Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Konflikty etniczne wynikające z rozpadu Jugosławii

No description
by

Katarzyna Wyżga

on 24 June 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Konflikty etniczne wynikające z rozpadu Jugosławii

konflikty etniczne po rozpadzie jugosławii
Skąd przybili do Europy Romowie?
Pierwotną ojczyzną Cyganów były Indie. W V–X wyruszyli poza Półwysep Indyjski. Badania nad dialektami cygańskimi pozwoliły na ustalenie pochodzenia Cyganów i głównych etapów ich migracji do Europy — przez Persję, Armenię i Grecję. W XIV w. Cyganie przebywali w południowo-wschodniej Europie, najdawniejsze świadectwa ich bytności pochodzą z Dubrownika (1362) i Wołoszczyzny (1385), a potem z Zagrzebia, miast Peloponezu i wybrzeża Epiru; w Polsce i zachodniej Europie pojawili się w początkach XV w.; od połowy XVI w. wysyłano ich karnie do kolonii w Afryce i Ameryce Południowej, a potem do Ameryki Północnej; w połowie XIX w. przybyli do Australii.
historia albanii w pigułce
• Pierwsze państwo albańskie powstało w XII wieku, w XIV wieku zostało podbite przez Serbów. Około 1435 Turcy zajęli Albanię, wyzwoliła się czasowo po powstaniu, zainicjowanym przez Skanderbega. Pod koniec XV wieku Turcy znów zajęli kraj, wówczas to podupadł on pod względem cywilizacyjnym.
• W XIX wieku wzmógł się ruch niepodległościowy na rzecz wyzwolenia Albanii. W 1912 roku Kongres Narodowy we Wlorze ogłosił deklarację niepodległości. W 1913 po konferencji londyńskiej nie powiodły się plany rozdzielenia jej między Serbię i Grecję. Do czasu wybuchu II wojny światowej Albania była kolejno księstwem, republiką i królestwem.
• Lata 1943-1944 to okupacja hitlerowska, działała wtedy silna partyzantka zdominowana przez komunistów. 16 października 1942 roku powołano Front Wyzwolenia Narodowego skupiającego siły antyfaszystowskie niezależnie od ideologii lub klasy.
• 28 listopada 1944 roku Albania ogłoszona została republiką ludową, władzę przejęła komunistyczna partia kierowana przez Envera Hodżę. Rola ZSRR w wyzwoleniu kraju była znikoma, dzięki temu Albania stała się jedynym krajem którego niezależność po II wojnie światowej nie była zagrożona przez żadne z mocarstw. Nie powiodły się plany Tito stworzenia Wielkiej Jugosławii (z Albanią i Bułgarią jako kolejnymi członami federacji), co spowodowało późniejszą wrogość pomiędzy Tito i Hodżą.

Źródła
http://balkanekspres.blog.pl/2014/01/10/bih-wedlug-spisu-powszechnego-liczy-3-791-622-obywateli/
http://www.belgia2010.republika.pl/podstrona6.html
http://www.kresy.pl/publicystyka,analizy?zobacz/nadchodzi-wielka-albania#
http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/zegar-tyka-od-lat-bosnia-i-hercegowina-tylko-krok-od-wybuchu,396944.html
http://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/wiecej-ich-u-sasiadow-niz-we-wlasnym-kraju-albanczycy-problem-balkanow,488822.html
http://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/5/plik/ot-603.pdf
http://www.osw.waw.pl/
http://www.stowarzyszenie.romowie.net/
http://kulturaliberalna.pl/2014/06/24/rasa-doglebnie-przestepcza-historii-obrazu-romow-europie/
http://www.konserwatyzm.pl/artykul/4419/problematyka-relacji-polsko-litewskich-w-swietle-teorii-mime
http://wspolnota-polska.org.pl/wiadomosci/O-polska-szkole-na-Litwie-2,1065.html
http://www.academia.edu/7421060/Mniejszo%C5%9B%C4%87_w%C4%99gierska_w_Rumunii_Serbii_i_na_S%C5%82owacji
http://www.psz.pl/117-polityka/maciej-jarecki-wegrzy-na-slowacji-i-w-krajach-sasiednich
http://slowacja-dokumentacja.pl/2013/01/trzy-trudne-pytania-mniejszosc-wegierska/
http://jozefdarski.pl/1730-wegrzy-na-slowacji
http://pl.sputniknews.com/polish.ruvr.ru/2014_04_23/Wegrzy-na-Ukrainie-kwestia-autonomii-7102/
http://balkanistyka.org/co-nieco-o-wegrach-z-wojwodiny/
http://natemat.pl/101979,viktor-orban-zada-autonomii-dla-wegrow-na-ukrainie-rosja-ma-nowego-sojusznika
Konflikty etniczne wynikające z rozpadu Jugosławii
Konflikt etniczny jest to rodzaj konfliktu społecznego, którego stronami są narody, mniejszości narodowe lub grupy etniczne. Konflikt ten wyraża się najczęściej w przeciwstawności interesów dominującego narodu oraz aspiracji zamieszkujących jego terytorium mniejszości narodowych. Konflikty tego typu dotyczą zwykle związane są z dobrami zbiorowymi, a nie indywidualnymi, dobrami niedającymi się podzielić. Takimi dobrami są: prawo do używania własnego języka, prawo do własnych wierzeń i symboli religijnych, prawa i przywileje obywatelskie, posiadanie władzy na danym terytorium, grupowa dominacja gospodarcza czy prestiż grupowy. Niestety konflikty etniczne w konsekwencji mogą przybierać bardzo krwawe formy, np. czystek etnicznych czy ludobójstwa.
Problematyka konfliktów Etnicznych w Europie wschodniej i środkowej
A. nędza, M. MARCINIEC, A. WACŁAW, K. WYŻGA
Ilość Romów w Europie
W Europie żyje ok. 8 mln Romów.Są mniejszością nietypową, gdyż nie posiadają własnego państwa lub obszaru autonomi terytorialnej są również zróznicowiani pod względem jezykowym i kulturowym co jej przyczyną rozbicia ich reprezentacji politycznych. Romowie to nomadowie przymusowo osiedlani w latach 50 i 60 XX wieku część natomiast to ludność osiedlona przed dwoma lub trzema wiekami. Najwięcej Romów żyje na terenie Rumunii, Bułgarii, Węgier, Słowacji, Macedonii oraz Serbii.
Mimo że ludność Romska mieszkająca w Europie Wschodniej i Południowo Wschodniej nie jest jednolita oraz zamieszkuje terytoria różnych państw to problemy związane z tą grupą etniczną są podobne:
-brak wykształcenia
-wysoki wskaźnik przyrostu naturalnego
-wysoka przestępczość
-bezrobocie
-problemy z asymilacją
- bieda

