Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Kunstgeschiedenis 9e klas

Pre-historie t/m Gotiek
by

Truus Weesjes

on 17 November 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Kunstgeschiedenis 9e klas

Kunstgeschiedenis
Prehistorie
Venus von Willendorf
27 .000-25.000 jaar
Lascaux 17.000 jaar
Frankrijk, ontdekt in 1942
Rouffignac 13.000 jaar
Chauvet - Pont d'Arc
29.000 jaar
Frankrijk, ontdekt in 1994
1 Prehistorie 1
Venus van Hohe Fels
35.000 jaar
In zuid Europa zijn meer dan 70 grotten met schilderingen ontdekt, de drie bekendste zijn:
Altamira 14.500 jaar Spanje, ontdekt in 1879
DE PREHISTORIE IN EUROPA
240.000 v.C. - ±100 v.C.

De mens bestond al voor het begin van dit hoofdstuk. In 240.000 v. C. begint het stenen tijdperk, waarin de mens leert om stenen te gebruiken als gereedschap.
In 10.000 v. C. begint de "midden steentijd", waarin de mens geavanceerder wordt en de landbouw leert kennen.
Rondom 3.500 v. C. begint de "nieuwe steentijd". Dit is de tijd van de hunebedbouwers. Er ontstaan verschillende culturen en de kunst van het smelten van brons (de bronstijd) is hier zo'n 1.500 v. C. bekend.
Megalitische architectuur
Boerenculturen zoals de megalietbouwers(4500-1500 v. chr) in West europa, begroeven hun doden in grote collectieve grafruimtes, dolmen of megalietgraven genoemd.
Zij bestonden uit enorme draagstenen en een geweldige sluitsteen.
Ze bouwden ook verschillende monumenten zoals rijen menhirs,
stenen ringen uit reusachtige natuurstenen. Stonehenge in Zuid-engeland
is hiervan het indrukwekkenste voorbeeld.
Stonehenge 2300 b.c.
Engeland
Het spijkerschrift is rond 3400 voor Chr. uitgevonden. Het is ontwikkeld in het zuiden van Mesopotamië, het huidige Irak. Er werd met een driehoekig voorwerk tekens gemaakt op klei. Dit veroorzaakte spijkervormige tekens, vandaar de naam spijkerschrift. Deze tekens worden spijkers genoemd.
Elk pictogram betekende weer iets anders. In de loop van tijd zijn er zelfs meer dan 600 verschillende tekens ontwikkeld.
Het spijkerschrift is het oudst bewaard gebleven schrift uit het Oude Nabije Oosten

De Soemerische stad-staat Ur had een enorme berg-tempel, een zogenaamde ziggurat, om de maangodin INanna te vereren
In de Mesopotamische bouwkunst werd veel gebruikgemaakt van gedroogde en gebakken klei. Er werden reusachtige versterkte paleizen gebouwd, op de terrassen plantte men bomen en struiken, zo ontstonden de Hangende tuinen van Babylon. Binnen het paleis vond men de tempel waarvan de tempeltoren ziggoerat genoemd werd. Op de top van deze ziggoerat bevond zich een altaar vanwaar astrologen de loop der sterren bestudeerden.
Babylon en de Ishtar Poort

De Ishtar Poort van Babylon werd tijdens de heerschappij van Koning Nebukadnessar II (604- 562 voor Christus) gebouwd. De fundering van de poort werd tussen 1899 en 1914 ontdekt, inclusief talrijke verglaasde stenen en onverglaasde figuren. De complete Ishtar Poort werd tot een hoogte van meer dan 14 meter gereconstrueerd en bevindt zich nu in het Pergamon Museum in Berlijn.
Het grootste deel van Egypte bestaat uit woestijn, slechts een smalle strook langs de Nijl is vruchtbaar land. Dat dit gebied wel vruchtbaar is (en de woestijn niet) heeft te maken met de jaarlijkse overstromingen van de Nijl. Als het waterpeil in de Nijl weer daalt blijft er elk jaar een klein beetje vruchtbaar slib achter.
Toetanchamon

De jonge farao Toetanchamon is één van de meest bekende koningen uit het Oude Egypte. Dit niet vanwege het feit dat hij zulke bijzondere daden heeft verricht tijdens zijn leven, maar omdat zijn met goudschatten gevulde graf in het Dal der Koningen in 1922 ongeschonden werd ontdekt.
2. EGYPTE
(& mesopotanië)

