Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

คัมภีร์ฉันทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

No description
by

sudarat sudsang

on 28 August 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of คัมภีร์ฉันทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

คัมภีร์ฉันทศาสตร์ แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์
design by Dóri Sirály for Prezi
ในมหามงคลสมัยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมพรรษา

๗๒พรรษาในปีพ.ศ.๒๕๔๒รัฐบาลได้จัดงานเฉลิมพระเกียรติน้อมเกล้าน้อมกระหม่อม

ถวายเป็นราสักการะ ในการนี้คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุ

ได้จัดพิมพ์หนังสือเป็นที่ระลึกในนามของรัฐบาล แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์

เป็นหนึ่งในนั้น กรมวิชาการได้แต่งตั้ง ศาสตราจารย์ (พิเศษ) ชลธิรา สัตยาวัฒนา

เป็นประธานคณะทำงานคณะทำงานได้นำต้นฉบับแพทย์ศาสตร์

ของพระยาพิศณุประสาทเวชมาจัดพิมพ์ใหม่เพื่อให้เหมาะกับการสมัย

และได้จัดทำในรูปแบบซีดี-รอม (มัลติมีเดีย) ประกอบคู่กับหนังสือด้วย

หนังสือแพทย์สาสตร์สงเคราะห์ฉบับหลวง รวบรวมโดยพระยาพิศณุประสาทเวช

โดยได้รับความอนุญาตจาก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ภายในประกอบด้วยองค์ความรู้อันเป็นภูมิปัญญาตะวันออกผสานกับภูมิปัญญาไทย

และเภสัชศาสตร์เหมาะสำหรับผู้ที่จะมาศึกษาค้นคว้าวิจัยเป็นอย่างยิ่ง
พระยาพิศณุประสาทเวช(คง ถาวรเวช) เกิดเมื่อ พ.ศ. ๒๓๙๖ ประวัติวัยเยาว์ของท่านไม่ปรากฏรายละเอียด แต่จากหนังสือเรื่อง "ตั้งโรงพยาบาล"

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเล่าว่า "หมอคง" เคยเป็นศิษย์ของพระยาประเสริฐศาสตร์ธำรง (หนู วรกิจพิสาล)

ซึ่งเป็นหมอที่มีชื่อเสียงเป็นแพทย์ใหญ่ประจำโรงพยาบาลศิริราช พระยาประเสริฐสาสตร์ธำรง ได้คัดเลือก หมอคง ให้เป็นหมอรอง

เมื่อกิจการของโรงพยาบาลศิริราชได้รับความนิยมมากขึ้น กรมพยาบาลบูรพา หมอคงจึงย้ายมาประจำที่นั่น เมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๓๖

ได้เลื่อนขั้นเป็น "ขุนประสาทเวชสิทธิ์" ทำหน้าที่เป็นหมอหลวงรับรักษาคนไข้ทั่วไป หมอคงมีชื่อเสียงโด่งดังและเป็นที่ยกย่องว่าเก่งทำให้ได้เลื่อน

บรรดาศักดิืเป็นลำดับจนเป็น"พระยาพิศณุประสาทเวช" พ.ศ ๒๔๔๙ ได้เกิดโรคระบาดหัวเมืองแถบจังหวัดลพบุรีและจังหวัดนครราชสีมา

พระยาพิศณุประสาทเวช ได้ความไว้พระราชหฤทัยจากรัชกาลที่ ๕ ให้ไปดำเนินการระงับโรคระบาด ทำให้ได้แนวคิดเกี่ยวกับตำราแพทย์พื้นบ้าน

ที่อยู่แต่ละท้องถิ่นซึ่งคัดลอกกันต่อๆมา พบว่าอยู่ในสภาพที่ลบเลือนผิดเพี้ยน จึงเกิดความคิดรวบรวมคัมภีร์แพทย์ขึ้น โดยได้รับความอนุเคราะห์

จากสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ แล้วรวบรวมพิมพ์เป็นหนังสือเรื่อง "แพทย์สาสตร์สงเคราะห์"
ความเป็นมา
นาย กิตติพร ปัทวี เลขที่ ๑ ม.๕/๑

นาย ปิยนันท์ สุขอยู่ เลขที่ ๗ ม.๕/๑

นาย อนุวัฒน์ ฤกษ์ยินดี เลขที่ ๑๔ ม. ๕/๑

นาย ชิณวัฒน์ เขียวไสว เลขที่ ๑ ม.๕/๒

นาย ณัฐพล ดีลี เลขที่ ๒ ม.๕/๒

นาย นที เรือนทอง เลขที่ ๓ ม.๕/๒

น.ส. น้ำผึ้ง ทรงงาม เลขที่ ๑๗ ม.๕/๑

น.ส. พรนัชชา สุวรรณมุข เลขที่ ๑๘ ม.๕/๑

น.ส. เมทินี สกุลอินทร์ เลขที่ ๑๙ ม.๕/๑

น.ส. สุดารัตน์ สุดแสง เลขที่ ๒๒ ม.๕/๑

น.ส. อังคณาตะเพียนทอง เลขที่ ๒๓ ม.๕/๑
จัดทำโดย
ประวัติผู้เเต่ง
ตอนคำนำหรือตอนเปิดเรื่อง ใช้กาพย์ยานี ๑๑ ส่วนตอนลักษณะทับ ๘ ประการใช้

