Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Procesy geomorfologiczne w strefie wybrzeża oraz metody ochrony brzegów morskich.

Geomorfologia i gleboznawstwo.
by Anna Chamier on 14 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Procesy geomorfologiczne w strefie wybrzeża oraz metody ochrony brzegów morskich.

Anna Chamier Gliszczyńska
Kamila Marzec

Definicja i podział
strefy brzegowej

Klasyfikacja
wybrzeży morskich

Charakterystyka
wybrzeży morskich (procesy)

Procesy geomorfologiczne w strefie wybrzeża oraz metody ochrony brzegów morskich.
Nieprecyzyjne określenie obszaru, który obejmuje brzeg morski i przyległe do niego części lądu i morza, gdzie wyraźnie zaznacza się wzajemne oddziaływanie na siebie tych środowisk.
Opis
Aspekty prawne
ochrony brzegów morskich
Zintegrowane
Zarzadzanie Obszarami Przybrzeżnymi (ZZOP)
Metody
umacniania brzegu
Literatura
Basiński T., Pruszak Z., Tarnowska M., Zeidler R.,1993, Ochrona brzegów morskich. Gdańsk, Wyd. IBW PAN
Gudelis W.K., Jemielianow J.M, 1982. Geologia Morza Bałtyckiego. Wyd. Geologiczne, Warszawa
Leontiew O.K., Nikiforow L.G., Sadinow G.A., 1982, Geomorfologia brzegów morskich. Wyd. Geologiczne, Warszawa
W celu zahamowania procesów dalszej degradacji brzegu morskieg i przyjegajacego do niego pasa technicznego nalezy uznać te obszary za element podstawowej infrastruktury państwa o szczególnej wartości (Ustawa o obszarach morskich RP i administarcji morskiej z 1991r.). Podstawowe znaczenie dla zminimalizowania zjawisk występujacych w wielkiej skali, głównie eutrofizacji i nadmiernej ntoksykacji, ma jednak dalsze sukcesywne orhaniczenie dopływu azotu i fosforu oraz trwałych zwiazków toksycznych głównymi rzekami naszeo kraju do morza.
Ważna role odgrywa także ochrona przyrody w rozumieniu Ustawy o ochronie przyrody z 1991r., która oznacza zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz odnawianie zasobów i składników przyrody, w szczególności dziko występujacych roślin i zwierzat oraz komplrksó przyrodniczych i ekosystemów. Ważne znaczenie maja również systematyczna poprawa jaości wód rzek i jezior, ochrona i racjonalna gospodarka zasobami wód podziemnych, zmniejszenue zanieczyszczeń atmosfery oraz właściwa gospodarka odpadami komunalnymi i przemysłowymi, w tym skuteczna poprawa gospodarki ściekami.
Komisja Europejska definiuje ZZOP jako:

