Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Pedagogika antyautorytarna

No description
by Nadzieja Niewolewska on 2 December 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Pedagogika antyautorytarna

Pedagogika antyautorytarna
Czas narodzin pedagogiki antyautorytarnej to okres przed i po II wojnie światowej to czas wzmagającego się totalitaryzmu na świecie, podział świata na strefy wpływów ideologicznych, politycznych i ekonomicznych, który pogłębił stan rozczarowania wobec nauk humanistycznych, w tym zwątpienie w moc oddziaływania pedagogicznego na życie codzienne. Decydującym elementem antyautorytarnej krytyki wychowania, która stworzyła po II wojnie światowej ofertę „alternatywnego porozumienia między generacjami" było sprowadzenie krytyki wychowania do krytyki sprawowania władzy oraz krytyki społeczeństwa. Podczas rewolucji studenckiej w 1968 r. pojawia się dodatkowy wymiar krytyki, skierowanej przeciwko wychowaniu represyjnemu, autorytarnemu, ale i przeciwko tabuizacji sfer życia dziecka i dorosłych. Nie bez powodu twierdzi się, iż ten prąd jest także jednym z elementów rozliczenia się przede wszystkim w Niemczech powojennego, młodego pokolenia z generacją własnych rodziców czynnie zaangażowanych w tamtą wojnę.
PRZEDSTAWICIELE:

Aleksander Sutherland Neill
(1883 – 1973) – ur. W Forfar w Szkocji w rodzinie nauczyciela, wybitny angielski pedagog, jeden z prekursorów wychowanie antyautorytarnego na świecie. W 1924 roku założył swoja antyautorytarną szkołę z internatem pod nazwą Summerhill. W 1926 roku wydał swoją pierwsza książkę pt. „Dziecko trudne“, jednak największą sławę przyniosła mu książka pt. „Summerhill: A radical Approach to Child Rearing“, którą wydał w 1960 r.

Benjamin Spock
(1903 – 1998) – słynny amerykański pediatra urodził się w New Haven w USA, zaś zmarł w wieku prawie 95 lat w San Diego. Uznawany jest za ojca permisywizmu i ruchu kontestacyjnego młodzieży (hippisów), odgyrwając znaczącą rolę w rozprzestrzenianiu się idei wychowania antyautorytarnego w wielu krajach świata
Theodor W. Adorno, właściwie Theodor Ludwig Wiesengrund
(1903 – 1969) – wybitny humanista i filozof, prekursor pedagogiki antyautorytarnej w aspekcie politycznym. W 1966 roku opublikował esej zatyułowany „Wychowanie po Oświęcimiu“.

W pedagogice antyautorytarnej wyróżniamy dwa aspekty:

a) aspekt polityczny:
Prekursorem pedagogiki antyautorytarnej w tyn aspekcie był Theodor W. Adorno. Głównym przesłaniem eseju „Wychowanie po Oświęcimiu” było to, by już nigdy więcej nie powtórzył się Oświęcim. Fundamentalną zasadą każdej przyszłej pedagogiki powinna być zasada „wychowania po Oświęcimiu", przeciwstawiająca się społeczeństwu totalitarnemu, faszystowskiemu na rzecz tworzenia społeczeństwa wolności, rów¬ności, sprawiedliwości i szczęścia.. Pedagogika, zatem powinna być w tym sensie, antyautorytarna, że walcząc z wychowaniem instrumentalnym, adaptacyjnym, wzmacniałaby władzę ludzi przeciwko wszelkim formom przemocy. Ma być pedagogiką miłości i tolerancji.. Jego zdaniem wychowanie może mieć w ogóle sens jedynie jako wychowanie do krytycznej autorefleksji, ponieważ wszystkie charaktery kształtują się już we wczesnym dzieciństwie. Pisząc o wychowaniu po Oświęcimiu T. Adorno zwrócił uwagę na dwa możliwe źródła totalitarnej przemocy: z jednej strony wychowanie we wczesnym dzieciństwie, z drugiej strony ogólną oświatę, stwarzającą taką duchową, kulturalną i społeczną atmosferę, która by nie dopuściła do powtórzenia się czasów grozy. Zdaniem Adorno jedyną rzeczywistą siłą, zdolną przeciwstawić się formule Oświęcimia może być autonomia, czyli kantowska zdolność do refleksji samostanowienia niewspółuczestniczenia w uprzedmiotawianiu innych.

