Loading presentation...
Prezi is an interactive zooming presentation

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Copy of Untitled Prezi

No description
by

Juan Pablo Magtuto

on 10 February 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Copy of Untitled Prezi

Pagpapalawak ng Vokabularyo Mahalaga sa tao ang may malawak na vokabularyo o talasalitaan. Ito kasi ang nagbibigay sa kanya ng sandata upang mabigyan niya ng tamang pagpapakahulugan ang mga salitang kanyang naririnig at nababasa. Bukod pa nito, nagagawa ng isang taong may sapat na kaalaman sa mga salita na angkupan ng wastong wika ang isang konsepto o kaisipan at mga bagay na may kaugnayan sa kanyang pamumuhay sa lipunang kanyang ginagalawan.



Rolando A. Bernales et. al
(Pagbasa at Pagsulat Sa Iba't Ibang Disiplina p. 84)
3 Paraan Sa Pagpapalawak ng Vokabularyo


Cynthia B. Cruz et. al
(Pagbasa at Pagsulat sa Masining na Pananaliksik pp.46-49)
Ang pagbubuo ng salita ay isang mahalagang salik na makatutulong sa pagpapayaman ng bokabularyo. Sapagkat mula sa mga payak na pananalita ay nagagawa ng isang mag-aaral na mapaunlad ang salita gamit ang mga kasanayan sa paglalapi, pagtatambal at pag-uulit. 1. Pagbuo ng mga Salita A. Paglalapi Ito ay paraan ng pagkakabit ng panlapi sa salitang-ugat. Ang panlapi ay hindi salitang ugat kundi morpemang pandagdag. Wala itong kahulugang taglay sa kanyang pag-iisa. Kaiba ito sa salitang-ugat na siyang isang payak na salitang may taglay na kahulugan. Mga Paraan ng Paglalapi a. Pag-uunlapi - ang panlapi ay inilalagay sa unahan ng salitang-ugat.

Hal. nag + dalamhati = nagdalamhati
mag + usap = mag-usap b. Paggigitlapi - ang panlapi ay nakalagay sa gitna ng salitang-ugat.

Hal. b + um + asa = bumasa
h + in + asa = hinasa c. Paghuhulapi - sa hulihan inilalagay ang panlapi.

Hal. aklat + an = aklatan
pansin + in = pansinin d. Kabilaan - inilalagay ang panlapi sa unahan at hulihan ng salitang-ugat

Hal. ka + bigla + an = kabiglaan
nag + sayaw + an = nagsayawan d. Laguhan - ikinakabit ang panlapi sa unahan, gitna, at hulihan ng salitang-ugat.

Hal. pag + s + um + ikap + an = pagsumikapan B. Pag-uulit ng salitang-ugat. Sa pamamagitan ng parsyal o ganap na reduplikasyon ng salitang-ugat ay nakabubuo ng bagong salita na may bagong kahulugan a. Pag-uulit na Parsyal - isang pantig lamang ang inuulit.

Hal. maganda = maganda-ganda
basa = babasa b. Pag-uulit na Ganap - inuulit ang buong salita na maaaring gamitan ng pang-angkop o hindi.

Hal. araw = araw-araw
ganda = ganda + ng = gandang-ganda (may pang-angkop) c. Pagtatambal ng Mga salitang-ugat - pinagsasama ang dalawang payak na salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita. Maaring gumamit ng linker o pang-angkop o hindi.

Hal. pancit + Malabon = pancit Malabon
hingal + kabayo = hingal kabayo C. Pagtatambal ng Mga salitang-ugat. Pinagsasama ang dalawang payak na salitang-ugat upang makabuo ng bagong salita. Maaring gumamit ng linker o pang-angkop o hindi.


Hal. pancit + Malabon = pancit Malabon
hingal + kabayo = hingal kabayo 2. Paglikha ng Salita Ang mga salitang likha ay maipapangkat sa mga sumusunod na kategorya: 1. Pagsisingkahulugan at Pagsasalungat - Ang mga salitang kasingkahulugan ay nagtataglay ng katulad o kaparehong katangian ng batayang salita, subalit hindi ito tahasang pagbibigay katuturan. Kasalungat ang tawag sa mga salitang kaiba o di katulad ang katangian taglay ng batayang salita.

