Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

H3 De Vroege Middeleeuwen

No description
by

Annemiek Lubbers

on 27 November 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of H3 De Vroege Middeleeuwen

H3 De Vroege Middeleeuwen
Tijd van Monniken en Ridders
500 - 1000 n.C.
Kenmerkende Aspecten:
De verspreiding van het christendom in geheel Europa.
Het ontstaan en de verspreiding van de islam.
De vrijwel volledige vervangen in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur.
H3.1 Hofstelsel en horigheid
Standensamenleving
De Derde Stand
Vrije boeren
Bewerkten hun eigen land
Vrije beschikking over hun eigen persoon en hun goederen
Zware verplichting: militair, in oorlogstijd moesten ze vechten voor hun heer.
Horigen
Hadden geen vrijheid; bewerkten hun eigen grond en werkten voor de heer (bepaalde diensten)
Mochten grond niet verlaten.
Genoten bescherming van de heer
Hoefden niet mee te vechten in oorlogstijd
Lijfeigene
Hadden geen vrijheid.
Geen bezit
Werkten als knechten
Waren volledig in de macht van de heer.
Het domein
Landgoed dat bestaat een aantal boerderijen die onder dezelfde heer vallen en dat in zijn geheel min of meer autarkisch is.
Letterlijk 'zelfvoorzienend'; een vorm van economie waarin een gebied in zijn eigen economische behoeften voorziet en dus economisch onafhankelijk is van andere gebieden.
Autarkie
Bezit van:
Militair leider
Bisschop
Klooster
Koning
Dit noemen we het hofstelsel
Het Domein
Driedeling van de grond:
Vroonhof
Akkers
Woeste grond
Het gebruik van de heer zelf
Aantal gebouwen: hoofdhoeve, werkplaats-gebouwen (molen, brouwerij en weverij) en opslagplaatsen.
Akkers voor horigen en lijfeigenen
Grond van vrije en horige boeren
Pachtten deze grond van de heer
Ongerepte natuur
Schaapsherders en varkenshoeders: grasgronden voor het vee
Bos: bouw- en brandhout
Het domein
Het domein was een teken dat de samenleving veranderd was. De meeste mensen leefden op een domein als boer.
Agrarisch-Urbane Samenleving
Een maatschappijvorm waarin de meeste mensen werkzaam zijn in de landbouw, maar waar ook steden zijn, waarin de meeste mensen hun brood verdienen als ambachtsman of handelaar.
Agrarische Samenleving
Een maatschappijvorm waarin bijna iedereen werkzaam is in de landbouw.
Val van het West-Romeinse Rijk
Oorzaken & Gevolgen
Na het vallen van het West-Romeinse Rijk veranderde de wereld drastisch.
Oorzaken
Oorzaken & Gevolgen
Gevolgen
Uiteenvallen van het West-Romeinse Rijk:
o.a. door volksverhuizingen
Wegvallen van het centrale gezag:
lokale edelen grijpen de macht
oorlogen
Gebrek aan bewaking:
Reizen moeilijker
Handel moeilijker
Handel verdween:
Geen handelsroutes meer
Terugkeer lokale markt
Geld verdween als ruilmiddel
Vraag naar kennis en vaardigheden verdween:
Specialistische en ambachtelijke kennis en vaardigheden verdwenen.
Dichtbij elkaar wonen
Autarkie
Militarisering van de samenleving:
Bestuurlijke organisatie veranderde:
Veiligheid
zelfvoorzienend worden door verdwenen handel.
Sommigen (binnen domein) waren gespecialiseerd.
Belangrijkste taak vorst: bescherming van het volk.
Leiding geven aan gebiedsuitbreiding.
Ambtenarenapparaat duur vanwege afwezigheid geld.
Mensen uit persoonlijke omgeving
Helemaal anders dan de Oudheid:
Oudheid: burgers besturen en magistraten voeren uit in dienst van het volk.
Kerstening
Europa wordt christelijk...
Eerste christenen
Keizer Constantijn
Keizer Theodosius
Staatsgodsdienst?
392 n.C. Christendom wordt staatsgodsdienst
Gold voornamelijk voor Italië: daarbuiten religieuze verscheidenheid (heidense goden en arianisme)
De Franken en het Christendom
Franken waren meest succesvol in machtsovername na de val van het Romeinse Rijk.
Hadden verbond met de paus in Rome (Clovis, 500 n.C.)
