Prezi

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in the manual

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

FILIP 13: Masining na Pamamahayag

KAUGNAYAN NG GRAMATIKA AT RETORIKA
by Sam Fontanilla on 8 October 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of FILIP 13: Masining na Pamamahayag

KAUGNAYAN
NG
GRAMATIKA

AT
RETORIKA

Kaayusan ng Salita sa
Pagbuo ng mga
Pangungusap at
Organisasyon ng mga Ideya
Tatlong Saklaw ng
Pag-aaral ng
WIKA
Pag-aaral ng a
nyo

at
u
ri
ng mga salita

Tamang
Pagkakaugnay

ng mga Salita

Mahina at Angkop na
Paggamit ng Salita

Wastong
Gamit
ng mga Salita

Pagbuo ng
Pangungusap
FILIP 13: Masining na Pamamahayag
Prop. Salvador Q. Fontanilla I

Ang Gramatika sa Proseso ng
Mabisang Pagpapahayag

-ang tawag sa agham na tumatalakay
sa mga salita at sa kanilang
pagkakaugnay-ugnay.
B
alarila

-naman ang tawag sa
mahalagang
karunungan ng pagpapahayag na
tumutukoy sa sining
ng maganda
at kaakit-akit na pagsasalita
at pagsusulat.
R
etorika
1.
Pag-aaral ng
anyo
at
uri
ng mga salita;
2.
Tamang paggamit ng mga
salita
;
3.
Tamang
pagkaka-ugnay
ng mga salita sa isang
pahayag upang makabuo ng malinaw na
kaisipan o ideya.
morpolohiya

makauri,
makangalan,
makadiwa,
makaabay, at ikinakabit sa isang salitang ugat
p
anlaping


Mahina:
Siniliran
niya ng mga pinamili ang bag.

Pinalakas:
Sinidlan
niya ng mga pinamili ang bag.
Halimbawa:
"Ang
maling gamit ng salita
ay
maaaring makabawas
sa kalinawan
ng pagpapahayag at nakapagpapamali sa isang pahayag
- magkaiba ang gamit ng
t
ingin
,
t
itig
,
t
anaw
,
s
ulyap
.
Halimbawa
- mababaw na nagbibigay pansin

Halimbawa:

Ang kaniyang tingin ay tila may kahulugan.
T
ingin
- pananaw sa tingin.

Halimbawa:

"Hindi mo ba napapansin ang
madalas na sulyap niya sa iyo?"
S
ulyap
"Ang
wastong pagkakaugnay
n
g
mga salita ay
nakatutulong

upang maging maayos ang
pagpapahayag."

-ang gamit at katuturan ng mga salitang magkakasingkahulugan ay di-dapat
ipagkamali sa isa’t isa.

Mahina:
Bumaba ng bahay ang mga bata.
Pinabuti:
Nanaog ng bahay ang mga bata.
Halimbawa
Nang
at
Ng
Kung
at
Kong
May
at
Mayroon
Din
at
Rin
,
Daw
at
Raw
Sila
at
Sina
,
Kina
at
Sila
Tungtong
,
Tuntong

at
Tunton
a
.Ang tungtong ay panakip sa palayok o kawali.
b
.Ang tuntong ay pagyapak sa anumang bagay.
c
.Ang tunton ay pagbakas o paghanap sa bakas ng
anumang bagay.
a
.Ang sila ay panghalip panao, samantalang ang sina
ay panandang pangkayarian sa pangalan.
b
.Ang kina ay panandang pangkayarian sa
pangngalan katulad ng sina.
a
.Ang mga katagang rin at raw ay ginagamit kung
ang sinusundang salita ay nagtapos sa patinig at
sa malapatinig na w at y.
b
.Ang din at daw ay ginagamit kung ang salitang
inusundan ay nagtatapos sa katinig maliban sa w at y.
a
.Ginagamit ang
may
kapag sinusundan ng
pangngalan.
b
.Ginagamit ang
may
kapag sinusundan ng pandiwa.
c
.Ginagamit ang
may
kapag sinusundan ng pang-uri.
d
.Ang
may
ay ginagamit kapag sinusundan ng
panghalip na panao sa kaukulang pa
g-
ari.
e
.Ang
mayroon
ay ginagamit kapag may
napapasingit na kataga sa salitang sinusundan nito.
f
.Ang
mayroon
ay ginagamit sa panagot na tanong.
a
.Ang
kung
ay pangatnig na panubali at ito’y
karaniwang ginagamit sa hugnayang
pangungusap.
b
.Ang
kong
ay nanggagaling sa panghalip na panaong ko at inaangkupan lamang ng ng.
a
.Ang
nang
ay karaniwang ginagamit na pangatnig sa mga
hugnayang pangungusap at ito ang panimula ng katulong
na sugnay.
b
.Ang
nang
ay nagmula sa na at inaangkupan ng ng at