Tempels
In het oude Egypte waren er twee hoofdtypen tempels te onderscheiden: godentempels gewijd aan goden en dodentempels ter ere van de overleden koningen. Qua ontwerp en functie leken beide op elkaar. In de godentempels werd er aan de goden geofferd om verzekerd te zijn van hun welwillendheid. In de dodentempels werd er aan de ka-zielen van de overleden koningen geofferd om ervoor te zorgen dat zij in het dodenrijk konden voortleven. Beide rituelen waren belangrijk voor het handhaven van orde en vrede.
Graven
De oude Egyptenaren geloofden in een leven na de dood. Wie het zich kon veroorloven besteedde een groot deel van zijn leven aan het in gereedheid brengen van zijn graf. De grafgiften die aan de overledenen werden meegegeven, moesten ervoor zorgen dat het hen in het hiernamaals aan niets ontbrak. Hoge ambtenaren uit het Oude Rijk en Middenrijk bouwden graftombes dicht bij de piramiden van hun koningen. In het Nieuwe Rijk lieten zij rotsgraven aanleggen niet ver van de koningsgraven in het Dal der Koningen.
www.kemet.nl
http://www.hugova.be/KEMET/pg3-BOUWKUNST/B002-OverzichtIllustraties.html
Hoe zijn de hiëroglyfen ontcijferd?
Rond 1820 heeft de Fransman Jean François Champollion de hiëroglyfen ontcijferd a.d.h.v. de zgn. “Steen van Rozetta”. Er stond tekst op in hiërogliefen, maar dezelfde tekst stond ook nog in twee andere oude talen, die men wel al kende. Door heel systematisch te vergelijken, kon Champollion ten slotte het raadsel van de hiërogliefen oplossen. Zo kreeg men inzicht in de Egyptische cultuurperiode.

De Egyptische god Ra is de altijd stralende zon en schepper van alles. In het begin is alles goed, maar de mensen en dieren vergeten hun vreedzame gewoontes. Uit teleurstelling verlaat Ra de aarde en de eerste nacht valt. Ter geruststelling plaatst Ra de maan aan de hemel en vanaf dat moment wisselen zon en maan (dag en nacht) zich af.
Mastaba
Hathor zuil
Lotus zuil
Dorische zuil
Papyrus zuil
Stenen van 26 ton die over een afstand
van 32 km verplaatst zijn.
Chauvet-Cave
Karnak
Voor de Egyptenaar waren drie dingen belangrijk:
1. hun farao. Deze was koning en priester tegelijk
2. het dodenrijk, omdat het leven na de dood belangrijk was
3. de Nijl, waardoor leven in Egypte mogelijk was.

De kunst van de Egyptenaren was vooral bedoeld voor de verering van de goden.
Geschiedkundige indeling
►De Egyptische geschiedenis wordt verdeeld in drie perioden:
• Het Oude Rijk (ca. 3000-2100 v.C.)
• Het Midden Rijk (ca. 2100-1800 v.C.)
• Het Nieuwe Rijk. (ca. 1800-1100 v.C.) ◄


Farao’s bewegen niet; ze zijn!
De faraoafbeeldingen hebben altijd iets verstarrends. Alsof de beweging tot stilstand is gekomen. “Gewone mensen” die in graven worden afgebeeld, zie je werken, lopen, kortom bewegen. De koning beweegt nooit in die zin, zoals het “volk” beweegt. De koning “is”. Hij drukt een zijnstoestand uit. Geen profane beweging. (profaan=volks)

De Egyptenaren gingen bij afbeeldingen uit van meerdere standpunten tegelijk, zodat je dingen kon zien, die volgens onze manier van kijken niet tegelijk waargenomen kunnen worden.