Doop van Clovis
Voordelen
Frankisch Rijk
Kerk
Ervaren bestuurders (Bisschoppen)
Vertrouwen op de zegen van God
Militaire bescherming
Katholieke variant verspreid zich door Europa
Kerstening van Nederland
635 n.C.
Geleidelijk gekerstenend?
In het grensgebied Frankische Rijk en Friesland: Utrecht - kerk gebouwd door koning Dagobert.
690 n.C.
De monnik Willibrord komt uit Engeland - probeerde de Friezen te bekeren.
Willibrord
Aartsbisschop der Friezen
Herbouwde verwoeste kerk
Meerdere missies, maar mislukte
Ondersteuning voor de missionarissen (veiligheid en opleiding vanuit Utrecht).
Bonifatius
Dokkumse moordzaak
in 754 n.C.
Bonifatius was opvolger Willibrord
Wilde Friezen kerstenen: trok hun gebied in en verwoeste heidense voorstellingen en tempels.
Bouwde kerken en doopte mensen
Maar de volgende dag werd het kamp overvallen. Volgens Willibald ‘drong een enorm aantal vijanden met blinkende wapens, met schilden en speren, het kamp binnen.’ Bonifatius’ reisgezelschap rende uit de tenten en stortte zich op de overvallers. Maar Bonifatius verbood al snel elke vorm van weerstand met de woorden “Laat af, mannen, van de strijd, houdt op met oorlog voeren, want het ware getuigenis van de Heilige Schrift leert ons, niet kwaad met kwaad te vergelden, maar kwaad met goed.” Heel lang kon hij dat niet roepen, want al gauw stormden de heidenen op Bonifatius af en lieten zij hun bijlen en zwaarden op hem neerkomen.
Onenigheid onder overvallers/moordenaars
Wraakactie katholieke christenen
Bonifatius' dood in 754 maakte hem een heilige.
Duidelijk: Friezen lieten zich niet makkelijk kerstenen en hielden vast aan hun eigen cultuur/religie
Bonifatius
Reguliere en seculiere geestelijkheid
De komst van het christendom naar Europa betekende dat de betekenis van de geestelijkheid toenam.
Reguliere Geestelijkheid
Seculiere Geestelijkheid
Leven in kloosters
Afgezonderd van de mensen
Leven tussen de mensen
In de wereld
Reguliere Geestelijken
Teruggetrokken uit de wereld: kloosters
Volgens strenge kloosterregels
Kloosterleven was autarkisch
Buiten kloostermuren: boodschap God verspreiden (evangeliseren, kerstenen etc.)
Gehoorzaamheid aan abt
Leven in armoede
Onthouding
Regel van Benedictus
Reguliere geestelijkheid
Elite
Stuurden zoons en dochters naar kloosters
Grote schenkingen
Hoopten hiermee zichzelf te verzekeren van een plaats in de hemel (goede daden).
Kloosters
Grootgrondbezitters
Rol in beheer van domeinen
Rol in ontginning nieuw gebied
De functies van de monniken
Beheer/bestuurlijk
Grootgrondbezitters
Bestuur/beheer domein
Sociaal
Zielenverzorging (bidden)
Ziekenverzorging
Cultureel
Geven onderwijs
Overschrijven oude geschriften
Bewaren en doorgeven van cultureel erfgoed
Seculiere Geestelijkheid
Priesters
Gaven leiding aan de kerk
Verantwoordelijk voor de uitvoering van kerkelijke rituelen (mis, sacramenten etc.)
Priesters moesten rein zijn; dus ook aan onthouding doen.
Kerkelijke hiërarchie
1. De Paus
2. Religieuze adel:
3. Priesters en Monniken
4. Gelovigen
Kardinalen, aartsbisschoppen en bisschoppen
Het feodale stelsel
Een bestuurssysteem waarbij een leenheer grond en rechten in 'leen' geeft aan een ondergeschikte leenman, in ruil voor trouwe dienst.
Leenstelsel
Feodalisme/feodaliteit
Persoonlijk contract
Eed van trouw (door leenman)
Bescherming en deel van gebied (door leenheer)
Onderlinge afhankelijkheid & hiërarchie
Bovenste lagen van de samenleving
Piramide
De feodale piramide
Frankische Rijk:
Gouwen: onderverdeling van het rijk
Graafschappen
Hertogdommen
Grond kreeg de leenman te leen:
Grote som geld (eenmalig)
Militaire steun
De band tussen leenheer en leenman: diep gevoeld verbond (loyaliteit en trouw) - erger dan breken met je familie etc.
