Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

osasuna eta gaixotasuna

No description
by

Ane Sorazu

on 6 February 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of osasuna eta gaixotasuna

GAIXOTASUNAK
OSASUNA ETA GAIXOTASUNAK
MOEaren arabera honako hauek dira osasuna eta gaixotasunaren definizioak:
Osasuna ongizate fisiko, mental eta sozialaren egoera erabatekoa da eta ez bakarrik gaixotasun eza.
Gaixotasuna edo eritasuna gorputz edo buruaren egoera anormala da, pairatzen duenari (gaixo edo eriari) ondoez, atsekabe edo disfuntzioa sortzen diona, bai eta batzuetan gaixoaren inguruan daudenei ere bai.

INFEKZIOZOAK
Eragile biologikoek sortzen dituzte gaixotasun infekziosoak. Bi eragile biologiko-patogeno mota daude: mikroskopikoak eta makroskopikoak.
GAIXOTASUNA EZ-INFEKZIOZOAK
Nahaste genetikoak
Nutrizio nahasteak
Inmunitate gaixotasunak
Gaixotasun neurologikoak, psikikoak eta endekapenezkoak
Nahastea gene baten alteraziotik
Alterazio genetikoak eta minbizia
1. Infekzioa: Gorputzera iritsi, haren barruan sartu eta ugaltzen hasi.
2. Inkubazio-aldia: sintomak agertu harteko denbora. Gaixotasunaren arabera iraupena aldakorra da: gripea, inkubazio-aldi laburra; ihesa, ordea, inkubazio-aldi luzea.
3. Aldi akutua: Guztiz agertzen da gaixotasuna eta sintomak azaltzen hasten dira: sukarra, mina…
4. Beheraldia: Sintomak arintzen hasten dira, sendagaien ondorioz edo gorputzak, menderatu egin dituelako mikroorganismoak.
5. Susperraldia: Indarberrituz joaten da gorputza.

Kromosoma kopuruaren anomaliak
INMUNITATE - SISTEMAREN FUNTZIOA
Gehigizko pisua eta eratorriak
Gaixotasun zeliakoa
Anorexia / Bulimia
Immunitate-sistema organismoak infekzioaren aurrean defendatzeko duen mekanismoen multzoa da. Mekanismo hauen bitartez organismoak mikrobio patogenoei aurre egiten die, eta baita bere barnean garatzen diren zelula gaiztoak -tumoralak- ere suntsitzen ditu. Halaber, immunitate-sistemak zelula arrotzen sarrera galarazten du.

Bakterioek sortutakoak dira gaixotasun bakterianoak. Txertoa jartzea eta higienea zaintzea da prebentzio mota onena. Eritasun bakterianoak antibiotikoekin tratatzen dira. Batzuetan bakterioak hiltzen dira eta beste batzuetan berrz, bakterien ugalketa saihesten da. Batzuetan bakterio-andui izeneko erresistenteak sortzen dira antibiotikoak beharrezkoak ez direnean hartuz gero eta ondorioz beste antibiotiko batzuk hartu beharra dago.
Ezin izango ginatezke gaixotasun bakterianoak sendatzeko gai izango, bakterio erresistenteen agerpena antibiotiko berrien ekoizpena baino azkarragoa izango balitz.
GAIXOTASUN BAKTERIANOAK
GAIXOTASUN BIRIKOAK
Birusek sortzen dituzten gaixotasunei esaten zaie. Ezin dira antibiotikoak erabiliz deuseztatu. Hala ere, Immunitate-sistemak gaindi ditzake gaixotasun biriko batzuk; immunitate-sistemak gainditu ezin dituen gaixotasunak sendatzeko, berriz, medikamentu antibiralak erabiltzen dira. Dena den, infekzio biriko asko ezin dira sendatu.
ETAPAK
MIKOSIAK
Mikosia onddoek eragiten duten gaixotasuna da.
Azalaren eristasun kutsakorrak sortzen dituzte askotan, arinak direnak normalean (dermatofitosi). Bestela, inmunitate murriztua daukatenek gaixotasun larriagoak eduki ditzakete onddoek eragindakoak (HIESa edominbizia dutenek, adibidez).
PROTOZOOSIAK
Protozoosia protozooek eragindako gaixotasun infekziozoa da. Protozooak, nukleodun organismo zelulabakarrak (eukariotoak) dira. Hogei espezie inguru sor dezakete gaixotasuna, baina biztanleriaren laurden batek gaixotasun horietako bat du.