historia konfliktów w byłej jugosławii w pigułce
• Narody zamieszkujące Jugosławię były utrzymywane w jedności dzięki zaangażowaniu charyzmatycznego przywódcy Josipa Broz Tity, represjom aparatu bezpieczeństwa i względnemu dobrobytowi materialnemu. Kiedy jednak w 1980 zabrakło autorytetu Tity odżyły tłumione dotąd antagonizmy zarówno narodowe, jak i religijne.
• Obawiając się obniżenia swojego znaczenia, dominujący w parlamencie jugosłowiańskim Serbowie we wrześniu 1990 zlikwidowali autonomię Wojwodiny (zamieszkanej w dużej części przez Węgrów) i Kosowa (zamieszkanej przez Albańczyków), co wywołało sprzeciw mniejszości narodowych. Niezadowolenie wzrosło kiedy Serbowie nie dopuścili do zgodnego z prawem wejścia w struktury władzy Chorwata Stjepana Mesicia.
• Z inicjatywy serbskiej na terenie Chorwacji proklamowano w 1991 Republikę Serbskiej Krajiny. Politykiem w dużej mierze decydującym o posunięciach serbskich był prezydent Slobodan Milosevic. W następstwie nasilającej się dominacji serbskiej Słowenia i Chorwacja ogłosiły niepodległość (czerwiec 1991), co stało się zarzewiem wojny domowej w Jugosławii.
• Konflikt zbrojny rozpoczął atak armii federalnej Jugosławii (zdominowanej przez Serbów) na Słowenię, a następnie na Chorwację (walki trwały do wiosny 1992).


Historia w pigułce
• Idąc za przykładem Chorwatów, deklaracje suwerenności ogłosiły Bośnia i Hercegowina (październik 1991) i Macedonia (listopad 1991), w ten sposób przyczyniając się do rozpadu Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii. Jesienią także Albańczycy kosowscy ogłosili niepodległość Kosowa, jednak armia serbska krwawo rozprawiła się z kosowskimi separatystami.
• W 1992 Serbia i Czarnogóra utworzyły wspólnie Federalną Republikę Jugosławii, popierając jednocześnie utworzoną w listopadzie 1991 przez serbskich separatystów w Bośni – Serbską Republikę Bośni i Hercegowiny, na czele której stał R. Karadzić. Ingerowanie Serbów w wewnętrzne sprawy Bośni doprowadziło do wybuchu walk w Sarajewie, między muzułmanami (Bośniacy) a Serbami. Wiosną 1992 wojna domowa ogarnęła całą Bośnię. Konflikt miał krwawy przebieg, do 1994 w walkach zginęło ponad 200 tys. ludzi, a strony konfliktu dopuszczały się zbrodni wojennych i aktów przemocy wobec ludności cywilnej.
• W 1994 w konflikt zostały zaangażowane z ramienia ONZ siły zbrojne NATO, ponadto społeczność międzynarodowa wzmogła wysiłki zmierzające do zakończenia wojny, co zaowocowało podpisaniem porozumienia z Dayton w listopadzie 1995 w sprawie pokoju w Bośni i Hercegowinie. Stopniowo znoszono też sankcje ONZ nałożone na Jugosławię.


