Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Цэвэр монопольт зах зээлийн тухай

No description
by

otguush ooo

on 30 November 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Цэвэр монопольт зах зээлийн тухай

Монополь зах зээлийг тодорхойлогч нэг гол шинж бол зах зээл дээр тодорхой бүтээгдэхүүн үйлчилгээг үйлдвэрлэгч нь цорын ганц байна. Өөрөөр хэлбэл бүхэл бүтэн нэг салбарт нэг л үйлдвэрлэгч ноёрхолоо тогтоосон байдаг тул өөр аж ахуйн нэгжүүд уг салбарт нэвтрэн орох бололцоогүй байна. Өөр өрсөлдөгчгүй цорын ганц нийлүүлэгчийн шинжтэй пүүсийг төгс буюу цэвэр монополь гэнэ. Мөн үүнийг дангаар ноёрхогч гэнэ.
Цэвэр монопольт зах зээлийн тухай
Үндсэн шинжүүд:
Нэг үйлдвэрлэгчтэй
Тэнцвэрт үнэд нөлөөлөх бүрэн боломжтой
Үнийн бус өрсөлдөөн хүчтэй
Зах зээлд нэвтрэх боломж маш бага
Орлуулах боломж багатай бүтээгдэхүүн үйлчилгээ
Монополийн хэлбэрүүд:
1. Хаалттай монополь
Өрсөлдөөнөөс хууль эрх зүйн хязгаарлалтын тусламжтайгаар хамгаалагдсан байдаг.
2. Нээлттэй монополь
Пүүс тодорхой хугацаагаар ямар нэгэн бүтээгдэхүүнийг ганцаар нийлүүлэгч байх бөгөөд өрсөлдөөнөөс ямар ч хэлбэрээр хамгаалагдаагүй байна.
3. Аргагүй монополь /Зохицуулагдсан/
Зах зээлд ганцхан пүүс үйл ажиллагаа явуулбал урт хугацаанд дундаж зардал нь хамгийн бага байх тэр салбарт үүснэ.
Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнэ, тоо хэмжээ

Монополь пүүс үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнийхээ тоо хэмжээг ашгаа хамгийн бага байлгахаар тогтооно. Өөрөөр хэлбэл бүтээгдэхүүн үйлчилгээний ахиу орлого ахиу зардалтайгаа тэнцүү байх тоо хэмжээг сонгоно.
MR=MC

Монополь пүүсийн үйлдвэрлэлийн технологи, үйлдвэрлэлийн нөөцтэй холбоотойгоор зах зээлийн онцлогоосоо хамааран бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үйлдвэрлэлийн зардал нь харилцан адилгүй байдаг. Үүнд:
ATC<P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнээс бага.
ATC=P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнэтэй тэнцүү.
ATC>P
буюу пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнээс их байх.
Гүйцэтгэсэн:
Д.Өнөбат
B140580137
Хэрвээ монополь пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнээс бага бол пүүсийн нийт орлого нийт зардлаас их бөгөөд пүүсийн эдийн засаг эерэг ашигтай байна. Энэ үеийн пүүсийн нийт бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ тутмын ашиг нь (p*-ATC) хэмжээний ашиг олох бөгөөд нийт дүндээ (p*-ATC)*Q* ашиг олох болно.
ATC<P
Хэрвээ монополь пүүсийн нэгж бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд ногдох дундаж зардал нь зах зээлийн үнэтэй тэнцүү бол TC=TR бөгөөд пүүс ашиг ч үгүй алдагдал ч үгүй ажиллана. Гэхдээ пүүс урт хугацаанд техник, технологио шинэчлэх замаар зардлаа бууруулан ашигтай ажиллах боломжтой. Энэ нь алдагдалгүй ажиллах хамгийн оновчтой сонголт.
ATC=P
Дундаж зардал нь зах зээлийн үнээсээ их бол TR<TC бөгөөд пүүс ашиггүй ажиллаж байна.
Пүүс энэ технологийн түвшинд алдагдалтай ажиллаж байгаа тул үйлдвэрлэлээ зогсоох болно. Энэ үед үйлдвэрлэлийн хэмжээ нь пүүсийн алдагдлыг хамгийн бага байлгах бөгөөд нэгж бүтээгдэхүүн тутмаас (ATC-P*) нийт дүндээ (ATC-P*)*Q* хэмжээний алдагдал хүлээх болно.
Гэхдээ пүүсийн нийлүүлэлт нь нийгэмд зайлшгүй шаардлагатай бол пүүс үйлдвэрлэлээ зогсоож болохгүй бөгөөд төрөөс санхүүжүүлсэн тохиолдолд бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэх болно.
ATC>P
Монополь зах зээлрүү нэвтрэхэд тулгарах бэрхшээлүүд
Үйлдвэрлэлийн хэмжээний зардлын өсөлт
Нийгмийн зориулалтын бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл буюу аргагүй монополь
Хууль эрх зүйн бэрхшээлүүд
Түүхий эдийн хангамжийг нөөцлөх
шударга бус өрсөлдөөн бий болох

Монополь пүүсийг төрөөс зохицуулах нь:

Монополь пүүс нь зах зээл дээр дангаараа ноёрхсон байдаг тул түүний үйл хөдлөл нь нийгэмд нилээн хүчтэй нөлөө үзүүлэх бөгөөд төрөөс түүнийг зохицуулж, иргэдээ хамгаалж харьцангуй их ашиг олохыг нь хязгаарладаг.
Төрийн зохицуулалт нь ерөнхийдөө 2 зорилгийг агуулдаг.
Монополь пүүсийн үнийг буулгаж хэт их ашгийг багасгаж хэрэглэгчдийг хамгаалах
Монополь пүүсийн илүү их хэмжээний бүтээгдэхүүн үйлчилгээг үйлдвэрлүүлж, зах зээлд нийлүүлж илүү олон хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээг хангах зорилготой байдаг.
Анхаарал хандуулсанд баярлалаа

Монополийн хэлбэрүүд:
4. Үнийн ялгаварлал бүхий монополь
Үйлдвэрлэлийн зардалтай холбоогүйгээр ижил бараанд өөр өөр үнэ тогтоохыг хэлнэ.
Full transcript