inilalagay sa pagitan ng pandiwa at ng panuring ito.
c
.Ginagamit ang
nang
sa gitna ng dalawang salitang ugat na
inuulit, dalawang patas o neutral na inuulit at dalawang
pandiwang inuulit.
d
.Ang
ng
ay ginagamit sa pananda sa tuwirang layon ng
pandiwang palipat.
e.Ang
ng
ay ginagamit na pananda ng aktor o tagaganap ng
pandiwa sa tinig balintiyak.
f
.Ang panandang
ng
ay ginagamit kapag nagsasaad ng
pagmamay-ari ng isang bagay o katangian.
"
Kailangan ang kaisahan
sa
pangungusap para maging
epektibo ito."
-Kung bawat bahagi ng pangungusap ay tumutulong para maihayag ng malinaw ang pangunahing diwa nito, maaasahang may kaisahan ang pangungusap.

1. Tiyakin ang timbang na ideya at paralelismo sa loob ng pangungusap.

Halimbawa:

Di-timbang:
Matapos magsitangis ay agad na nagbalot ng mga gamit ang mga napaalis na iskwater.

Timbang:
Matapos na nagsipagtangis ay agad na nagsipagbalot ng mga gamit ang mga napaalis na iskwater.
2. Tiyaking nagkakaisa ang mga aspekto ng pandiwa sa pangungusap.

Halimbawa:

Di nagkakaisa:
Nagsialis at nagsisiuwi ang mga panauhin sa kanila.

Nagkakaisa:
Nagsialis at nagsiuwi na ang mga panuhin sa kanila.
3. Huwag pagsamahin sa pangungusap ang hindi magkakaugnay na kaisipan.

Halimbawa:

Di magkakaugnay:
Hindi uunlad ang ating wika kapag hindi natin ito ginamit at nahilig tayo sa kalayawan.

Wasto:
Hindi uunlad ang ating wika kapag hindi natin ito ginamit.
4. Iwasan ang pagsasama-sama ng maraming kaisipan sa isang pangungusap.

Halimbawa:

Di-Mabisa:
Ang pagsasayaw gaya rin ng paglalaro ng mga bata ng taguan kung gabing walang buwan at ng pagdadama ng mga lalaking walang magawa at nagpapalipas ng oras sa pagupitan ay tunay na nakaaaliw.

Mabisa:
Ang pagsasayaw, gaya ng paglalaro ng taguan ng mga bata, ay tunay na nakalilibang.
5. Gawing malinaw sa pangungusap kung alin ang pangunahing sugnay at ang panulong na sugnay.

Halimbawa:

Hindi malinaw:
Dahil sa ayaw ko iyon, hindi ko binili ang aklat.

Malinaw:
Dahil sa ayaw ko sa aklat, hindi ko iyon binili.
6. Gamitin ang tinig na balintiyak ng pandiwa kapag ang simuno ng pangungusap ay hindi siyang gumaganap ng kilos.

Halimbawa:
Mali:
Si Joel ay binili ang relo para kay Bernie.

Tama:
Ang relo ay binili ni Jeol para kay Bernie.
Binili ni Joel ang relo para kay Bernie.
7. Huwag ilayo ang salitang panurin sa
tinuturing na salita.

Halimbawa:

Malayo:
Maganda ang kwentong binasa ko talaga.

Malapit:
Maganda talaga ang kwentong binasa ko.
8. Ilapit ang panghalip na pamanggit sa pangngalang kinakatawan nito.

Halimbawa:

Malayo:
Ipinanhik ni Jun ang telebisyon sa bahay na binili ng tatay niya.

Malapit:
Ipinanhik ni Jun sa bahay ang telebisyong binili ng tatay niya.
9. Sa Filipino, nauuna ang panaguri kaysa
sa simuno sa karaniwang ayos ng pangungusap.

Halimbawa:
Minamahal at ginagamit niya ang sariling wika.
Mabait na bata si Marvin.

Kaysa:
Ang sarling wika ay minamahal at ginagamit niya.
Si Marvin ay mabait na bata.



Bernales, Rolando A
. et, al.: (2002). Mabisang Retorika sa Wikang Filipino. Valenzuela City: Mutya Publishing House.

Eugenio, Gina E
. et, al.: (2007). Retorika. Masining na Pagpapahayag (Filipino 3). Manila: Libro Filipino Enterprises.
SANGGUNIAN
See the full transcript