historia w pigułce
• Sytuacja w regionie zaogniła się ponownie w latach 1997-1998 na skutek zbrojnego ataku armii Jugosławii przeciwko Albańczykom w Kosowie. Powtórzyły się krwawe prześladowania muzułmanów z czasów wojny w Bośni – za jednego z winowajców uważa się prezydenta Jugosławii S. Milosevica. Wiosną 1999 odrzucił on wynegocjowanie w Paryżu porozumienia pokojowego dla Kosowa. Brak chęci porozumienia i nasilanie się czystek etnicznych doprowadziły do rozpoczęcia przez NATO nalotów na Jugosławię. Latem do Kosowa wprowadzono siły pokojowe pod dowództwem ANTO, a armia serbska zaczęła odwrót.
• Milosevic w 2000 utracił władzę i wkrótce stanął przed międzynarodowym sądem mającym ocenić jego wkład w masowe mordy (zmarł w więzieniu w 2006).
• W 2003 parlamenty Serbii i Czarnogóry zadecydowały o przekształceniu Jugosławii w konfederacyjne państwo Serbia i Czarnogóra.
• W czerwcu 2006 w wyniku referendum Czarnogóra ogłosiła zerwanie związku z Serbią.
• W marcu 2008 parlament kosowski proklamował niepodległość Kosowa. DO 2010 akt ten uznało ponad 70 państw, w tym Polska.
Cechy bałkańskiej niestabilności:
• Czynnik polityczny – bezowocna ingerencja państw trzecich i OM w sprawy wewnętrzne
• Czynnik etniczny – kolejne grupy, narody domagały się i domagają się nadal uzyskania suwerenności
• Czynnik religijny – starcie islamu, prawosławia i katolicyzmu
• Czynnik terytorialny – m.in. kwestia Kosowa, terytorium BiH, Macedonia, Sandżak, Wojwodina

Bośnia i Hercegowina:
• Terytorium BiH zamieszkują trzy narody: Bośniacy, Chorwaci i Serbowie
• Bośnia jest mozaiką narodowościową i religijną
• 1 marca 1992 zorganizowano referendum niepodległościowe
• 1992-1995 trwa wojna domowa w BiH
• Pokój w Dayton w listopadzie 1995
• Powołano Urząd Wysokiego Przedstawiciela ds. BiH
• W latach 1995-2014 nie udało się przeprowadzić żadnej reformy
• Luty 2014 protesty i manifestacje na ulicach BiH, żądania: przywrócenia miejsc pracy i końca urzędniczej dyktatury
• Październik 2014 wybory w BiH, wygrane przez nacjonalistów

sandżak
• Region ten jest zamieszkiwany przez Bośniaków, ale jest podzielony między Czarnogórą a Serbią
• Od 1991 mieszkańcy dążą do uzyskania autonomii
• Na tym obszarze funkcjonuje przestępczość zorganizowana

wojwodina
• Jest to północna prowincja Serbii, gdzie Węgrzy są najliczniejszą mniejszością narodową.
• Od 1974 prowincja ze znaczną autonomią (Tito nadał autonomię Kosowu i właśnie Wojwodinie), odebraną w 1990.
• W 2002 parlament Wojwodiny podjął uchwałę o innej, niż serbska, fladze. Kiedy Węgrzy zaczęli ją wywieszać, Serbowie odpowiedzieli przemocą Węgrom. Konfliktowa sytuacja trwa do dziś.

albańska kwestia narodowa
konflikt serbkso-albańśki
• Konflikt o Kosowo – matecznik Serbów, choć dziś mniejszość serbska stanowi tam dziś jedynie 4% ludności.
• Zamach Albańczyków na lokalne władze serbskie w Kosowie, doprowadziły w 1998 do wybuchu konfliktu na tym terenie.
• Sytuacja i status Doliny Preszewskiej.
• Ingerencja Rosji – w 2012 podsunęła kosowskim Serbom petycji o przyjęcie rosyjskiego obywatelstwa, niwecząc tym samym rozmowy albańsko-serbskie.
• Pierwsze spotkanie premierów Albanii i Serbii dopiero w 2014, po 68 latach! Niestety zakończyło się skandalem.
• Kwiecień 2015 – Premier Albanii, Edi Roma, oznajmił, że zjednoczenie Kosowa i Albanii jest nieuchronne. Tego samego dnia na te słowa zareagował premier Serbii Aleksandar Vuczić, nazywając takie uwagi retoryką wojenną, podsycającą napięcia w regionie.