http://www.npo.nl/vroeger-zo/28-09-2012/NPS_1207209

Farao hoofdthema
De Egyptenaren waren ervan overtuigd dat alles op aarde door de goden werd bepaald. Ze hebben vele goden, zoals Re, Aton, Amon, Isis en Osiris (een echtpaar) en hun zoon Horus. Deze goden werden vereerd in enorme tempels, waar priesters dagelijks werkten om de goden welgezind te houden.
► De kunst van de Egyptenaren was vooral bedoeld voor de verering van de goden. ◄
Er was geen sprake van snelle trend en modegrillen; 30 eeuwen lang maakten de Egyptenaren min of meer in dezelfde stijl hun kunst. Omdat de farao’s als plaatsvervangers van de goden op aarde waren, werden ook zij met goddelijke eer omringd. Veel farao’s noemden zich “Zoon van Re”.
De farao bestuurt het land, bijgestaan door zeer gewillige hovelingen. In de kunst in Egypte is de farao een hoofdthema. ls er voor een godheid een tempel gebouwd, dan laat de farao bij de ingang een beeld van zichzelf maken. Al tijdens zijn leven wordt er voor de farao een enorm graf gemaakt in de rotsen, of in een piramide. Als hij sterft, wordt hij daarin vergezeld door een enorme hoeveelheid voorwerpen. Deze laten ons zien in wat voor vreemde verheven sfeer zo’n farao leefde, als halfgod.
Meer dan welk volk ook ooit, geloofden de Egyptenaren in een leven na de dood. Ze geloofden dat het lichaam zo ongeschonden mogelijk bewaard moest blijven zodat de levenskrachtige ziel, de Ka, het lichaam kan blijven bezielen en dan kon de dode in het dodenrijk een leven leiden zoals eerst op aarde. Vandaar dat de doden met grote zorg werden gebalsemd en in linnen werden gewikkeld. Daarna kwam de dode in een houten kist met daarop een afbeelding van de gestorvene. Na verloop van tijd mummificeert het lichaam en blijft bewaard. Ook aan de graven wordt veel aandacht besteed. Ze plaatsen er beelden in en op de wanden worden teksten, reliëfs en schilderingen aangebracht. Al het voorgestelde kon werkelijkheid worden en de overledene van dienst zijn. Overigens gold dit alleen voor een elite. De gewone mensen in Egypte ondergingen al deze kostbare zorg niet.

Graven voor de doden
: de mastaba
De standaardvorm voor een graf was de mastaba. Het is de voorloper van de piramide!
► Een mastaba is een rechthoekige grafheuvel, aan alle zijden afgedekt met baksteen of natuursteen. ◄
De heuvel lag boven de grafkamer, die diep onder de grond was. De grafkamer was met de heuvel verbonden door een holle schacht.
Binnen de grafkamer bevonden zich een kapel voor offeranden (dat wat geofferd werd) aan de ka, (=de goddelijke ziel van de farao).
Daarnaast een geheime ruimte met het beeld van de overledene.
https://g.co/kgs/Zxqyqj

3. Griekse kunst
Griekse kunst en beschaving
De invloed van de “Oude Grieken” was heel groot!
De West-Europese cultuur is sterk beïnvloed door de Griekse (en Romeinse) cultuur. Al meer dan 2000 jaar is die invloed te herkennen in:
• de democratie (= het volk regeert met stemrecht, een Griekse uitvinding),
• de wiskunde (denk aan de stelling van Pythagoras!),
• het Recht en wetten,
• medicijnen,
• theater….(ook een Grieks woord!)
• Filosofie

Dit alles in Griekenland begonnen. Misschien was de invloed van de Grieken zo groot, omdat ze zo wetenschappelijk dachten, of omdat ze de rechten van de mens en zijn waardigheid heel hoog achtten. Maar waarschijnlijk vooral door hun streven naar schoonheid en harmonie in de beeldende kunsten en door hun mythen waarin zo herkenbare dingen zijn beschreven over goden; goden met zéér menselijke trekjes. De goden kunnen liefhebben, haten, boos worden, lachen, ruziën, muziek maken enz. Ze werden zeer menselijk voorgesteld – èn ook zo afgebeeld, zoals we verderop zullen zien!

Knossos (+reconstructie)
Mycene
Mycene (ca. 1300vC. )
Mycene ligt op het grote Griekse schiereiland, dat meestal wordt aangeduid als “het vaste land”. Hier geen paleis zoals Knossos, maar juist wel een vesting met zware muren van gestapelde steenblokken. Die steenblokken waren zo zwaar dat mensen ze niet gestapeld konden hebben. Dat moesten reuzen gedaan hebben…………….
[[Men spreekt wel van Cyclopen-muren. Cyclopen waren mythologische reuzen met maar één oog, op het midden van het voorhoofd. Ze komen voor in het verhaal van Odysseus. Bekend is het zgn. “Reliëf met de Leeuwen”, of te wel de “Leeuwenpoort.” De leeuwen zien er grimmig uit. Men vermoedt dat de leeuwen dienst deden als een soort poortwachters.

Stedenbouw:
In de stedenbouw vinden we vier elementen:
1.
Verdediging
tegen de vijand (middels muren en torens)
2. de
Acropolis
, een hoog gelegen, toevluchtsoord met waterbron voor moeilijke tijden. Hier waren de tempels, waarin de goden woonden.
3.
Agora
, de markt, omgeven door zuilengangen, openbare gebouwen en winkels.
4.
Huizen
van de bewoners◄

Foto links: De Acropolis in Athene. Een vesting met meerdere tempels en openbare gebouwen. Met muren versterkt tegen een eventuele vijand. De bevolking kon zich er bij gevaar veilig terug trekken. Rechts tegen een heuvel het theater.
Foto rechts: zuilenhal, waar men heerlijk in de schaduw kon lopen.