Het ontstaan van het feodale stelsel
Het Frankische Rijk
Koning Clovis
Koning Karel Martel
Keizer Karel de Grote
Het ontstaan van het feodale stelsel
Na de val van het Romeinse Rijk was het bestuur lastig geworden.
Redenen:
Geen goede wegen
Romeinse wegen in verval geraakt
Lastig om het hele gebied te controleren
Geen geld meer om ambtenaren te betalen
Geld was er nog wel; maar niet genoeg.
Ambtenaren moeten dus op een andere manier betaald worden.
Geen groot leger
Lang niet zo groot als het Romeinse leger
Bescherming?
Het ontstaan van het feodale stelsel
Legers waren duur in onderhoud (soldaten betaalden eigen uitrusting): Karel Martel had ook geen geld om zijn leger te financieren. Dus hij bedacht wat anders.
Persoonlijke band met legeraanvoerder was normaal.
Zij beloofden hem trouw & militaire steun --> vazal
In ruil daarvoor: kost en inwoning op kasteel.
Karel Martel gaf ze boerderijen in leen voor eigen levensonderhoud en dat van hun knechten.
Begin feodale stelsel
Het ontstaan van het feodale stelsel
Karel de Grote zette stap 2:
De koppeling van het leenstelsel aan het bestuur.
Niet alleen soldaten, maar ook hoge bestuurders (graven/hertogen) werden leenmannen
Voor hen veranderde niet veel: viel meestal samen met het gebied wat ze al hadden. Maar ze waren nu gebonden aan hun heer/koning.
Nadelen van het feodale stelsel
Stelsel van titels en eigenaren werd 'erfelijk': daardoor voelden ze zich onafhankelijk van hun heer/koning
Sommige leenmannen hadden meerdere leenheren: strijd tussen heren.
Vazallen kregen zo steeds meer macht.
Crash Course: Islam
Het ontstaan van een islamitisch rijk
Plaats
Arabisch Schiereiland
Kruisingen van handelswegen
Contacten tussen kooplieden van overal op de wereld
Wanneer
7e eeuw - 9e eeuw
Wat
Geloof in één god, Allah
Hijzelf was de profeet van Allah
Koran: religieuze voorschriften en leefregels
Geloofsbelijdenis: 1 god Allah en Mohammed is zijn profeet.
Gebed: 5x per dag bidden richting Mekka.
Armenbelasting: aalmoezen geven aan de armen.
Vasten: tijdens ramadan (9e maand Islamitische kalender) van zonsopgang tot ondergang onthouden van eten.
Bedevaart: minimaal een keer een bedevaart maken naar Mekka.
Verspreiding van de Islam
Onder Mohammed
Combinatie religieuze inspiratie, militaire strijd en diplomatie.
Nomadische stammen verbonden door religie; hij maakte ze tot 1 grote stam met zichzelf als leider.
Mohammed was religieuze en politieke leider.
Na Mohammed (632 n.C.)
Schoonvader Aboe Bakr is opvolger van Mohammed.
Geen profeet maar 'kalief' genoemd - 'opvolger van een profeet'.
Verklaringen voor de expansie:
Verbondenheid onder nomadische stammen.
'Jihad' - strijden voor Allah & nieuwe gebieden veroveren - werd als een belangrijke opdracht voor een moslim gezien.
De Islam verspreidt zich
Bestuur vanuit versterkte nederzettingen
Gefinancierd door belasting die de Arabieren oplegden aan de oorspronkelijke bewoners.
Gouverneurs
Plaatsvervanger Kalief
Politieke functie
Religieuz functie: leider en rechter
Bestuur: toplaag
Sociale, politieke en militaire laag
Niet actief bekeren: tolerante houding
Leidde tot acceptatie van van de heerschappij.
Christenen en joden waren vrij om te belijden, maar:
Belasting betalen
Minder burgerrechten
Uitgesloten van bestuursfuncties
Voor de inheemse bevolking was bekering niet bepaald lonend: status bleef laag.
Opvolging Mohammed: niet zonder slag of stoot
moslims
Mohammed had geen opvolger aangewezen
Steunden kalifaat van schoonvader Aboe Bakr
Mohammed had wel een opvolger aangewezen
Steunden schoonzoon Ali:
Ali werd uiteindelijk kalief, maar werd al na 5 jaar vermoord.