Hal. Kasingkahulugan : - maligalig - malikot, magulo, di-mapakali
Kasalungat : - payapa - tahimik, kalmado 2. Balbal - ito ang tinatawag ni Nick Joaquin na "language of the street."Nililikha ito batay sa mga panahon o umiiral na pangyayari sa isang naturang panahon. Katangian nito ang pagkabulgar at kawalang repinado (unrefiend).

Hal. jowa = asawa
toma = pag-inom ng alak
repapips = pare
3. Mga salitang nanganganak (Word Metamorphism) - gamit ang mga pamamaraan sa pagbuo ay napapanganak ang isang batayang salita upang magkaroon ng iba't ibang kahulugan.

Hal. mata = minata = minamata
kanta = kinanta = kinakanta 4. Jargon - ito ang mga salitang teknikal na di-madaling mauunawaan ng isang hindi nakababatid sa larangang kinabibilangan nito.

Hal. sa musika = retro
= R&B
= urban

sa medisina = APGAR score
= bpm 5. Pagpapares - ang mga bagay o katangian na likas na magkapares o salitang nagtataglay ng magkaibang katangian ay pinagtatambal.

Hal. kutsara, tinidor
kape, gatas
langit, lupa 6. Pagpapangkat-pangkat - isinasama sa isang klasipikasyon ang mga salitang magkakasing-uri o nagtataglay ng isang katangiang katulad ng isang batayang salita.

Hal. sining - musika, sayaw, pagpipinta, tula
isport - basketball, volleyball, sipa, bilyar 7. Salitang Polysemous - ang isang salita ay maaring magtaglay ng iba't ibang kahulugan batay sa larangan o disiplinang pinaggamitan nito.

Hal. Draft - bank draft (pagbabangko)
- burador (Literature)
- hiwa sa halaman (Botany) 8. Akronym - kaiba sa pagdadaglat kung saan isang salita ang pinaiikli. Ang pamamaraang ginagamit sa paglikha ng akronim ay ang pagkuha ng unang titik o pantig ng mga salita sa isang parirala upang makabuo ng isang makabuluhang salita na siyang magpapadali sa pagkatanda sa nasabing parirala.

Hal.
PAG-ASA - Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Service Administration

UTI - Urinary Tract Infection 3. Panghihiram ng Salita (Pagbasa at Pagsulat sa Iba't Ibang Disiplina pp.88-89) Angkop gamitin ang paraang ito kung walang salitang Filipino na maaring itumbas o itawag sa bagay, pangyayari o konsepto na may kaugnayan sa ating mga Pilipino. Katulad ito ng bagay na kung wala ay maaring hiramin sa kaibigan o kapitbahay, ngunit sa sistemang ito ng panghihiram ng wika, di na ito nangangailangan pa ng pagsasauli o paghihingi ng pahintlot sa may-aring hihiraman.

May apat na paraan tayo ng panghihiram sa wikang dayuhan ayon kay Alfonso O. Santiago sa kanyang Sining ng Pagsasaling-Wika 1. Baybayin muna sa Kastila ang hiniram na salitang Ingles at saka isalin sa palabaybayang Filipino

Hal. Ingles -> Kastila -> Filipino

population populacion populasyon
ceremony ceremonia seremonya 2. Baybayin ang hiniram na salitang Ingles sa palabaybayang Filipino nang di na dumadaan sa palabaybayang Kastila.

Hal. Ingles -> Filipino

nurse nars
scholar iskolar 3. Panghihiram sa salitang Ingles nang walang pagbabago sa baybay.

Hal. cellphone, toothpaste, shampoo 4. Samantala may mga salitang nagmula sa iba pang wikang dayuhan ang makabubuti nang hiramin na rin nang walang pagbabago.

Hal. videoke (Nihonggo)
modus operandi (Latin)
mahjong (Intsik).
Full transcript