Foto boven: de tempel (opengewerkt, zodat je er in kunt kijken). Duidelijk is dat de oervorm van het woonhuis in de tempel is terug te vinden. Achterin de tempel staat het beeld van de god aan wie de tempel is gewijd.
“Eens regeerden goden over de mensen op aarde, in de grijze oudheid. Nu neemt de mens geleidelijk het heft in handen, maar de goden begeleiden hem nog. Grote helden als Herakles, Theseus, Odysseus en anderen, hebben behalve menselijke krachten ook bovenzinnelijke krachten. Zij zijn nog niet geheel vrij van de goden. Hun levenslot wordt nog in hoge mate door de goden bepaald. Maar er zal een tijd komen, dat de stem van de goden niet meer door de mens gehoord zal kunnen worden. Er komt een tijd, dat de mens geheel zelfstandig zijn weg op aarde zal moeten leren gaan; los van de goden.”
Megaron
http://www.schooltv.nl/video/het-grieks-theater-vliegende-goden-op-toneel/
4. Romeinse kunst
5. Vroeg Christelijke kunst
De snelle verspreiding van het christendom
kwam door:
• Goed geregeld verkeer binnen het Romeinse Rijk
• Één taal in het hele Romeinse rijk.
• Oude Romeinse godsdienst met veelgodendom (pantheïsme) had zijn betekenis verloren. Velen waren op zoek naar een nieuwe religie

Catacomben waren ruimten in het gangenstelsel onder de stad Rome, (Links: ingericht als altaar.)
Stijlkenmerken vroegchristelijke kunst

Algemene karakteristiek
Bij de Romeinen lag de nadruk op het praktische en realistische. In het vroege christendom wordt de betekenis van de kunst veel belangrijker. Voor het verbeelden van moeilijke religieuze boodschappen maakt men veel gebruik van metaforen en symbolen.

Vroegchristelijke schilderkunst
Vorm
de vorm van de schilderkunst sluit aan bij de Romeinse schilderkunst: een vlotte, schilderachtige toets en een goede beheersing van vorm, licht en ruimte. Gaandeweg neemt echter het belang dat men hecht aan een natuurgetrouwe weergave af ten gunste van een duidelijkere 'leesbaarheid' van de voorstelling.
Functie
Doel van de beeldende uitingen is het bieden van steun, hoop en troost en het opwekken tot gebed en devotie.

Vroegchristelijke beeldhouwkunst
Veel beeldhouwkunst verwijst net als de schilderkunst op symbolische wijze naar de eschatologie, het einde der tijden; de wederkomst van Christus, de opstanding uit de dood en het koninkrijk Gods worden spoedig verwacht. De goede herder, de vis en het kruis verwijzen alle naar Christus.
Verhalen uit Genesis en uit de Evangeliën worden vaak afgebeeld.
Vorm
Ook in de beeldhouwkunst is de stijl aanvankelijk gelijk aan die van de niet-Christelijke Romeinse kunst. Door een sterkere nadruk op het verhalende (en de achteruitgang in vakmanschap) worden de voorstellingen gaandeweg eenvoudiger en schematischer.
Functie
Doel van de beeldende uitingen is het bieden van steun, hoop en troost en het opwekken tot gebed en devotie.

Vroegchristelijke bouwkunst
De vorm en inrichting van kerken, doopkapellen en grafkapellen worden afgestemd op de praktische en liturgische eisen.
Vorm
Eerste kerken zijn afgeleid van de Romeinse basilica's. Ze vormen eeuwenlang het grondpatroon voor de kerkenbouw.
Een bijzondere vorm van bouwkunst vormen de catacomben, onderaardse begraafplaatsen: de ruimte is daar niet gecreëerd door te bouwen maar door materiaal weg te nemen.
Functie
De vroeg-christelijke gebouwen dienen voor de christelijke eredienst.
Sarcofaag met het Wonder van Bethesda (375 - 400 n.C.) Detail: intocht in Jeruzalem. Vaticaanse Musea, Rome.
Santa Sabina (Rome, Italië)
Mozaïek Ravenna
Byzantijnse kunst
Hagia Sophia
Het grote belang van de Byzantijnse kunst
Het grote belang is, dat dankzij de Byzantijnse kunst heel veel kennis, technieken en verworvenheden van de Grieks-klassieke cultuur bewaard zijn gebleven gedurende de middeleeuwen. De renaissance vanaf 1500 kon hier dan ook op terug grijpen.