Splitsing Islam: twee stromingen
Soennisme (90% van de moslims)
Sjiisme (aanhangers Ali)
Islamitisch karakter van de samenleving
600 - 700 n.C.
Gezamenlijke munt (symbolen van macht en identiteit)
Arabisch als bestuurstaal
Sharia ingevoerd
Bouw van monumentale publieke gebouwen
Blijft de Islamitische eenheid bestaan?
9e eeuw: Gouverneurs maken zich los van centraal gezag.
Tijd van Steden en Staten
1000-1500
Kenmerkende aspecten:
De opkomst van handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van de agrarisch-urbane samenleving.
De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden.
Het conflict in de westerse wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben.
De expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van de kruistochten.
Het begin van staatsvorming en centralisatie.
H4 De late middeleeuwen
&
De steden komen weer tot bloei
Andere landbouwtechnieken (drieslagstelsel)
Ontginningen van woeste gronden
IJzeren ploeg
Landbouw
Bevolkingsgroei
Toename handel
Gevolgen
Handelssteden ging nauw met elkaar samenwerken (Hanze)
Koningen en landsheren gingen zich actief met de handel bemoeien
Groeiende vraag naar geld: geldeconomie
Gevolgen handelstoename
De stad herleeft
Eenvoudige nederzetting van handelaren en ambachtslieden.
Onderhandelen met de heer: privileges
Stadsrecht
Soorten inwoners:
Burgerij
Patriciërs
Mensen zonder burgerrecht
Gilde
Speciale verenigingen
Zelfde beroep
Concurrentie voorkomen
Beoefening vak alleen wanneer je in de leer bij een meester van een gilde was geweest.
Gevolgen
Gevolgen van de toenemende zelfstandigheid van steden:
Macht van de adel nam af
Feodale stelsel niet zo belangrijk meer (dankzij de komst van geldeconomie konden mensen bescherming kopen)
De expansie van de christelijke wereld
Drie vormen
Reconquista
De herovering van islamitisch Spanje en Portugal
10e eeuw: bloeitijd Islamitisch rijk (centrum Cordoba)
Kruistochten
Kruistochten waren gericht tegen de bezetters van het Heilige Land, de moslims.
1095: Paus Urbanus II - eerste kruistocht
Roem
Beloning: stuk grond voor leenmannen
Steden: financieel beter
Vergeving van zonden
Avontuur
Redenen
Trek naar dunbevolkte gebieden in Oost-Europa
Ridders in Letland, Polen en Hongarije
Onder niet-christelijke volken
Streefden naar gebiedsuitbreiding door landgebrek
Strijd tegen geloofsvijanden
ook binnen de christelijke wereld
Ketters
Mensen die afweken van de officiële christelijke leer.
Vervolgd
Bestraft
Inquisitie
Speciale rechtbank voor de vervolging en bestraffing van ketters
Extra filmpjes
Kruistochten
Salem witches ^ & Reconquista
De Gevolgen van de Christelijke Expansie
Successen van de Expansie?
1492:
Laatste moslimsleiders uit Spanje verdreven
Reconquista
Successen van christelijke expansie?
Kruistochten
7 grote kruistochten
aantal kleine kruistochten
1291: Val van Akko
Einde aan de aanwezigheid van kruisvaarders in het Midden-Oosten
Gevolgen van de Kruistochten:
Veel dodelijke slachtoffers
Tekort aan voedsel
Plunderingen en misdragingen
Wreedheden van beide partijen
Handel bevorderd tussen Europa en het Oosten
Contact met het Midden-Oosten
Italiaanse handelssteden (Venetië)
Praktische uitvinden overgeleverd (kompas)
Verrijking Europese wetenschap
Teksten uit Oudheid waren door Arabieren vertaald naar het Arabisch.
Midden-Oosten: ook verzamelingen uit andere cultuurgebieden (meetkunde/algebra).
Medische kennis
Scholastiek (binnen theologie: legt accent op systematisch en logisch redeneren)


Mystiek (binnen theologie: legt accent op gevoelsmatige beleving van het goddelijke (bijv. visioenen)).