b) aspekt edukacyjny:

Na reformatorski dyskurs o wychowaniu permisywnym ogromny wpływ wywarła książka Aleksandra Sutherlanda Neilla o Summerhill oraz związana z nią debata o wychowaniu antyautorytarnym. Zdaniem tego pedagoga praktycz¬nie wszystkie dzieci są źle wychowywane, gdyż tylko nieliczne z nich dorastają w rodzinie, która gwarantowałaby wolność, możliwość bycia sobą, autentycznego wyrażania własnych przeżyć i doznań bez agresji wobec innych osób. A. S. Neill uważa, że nauczyciele jeszcze w większym stopniu niż rodzicie wykorzystują swoją instytucjonalną przewagę nad dziećmi. Wielu z nich nie interesują potrzeby, uzdolnienia i rozwój uczniów, boją się zmian kształcenia, czy wychowania. Celem wychowania ma być wolny człowiek, który jest w pełni szczęśliwy i żyje w harmonii z pokoleniem ludzi dorosłych. Wychowanie ma polegać na rozwijaniu i wspieraniu zainteresowań i ciekawości dziecka, a przez to będzie ono szczęśliwe, będzie w pełni sobą. A. S. Neill, zauważył, że "dziecko posiada wrodzoną roztropność i wrodzony zmysł rzeczywistości. Jeśli pozostawi się mu swobodę, nie skrępowaną żadnymi sugestiami dorosłych, dziecko rozwinie się na miarę swych maksymalnych możliwości”. Wolność oznacza dla niego prawo do czynienia tego wszystkiego, co danej osobie sprawiało radość, ale tylko na tyle, na ile nie zagrażało to wolności innych osób. We wspólnocie, bowiem człowiek uczy się kompromisu, aby zachować wolność.


Aleksander S. Neill swoje poglądy na temat wychowania urzeczywistnił w szkole Summerhill, stosując tam metodę nazwaną wychowaniem bezstresowym, powstała ona w Anglii w 1921 roku i miała za zadanie wychowywać dzieci w pełnej swobodzie.Tak prowadzone dziecko, zdaniem Neilla, samo powinno podejmować decyzje, które odgrywają ważną rolę w samowychowaniu. Sposób kierowania rozwojem dzieci w szkole Summerhill opierał się na teorii dotyczącej, iż człowiek jest dobry z natury i sam potrafi pokierować swoim rozwojem wykorzystując swoją własną osobowość.. Kolejnym czynnikiem ważnym w szkole Summerhill była wolności wychowanków ,która oznaczała prawo do czynienia tego wszystkiego, co danej osobie sprawia radość, ale tylko na tyle, na ile nie zagraża to wolności innych osób. Wolność we wspólnocie jest zawsze sztuką kompromisu, jaki uzyskuje się na drodze samorządnych regulacji zachowali ludzkich. W Summerhill było to możliwe między innymi dzięki organizowanym co tydzień Zgromadzeniom Ogólnym wszystkich wychowawców i wychowanków, w trakcie których decydowano o zakresie swobód oraz o ich negatywnych bądź pozytywnych następstwach.
To w jego szkole dzieci mogły korzystać z takich praw, jak prawo:

- do wolności, bycia sobą, samostanowienia i samoregulacji, nieskrępowanego rozwoju,
- do odpowiedzialności za samego siebie, za swoje czyny, za swoje uczucia i emocje, za swoją wiedzę i wolę;
- do życia bez przemocy fizycznej i psychicznej ze strony innych;
- do autoekspresji (np. poprzez taniec, teatr, muzykę, malarstwo, ruch i komunikację);
- do miłości, akceptacji i uznania ich takimi, jakimi są;
- do prywatności osobistej i rzeczowej; do humoru i radości;
- do oświecenia seksualnego i do własnego seksualizmu;
- do wsparcia i pomocy ze strony innych osób.

