Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

ой тогтооль

No description
by

С. Пүрэвсүрэн

on 8 April 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of ой тогтооль

Агуулга
Ой тогтоолт гэж юу вэ?
Ой тогтоолтын физиологийн үндэс
Ой тогтоолтын үндсэн процесс
Ой тогтоолтын ангилал
Ой тогтоолтод нөлөөлөгч хүчин зүйлс
Ой тогтоотын талаар сонирхолтой баримт
Ой тогтоолтоо хэрхэн сайжруулах вэ?
Дүгнэлт
Ном зүй
Ой тогтоолтын ангилал
Ой тогтоолт гэж юу вэ?

Ой тогтоолт нь хүний өнгөрсөн туршлага болон бодлын ул мөрийг оюун ухаандаа тусгах, хадгалан тогтоох, сэргээн санах процессуудыг хэлнэ.

Ой тогтоолтын физиологи үндэс
Ой тогтоолт нь хүний өнгөрсөн туршлагыг оюун ухаандаа хадгалан тогтоох таних процессуудыг хэлнэ.
Ой тогтоолт нь уураг тархи яаж ажиллаж байгаа мэдрэлийн эсүүдэд явагдаж буй өөрчлөлтийн чанар юу болох түүнийг хадгалагдан тогтох идэвхижих байдлын ойлголт юм. ( И.П.Павлов ).
Ой тогтоолт бол нөхцөлт рефлекс юм.Чанарын нөхцөлт рефлекс бол ой тогтоолтын физиологи үндэс юм.
Ой тогтоолтын үндсэн процесс
Кодлох
Хүний мэдэрхүйн эрхтэнд ирсэн аливаа цочроогчийг хүлээн авч тархинд хүртэх үйл явцыг хэлдэг.

Ой тогтоолтын үндсэн процесс
Сэргээн санах
Урьд тогтоож хадгалсан зүйлийг тодорхой нөхцөлд дүрслэн санахыг сэргээх үйл ажиллагаа гэнэ.
Сэргээх үйл ажиллагааны Физиологийн үндэс нь тархины гадарт үүссэн түр холбоосууд идвэхжиж дахин хөөрөлд орох явдал юм.

Ой тогтоолт
Thank you!
Хадгалах
Хүнд хүртэгдсэн юмс үзэгдлийн ул мөр ойд үлдэж хоцрохыг хадгалах ажиллагаа гэнэ.
Хадгалах ажиллагааны физиологи үндэс нь тархины гадарт түр холбоосуудын тогтолцоо үүсэн тогтож, хадгалагдах явдал юм.
Мартах
Урьд нь бий болсон мэдлэг, туршлага, ул мөр замхран арилж ой ухаанаас үгүй болохыг мартах гэнэ.
Мартах нь уураг тархины дээд гадарт бий болсон саатлын процесстой салшгүй холбоотой.
Бүгдийг мартах, хэсгийг мартах, түр мартах, бүр мартах гэж байдаг.
Мартах нь уураг тархины илүү мэдээллийг чөлөөлдөг.

Германы сэтгэл судлаач Эббингауз 1885 онд ой тогтоолтын талаар анхны шинжлэх ухааны үндэслэлтэй дүгнэлт хийсэн байдаг.
Эббингауз утгын холбоогүй гийгүүлэгч эгшиг гийгүүлэгч гэсэн дараалалтай 9 үсэг( ZAT, BOK,SIK) цээжлүүлж цаг хугацааны туршид хэдэн хувийг мартаж байгааг тогтоосон байдаг.
Энэ үзүүлэлтээ ашиглан марталтын муруй зурсан байдаг.

Нэг цагийн дараа материалын 50% агуулгыг мартсан боловч зургаан өдрийн дараа марталт жигд болсон байна. Тэрээр ой тогтоолт тогтонги шинжтэй болж, тодорхой хугацааны дараа сулардаггүй гэж таамагласан юм.