คำประพันธ์ชนิดร่าย
แพทย์ศาสตร์ สงเคราะห์ ตอน คัมภีร์ฉันทศาสตร์ เริ่มต้นด้วยบทไหว้ครู เรียบเรียงโดย พระยาวิชยาธิบดี (กล่อม)

ต่อจากนั้นกล่าวถึงความสำคัญของแพทย์และคุณสมบัติที่พึ่งมี รวมถึงสิ่งที่ไม่ควรกระทำ ซึ่งแต่งด้วยกาพย์ยานี ๑๑ ต่อจากนั้น

จะเป็นเนื้อหาซึ่งอาจแบ่งได้ ๑๙ ตอน คือ

๑. ว่าด้วยลักษณะทับ ๘ ประการ ๒. พระคัมภีร์ตักกะศิลา ๓. สมมุติฐานกำเนิดไข้ ๔. ลักษณะอาการไข้ที่เข้าเพศเป็นโทษ ๔ อย่าง

๕. ลักษณะน้ำนมดีและชั่ว ๖. ชีพจร ให้ระวังในการระบายยา ๗. ลักษณะรัตนธาตุทั้งห้า ๘. ลักษณะป่วง ๘ ประการ

๙. ตำรายาแก้สันนิบาตสองคลองและอหิวาตกโรค ๑๐. ลักษณะสมุฏฐาน ๑๑. ลักษณะอติสาร ๑๒. ลักษณะมรณะญาณสูตร

๑๓. โรคภัยต่างๆแห่งกุมาร ลักษณะซางต่างๆ ๑๔. ลักษณะกำเนิดซาง ๑๕. ลักษณะรูปทารก ๑๖. ลักษณะซางตั้ง

๑๗. ลักษณะตานโจร ๑๘. ลักษณะธาตุทั้ง ๔ ๑๙. ตอนลงท้าย

ที่นำมาเรียนนี้ เฉพาะตอนขึ้นต้นที่เป็นบทไหว้ครู และตอนที่ว่าด้วยลักษณะทับ ๘ ประการ
เรื่องย่อ
ลักษณะคำประพันธ์
คำศัพท์
บทวิเคราะห์
กุมารภัจ = ชีวกโกมารภัทร วิจิกิจฉา = ความลังเล

จักขุ = สายตา วิหิงษา = เบียดเบียน ทำลาย

จำเนียร = เชี่ยวชาญ สบัดเย็นแลร้อน = เดี๋ยวเย็น เดี๋ยวร้อน

ดาน = แข็ง สุดมือ = สุดฝีมือ

ตรีโทษ = อาการไข้หนักมาก หว้านยา = ว่านยา สมุนไพรใช้ทำยา

ท้น = ล้นขึ้นมา หินชาติ = เลว ไม่มีจรรยาแพทย์

ปลายมือ = ในที่สุด อ่าองค์ = อวดตน

พิริย = ความเพียร อธิกรณ์ = โทษ

มะเมอ = ละเมอ อโนตัปปัง = ความไม่สะดุ้งกลัวต่อบาป

แม่ทราง = ซาง ชื่อโรคชนิดหนึ่ง อุทธัจ = ความฟุ้งซ่าน

ยาเย็น = ยาใช้แก้ร้อนใน ดับพิษไข้

วิถาร = ละเอียด ถี่ถ้วน
๑. คุณค่าด้านเนื้อหา

๑) รูปแบบ คัมภีร์ฉันทศาสตร์ เป็นตำราที่รวมความรู้ในชุดแพทย์ศาสตร์สงเคราะห์เอาไว้เนื้อหาแบ่ง

เป็น ๑๙ ตอน ตอนเปิดเรื่องใช้คำประพันธ์ปรัเภทกาพย์ยานี ๑๑ ส่วนเนื้อบทตอนที่ว่าด้วยลักษณะทับ ๘

ประการใช้คำประพันธ์ประเภทร่าย

๒) องค์ประกอบของเรื่อง

๒.๑ สาระ สาระสำคัญของเรื่องกล่าวถึงความสำคัญของแพทย์และสมบัติที่แพทย์พึ่งมี

๒.๒ โครงเรื่อง เริ่มต้นด้วยบทไหว้ครู และต่อด้วยความสำคัญของแพทย์และจรรยาเเพทย์ และตอนท้าย

กล่าวถึง ทับ ๘ ประการ

๒.๓ กลวิธีการแต่ง การนำเสนอใช้โวหารอธิบายส่วนใหญ่ แต่เมื่อกล่าวถึงนามธรรมใช้อุปมาโวหาร

๒. คุณค่าด้านวรรณศิลป์

๑) การสรรคำ

๑.๑ การใช้ถ้อยคำที่เหมาะสมกับเนื้อเรื่องและบุคคลในเรื่อง เลือกใช้คำที่สามารถถ่ายทอดความรู้ให้เข้าใจได้

ตรงไปตรงมา

๑.๒ การใช้สำนวนไทย มีการใช้สำนวนไทยประกอบการอธิบาย ช่วยให้เข้าใจเนื้อความได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

๒) การใช้โวหาร มีการใช้ถ้อยคำในการเปรียบเทียบเพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจความหมายและเห็นภาพได้ชัดเจน

๓. คุณค่าด้านสังคม

๑) สะท้อนให้เห็นความเชื่อของสังคมไทย

๒) สะท้อนให้เห็นคุณค่าเรื่องแพทย์แผนไทย

๓) สะท้อนข้อคิดเพื่อนำไปใช้ในการดำเนินชีวิต

๔) ให้ความรู้เรื่องศัพท์ทางการแพทย์แผนโบราณ
Full transcript