Islamitische kunst
Bij de Islam zien we zelden afbeeldingen van mensen, dieren, planten en voorwerpen. Maar meestal alleen maar zuiver geometrische (=meetkundige) figuren als versiering die niet tot doel hebben iets voor te stellen. Abstract dus. Beroemd zijn de Arabische vlechtvormen (arabesken).

Intermezzo
'How art made the world'
Romaanse versus gotische kunst

Welvarende steden in het landelijke Europa
De Romaanse kerk
De Romaanse kerk
De Romaanse kerk
De Romaanse kerk
De Romaanse kerk
De Gotische kathedralen
De Gotische kathedralen
Romaans vs Gotisch
Romaanse beeldhouwkunst
Romaanse beeldhouwkunst
Gotische beeldhouwkunst
Gotische beeldhouwkunst
Romaanse en Gotische
beeldhouwkunst
De Gotische kathedralen
De Romaanse kerk
wanneer?

grondplan

opvangen van de druk
van het stenen gewelf

vorm van de bogen

ramen
Romaans

1050- 1150

Latijns kruis

dikke muren/steunberen
massiefbouw

rondbogen

kleine ramen
Wanneer?

grondplan

opvang van de druk
van het stenen gewelf

vorm van de bogen

ramen

Gotisch
1150

Latijns kruis

steunberen, luchtbogen, skeletbouw

spitsbogen

hoge glasramen, grote roosvensters

Godsbeeld

thema bouwkunst

vorm van de beelden


functie beeldhouwkunst
Romaans

strenge, straffende God

Laatste Oordeel

verwrongen, slechte
verhoudingen

bijbrengen inhoud van de Bijbel
Godsbeeld

thema van de beeldhouwkunst

vorm van de beelden

functie van de beeldhouwkunst
Gotisch

liefdevolle, menselijke God

Maria

menselijker, realistischer

bijbrengen inhoud van
de bijbel
Duistere middeleeuwen?!
Gotiek
Vroege gotiek vlakke achtergrond
Gestileerde weergave
Goddelijk goud
Latere gotiek
Vrijere uitbeelding
Achtergrond wordt uitgewerkt
Verhoudingen niet realistisch

Schilderkunst romaans
fresco's
panelen
miniaturen/ boek verluchtiging
Vormgeving:
Schematisch/verhalend/ decoratief
Lineair karakter: duidelijke contour
Felle kleuren
Nauwelijks ruimte illusie/ platte weergave
Ritmisch/statisch.
Voorstelling: Godsdienst/ bijbel verhalen
Vrije verteltrant, vreemde gedrochten, decoratieve randversieringen en vlak vullingen
Materiaal gereedschap en techniek
Fresco’s, miniaturen en paneel/ altaarstukken.
gebruik van tempera verf op ei basis

Schilderkunst Gotiek
vroege gotiek
late gotiek


vormgeving
Vroege gotiek: vlakke achtergrond
Gestileerde weergave
statische weergave
Goddelijk goud
Latere gotiek
realistischere uitbeelding,
meer dynamiek
Achtergrond wordt uitgewerkt
Verhoudingen niet realistisch
voorstelling net als romaans godsdienstig
6 Romaans & Gotisch
Op hun aardewerk maakten de Grieken
prachtige decoraties (= versieringen), die ons een idee kunnen geven van hoe de schilderkunst is geweest. Het gaat hier wel om gebruiksvoorwerpen. Het aardewerk werd zelden gemaakt om mooi neer te zetten. Het werd gebruikt voor olie, wijn, of water.
• Lèkythos = vaas voor olie
• Amfora = vat voor wijn
• Hydria = waterkruik
• Kylix = drinkschaal
• Kratèr = mengvat

Schilderkunst op keramiek
Er zijn twee verschillende stijlen binnen de Griekse vaasschilderkunst: zwartfigurig aardewerk en roodfigurig aardewerk.
1. De geometrische fase.(1100-700 v.C.)
2. Oriëntaliserende periode (oriënt = oosten) ca. 700-600 v. Chr.
3. De Archaïsche fase (600- 480 v.C.)
4. Klassieke periode: 480-323 v.C.
Hellenistische periode: vanaf 400 v.C.
Extra info
Ontwikkeling beeldhouwkunst
Full transcript