wielka albania
• XIX wieczna albańska ideologia narodowa, polegająca na zjednoczeniu wszystkich ziem z albańską większością etniczną w ramach jednego państwa.
• Jej krzewieniem zajęła się powstała w 1878 r. Liga Prizreńska, wyrosła z niezadowolenia Albańczyków spowodowanego rezultatem wojny rosyjsko-tureckiej.
• Koncepcja ożyła tuż przed I Wojną Światową, gdy określono nowe granice Albanii. Wciąż domagano się jednak poszerzenia jej terytoriów, bowiem diaspora albańska znajdowała się na terenach Czarnogóry, Grecji, Serbii i Macedonii.
• W trakcie II Wojny Światowej, Albańczycy znaleźli się pod okupacją Włochów. A po ich kapitulacji Albania znalazła się tym razem pod niemiecką okupacją, a faszyści i nacjonaliści z Frontu Narodowego rekrutowali się do oddziałów III Rzeszy, licząc tym samym na utworzenie dzięki temu „Wielkiej Albanii”. Wojna zakończyła się jednak klęską Rzeszy i przejęciem władzy przez komunistów pod dowództwem Enver Hodża.
• Według badań Instytutu Gallupa z 2010, ideę Etnicznej Albanii, która swoimi granicami objęłaby wszystkie ziemie w regionie zamieszkane przez Albańczyków popiera aż 53% ich mniejszości w Macedonii, 81% obywateli Kosowa i dwie trzecie Albańczyków żyjących w dzisiejszej Albanii.
• Rządy Albanii i Kosowa odbyły 23 marca 2015 wspólne posiedzenie w Tiranie. Jego efektem było podpisanie jedenastu umów dotyczących spraw bezpieczeństwa, kultury i rolnictwa. Chodzi przede wszystkim o współpracę obu podmiotów w zakresie kontroli wewnętrznej, wspólnego korzystania z budynków granicznych, a także nauczania języka albańskiego dla diaspory i przesiedleńców. Posiedzenie odbywało się pod hasłem „Jeden kraj, jeden naród, jedno marzenie”.

kosowo
• Kolebka Serbii
• Konfliktogenna struktura społeczeństwa (ponad 90% to Albańczycy)
• Słabe rolnictwo, brak przemysłu
• Tito nadał temu obszarowi autonomię, która została zniesiona w 1989
• Przeprowadzono referendum, w którym zdecydowana większość zamieszkujących Kosowo Albańczyków opowiedziała się za wyzwoleniem i niepodległością – później w 2007 powstał plan pokojowy, który zakładał, że Kosowo może uzyskać suwerenność tylko i wyłącznie pod nadzorem społeczności międzynarodowej
• 17 luty 2008 Kosowo samodzielnie ogłosiło niepodległość
• Źródłem dochodów jest pomoc międzynarodowa

