Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Gizakiaren ikuskera filosofikoa

No description
by

le 1525

on 5 March 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Gizakiaren ikuskera filosofikoa

GIZAKIAREN IKUSKERA FILOSOFIKOAK SARRERA Filosofiak historian zehar antropologia filosofikoari buruz hitz egin du. Bi dimentsio bereiz daitezke:
1. Burmuinari dagokiona
2. Espirituari dagokiona
Eta gaur egun ere oraindik laguntzen digute zer garen aurkitzen. Gizakia eta kultura Gizakia naturatik urruntzen duena: izaera heldugabea, amaigabea, zehaztugabea...
Gizakiak, gaitasun batzuk bilatzen ditu, ezaugarri horiek garatu ahal izateko.
Guzti honek aukera ematen diote kultura garatzeko. Hauxe da gizakiaren ezaugarri bereizgarrietako bat: Izaera kulturala. Baina... Zer da kultura?
-Latinezko "colere" (landu hitzetik dator).
-Antzinako erroman: nekazaritza adierazteko erabiltzen zen.
-Ilustrazioan: espiritua lantzea adierazteko erabilitzen da.
Ondorioz, ohitura eta portaera heziak, egokiak eta zuzenak adierazten ditu. Etimologia Honetaz aparte, kulturari buruz, beste hiru definizio garrantzitsu daude: Edward Taylor Zentzu etnografikoan eta ebolutiboan, kultura, gizaki batek gizarte baten parte izateagatik dituen konplexuak dira: ezaguera, sinesmena, artea, morala, legeak, erabilerak eta beste hainbat gaitasun.
Giza kulturaren aurrerapen edo eboluzio bakarra izaten da herri guztietan, alegia, gizarte guztiak beren eboluzioen aldi berberatik pasatu edo pasatuko dira: nekazaritza, ehiza... garatzen dituzte. M. Harris Ikuspegi materialista, gizarteko kideek ikasitako bizitzaren tradizioen eta estiloen multzoa da, beren pentsatzeko, sentitzeko eta aritzeko erak barne dauden bitartean.
Kultura jakin baten eboluzioa ekonomiak, teknologiak eta ingurumen faktoreak determinatzen dute. Mosterin Espezie bereko animalien artean ikaskuntza sozialaren bitartez ondorengo belaunaldiei eskainitako informazioa adierazten ditu. Osagaiak Gizakia, animalia biologikoa denez, behar biologikoak asetu behar ditu eta ondoren kultura sortu. Horretarako bi osagai erabiltzen ditu: Kultura ez-materiala Giza portaerari eta pentsamenduari koherentzia eta antolamendua eskaintzen dizkieten printzipio, balio eta arau idealez osotuta dago. (hitzak, sinboloak, aurreiritziak, gustuak, sentimenduak...) Kultura materiala Objektu materialez osotzen da eta gizakien oinarrizko beharrak asetzen ditu. (tresnak, altzariak, automobilak, eraikuntzak, ubideak, errepideak...) Kultura materiala kultura ez-materialaren ondorioa da beti, eta hori gabe ez du zentzurik. Ezaugarriak eta funtzioak Kulturaren unitaterik txikiena ezaugarria da. Kultura bakoitzak ezaugarri batzuk ditu. Adibidez, alderdi ez-materialean, toki batzuetan eskuin aloetik gidatzen dute beste batzutan ez bezala.
Pentsatzean, oinarrizko premiak asetzean... Guztia kulturaz osatura dago, gizartean integratzeko eta biziraupena lortzeko beharrezkoa baita. Integrazio kulturala eta kultura-erlatibismoa Integrazio kulturala kultura bat barneratzea, gizarteko beste kideei transmititzen zaizkien arauak, balioak eta edukiak dira.
Kultura erlatibismoak dioen arabera, kultura bakoitza bertako balioak oinarri hartuz aztertu behar dela, eta ez beste kultura bateko bakoen arabera.
Arrazakeria: kulturak ez nahasteari deritzo.
Kontserbadurismo itsua: tradizioak kontzerbatu behar direla da. Kultura ezberdinak berezko balioetatik aztertzeak, tolerantzia izatea eskatzen du. Azpikultura eta kontrakultura Kultura berean era askotako kideak daudenez eta bizi diren guztiek ez dituztenez kultura horren aukerak berdin baliatzen, azpikultura terminoa sortzen da. Kultura orokorraren alde daude.
