üniversitelerin açılmasında iki temel etkinin oldugu görülmektedir. Çalısmada bu etkiler, üniversitelerin kurulus yeri seçiminin yerel ekonomik kalkınmaya olması beklenen etki ile siyasetin üniversitelerin kurulu kararlarına etkisi olarak sınıflandırılmıstır. Senses (2007)'in "Uluslararası Gelismeler Isıgında Türkiye Yüksekögretim Sistemi: Temel Egilimler, Sorunlar, Çeliskiler ve Öneriler" baslıklı çalısmasında Türkiye yüksekögretim sistemine iliskin tartısmalar çerçevesinde sistemin temel yapısal özelliklerini ana hatlarıyla degerlendirmekte ve sistemin son yılardaki hızlı genislemesine ve karmasık yapısına dikkat çekmektedir. Belirlenen sorunlar arasında, fırsat esitsizligi, sistemin tek merkezden yönetilmesi, kendi içinde etkilesen bir akademik topluluk olusturma güçlükleri ve arastırma gündeminin yerel anlamlılık yörüngesine oturtulamaması ön plana çıkarılmaktadır. Nicel hedeflere yönelimin nitelik üzerinde çesitli alanlarda yarattıgı olumsuz etkiler sistemin bugünkü hedeflerinin baslıca çeliskisi olarak degerlendirilmektedir.
Yüksekögretim sistemini olusturan kurulusların hedefleri açısından farklılastırılması, sistemin bu farklılasma dogrultusunda ve bugünkü karmasık yapının ortaya çıkardıgı yönetim
güçlükleri karsısında yeniden yapılandırılması ve fırsat esitligine, akademik özgürlüklere
duyarlı, toplumla daha yakından iliskili, egitim süreçleri isgücü piyasalarıyla, arastırma
gündemi toplumsal sorunlarla daha yakından iliskilendirilmis bir akademik ortamın
olusturulması çalısmada gelistirilen öneriler arasında yer almaktadır. Konu Alanıyla Ilgili Yapılmıs Bilimsel Çalısma Örnekleri Sargın'ın (2007) "Türkiye'de Üniversitelerin Gelisim Süreci ve Bölgesel Dagılımı" balıslıklı çalımasında Türkiye’de modern anlamda üniversitelerin kurulus süreci, bu sürece etki eden sosyo-ekonomik faktörler ve üniversitelerin bölgesel dagılımı vurgulanmıstır. Her bir sehrin ileri gelen idari ve sivil örgütlerininsehirlerinde bir üniversite kurulması yönündeki ısrarcı talepleri, büyük ölçüde ögrencisi, ögretim elemanları ve diger çalısanları ile üniversitenin önemli bir ekonomik girdi olarak görülmesinden kaynaklandıgı, üniversitelerin kurulacagı bölgelerin belirlenmesinde planlamadan ziyade siyasi etkinin belirleyici rol oynadıgı sonucuna ulasılmıstır.
Full transcript