• W 1946 roku powstała Ludowa Republika Albanii. Po wojnie kraj był członkiem ONZ, Układu Warszawskiego i RWPG. Jednak w 1962 roku Albania przestała uczestniczyć w pracach RWPG, co odbiło się niekorzystnie na bilansie handlowym i pozycji gospodarczej kraju. W 1968 Albania skrytykowała interwencję UW w Czechosłowacji i wystąpiła z Układu Warszawskiego.
• Hodża odwiedził Chiny, gdzie spotkał się z Mao Zedongiem. Stosunki z Chinami znacznie się polepszyły o czym świadczy chińska pomoc dla Albanii, która w 1955 roku (przed wizytą) wynosiła 4,2%, a w 1957 wzrosła do 21,6%.
• W 1967 władze zakazały wszelkich praktyk religijnych. Albania była jedynym krajem, który nie podpisał Aktu Końcowego OBWE z Helsinek.
• Śmierć Hodży w 1985 roku oznaczała powolny rozkład struktur władzy. W 1991 u władzy w wyniku pierwszych w historii demokratycznych wyborów pozostali tam początkowo komuniści. W rok później utracili władzę na skutek wyborczego sukcesu opozycji. W wyborach parlamentarnych w 2013 roku zwyciężył Sojusz na rzecz Europejskiej Albanii, z Socjalistyczną Partią Albanii na czele.
• Albania jest członkiem NATO od 2009, a także jest kandydatem do Unii Europejskiej, do której akcesję popiera 96% jej obywateli.
mniejszość polska na litwie
historia, liczebność, rozmieszczenie
Mniejszość polska jest najliczniejszą ze wszystkich mniejszości zamieszkujących Republikę Litewską.
Ludność słowiańska (polska) pojawiła się na Litwie na długo przed unią polsko-litewską w Krewie z 1385 r. Byli to głównie „brańcy” z Mazowsza, uprowadzani podczas łupieżczych wypraw Litwinów.
Według danych spisu powszechnego z 2001 r., 234 989 obywateli Litwy zdeklarowało narodowość polską, co stanowiło 6,74 proc. wszystkich mieszkańców kraju.
W okresie międzywojennym na terytorium Litwy mieszkało według różnych danych od 65 tys. Polaków (według danych z litewskiego spisu powszechnego z 1923 r.) do 200 tys. (według szacunków ówczesnej diaspory polskiej).
Drogą administracyjną ograniczano możliwość nauki w języku polskim, co dotknęło przede wszystkim ludność wiejską.
Działaniom władz Litwy wymierzonym przeciw Polakom w okresie międzywojnia sprzyjał fakt, że oba państwa, tj. Republika Litewska i Rzeczpospolita Polska, nie utrzymywały w tym czasie (do 1938r.). kontaktów dyplomatycznych, a granica była zamknięta.
Mimo trwających niemal pół wieku sowietyzacji i represji diasporze polskiej na Wileńszczyźnie udało się zachować tożsamość narodową, język ojczysty i wiarę
Ogromną rolę w podtrzymaniu tożsamości Polaków wileńskich odegrało szkolnictwo funkcjonujące nieprzerwanie przez cały okres sowiecki. Według danych za 2007 r. na Litwie działają 123 polskie szkoły ogólnokształcące, 44 gimnazja, 37 szkół początkowych (klasy 1–4), działających samodzielnie bądź jako filie szkół podstawowych lub średnich) oraz 2 domy dziecka. Naukę w tych placówkach pobiera około 18 tys. uczniów.
Polacy mają też swoją reprezentację polityczną, którą jest Akcja Wyborcza Polaków na Litwie (AWPL) i swoich przedstawicieli w parlamencie litewskim, wybieranych w wyborach powszechnych z ramienia tego stronnictwa.
Diaspora polska ma też swego przedstawiciela w Parlamencie Europejskim. Jest nim lider społeczności polskiej na Litwie, Waldemar Tomaszewski.
OCHRONA MNIEJSZOŚCI W DWU I WIELOSTRONNYCH
REGULACJACH PRAWNYCH
11 marca 1990 r. Rada Najwyższa Litewskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej ogłosiła deklarację niepodległości.
Latem 1991 r. ówczesny szef polskiego MSZ Krzysztof Skubiszewski skierował do władz Litwy list intencyjny. W efekcie wymiany listów pomiędzy ministrami obu państw 5 września 1991 r., nastąpiło formalne nawiązanie stosunków między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską.
Końcowym aktem na drodze ustanowienia stosunków polsko-litewskich był podpisany 26 kwietnia 1994 r. w Wilnie Traktat pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy. Strony umowy ostatecznie potwierdzały wzajemną suwerenność, integralność państwową oraz wyrzekały się wszelkich roszczeń terytorialnych.
Postanowienia umowy definiują, kto należy do mniejszości narodowej oraz wyszczególniają i gwarantują prawa przysługujące tym osobom.
Osoby należące do mniejszości polskiej w Republice Litewskiej, to osoby posiadające obywatelstwo litewskie, które są polskiego pochodzenia albo przyznają się do narodowości, kultury lub tradycji polskiej oraz uznają język polski za swój język ojczysty. Analogicznie opisano osoby należące do mniejszości litewskiej w Polsce.
Drugim, obok traktatu, kluczowym aktem prawa międzynarodowego odnoszącym się do ochrony mniejszości polskiej na Litwie jest przyjęta i ratyfikowana przez Republikę Litewską w 2000 roku Konwencja ramowa ochrony mniejszości narodowych
NIEUZASADNIONA DYSKRYMINACJA MNIEJSZOŚCI POLSKIEJ NA LITWIE
Brak możliwości zapisu nazwiska w formie oryginalnej - Polacy zamieszkujący Litwę mogą pisać swe nazwiska tylko w wersji lituanizowanej, np. Kowalski to po litewsku Kovalskis lub Kovalski.
W 1999 r. litewski Sąd Konstytucyjny orzekł, że imię i nazwisko obywatela Litwy powinny być zapisane w dokumentach wyłącznie w języku państwowym, czyli w litewskim.
10 lat późńiej tenże Sąd Konstytucyjny ponownie zajął stanowisko w kwestii pisowni nazwisk w dokumentach tożsamości obywateli Litwy – przedstawicieli mniejszości narodowych w ich języku ojczystym i z użyciem właściwych liter diakrytycznych. Sąd orzekł, że obywatele Litwy narodowości nielitewskiej, w tym Polacy, mogą mieć zapis swego nazwiska w formie oryginalnej np. w paszportach, ale nie na pierwszej stronie dokumentu, tylko na kolejnych stronach i zapis ten należy traktować jako wyłącznie zapis pomocniczy.
Dyskryminacja Polaków poskutkowała w latach 2008 i 2009 złożeniem przez Polaków skarg przeciwko państwu litewskiemu do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS) w Luksemburgu.
Diaspora polska na Litwie od lat bezskutecznie domaga się możliwości używania języka polskiego jako pomocniczego obok państwowego języka litewskiego w urzędach i instytucjach administracji na terenach, gdzie zamieszkuje. Podobnie rzecz ma się z podwójnym nazewnictwem na tablicach ulic i miejscowości na tych obszarach.
W styczniu 2009 r. litewski Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) orzekł, że nazwy ulic i miejscowości w rejonie wileńskim wolno zapisywać wyłącznie w języku państwowym, czyli po litewsku.
Od 2010 r. w litewskim ministerstwie oświaty trwają prace nad nowelizacją ustawy o szkolnictwie. W projekcie ustawy znalazł się m.in. zapis stanowiący o tym, że obligatoryjnie ma być prowadzona nauka w języku państwowym (litewskim) co najmniej kilku przedmiotów w szkołach mniejszości narodowych na poziomie podstawowym. Jednocześnie liczba wykładanych przedmiotów po litewsku ma sukcesywnie wzrastać w starszych klasach – na poziomie szkół średnich.