Kloosters
Midden-
Oosten
Europa
De strijd tussen paus en keizer
Donatio Constantini
Toen diezelfde dag voorbij was, heerste er voor ons een nachtelijke stilte. Toen de tijd van slapen gekomen was, waren daar de apostelen, de heilige Petrus en Paulus, en zeiden mij: "Omdat jij een eind gemaakt hebt aan de misdrijven en huiverde voor het vergieten van onschuldig bloed, zijn wij gestuurd door Christus, God onze Heer, om jou raad te geven je gezondheid terug te krijgen. Hoor dus onze raadgevingen aan en doe alles wat wij je onthullen. Silvester, bisschop van de stad Rome, vlucht voor jouw vervolgingen naar het Soractegebergte en houdt zich met zijn geestelijken verborgen in grotten. Wanneer je hem bij je hebt laten komen, zal hij jou een vijver van vroomheid tonen. Als hij je daarin voor de derde keer onderdompelt, zal die hele lepra-ziekte je verlaten. Als dat gedaan is, bewijs dan de Heiland de tegenprestatie dat alle kerken in heel de wereld op jouw bevel hersteld worden. Maar reinig je zelf op het volgende punt: dat je elk bijgeloof in afgoden achter je laat en de levende en ware God, die alleen en waar is, aanbidt en vereert om met zijn Wil in verbinding te staan."

Hoe groot de macht is die onze Heiland aan zijn zalige apostel Petrus in de hemel en op aarde gegeven heeft, toen hij door zijn vraag diens trouw ontdekte, heeft de eerbiedwaardige vader ons glashelder verteld. Hij zei: "Jij bent Petrus, en op deze rots zal ik mijn kerk bouwen en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen." Machtige heren, let op en spits het oor van uw hart op wat de goede Meester en Heer zijn leerling toevertrouwde toen hij zei: "En aan jou zal ik de sleutels van het koninkrijk der hemelen geven; al wat jij op aarde zult hebben verbonden, zal ook verbonden zijn in de hemel en al wat jij op aarde losgemaakt zult hebben, zal ook losgemaakt zijn in de hemel." Het is heel wonderlijk en roemrijk, dat 'op aarde verbinden en losmaken' ook betekent 'in de hemel verbonden en losgemaakt'. (...)
Wij kiezen de eerste van de apostelen en zijn plaatsvervangers uit als onze betrouwbare beschermheren bij God. En zoals de keizerlijk macht op aarde van ons is, hebben wij besloten zijn alheilige Romeinse kerk eerbiedig te eren en de allerheiligste stoel van de zalige Petrus uitbundiger te prijzen dan ons rijk en onze aardse troon. En aan die stoel kennen we macht, roemvolle waardigheid, kracht en keizerlijke eer toe.

Donatio Constantini
Schenking van Constantijn
Recht op wereldlijke macht:
Bijv. paus kroonde de keizer
Paus had koningen/keizers ook nodig:
Bijv. verdediging
Tweezwaardenleer
De gedachte dat de wereld bestaat uit een geestelijke (kerkelijke)n een wereldlijke (niet-kerkelijke) macht.
Gaat uit van wederzijdse afhankelijkheid
Moesten elkaar respecteren en beschermen
Wie heeft de macht?
Koning
Paus
Keizer Otto I: pausdom geholpen - wilde daar iets voor terug:
Duitse keizers mochten de paus kiezen.
Paus wordt dienaar van de keizer
De kerk is boos:
Lekeninvestituur
- de officiële inwijding van een geestelijke door een leek (niet-geestelijke).

Voordelen voor een koning:
Geestelijken kiezen die aan hun zijde staan.
Celibaat geestelijken = handig --> geen nakomelingen/erfgenamen (betere leenmannen)
Wat wilde de paus/kerk?
Weg onder de invloed van de keizers/koningen.
Eigen macht terug (donatio constantini)
Investituurstrijd
Ik ben de enige echte erfgenaam van het Romeinse Rijk
Wij zijn door Jezus als erfgenamen van de wereld aangewezen.
Het conflict tussen de keizer en de paus over de benoeming van bisschoppen.
Paus Gregorius VII
Punt 3:
Alleen de paus kan bisschoppen afzetten of opnieuw benoemen.
Punt 6:
Het is de gelovigen niet toegestaan samen onder één dak te verblijven met iemand die door de paus in de ban is gedaan.
Punt 12:
De paus heeft het recht keizers af te zetten.
Punt 18:
Een vonnis dat door de paus is geveld, kan door niemand worden herroepen; alleen de paus zelf kan hier op terugkomen.
Gevolg:
Paus Gregorius VII doet keizer Hendrik IV in de ban
De paus gaf eigenlijk Duitse leenmannen het recht niet meer gehoorzaam te hoeven zijn aan hun leenheer.