ciągły proces administracji, którego ogólnym celem jest praktyczne wdrażanie zrównoważonego rozwoju i ochrony obszarów przybrzeżnych oraz utrzymywanie ich zróżnicowania biologicznego. Od tej strony ZZOP próbuje, poprzez bardziej efektywne zarządzanie, tworzyć i utrzymywać optymalne i stabilne poziomy rozwoju i wykorzystania w obszarach przybrzeżnych, oraz ostatecznie poprawiać fizyczny status środowiska przybrzeżnego.
Schemat strefy brzegowej:
Wybrzeża wysokie:
Wybrzeża niskie:
Mierzejowe:
Lagunowe:
Namorzynowe (mangrowe):
Koralowe (rafowe):
Wydmowe:
Szkierowe:
przedłużenie zasadniczego lądu stałego lub jego półwyspu, usypane przez morskie fale przybrzeżne, tworzące piaszczystą barierę oddzielającą zalew lub zatokę od morza. Tworzą ją jeden lub dwa półwyspy oraz ewentualnie znajdujące się w linii mierzei wyspy.
Mierzeja na wyspie Bruny na Tasmanii
wybrzeże wyróżniające się piaszczystym wałem, zwanym lido, nadbudowanym od strony morza przez fale. Lido, wynurzając się z morza, odcina część zatoki, powstaje wówczas płytka i słabo zasolona laguna (np. Zatoka Wenecka). Z czasem laguna wypłyca się i tworzą się na niej wyspy. Przykładem takiego obszaru jest Wenecja, miasto położone na lagunie, z licznymi kanałami zamiast ulic.
Laguna Balos
typ niskiego wybrzeża porośniętego słonolubnymi lasami namorzynowymi, o dużej amplitudzie pływów, charakterystyczny dla strefy międzyzwrotnikowej.
Sposób i miejsce powstawania: w klimacie gorącym, w strefie pływów o dużych amplitudach, ale przy niewielkiej energii fal; korzenie słonolubnych roślin tworzą plątaninę, w której gromadzą się osady – brzeg narasta.
typ wybrzeża organicznego. Występuje ono w strefie zwrotnikowej, w ciepłych morzach oraz w strefie pływów o dużych amplitudach, ale przy niewielkiej energii fal. Udział w ich budowie mają korale – organizmy z podgromady koralowców (Corrallium).
Wielka rafa koralowa Australii
Wielka Rafa Koralowa (Australia)
rodzaj wybrzeża morskiego powstałego wskutek nanoszenia przez wiatr i fale materiału wydmowego.
Wybrzeże wydmowe w Świnoujściu
Strefa przejściowa między wydmą białą (po prawej) a szarą (po lewej). Słowiński Park Narodowy.
Powstaje ono pod wpływem działania fal morskich na odcinki brzegu klifowego, które niszcząc klif zabierają materiał (piaszczysto-żwirowy) przenoszą go i osadzają na odcinkach brzegu niskiego. Podstawową rolę w procesie tworzenia wybrzeża wydmowego odgrywa wiatr. Na polskim wybrzeżu wieją przeważnie wiatry północno-zachodnie i zachodnie a więc od strony morza, przyczyniając się do tworzenia wydm.

Proces ten trwa nieprzerwanie do dnia dzisiejszego. Widać to szczególnie po sztormach; zasypane roślinki, krzewy, zejścia na plażę.
rodzaj wybrzeża morskiego, powstałego w wyniku częściowego zatopienia silnie zmutonizowanego obszaru polodowcowego, czyli obszaru, na którym występują płytkie doliny polodowcowe. Charakteryzuje się obecnością setek małych, sterczących wysepek, zwanych szkierami. Występuje m.in. w Szwecji, Finlandii i w USA . Są niskie, zbudowane z utworów ilastych i piaszczystych pochodzenia lodowcowego oraz morskiego.
Norwegia
dalmatyńskie (dalmat):
riasowe:
fiordowe:
fierdowe (föhrdowe):
limanowe:
klifowe (klif):
typ wybrzeża morskiego wysokiego, które powstało w wyniku zalania gór ułożonych równolegle do linii brzegowej. Powstaje w ten sposób system wydłużonych wysp, ułożonych równolegle do wybrzeża. Pomiędzy nimi znajdują się liczne głębokie cieśniny. Dzięki temu znajduje się na nim wiele korzystnych miejsc dla lokalizacji portów morskich.
Chorwacja
wybrzeże na skraju obszaru górskiego (ale nie zlodowaconego) lub wyższego, rozcięte przez głębokie doliny rzeczne będące obecnie zatokami. Powstałe w wyniku podnoszenia się poziomu wód morskich lub obniżenia lądu. Występuje m.in. w zachodniej części Irlandii, Portugalii, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii.
Przykład wybrzeża riasowego - Georges River na południowych przedmieściach Sydney
powstaje w wyniku zalania morzem długich, wąskich, głębokich (U-kształtnych) dolin polodowcowych (fiordów) na obszarach górskich. Doliny te tworzą zatoki o stromych ścianach sięgających do kilku setek metrów wysokości.
typ wybrzeża morskiego wysokiego, powstałe w wyniku zalania przez morze form lodowcowych i wodnolodowcowych na niżu.

Występowanie: wsch. Dania, okolice Nowego Jorku.
wybrzeże z zatokami o ścianach dość stromych, ale niezbyt wysokich (30-50 m). Powstaje przez zalanie morzem niezbyt głębokich dolin polodowcowych na obszarach wyżynnych.