Azpikulturalak
Okupazionalak
Erlijiosoak
Nazionalak
Lurraldekoak Beste alde batetik, kulturaren kontra dauden pertsonak, kontrakultura osatzen dute. Adibidez: Skin head, naziak... Gizakiari buruzko diskurtso filosofikoa Antzinako mundua Erdi Aroa Aro Modernoa: Subjetuaren filosofia XIX.mendea XX.mendea Gaur egungo filosofian gogo gorputz erlazioak Monismoa Dualismoa Emergentismoa Platon Gizakiarengan bi errealitate desberdin bereizten ditugu:
gorputza eta arima. Gorputza Gorputza kartzela da arimarentzat
Arimak, ongia eta egia lortzeko eragozpena eta beharrak jartzen dizkio.
Filosofiaren eginkizuna: Arima gorputzaren kartzelatik ateratzea.
Gorputzak arima, gauza materialez jabetzera bortxatzen du. Arima Gorputza baino goragokoa da
Gure nia eratzen du.
Benetako gizakia da, gorputza itxura da soilik.
Bakoitzaren izatea da.
Gorputza mugitu eta zuzendu egiten du.
Gorputzean egon baino lehen, ideia guztien mundu batean dago, non ideia guztiak ezagutzen ditu.
Jainkoek egindakoa, mundura jaistea kasualitatez gorputz bati lotzen zaio. Arimaren funtzioak Goi mailakoa: arrazoizkoa da, gizakiok soilik dugu. Platonek zati hau buruan kokatu zuen.
Bigarren mailakoa: Adorea, sumina, kemena, itxaropena... Animaliek ere dute eta platonek bularrean kokatu zuen.
Hirugarren mailakoa: Bizirik irauteko sena, sexu-irrika, plazerra eta mina dira. Platonek sabelean kokatu zuen. Arimaren hilezkortasuna Hilezkorra den beharra goi mailakoa da. Hilezkortasuna egiaztatzeko hainbat argudio azaltzen ditu:
Arimak badu existentzia, gorputzetik alde egindakoan ere.
Arima bakarra eta sinplea da.
Arima betiko mugitzen iraungo da. Arima eta talde sozialak Platonek hiru gizarte klase bereizten ditu:
Produktugileak (hirugarren mailakoa): Eskulanetarako egokiak dira eta ekoizle gisa jarduten dute. Neurritasuna da bere bertutea.Familiak eta jabetza pribatua dutenak sartzen dira klase horretan.
Zaintzaileak (bigarren mailakoa): Soldaduak dira eta sendotasuna da talde honen bertutea.
Errege filosofikoak (goi-mailakoa): Heziketa oso garrantzitsua izango da eta gobernuaren zeregina funtzio publikoa zuzen betetzea da. Diskurtso kristaua, produkzio intelektuala monopolizatu zuten milaka urtez.
Filosofia eta teologia nahasi egiten ziren, arrazoia eta fedea ezin ziren kontraesanean agertu.
Jainkoa azalpen guztien oinarri bihurtu zen. Horrela, Jainkoak mundua sortu zuen gizakiarenganako maitasuna adierazteko.
Kristaurentzat Jainkoak honako ezaugarri hauek ditu
-Izaki bakarra. Jainko bakarra dagoke.
-Izaki ahalguztiduna eta perfektua
-Izaki ona eta zuzena. San Agustin Den dena hasieratik sortua izan da.
Gizakia Jainkoaren irudira eta antzera sortua izan da.
Gizakia konposatua da:
-Arrazoidun arima: bizitza-printzipioa, inmaterialak eta hilezkorra da.
-Gorputza materiazko printzipio ustelkorra, hilkorra da. Nagusitasuna arimarena da, bizitzaren printzipioa delako.
Arimaren bi atal bereizten ditu:
-Goi mailakoa: Jakinuria lortzen du.
-Behe mailakoa: Errealitate sentikorra ezagutzen du. Borondateak lege morala onartzen du baina maitasuna behar du. Lege moralaren joera garrantzitsuena jainkoa gauza guztien gainetik maitatzea da.
Agustinen pentsaera antropologikoek, badu kreasiotik sortzen den kreazio optimismo metafisikoa.
Gizaki guztiak bekatu baten ondorioz, betiko gailetziak izatera zigortuta daude.
Jatorrizko bekatua dela eta, gizkariaren irudi bikoitza sortzen da
-Jainkoaren irudia eta bere izaera osoarekin Jainkoarenganako joera du.
-Gizaki errealaren izaera, giazaki bekataria jainkoaren kontrako joera du. Jatorrizko bekatuaren eragina indargabetzeko, kristoarenganako fedea, kalitatea eta grazia jazotzen ditugu. Diskurtzo erlijioso,
kristauaren ezaugarriak René Descartes: res cogitans: Lehen filosofia modernoa
Gauzak azaltzeko, arrazoia erabiltzen hasi zen
Filosofia modernotik, berak arimaren eta gorputzaren arteko bereizketa egin zuen.
Arima substantzia pentsatzailea da, eta ezaugarri nagusia pentsamendua da.
Gorputza itxura eta mugimendua edo gelditzea da.