Podstawowe przesłanki antyautorytarnej pedagogii A.S. Neilla:
• Dziecko jest z natury dobrą istotą ludzką i może się swobodnie rozwijać,
• Należy zrezygnować w wychowaniu dziecka z środków dyscyplinujących,
• Najważniejszy jest rozwój emocjonalny i twórczy dziecka, zaś wtórny jest rozwój intelektualny,
• Cel wychowania musi być zorientowany na indywidualne potrzeby dziecka oraz na jego dążenie do szczęścia,
• Relacje wychowawcze dorosłych z dzieckiem powinny być partnerskie, a nie autorytarne,
•Podstawową kategorią struktur (instytucji) pedagogicznych jest samostanowienie i samorządność,
• Rezygnacja z sugestywnych oddziaływań na dziecko czyjego motywację tzn. brak indoktrynacji religijnej czy możliwość do przeżywania przez dzieci swojej seksualności,
• Dobrowolny udział w zajęciach szkolnych,
• Uczenie się w toku odkrywania, eksperymentowania, zabawy, a nie poprzez reglamentację, dryl czy instruowanie.
Podsumowując pedagogikę w ujęciu A.S. Neilli warto wspomnieć ze jest on autorem hasła, które stało się zarazem myślą przewodnią antyautorytamych reformatorów systemów szkolnych, a mianowicie, iż: to szkoła powinna przystosowywać się do uczniów, a nie na odwrót.

WYCHOWANIE ANTYAUTORYTARNE


Wpisuje się ono w stylistykę mo¬dernistycznej ideologii, nawołującej do uwolnienia dzieci i młodzieży od wszelkich uwarunkowań i tradycyjnych zobowiązań, by delegować na nich wszystkie naj¬istotniejsze problemy codziennego życia i ich rozwiązania. Pedagogika antyautory¬tarna wyrosła, bowiem z negacji tradycyjnego, autorytarnego wychowania i nauczania
Powstawanie autorytarnych instytucji edukacyjnych bez względu na źródło inspiracji, miejsce i okres ich powstania, jest pierwotny wobec ich kreacji moment buntu, sprzeciwu na obowiązujące w przedszkolach i szkołach komponenty biurokracji, autorytarnych struktur decyzyjnych, abstrakcyjnych celów uczenia się, przemocy i społecznej selekcji. Ich celem było wdrożenie idei wychowania anty¬autorytarnego, nierepresywnego i demokratycznego stylu wychowania. Wszystkie te szkoły usytuowane są w sieci placówek państwowych, toteż ich alternatywność rodzi szereg kontrowersji. Nie ulega jednak wątpliwości, że stanowią one swoistą awangardę nowoczesnej myśli pedagogicznej i niekonwencjonalnych rozwiązań dydaktycznych. Spełniają specyficzną rolę dla określonej grupy adre¬satów, a mianowicie budują kontekst wszelkich sytuacji i wpływów wychowaw¬czych na antyautorytarnych interakcjach między dorosłymi/pedagogami a dziećmi/ uczniami. Ich zaletą jest angażowanie rodziców do współkreowania warunków kształcenia i wychowania w nich dzieci, zachęcanie ich do pogłębionej refleksji o tych procesach i doskonalenie kompetencji pedagogicznych.
W wychowaniu antyautorytarnym wszystkie osoby traktowane są jako wolne jednostki ludzkie, gdyż takimi istotami się rodzą. Wychowawca ma zatem tyle praw do oddziaływania na wychowanka, ile ten sam lub jego rodzice mu ich przyznają. Jego autorytet zaś jest wynikiem dwustronnej interakcji, w przebiegu której obie strony wzajemnie się szanują, uznają i ufają sobie. Współpraca między nimi jest wynikiem symetrycznych relacji, wzajemnego dialogu, partnerstwa i poczucia bezpieczeństwa. Wychowawca nie stosuje środków przemocy fizycznej czy presji psychicznej.
Wśród celów wychowania antyautorytarnego wysuwa się na plan pierwszy: wolność, samorealizacja, prawo do odmienności (do różnienia się), tolerancja, umiejętność krytyki, autoodpowiedzialność, dojrzałość, współczulność, wrażliwość, otwartość, braterstwo, twórczość, solidarność, ryzyko, bezpośredniość itp.