Ой тогтоолтыг тогтоож буй обьектын онцлог шинжээр нь
Дүрслэх ой- Мэдэрхүйн 5 эрхтний идвэхитэй оролцоотойгоор гадны нөлөөллийг тусгаж авах.
Хөдөлгөөний ой- Хүн өөрийн хөдөлгөөнийг тогтоох процесс (Алхах, гүйх, бүжиглэх)
Сэтгэл хөдлөлийн ой- Аливаа зүйлийн шинж байдлыг тусгаж авахдаа дотоод сэтэлээр хандан хүлээж авах (баярлах, гомдох, айж эмээх )
Утгын ой- Уншисан номныхоо утгыг санаж бай
Зориудын шинж чанараар нь
Тохиолдлын буюу санамсаргүй- Зохиолд гарч байгаа баатрын нэрийг зүгээр цээжилцэн байх- Санамсаргүй ой
Зориудын ой - Харин маргааш нь шалгалтанд орж ирэх учираас зохиолчын нэрийг давтан цээжилэх- Зориудын ой

Цаг хугацаанаас хамааруулан
Богино хугацааны- 12 секунд өнгөрмөгц мэдээлэл сарниж эхлэх ба 20 секундийн хугацаанд сэргээгдэхгүй бол замхардаг.
Урт хугацааны-Мэдээллийг илүү удаан хадгалдаг бөгөөд 5 минутаас илүү хүний ойд хадгалагдаж байгаа мэдээлэл нь цаашдаа удаан хугацааны ойд үлдэх магадлал ихтэй байдаг гэж эрдэмтэд үздэг.
Шуурхай санах ой -



Богино хугацааны ойг тархины духан тал
Урт хугацааны ойг чамархайн тал
Зориудын ойг тархины зүүн тал бөмбөлөг
Санамсаргүй ойг тархины баруун тал бөмбөлөг хариуцдаг гэж үздэг.


Ойг хариуцах бүсүүд
Сонирхуулахад
Хүний ой санамжийн талаархи 10 сонирхолтой баримт
10. 2001 оны судалгаагаар солгой хүмүүс илүү ой санамжтай байдаг гэдэг нь тогтоогджээ. Тархин дахь эргэн санахад гол үүрэг үзүүлдэг холбогч эд нь солгой хүмүүст арай том хэмжээтэй байдаг юм байна.
9. Хэдийгээр сонирхол татах сэдэв байсан ч насанд хүрэгсэд 20 минут л анхаарлаа төвлөрүүлж чаддаг байна.
8. Насанд хүрсэн хүмүүсийн ихэнхдээ дурсамж 15-25 насанд нь эхэлдэг байна. Энэхүү “ой дурсамжийн цохилт”-од бүх дурсамжийн 60% орчмыг эзэлж ч болзошгүй байдаг байна шүү.
7. Тааламжгүй дурсамжийг арилгаж болдог гэнээ. Судлаачид beta blocker хэмээх эмийг санал болгож байгаа бөгөөд энэ нь таагүй дурсамжийг эргэн санах үйл ажиллагааг цоожлох ажээ.
6. Богино хэмжээний дурсамж нэгэн цаг хугацаанд 7 төрлийн мэдээллийг агуулж чаддаг гэнэ. Гэхдээ зөвхөн 20 секундэд.
5. Тархины гиппокампе/ hippocampus/ хэсэг нь дурсамжийн процесст чухал үүрэг гүйцэтгэдэг байна. Энэ нь 80 насанд л саардаг бөгөөд ингэхдээ мэдрэлийн судасны эсийн 20 хувь алдагдсан байдаг байна.

