Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

PRIRODOSLOVLJE

No description
by

Dora Frkat

on 20 February 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of PRIRODOSLOVLJE

PRIRODOSLOVLJE
Studentica
: Dora Frkat, S4
Mentorica
: prof. dr. sc. Nada Vijtiuk

Priroda života
Organizacija
-> živa bića su građena od jedne ili više stanica
Hijerarhija života
biosfera
ekosustav
zajednica
populacija
organizam
organski sustav
organ
tkivo
stanica
organel
molekula
atom
subatomska čestica
Kategorizacija živih bića
koljeno
razred
red
porodica
rod
vrsta
Prilagodba
->specifične strukture i ponašanje živih bića koji omogućuju bolje iskorištavanje okoliša
Metabolizam
-> procesima kemske razgradnje i konverzije energije sva se živa bića opskrbljuju energijom za životne aktivnosti
Kretanje
-> pokretanje organizma ili njegovih dijelova iskorištavanjem vlastite snage
Podražljivost
-> uočavanje promjena okoliša
Razmnožavanje
-> stvaranje potomstva
Razvitak
-> slijed fizičkih promjena i promjena ponašanja tijekom životnog ciklusa
Naslijeđe
-> geni kontroliraju svakodnevne funkcije
Evolucija
-> promjena obilježja jedinki neke vrste tijekom duljeg vremena
Podrijetlo života
Atomi, molekule i živa tvar
Stanica
Stanični i životni ciklus
Veliki prasak
- prije 18 milijardi godina
- eksplozija -> stvorila svu tvar (99% atomi vodika i helija)
- konstantno širenje i danas
Zemlja
- prije 4, 6 milijardi godina
- bombardirana nekoliko stotina milijuna godina nakon nastanka pa se počela hladiti
- iz unutrašnjosti Zemlje nastajali razni plinovi -> oblaci = prva atmosfera
- učestale kiše i brza ponovna isparavanja -> prvi plitki ocean
- pad raznih meteora i asteroida i plamenu
- uspješna kombinacija kemijskog sastava, geološke aktivnosti, veličine i udaljenosti od Sunca = moguć život
Evolucija stanice
5 teoretskih stupnjeva postanka živih stanica:
-> Stvaranje polimera
-> Samoreplikacija
-> Molekularna interakcija
-> Stvaranje staničnog obličja
-> Pojava koordiniranih staničnih
aktivnosti

Taksonomija
- zasad otkriveno 2 milijuna vrsta živih i izumrlih bića
- vjeruje se da je još 8 milijuna neotkrivenih i neimenovanih vrsta -> oceani, prašume, ostala teško pristupačna mjesta
- Karl Line =
binarna nomenklatura
- način imenovanja vrsta
-> prva riječ rod, druga riječ vrsta
-> vrsta - rod - porodica - red - razred - koljeno - carstvo
ARCHEA
EUBACTERIA
EUCARYA
PROKARIOTI
- evolucijski najstarije bakterije prilagođene ekstremnimuvjetima okoliša
- prave bakterije
- eukatioti
Protista
Fungi
Plantae
Animalia
- jednostanični i kolonijalni
- višestanični heterotrofi
- mnogostanični autotrofi
- mnogostanični heterotrofi
TVARI
Elementi
Spojevi
- čista tvar
- tvari od dviju ili više elemenata
Atomi
Ugljikovi spojevi
Voda
Molekule
-> najmanje čestice na koje se element može podijeliti
- otkrio ih John Dalton
- Daltonova atomska teorija = 92 prirodna elementa + 18 iz laboratorija
GRAĐA ATOMA:
1.
protoni
- pozitivno nabijene čestice
2.
elektroni
- negativno nabijene čestice
3.
neutroni
- neutralne čestice
-
atomski broj
= jedinstveni broj protona u jezgri
-
atomska masa
= zbroj broja protona i neutrona

IZUZETCI:
~
izotopi
= atomi s istim brojem protona, ali različitim brojem neutrona
~
ioni
= atomi nastali smanjenjem ili povećanjem elektrona, imaju pozitivan ili negativan naboj
-> skupine istih ili različitih atoma vezanih energetskim vezama -
MOLEKULARNIM VEZAMA
Kovalentna veza
- nastaju podjelom jednog elektronskog para među atomima

1.)
nepolarna
kovalentna veza – raspodjela naboja je simetrična; električki neutralna veza
2.)
polarna
kovalentna veza – električni naboj asimetričan

- dijeljenjem dva elektrona nastaje jednostruka veza, dva para elektrona stvaraju dvostruku vezu, ...