KRYTYKA PEDAGOGIKI ANTYAUTORYTARNEJ:

Nie wnosi nic nowego do pedagogiki, gdyż podobne rozwiązania znalazły się w szkołach Nowego Wychowania ( od 1921 r.)
Celem naczelnym czyni szczęście osobiste, gdy tymczasem jest ono ubocznym celem wychowania. Wychowanie nie może być gwarancją ludzkiego szczęścia
Akcentuje w wychowaniu samourzeczywistnienie, osobiste zadowolenie jednostki z życia, co może spowodować osamotnienie i niezdolność do życia w grupie społecznej,
Rozbudza skłonności do dewiacji w sferze życia intymnego człowieka, przyznając dzieciom prawo do heteroseksualnych zabaw i wiedzy o życiu seksualnym ludzi dorosłych,
Przecenia w wychowaniu rolę dynamiki rozwojowej i samostanowienia dziecka,
Sprzyja tworzeniu prywatnych, elitarnych i drogich szkół dla zamożnych, pomija dzieci z rodzin robotniczych,
Nie przygotowuje do życia w świecie pełnym walki, konkurencji, korupcji,
Pozwala na dobrowolny udział dzieci w zajęciach szkolnych, bazuje na antyintelektualizmie i odrzuceniu duchowych wartości,
Programy szkół antyautorytarnych są nie do powtórzenia w innych placówkach tego typu, gdyż ich wychowawcze sukcesy zależą od niepowtarzalnej osobowości ich twórcy,
Zwracając zbyt dużą uwagę na ucznia, doprowadziła do nieuczenia się, przez co wzrósł odsetek analfabetów i wtórnych analfabetów,
Doprowadziła do kryzysu system demokratyczny, w którym autorytarnie wychowane pokolenie nie jest zainteresowane aktywnym uczestnictwem w życiu politycznym państwa,
Przyczyniła się do wzrostu patologicznych zachowań wśród młodzieży oraz wychowała dzisiejszych neofaszystów,
Krytykując autorytety, zburzyła wzajemne zaufanie i ciągłość między dziećmi a starszym pokoleniem,
Przez przyznanie dzieciom prawa do samo i współstanowienia, doprowadziła do upadku roli nauczyciela i spadku autorytetu rodziców.

Dzisiaj mamy do czynienia z końcem pedagogiki władców, strategów i lepiej wiedzących, oświeconych i pełnych ambicji dokonywania zmian osób oraz z końcem pedagogiki pięknych sentencji, Być może pedagogika przyszłości będzie pedagogiką bycia w pobliżu drugiej osoby i zarazem utrzymywania wobec niej dystansu. Sprostanie tej kontrowersji staje się nerwem życia innej pedagogiki. Kto żyje razem z dzieckiem musi liczyć się z tym, że obok jawnej jego sfery mamy do czynienia z jego tajemniczą stroną.

Coraz częściej zaczyna się mówić o tym, by chociaż w edukacji szkolnej połączyć ze sobą zarówno podejście autorytarne, jak i antyautorytarne, gdyż wymaga tego od nas złożoność tego świata.

Pedagogika antyautorytarna nie jest jedyną, ale jedną z wielu możliwych dróg do zagwarantowania wolności indywidualnego rozwoju w codziennych kontaktach między wychowawcami a ich wychowankami. Obie strony muszą ją jednak umiejętnie pielęgnować.

Roksana Ryzner, Paweł Żak,
Dariusz Radzikowski, Nadzieja Niewolewska
Pedagogika I rok II stopnia / AiMK
See the full transcript