reakcje strony polskiej
Pogarszająca się sytuacja Polaków na Litwie doprowadziła na jesieni 2010 r. do bardziej stanowczych działań ze strony polskich dyplomatów. 22 października 2010 r. resort spraw zagranicznych przekazał oficjalne stanowisko w sprawie sytuacji mniejszości polskiej na Litwie, w którym zapowiedziano podjęcie działań dyplomatycznych w tej kwestii.
Równie wymownym gestem strony polskiej, wyrażającej brak akceptacji dla działań litewskich wobec tamtejszych Polaków, było długie milczenie w sprawie udziału i składu delegacji polskiej w obchodach przypadającej w 2011 r. 20. rocznicy krwawych wydarzeń z 13 stycznia 1991 r., kiedy oddziały sowieckiego Specnazu otworzyły ogień do nieuzbrojonych cywilów.
Problem dyskryminacji przez państwo litewskie mniejszości polskiej stawał już kilkakrotnie na forum Parlamentu Europejskiego (PE). W lutym 2010 r., złożone zostało oświadczenie pisemne w sprawie poszanowania praw mniejszości narodowych na Litwie.
Także na forum Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy pojawiła się kwestia dyskryminacji Polaków na Litwie.
Polscy politycy są wyjątkowo zgodni w ocenie sytuacji Polaków na Litwie i ich problemów. Coraz mniej z nich ma jeszcze wątpliwości co do intencji władz Litwy. Dominujące staje się przeświadczenie, że państwo litewskie prowadzi systemową dyskryminację mniejszości polskiej.