Guzti honen ondorioz. larriena: gizakiaren ikuskera daustada.
Dena den. arimaren eta gorputzaren artean loturaren bat zegoela onartu behar zuen. Kant: Ilustrazioko filosofo garrantzitsuenetarikoa da.
Beraz, ikuspuntu horretatik, objetuaren arteko objetutzat jotzen da.
Kantek ariman hiru kualitate identifikatzen zituen:
1. Pentsatzea
2. Nahi izatea
3. Sentitzea Gizakiak usten dionean "objetuen arteko objetua" izateari, askatasunaren eremuan sartzen da. Absolutismoaren katetatik askatzen hasi zenean, beste aldaketa garrantzitsu baten eraginak hedatzen hasi ziren, Industria iraultza. Garapen teknikoak aldaketa soziala ekarri zuen, 2 klase sozial handitan banatu zuen: burgesak eta proiektarioak. Karl Marx Ilustriazioaren proiektuaren porrota azaltzen saiatu zen. Gizakia klase sozialarengatik apurtuta zegoen eta proiektu ilustratuak burgesen alde egiten zuen. Antropologia Marxista Ez zuen inoiz asmorik eduki antropologia filosofikora sortzeko, baina bere lanetan, gizakiari buruzko ikuskera, bat argi agertzen zaigu.
Lau ezaugarri ditu:
1.Gorputza da da zatirik garrantzitsuena eta berari esker harremanak egiten ditugu. Natuarekin eta beste izakiekin.
2. Gizakiak lanaren bidez garatzen du bere burua.
3. Izaki soziala da: gizarte zehatz baten produktua da.
4. Izaki historikoa da. Gizakiak egoera historiko baten emaitzak dira, eta haien aldaketak direla eta, historia sortzen dute. Industria iraultzaren ondorioz, Marxen ustez lana langilearentzat miseria-iturri da eta burgesentzat balio iturria da.
Gizakiaren ezaugarririk nabarmenena alienazioa da. Langilea lau alienazio motaren biktima da: 1. Lanaren produktuari dagokionez: Egiten duzun produktua batzuentzako egiten da.
2. Lan jarduerari dagokienez, lana beste pertsona batentzako egiten duzu.
3.Naturari dagokionez: Natura besteen jabegabea da.
4. Beste gizakiei dagokionez. Lanenan dauden pertsonak euren artean laguntzen dira.
Marxen ustez alieniazio hau, sistema kapitalistan ematen dala, eta hau ez emateko, bide bakarra komunismoa da. Frederich Nietzsche Frederich Nietzschek erlijioak ezarritako baloreak ezabatu nahi zituen era horri "Jainkoa hil egin da" deitzen dio. Freud Gure gogobizitzaren parte handi bat inkontzientea da, beraz, Aristotelesek gizakia "izaki arrazoiduna" esan zigun. Gizaki bezala irrika guztien kontrola zuena. Jean Paul Sartre Sartrek dio gizakia librea izatea zigortuta dagoela. Une oro bere etorkizunari buruzko erabakiak hartzera behartuta dago. Aukeratzen duen bitartean posibilitate berriak agertzen zaizkio eta horien artean aukeratu behar du. Gizakiaz egindako gogoeta filosofikoaren elementu oinarrizkoetariko bat arima gorputzaren ikuskerarena da. Filosofia, oso zaharra den gaia da: kontzientzia espirituala.
XX. mendean zehar hainbat teoria agertu dira. Gogo egoeren jatorria burminean dago, eta bi monismo mota daude:
Monismo espiritualista: gorputza espiritutik arago zerbait desberdina izango balitz bezala.
Monismo materialista: gizakia izaki fisiko eta materialista da, beraz, gogoak ez du aparteko izaerarik sinonimo fisikoetatik arago Konduktismoa: Gogoaren existentzia ukatzen du, baita gogoaren prozesuarena ere.
Identitatearen teoria edo erredukzismo fisikalista: gogoaren eta gorputzaren arteko erlazioa jada ez da problematikoa, gogo egoerak esparru fisikoaren arlokoak dira. Dualisten iritzian, gogoa eta gorputza bi errealitate mota dira edo bata bestean sartu ezin diren substantziak Dualistakm Platon, San Agustin eta Descartes izan ziren. Banakearen aldeko jarrera aldeztu zuen John C. Eccles.ek Neurobiologo horren ustez, gogoaren eta gorputzaren arteko banaketa egoteaz gain, gogoak gorputza gobernatzen edo kontrolatzen zuen Emergentismoarentzat gogoa ez da gorputzetik independientea den substantzia, baizik eta burmuinak ekoizten duen zerbait eta burmiunari esker existitzen dena. Emergentismoak dio gogoa burmuinetik sortzen dela.
Full transcript