Przykłady: bałtyckie wybrzeże Szwecji, wybrzeża Chile, Nowa Zelandia.
fierdowe:
typ wybrzeża, na którym w czasie przypływu zalewane są ujściowe odcinki rzek o charakterze lejkowym. Wraz z odpływem fale morskie unoszą muł z rzeki i budują wał między ujściem a otwartym morzem. Powstaje liman, czyli zatoka utworzona z ujściowego odcinka jaru rzeki. Po jej całkowitym odcięciu przez mierzeję może powstać jezioro limanowe.
stroma, często pionowa ściana brzegu morskiego lub jeziornego, utworzona wskutek podmywania brzegu przez fale (procesu abrazji) zachodzącego u jej podstawy na styku z platformą abrazyjną.
Irlandia
Skały i wybrzeża klifowe w quiberon sauvage Wybrzeże Bretania.
Gdynia Orłowo
Procesy fizyczne zachodzące w zbiorniku morskim:

falowanie,
prądy morskie,
pływy,
wahania poziomu morza.
Falowanie:
Falowanie jest dostrzegalnym przejawem ruchu wody w zbiorniku.
Parametry opisujące falowanie : długość fali, wysokość fali, stromość fali, prędkość fali, okres fali.
Wyróżniamy falowanie oscylacyjne oraz translacyjne.
Falowanie powoduje dostarczanie energii do brzegu.
Na wybrzeżach o charakterze akumulacyjnym podstawowym skutkiem falowania jest ciągle przemieszczanie rumowiska skalnego tworzącego plażę, zarówno w kierunku do brzegu, jak i równoległym do niego.
Podstawowe parametry fali
Prady morskie:
Są konsekwencją falowania translacyjnego.
Wyróżniamy dwa rodzaje prądów : prąd przybrzeżny wzdłużny i prąd rozrywający.
Prądy przybrzeżne powodują transport rumowiska wzdłuż wybrzeża.
Prądy rozrywające powodują przekształcenie rzeźby dna w strefie przybrzeżnej.
Pływy morskie:
Są to regularne wahania poziomu morza wywołane grawitacyjnymi oddziaływaniami Słońca, Księżyca i Ziemi.
Powodują regularne odsłanianie i zalewanie fragmentu wybrzeża.
Stwarzają korzystne warunki bytowania dla wielu organizmów żywych, w tym dla oddziałujących niszcząco na skałę np. skałotocze.
Powodują także erozję , pogłębiają kanały pływowe.
Wachania poziomu morza:
Wahania te mogą być spowodowane przez spiętrzenia sztormowe. Wtedy poziom morza w ciągu kilku godzin może wzrosnąć od 1 do 1,5 m.
Nasilanie się tych zjawisk powoduje intensyfikację procesów erozji wybrzeży południowego Bałtyku.
Procesy te mogą doprowadzić także do zagrożeń powodziami sztormowymi niektórych, nisko położonych części wybrzeży.
Przyczyny wahań poziomu morza : podniesienie lub obniżenie poziomu morza w oceanie światowym, podniesienia lub obniżenia lądu.
Średnie roczne poziomy morza w Gdańsku w latach 1886-2005.
Procesy rzeźbotwórcze środowiska lądowego:

wietrzenie,
grawitacyjne ruchy masowe na stokach podcinanych przez fale i prądy,
procesy eoliczne.
Dodatkowe czynniki wpływające na rozwój wybrzeży:

organizmy roślinne i zwierzęce,
działalność człowieka.
Wietrzenie – rozpad mechaniczny i rozkład chemiczny skał wskutek działania energii słonecznej, powietrza, wody i organizmów. Zachodzi na powierzchni Ziemi i w jej powierzchniowej strefie zwanej strefą wietrzenia.