podsumowanie
Sytuacja mniejszości polskiej na Litwie od prawie 20 lat jest nierozwiązywalnym problemem w stosunkach między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską,a problem ten kładzie się cieniem na wzajemnych relacjach.
Rząd litewski wykazuje się uporem w działaniach na rzecz ograniczenia praw Polaków, choćby poprzez tworzenie coraz bardziej niekorzystnych dla tej mniejszości regulacji prawnych.
Głowa państwa, wraz ze swymi prerogatywami jest w sposób szczególny predestynowana do wystąpienia w obronie praw Polaków na Litwie i aktywnego rozwiązania problemu ich dyskryminacji. Prezydent Polski może odegrać istotną rolę w dziele pozytywnego rozwiązania problemów mniejszości polskiej, zarówno na forum międzynarodowym, jak i w szczególności w relacjach z prezydent Litwy.
Działania prezydenta RP mogą poważnie wzmocnić zabiegi i działania polskiej dyplomacji na rzecz pozytywnego rozwiązania kwestii mniejszości polskiej na Litwie.
mniejszość węgierska w Rumunii, na Słowacji, Ukrainie i w państwach byłej Jugosławii
rys historyczny
4 czerwca 1920 r. doszło do zawarcia traktatu w Trianon na mocy którego w miejsce Królestwa Węgier powstało Państwo węgierskie. Wielkie węgry zostały podzielone pomiędzy pięcioma państwami. Na mocy tego traktatu: Rumunia uzyskała Siedmiogród część Kriszany , Marmaroszu i Banatu. Czechosłowacja uzyskała tereny dzisiejszej Słowacji i Ruś Zakarpacką, Królestwo SHS uzyskało Chorwację , Bośnię, Hercegowinę, Baczkę oraz cześć Banatu. Austria otrzymała tereny obecnej prowincji Burgenland, Polska natomiast otrzymała niewilką częśc Spisza i Orawy. W wyniku postanowień traktatu Węgry utraciły dostep do morza, poważne konsekwencje miał on również dla struktury ludnościowej Węgier liczba mieszkańców zmniejszyła się z 21 do 8 mln a 5 milionów ludności znalazło się poza granicami kraju. W pamięci Węgrów traktat ten uwazany jest jako tragedia narodowa. Nie tylko Trianon ,ale również węgierska migracja ekonomiczna podczas drugiej wojny światowej czy też podpisanie pokoju paryskiego na mocy którego Węgry musiały oddać Wojwodine Jugosławi oraz Północny Siedmiogród Rumunii, również powstanie Węgierskie z 1956r. przyczynilo się do negatywnej sytuacji Węgier.
mniejszość węgierska w rumunii
Obecnie na terenach Rumunii zamieszkuję około 1,43 mln Węgrów i stanowią oni najliczniejszą mniejszość etniczną w tym państwie. Zamieszkują oni przede wszystkim region Siedmiogrodu (i stanowią tam ok 20% populacji ), a także sąsiadujące z Węgrami regiony Banatu, Kriszany i Maramureszu. Tereny siedmiogrodu zamieszkiwane sa również przez szeklerów , czyli potomków ludności broniącej Węgry przed najazdami tureckimi , którzy w rumuńskich spisach narodowych określają sie jako Mniejszość węgierska w Rumunii.
Po drugiej wojnie światowej Węgrzy cieszyli się swobodą w ramach Autonomicznego Regionu Węgierskiego obejmującego Transylwanię i ziemie Szekely , aż do czasu rewolucji na Węgrzech kiedy to reżim Georghe Georghiu-Deja uznał węgrów jako element wywrotowy i antykomunistyczny. Nastąpiło stopniowe ograniczanie autonomii Węgrów aż do likwidacji Autonomicznego Regionu w 1969 r. przez Nicolae Ceauşescu (czałczesku). Obalenie rządów Czałczesku w 1989r. nie załagodzilo sytuacji. W marcu 1990 r doszło do zamieszek targu Mures , gdzie zginęło 5 osób 2 Rumunów i 3 Węgrów. Węgrzy domagali powstania autonomi administracyjnej i terytorialnej , a także wprowadzenie języka wegierskiego w szkolach i urzedach Siedmiogrodu, co zostało negatywnie odebrane przez Rumunię. W 1993 podpisano traktat o przyjaźni i dobrym sąsiedztwie, gwarantując prawo do zachowania odrębności wyznaniowej , etnicznej , językowej oraz kulturowej, a także używania języka wegierskiego w sądach i urzędach. Po tym wydarzeniu nastapiło załagodzenie stosunków , aż do momentu przystąpienia Węgier do NATO czemu sprzeciwili się Rumuni.
Rumunia przeprowadziła demonstracje i ćwiczenia wojskowe pokazujące jak Rumunia może wpłynąć na mniejszości narodowe. W 2002 r Węgry i Rumunia podpisały Deklarację o Strategicznym Partnerstwie co dobrze rokowało w ramach współpracy z Unią Europejską. Po akcesji obu krajów sytuacja się polepszyła , zniknęły problemy związane z przemieszczaniem i rozwojem rodzimej kultury Szeklerów. Od 2003r w Rumuni działa Narodowa Rada Szeklerów domagająca się autonomi. 15 marca 2006 r miała miejsca demonstracja w Odorheiu Secuiesc adresowana w stronę ONZ, państwa rumuńskiego oraz Parlamentu Europejskiego miała ona za zadania nagłośnienie żądań autonomicznych Szeklerów. W 2009r. prezydentowi Węgier Laszlo Solyomowi odmówiono lądowania w targu Mures, Wybierał się on na obchody wybuchu powstania w 1848?? r. zostało to odebrane jako sygnał niezgody ze strategicznym partnerstwem między tymi dwoma krajami. Wszystkie te konfrontacje ,zarówno polityczne jak i te osobiste nie przyczyniają sie do szybkiego zakończenia konfliktu, chociaz jest on uśpiony przez członkostwo obu krajów w Unii Europejskiej.
mniejszość węgierska na słowacji
Mniejszośc węgierska na Słowacji jest najliczniejszą mniejszością narodową zamieszkującą ten kraj. Miezka tam ok 520 tys węgrów co stanowi 9.7% ogółu ludności. Mniejszość ta skupia się przede wszystkim na południu Słowacji.
Od 1993 Słowacja jako suwerenne państwo jest miejscem starć na tle narodowościowym. Zatargi te mają miejsce na poziomie międzynarodowym , dyplomatycznym i obywatelskim. W czasach trzecich rządów Vladimira Mecziara pogorszyła sie sytuacja mniejszośc na Słowacji. W 1995 r. w listopadzie uchwalono ustawe o ochronie języka słowackiego. Żyjącym na Słowacji węgrom odebrano zatem prawo do oficjalnego posługiwania sie ojczystym językiem.
Do zaostrzenia tego konfliktu doszło w 1997 r. kiedy to doszło do tzw. bojkotu świadectw był to przejaw buntu węgierskiej młodzieży kiedy odmówili przyjęcia świadect w języku słowackim. Zmiana kursu nastąpiła w 1998 kiedy to władze w kraju objął Mikulas Dzurina. Nowy premier za wszelką cenę chciał odbudować stosunki z węgrami. Dzurina zdobył się na odwagę powierzając stanowiska wicepremiera, ministra spraw edukacji oraz praw człowieka przedstawicielom mniejszosci wegierskiej. Rozwiązany został konflikt wokół świadectw a w lipcu 1999 parlament słowacki przyjął ustawę o językach mniejszosci narodowych , która gwarantuje prawo do posługiwania się swoim rodzimym językiem.