4. Хүний царай тогтоохгүй буюу мартах үзэгдэл нь ой тогтоолтын ховор төрлийн гажиг (амнезии) бөгөөд prosopamnesia гэж нэрлэгддэг юм байна.
3. Согтууруулах ундааны зүйл нь тархин дахь ой санамжийг удаан хугацаанд хадгалах үйл ажиллагаанд саатал учруулдаг тус идээг хэрэглэсий маргааш нь өмнөх оройнхоо явдлыг санахдаа муу байдаг ажээ.
2. Харааны ой тогтоолт нь тийм ч баталгаатай баримт болж чадахгүй нь. АНУ-д 235 буруу ял шийтгэл оногдуулсан байсны 75 хувь нь баталгаатай биш буюу гэмт хэргийн гэрчийн царайг танилтаар илрүүлсэн хэрэг байжээ.
1. Хэрэв хүний тархи хард диск байсан бол 2,5 петабайт (2.5 сая гигабайт) хэмжээтэй байх нь.

1. Хөдөлгөөний ой. Хүн юм, үзэгдлийг ойдоо тогтоон хадгалах үйлийг хөдөлгөөн дээр тулгуурлан явагдах процессыг хөдөлгөөний ой гэнэ. Үүний тусламжтай хүн аливаа хөдөлгөөний дадал зуршлыг эзэмшинэ.
2. Сэтгэл хөдлөлийн ой. Энэ ой нь сэтгэлийн янз бүрийн хөдөлгөөн дээр тулгуурлаж явагддаг. Энэ ой нь жүжигчин хүнд илүү ач холбогдолтой байдаг.
3. Яриа буюу утгын ой. Энэ ой нь хүний ярьж хэлэх, уншсан, сонссон зүйлийн үндсэн дээр тулгуурлаж юмс үзэгдлүүд тогтоон хадгалагдах ой юм. Зарим хүн өөрийн болон бусдын хэлсэн үг яриан дээр юмыг бусдаас илүү сайн тогтоодог. Ийм учир үг ба утгын ой нь юмыг тодорхой хэлбэр, түүний шууд дүрсээр нь биш, харин тэдгээрийн шинж чанарыг тусган илэрхийлсэн үг яриа ба сэтгэл үйлийн үндсэн дээр түшиглэнэ.
4. Бодит буюу дүрслэх ой. Энэ ой нь зөвхөн биет, бодит зүйл дээр үндэслэн явагдах ойн процесс юм. Бодит ой нь харах , сонсох, хүрэлцэх эрхтнүүдийн оролцоотойгоор явагдаг. Ойн эдгээр дүрсүүд нь дохионы 1,2-р системтэй нягт холбоотой явагдана. Ж нь: Хөдөлгөөний ба дүрслэх ой нь дохионы 1-р системийн үндсэн дээр, харин үг яриа утгын ба сэтгэл хөдлөлийн ой нь дохионы 2-р системийн үндсэн дээр түшиглэн явагдана.



Хүүхэд төрсний дараа
сараас хөдөлгөөний ой
1 насны дунд үеэс эхлэн сэтгэлийн хөдөлгөөний ой
2 наснаас үг яриа, сэтгэхүй хөгжиж эхэлнэ
Яваандаа утгачилсан ойд шилжинэ

Ойн дүрс
Тогтоогдож байгаа зүйлийн агуулгаас шалтгаалж ой 4 дүрс болгон хуваадаг.
Ойролцоогоор ой тогтоолтын олон улсын тэмцээнд тогтмол оролцдог 1800 орчим тамирчин дэлхийд байгаагаас чансаагаараа эхний 50-д багтдаг Монголын дөрвөн тамирчин байна.Дунд насны ангилалд дэлхийн 10 гаруй дээд амжилтыг монголчууд эзэмшиж байна.
Монголын ой тогтоолтын баг, тамирчид өнгөрсөн онд олон улсын томоохон тэмцээнээс нийт 72 медаль хүртэж, Англи улсад болсон дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд багийн дүнгээр гуравдугаар байранд оржээ.

Монгол улс
В. Н. Куликов “Сэтгэл судлал”
Д. Санжжав “ Сэтгэл судлал”
П. Одгэрэл “Танин мэдэхүйн сэтгэл судлал”
Ц. Нина “Сэтгэл судлал ”
Full transcript