Wietrzenie można podzielić na:
• fizyczne – rozpad skały bez zmiany jej składu chemicznego, zachodzi przy częstych zmianach temperatury i wilgotności,
• chemiczne – rozkład skały przy zmianie jej składu chemicznego, niezbędnym warunkiem do jego zaistnienia jest obecność wody, głównymi czynnikami wietrzenia chemicznego są: woda opadowa, dwutlenek węgla, tlen oraz azot,
• biologiczne – to rozpad i rozkład skały pod wpływem działania organizmów żywych.
Ruchy masowe to procesy przemieszczania się mas skalnych (pokrywy zwietrzelinowej) po stoku pod wpływem siły ciężkości.
Ruchom masowym sprzyja:
duże nachylenie stoków
mały stopień spoistości zwietrzeliny
duża miąższość zwietrzeliny na stoku
nachylenie warstw skalnych w tę samą stronę co stoki
nasączenie zwietrzeliny wodą
podcinanie stoku przez wody, lodowce, fale morskie lub w wyniku działalności człowieka
trzęsienia ziemi
Procesy eoliczne to określenie wszelkiej działalności wiatru na rzeźbę terenu.
Warunkiem wystąpienia procesów eolicznych jest obecność w podłożu drobnoziarnistego, luźnego nie utrwalonego przez roślinność, suchego materiału mineralnego oraz osiągnięcie przez wiatr prędkości wystarczającej do jego uruchomienia i przemieszczania.
Działalność człowieka powoduje bezprecedensowe zmiany środowiskowe w ekosystemie przybrzeżnym i morskim.
Przyczyny szkodliwej działalności człowieka :
rybołówstwo,
zanieczyszczenia,
urbanizacja,
utrata i degradacja wartościowych siedlisk.
Umocnienie brzegu – to sposób
ukształtowania brzegu określonego akwenu, które dzięki podjęciu określonych robót, zapewnia stateczność i utrwalenie brzegu oraz zabezpiecza go przed erozją, w szczególności erozją wodną.
Stosuje się następujące rodzaje umocnień brzegowych:

biologiczne,
biotechniczne,
techiczne.
Biologiczne umocnienie brzegu
polega na odpowiednim ukształtowaniu szaty roślinnej w poszczególnych, nadwodnych strefach roślinnych. Strefy te są różne w zależności od rodzaju akwenu lecz wyróżnić można pewne strefy ogólne występujące w każdym niemal zbiorniku: strefę roślin podwodnych, strefę roślin o liściach pływających, strefę roślin w pasie zmian poziomu wody (szuwarową), strefę zalewową, strefę roślin ponad wielką wodą.
Biotechniczne umocnienie brzegu
polega na zastosowaniu takich budowli regulacyjnych, które wykonywane są w podstawowym zakresie z materiałów naturalnych martwych, ewentualnie technicznych, w połączeniu z roślinnością żywą. Do tej kategorii umocnień brzegu zalicza się między innymi: brzegosłony, ożywione zręby, płotki, ożywione mury i narzuty, obsiew i darniowanie, itd.
Techniczne umocnienie brzegu
polega na zastosowaniu odpowiednich budowli, wykonanych z materiałów budowlanych, w tym także z materiałów naturalnych, martwych. Tego typu ubezpieczenia stosowane są w miejscach najbardziej narażonych na erozję oraz takich, w których nie ma dostatecznie dużo wolnej przestrzeni, np. w silnie zurbanizowanych obszarach miejskich.
Do tego typu umocnień brzegów zalicza się między innymi :
umocnienia brzegów skarpowych: umocnienia brukiem kamiennym lub betonowym, umocnienia z płyt betonowych, materacy kamiennych lub betonowych, gwiazdobloków, oskałowanie brzegu, narzuty kamienne lub z elementów betonowych bądź żelbetowych, i inne,
kaszyce, konstrukcje siatkowo–kamienne
ściany; wykonuje się ściany i mury drewniane, stalowe, żelbetowe, murowane; stosuje się w wybranych przypadkach okładzinę: kamienną, z cegły, lub inną,
mury, w tym mury oporowe, wykonywane jako ciężkie konstrukcje budowlane, wykonywane przy użyciu betonu i stali, cegły, czy ciosów kamiennych itd.
Kaszyce w porcie w Gdyni ~1928
Gwiazdobloki w Kołobrzegu
See the full transcript