Vodikova veza
- nastaje u molekuli vode

- negativni kisik jedne molekule s pozitivnim kisikom druge molekule
Ionska veza
- nastaje privlačenjem suprotno nabijenih iona (privlače se kao magneti)

- mnogo jače od vodikovih, ali u vodi najčešće disociraju
- 3/4 Zemljine povšine prekriva voda
- život je započeo u vodi, a mnogi organizmi ju i danas nastanjuju
- vodikova veza vode i drugih tvari omogućuju život
- poprima sva 4 agregatna stanja (tekuće, plinovito, kruto i plazma)
Kohezija
Adhezija
Kapilarnost
Površinska napetost
Otapalo
-> sklonost povezivanja istovrsnih molekula

- rezultat vodikovih veza
- mjeri se snagom napetosti (otpor istovrsnih molekula pri razdvajanju)
- sklonost privlačenja mekula različitih tvari
-> sklonost tekuće tvari kretanju protiv sile teže kroz uzak prostor (kapilare)

- proizlazi iz adhezije
- koristi se tijekom transporta tvari u većine biljaka
- sklonost molekula površine tekuće vode međusobnoj koheziji, ali ne i s molekulama zraka iznad nje pa zato stvara elastičnu "kožicu"
- kapi se oblikuju u sfere, a vodeni kukci mogu hodati po površini vode

- značajno za živa bića -> omogućuje plutanje leda na površini vode i zadržava
toplinu unutar jezera, rijeke, ...
-> tvar koja može disocirati druge molekule
- disocira polarne spojeve i većinu ionskih molekula

HIDROFILNI spojevi - spojevi koji se lako disociraju u vodi
HIDROFOBNI spojevi - nisu topljivi u vodi, već stvaraju sloj kohezijom povezanih molekula koji je odvojen od molekula vode
Ugljikohidrati
Lipidi
Proteini
Nukleinske kiseline
monosaharidi
glukoza
fruktoza
galaktoza
disaharidi
saharoza
laktoza
malzoza
polisaharidi
škrob
glikogen
hitin
celuloza
masti
ulja
voskovi
fosfolipidi
steroidi
-> dugi lanci aminokiselina

AMINOKISELINA
– ima tri funkcionalne skupine vezane na jedan centralni ugljik
- kovalentno su povezane peptidnim vezama
- dvije aminokiseline = dipeptid
- dugi lanci = polipeptidi

ENZIMI
– proteini koji ubrzavaju životne
procese u stanici
- nose kemijsku šifru života
- prenose gensku informaciju s jedne na drugu generaciju
- građene od monomera - nukleotida
- sastoji se od:
1.) dušikove baze
2.) šećera s 5 ugljikovih atoma (riboza i deoksiriboza)
3.) fosfatne grupe

DNA
(deoksiribonukleinska kiselina) - oblikovana kao dvostruki helix, sadrži sve baze osim uracila
RNA
(ribonukleinska kiselina) - manja i jednostavnija od DNA, sadrži sve baze osim timina
adenozin trifosfati
(ATP, ADP, AMP) - nosači energije, prilikom kemijske razgradnje oslobađaju energiju
koenzimi
(NAD+, FAD)- transportne molekule nužne za dobivanje energije i stvaranje novih staničnih struktura
-> temeljna jedinica života
Robert Hooke
- dao izraditi mikroskop, proučavao predmete i ugledao strukture koje je nazvao
stanicama
Antonie van Leeuwenhoek
- prvi vidio i zabilježio živi jednostanični organizam

Moderna stanična teorija:
sva su živa bića građena od jedne ili više stanica
stanice su temeljne žive jedinice organizma i kemijske reakcije života zbivaju se unutar stanica
sve stanice nastaju iz već postojećih stanica
Prokariotska
Eukariotska
- nema jezgru
- NUKLEOID – neomeđena regija stanice
- jednu kružnu molekulu DNA
- bič i pili
- oblik: kuglaste, štapičaste, spiralne
- imaju staničnu stijenku koja omeđuje staničnu membranu
- nedostaju im orgaeli
= arhebakterije, cijanobakterije i eubakterije
- eukariot = prava jezgra
- više tipova organela
- više linearnih molekula DNA
- 10-25 puta veće od prokariotskih

Biljna stanica
Životinjska stanica
pravilnog oblika
jezgra
kloroplasti
citoplazma
stanična membrana
stanična stijenka
vakuola
nepravilnog oblika
jezgra
citoplazma
stanična membrana
-
citoplazmatska membrana
- zaštita, komunikacija, regulacija prolaska tvari
-
DNA
- sadrži genetsku informaciju
-
jezgrena ovojnica
- omeđuje jezgru
-
linearni kromosomi
- sadrže gene
-
citoplazma
- želatinozna unutrašnjost stanice
-
citoskelet
- potporanj, pokreti stanice, unutarstanični transport
-
endoplazmatski retikulum
- tvorba proteina i lipida
-
Golgijeva tjelešca
- pakiranje tvari
-
ribosomi
- sadrže enzime, stanična sinteza proteina
-
lizosomi
- probava, stanična smrt
-
mikrotjelešca
- spremišta
-
mitohondriji
- stvaraju energiju
-
kloroplasti
- pretvorba Sunčeve energije
-
vakuola
- održava stanični oblik, pohranjuje tvari i vodu, izlučuje tvari
-
bičevi, trepetljike
- stanično kretanje
-
stanična stijenka
- zaštita, održavanje oblika
-
glikokaliks
- okružuje i zaštićuje stanicu
- međustanične veze
- učvršćuju ktivo, komunikacija, sprječava istjecanje
Fotosinteza
-> proces u kojem se energija sunčeva zračenja pretvara u kemijsku pohranjenu u organskim molekulama
- obavlja se u biljkama, ali i nekim bakterijama i algama, na stanicama koje sadrže klorofil
- pogonska energija je svjetlosna, a proizvod su ugljikohidrati