Kadencja Dzuriny zakończyła się w 2006 r , a premierem został Rebrt Fico z słowackiego Smeru znowu nastapił kolejny zwrot i ponownie zaczeto ingerowac w prawa mniejszości. W 2007 roku ogromne kontrowersje wzbudziła wypowiedź Jana Sloty który stwierdził , że to słowiańska krew ucywilizowała mongolskich madziarów, a mniejszość węgierska jest rakiem w ciele słowackiego narodu. Nazwał on również Stefana I Świetego błaznem na koniu. W dunajskiej stredzie w 2008 r doszło do starć na tle etnicznym. W czasie meczu ekstraklasy kibice lokalnego klubu ferencravos zaatakowali przyjezdną drużynę z bratysławy wyniku czego ponad 50 osób zostało rannych. 21 sierpnia 2009 odmówiono wjazdu prezydentowi węgier na terytorium Słowacji. Odbywały się tam wówczas uroczystości świeta narodowego Węgrów. Oficjalną przyczyną decyzji zakazującej wjazdu prezydenta węgier do slowacji była rocznica napadu wojsk Układu warszawskiego na, stwierdzono , ze wizyta może przynnieśc niepożądane skutki oraz wzrost narodowych ekstremistów. W 2009 roku nastąpiła nowelizacja ustawy językowej z 1995r. ustalono , że za używanie innego języka niż slowacki w instytucjach publicznych i urzędach będą nanoszone kary w wys od 100 do 5000 euro.
W 2010 Fidesz Viktora orbana wyszedł z inicjatywą dawania wegierskiej diasporze obywatelstw węgierskich. Szef MSZ Miroslav Lajczak zareagowała dosyć nerwowo , grożąc , że jeśli węgierski parlament przyjmię ustawę to słowacja zaprotestuje w instytucjach międzynarodowych np w OBWE. Premier Słowacji Robert Fico , stwierdził , że przyznanie obywatelstwa słowackim węgrom jest pogwałceniem prawa międzynarodowego i jeśli przyjmą to prawo to uznają ich za zagrożenie dla swego bezpieczeństwa.

Do obecnych postulatów wegierskiej mniejszości należą:
-utworzenie autonomii z oddzielnym parlamentem
-anulowanie dekretów benesza
-poprawa finansowania węgierskiego szkolnictwa , kultury , związków zawodowych i ugrupowań politycznych

mniejszość węgierska na ukrainie i w byłej jugosławii
mniejszość węgierska na ukrainie
Węgrzy na ukrainie budzą stosunkowo najmniej emocji. Mniejszość węgierska liczy 151,5 tys zamieszkują oni przede wszystkim tereny Rusi Zakarpackiej – okolice miast Użhorod, Mukaczewo i Winohradow. Sytuacja tejże mniejszośc jest uregulowana przez szereg aktów prawnych; ukraińsko węgierską deklarację o zasadach współpracy dla zgwarantowania praw mniejszości narodowych z 31 maja 1991r., czy prawa mniejszości narodowych na Ukrainie z 25 czerwca 1992r. Państwo Ukraińskie zaraz na początku swojej suwerenności zaczęło regulować status mniejszości narodowych , a by uniknąć konfliktów na linii państwo a mniejszości. Taki stan rzeczy utrzymywał się do roku 2014 do momentu rozpoczęcia się kryzysu politycznego na Półwyspie Krymskim. Viktor Orban oświadczył , że mieszkający na ukrainie Węgrzy powinni otrzymac autonomię i podwójne obywatelstwo. Mimo, że na Ukrainie obowiązuje zakaz posiadania podwójnego obywatelstwa, oficjaly w Budapeszt rozdaje dowody osobiste mieszkańcom Zakarpacia. Całkowite poparcie dla rodaków i ich interesów zadeklarował także minister spraw zagranicznych Węgier János Martonyi. Na Zakarpaciu Węgrzy i Rusini karpaccy opowiadają się za utworzeniem autonomii narodowej. Postanowili oni całkowicie odciąć się od władz ukraińskich. Powstała już nazwa przyszłej autonomii Zakarpacka Konfederacja Regionalna Narodów Węgierskiego i Rusińskiego.Węgrzy domagają się również utworzenie węgierskiego okręgu w wyborach do rady Najwyższej. Budapeszt popiera aspiracje swoich rodaków.
mniejszość węgierska w byłej jugosławii
Węgrzy stanowią największą mniejszośc narodową w Serbii żyje ich tam ok 253 tys co stanowi 3,53% społeczeństwa. Ludnośc ta najgęściej zamieszkuje należącą dawniej do Węgier Wojwodine. 1997 wicepremierm rządu Nowej Jugosławi został Józef kasza. Jego silna pozycja oraz wygrana Vojslava Kostunicy dała szansę na porozumienie serbsko-węgierskie. Kasza jako lider węgierskiej mniejszości domagał się autonomi terenów zmamieszkiwanych przez Madziarów prawa do uzywania ojczystego języka , zorganizowanie węgierskiego szkolnictwa oraz ponownej autonomii Wojwodiny. Ostatecznie udało mu się to osiągnąć w 2009 kiedy to zatwierdzono propozycję nowej konstytucji prowincji zaproponowanej przez jej reprezentantów.

Gwarantuje ona :
Prawo do stanowienia własnych praw w Wojwodinie
Prawo do przygotowania własnego budzetu prawo do negocjacji na szczeblu międzynarodowym
Prawo mniejszosci do bycia reprezentowanym w parlamencie wojwodiny
Stosunki między Węgrami a Serbią dotyczące Wojwodiny wydają się być ustabilizowane. Obecnie, w rządzonej przez Vojislava Koštunicę Serbii, prawa mniejszości węgierskiej są w zasadzie respektowane. Pozostali w Vojvodinie Węgrzy starają się być lojalnymi obywatelami Serbii i nie powodować niepotrzebnych napięć. Rząd serbski ma z kolei dużo problemów z Albańczykami w Kosowie, nie jest więc zainteresowany podgrzewaniem atmosfery w Vojvodinie.
Full transcript