Positie Hendrik = bedreigd
Besluit toe te geven
Gang naar Canossa
Vergeving van de paus
Hendrik slaat terug:
zet Gregorius opnieuw af
1076: Keizer Hendrik IV zet paus Gregorius af.
Gevolg:
Pausen en tegenpausen
Keizers en tegenkeizers
Concordaat van Worms
Bisschoppen:
Van de paus - geestelijke macht
Van de keizer - wereldlijke macht
Beiden leverden iets in: evenwicht lijkt hersteld.
1122
Nadeel Duitse keizers:
Hoge geestelijken kiezen nu de bisschop
Adel = hoge geestelijkheid
Dus de keizer verloor macht en de adel kreeg meer macht.
13e eeuw
Paus Bonifatius vs. Filips de Schone (FR)
Bonifatius gevangen genomen: binnen een dag weer vrij.
Bonifatius stierf kort daarop.
Filips de Schone: nieuwe paus in Avignon (vernedering kerk)
Onrust in de kerk door vernedering
1378: tegenpaus van Duitse vorsten
De tijdelijke scheuring in de westerse (katholieke) kerk (1378-1417) waardoor de kerk twee elkaar tegenwerkende pausen had: één in Rome en één in Avignon.
Westers Schisma
Pauselijke macht aanzienlijk aangetast.
Het ontstaan van machtige staten
De vernedering van de Magna Carta
Casus blz. 107
Jan Zonder Land
Beperking van de macht van de koning.
Centralisatie
Het streven van heersers om hun gebied vanuit één punt te besturen en in het hele grondgebied gelijke wetten en belastingen in te voeren.
Gevolg:
Onvrede onder de adel (leenmannen).
Verloren hiermee macht over hun grond
De problemen van het leenstelsel
De geleende grond ging van edelman op edelzoon: erfgenamensysteem.
De heer moest rondreizen om toezicht te houden & zijn trouw te bevestigen.
Niet vanzelfsprekend!
Edelen waren financieel onafhankelijk - ze hadden hun heer niet nodig! De heer kon zo geen stabiel rijk creëren.
Lappendeken van Europa
Late middeleeuwen:
Voordelen voor de leenheer
Handel leefde op
Meer geld in omloop
De leenheer kon hiermee
belastingen
heffen:
Legers huren
Ambtenaren in dienst nemen (gegarandeerde trouw)
Leenheren verstevigen hiermee hun greep op het grondgebied.
Twee tactieken voor versteviging
van de greep op het land
Regels en wetten voor het hele land in voeren
Veroveringstochten met grote legers
Huwelijkspolitiek
Willem de Veroveraar
Staatsvorming
Het ontstaan van een groot gebied met één bestuur.
Moeilijk en langdurig proces:
Oude regels van domein en stad werden meer nageleefd (gewenning)
Stedelingen/adel wilden zelf besturen
Succesvolle en minder succesvolle staatsvorming
Succesvol:
Minder succesvol:
Duitse Keizerrijk
Versnipperd
Concordaat van Worms: keizer minder macht - adel had de macht
Edelen gedroegen zich als onafhankelijke vorsten.
Frankrijk
Hugo Capet tot koning gekozen door overige edelen.
Capets: niet veel macht buiten eigen domein (Parijs) - andere gebieden beheerst door edelen.
Capets weten hun macht uit te breiden.
Hun domein Parijs ligt centraal.
Geld: Parijs = handelsstad --> handel werd gestimuleerd (steun handelaren/stedelingen)
Succesvolle oorlogsvoering
Gotiek
Uitbreidende macht van de Franse koning in te herkennen: verspreidde zich via de invloed van de Franse koning door Europa (overwonnen gebieden).
Laatmiddeleeuwse bouwstijl die streeft naar hoge, ranke vormen en de toetreding van veel licht, in tegenstelling tot de oudere, veel robuustere 'Romaanse' architectuur
Centralisatie
Staatvorming
Parlementen
Een vergadering van vertegenwoordigers van de drie standen (geestelijkheid, adel en burgerij) die advies uitbrengen aan de koning: ook wel de 'statenvergadering' genoemd.
Noodzakelijk kwaad voor de vorsten:
Oorlogen kosten veel geld --> koning moest voorzichtig te werk gaan als hij geld nodig had.
Advies
vragen aan het volk.
Koning deed dan beloftes in ruil voor geld en steun.
In sommige landen:
Bestonden verschillende parlementen.
Staten-Generaal = De hoogste vergadering van afgevaardigden van de drie standen van alle gewesten in een land.
Full transcript