6CO2 + 6H2O —> C6H12O6 + 6O2
Dinamičnost stanica
- protok energije u stanicama se zbiva prema univerzalnim zakonima
- energija - sposobnost obavljanja kemijskih, mehaničkih, elektičnih ili toplinskih funkcija
- energija se mijenja iz oblika u oblik
stanja energije
Potencijalna energija
Kinetička energija
- pohranjena i spremna za obavljanje rada
- energija pokreta
REPRODUKCIJA – način stvaranja novih jediniki sličnih organizmu koji se razmnožava
STANIČNA DIOBA – omogućava neprekidnost života
STANIČNI CIKLUS – događaji između dvije diobe
ŽIVOTNI CIKLUS – razdoblje od reprodukcije jedne generacije do reprodukcije druge generacije ili smrti jedinke

Kromosomi
- „obojena tjelešca”
- sadrže DNA
- svaka vrsta sadrži kromosome,ali u različitom broju i veličini
- u njima leži nasljedna informacija

Stanični ciklus eukariota
- INTERFAZA + STANIČNA DIOBA
G1 -> S -> G2mitoza (M) i citokineza (C)
G1 - biosinteza bjelančevina
- rast stanice
- udvostručavanje staničnih struktura i organela
S - udvostručavanje(replikacija) molekule DNA
(nastanak kromatida)
G2 - završne pripreme stanice za diobu
G0 - radna jezgra (stanice koje se ne dijele)

Mitoza i citokineza
-> dioba citoplazme

1.)
životinjska stanica
- stanice se počinju dijeliti s vanjske strane prema unutarnjem stezanjem kontraktilnog prstena
- stvara se diobena brazda

2.)
biljna stanica
- zadržavaju svoj oblik i dijele se iznutra prema van
- oblikovanje stanične ploče

-> dioba tjelesnih stanica (dioba jezgre)

- faze mitoze:
profaza
- spiralizacija kromatina (oblikovanje kromosoma)
-nestaje jezgrina ovojnica i jezgrica
-počinje oblikovanje diobenog vretena
prometafaza
- kromosomi se kreću između središta i polova stanice
-vezivanje kromosoma za niti diobenog vretena
metafaza
- kromosomi u metafaznoj ravnini (središte stanice)
anafaza
- odvajanje sestrinskih kromatida (samostalni kromosomi)
telofaza
- despiralizacija kromosoma (oblikovanje kromatina)
-na polovima stanice dvije jednake jezgre
KARCINOM - gubitak normalne regulacije staničnog ciklusa
- stanice se ne zaustavljaju nakon dodira s drugim stanicama

TUMOR - stanice karcinoma rastu preko drugih stanica i napadaju zdravo tkivo te time stvaraju masu

Nezaražene stanice
Stanice zaražene tumorom
~ rast u organiziranom sloju
~ kontrolirani rast
~ kontaktna inhibicija
~ diferencirane stanice
~ nekontrolirani rast
~ nema kontaktne inhibicije
~ nedeferencirane stanice
~ skraćeni stanični ciklus
~ abnormalne jezgre
Mejoza
- dvije uzastopne diobe jezgre i citoplazme nakon samo jedne replikacije DNA
- HOMOLOGNI KROMOSOMI - par kromosoma od kojih je jedan porijeklom od oca, a drugi od majke

MEJOZA = MEJOZA I (redukcijska dioba) + MEJOZA II (ekvacijska dioba)

Mejoza I.
- diploidna stanica (2n) dijeli se u dvije haploidne stanice (2 x n)

profaza I
-sparivanje homolognih kromosoma (bivalenti ili tetrade)-crossing over-izmjena dijelova nesestrinskih kromatida (rekombinacija)
metafaza I
-bivalenti u metafaznoj ravnini (neovisna orijentacija -posljedica je rekombinacija)
anafaza I
-odvajanje homolognih kromosoma (redukcija u broju kromosoma)
telofaza I
-na polovima stanice oblikuju se jezgre (jedan kromosom iz para)
citokineza
-dvije stanice kćeri s polovičnim brojem kromosoma

Mejoza II.
- dvije stanice dijele se ponovno u četiri haploidne stanice
- odvija se kao mitoza -odvajanje sestrinskih kromatida
- citokineza -četiri stanice kćeri (genetički različite gamete)

Mitoza
Citokineza
Full transcript