PRIOAK
Prioia proteina mota bat da, ugaltzeko edo erreplikatzeko gaitasuna duena, inongo azido nukleikorekin elkartua egon gabe. Prioiek animaliengan zein gizakiarengan nerbio-sistemaren patologia larriak eragiten dituzte:
1.-entzefalopatia: burmuinari kalte egiten diotelako.
2.-espongiforme: gaixoen burmuina deformatu eta belaki edo esponjaren itxura hartzen duelako, zulo ugari agertuz.
3.-transmitigarria: gaixo batetik beste batera igaro ahal izaten dutelako.


OSASUN-TRATAMENDUAK
Prebentziozkoak edo profilaktikoak
1.-
Osasun azterketa:
osasun-azterketa, pertsona baten osasun-egoera ezagutu edota diagnostiko bat egiteko burutzen diren ekintzen multzoa.

2.-
Proba diagnostikoak:
Proba osagarriak edo diagnostikoak gaixotasun
edo patologia baten diagnostikora iristeko erabiltzen ditugun tresna bereziak dira, miaketa fisikoaz haratago. Hiru multzotan banatu ditzakegu:
Proba analitikoak, proba erradiologikoak eta endoskopiak.

3.-
Txertoa
tratamendu profilaktiko edo prebentiboaren mota bat da, hau da, eritasuna gertatu baino lehen erabiltzen dena.
Gaixotasun kutsakorrak prebenitzeko baliatzen dira, zehazki birus edo bakterio batek eragindakoak. Txertoa hartzeko bide nagusiak hauexek dira: ahotik hartuta edo azalpeko edo muskulu barneko injekzioaren bidez.
Txertoaren funtsa da kanpotik prestatutako substantzia bat sartzea (antigenoa) pertsona baten gorputzean, bertan erantzun immunologiko defentsiboa eragiteko, antigorputzak sortzea alegia. Behin txertoa sartuta, beti ere pertsonaren immunitate-sistema ondo egonez gero, antigeno horren aurrean egongo den bakoitzean organismoak antigorputzak sortuko ditu eta gaixotasun (antigeno) horretatik babestuko du.








Sendagarriak edo terapeutikoak
1.-
tratamendu farmakologikoak
:Farmakologia farmakoek organismo biziengan
eragiten duten efektuak, ekintza mekanismoak eta elkarrekintza farmakologikoak aztertzen dituen diziplina da. Gauza jakina da farmako baten dosia handitzen denean, eragin desiragaitzak izateko arriskua ere handitu egiten dela. Egoera hauek ekiditeko, farmakologoek farmako bakoitzarentzat segurtasun ebaluazio bat egiten dute.

2.-
tratamendu kirurgikoak
:Kirurgia oso zabala hori dela eta bi motatan sailka
dezakegu:
kirurgia handia:Hauek konplexuak dira oso, ebakuntzen ondoren konplikazioak sor daitezkeelako.
kirurgia txikia:Ebakuntza hauek gainazaleko ehunetan egiten dira, hauetara erraz heldu daiteke, horregatik ez dira hain konplexuak.

3.-
Trasplanteak
: Transplantea medikuntzaren arloan gorputz batetik beste batera organo bat lekuz mugitzeko teknika da.
Beti ere, emailearen organoa osasuntsua eta hartzailearena kalteturik daudenez burutzen da operazioa ebakuntza-gelan.

Aringarriak
Zainketa aringarriak, paliatiboak edo leungarriak gaixotasunak sendatzen baino sintomak murrizten ahalegintzen duen edozein bidea da. Helbidea sufrimendua prebenitzea eta gutxitzea da, baita gaixo kroniko, larri edo sendaezinen bizi kalitatea hobetzea ere. OMEren definizioak hauxe jasotzen zuen 2006an, eta zehazki aipatzen zituen minaren tratamendua eta beste arazo fisiko, psikosozial eta espiritualak ere bai. Zainketa hauek beti ere eriaren etxean bertan edo ospitale edo zentro espezializatu batean eman daitezke.
Orokorrean, tratatzen dituen gaixoak sailkatu ditzakegu onkologiakoak eta ez direnen artean, eta kasu bietan gaixo terminaltzat hartzen dira, sendabiderik ez daukatenez.
Medikuntza alternatiboa
Akupuntura
Aromaterapia
Olio esentzien bidez
gaitxotasunak sendatzea.
Jostorratz bidez gure gorpu -tzeko puntu jakin batean
txertatuz gaixotasuna senda-tzea.
Fototerapia
Erreakzio ultramoreen bidez azaleko gaixotasunak
sendatzeko modua
Hidroterapia
Uraren bitartez gaixotasunak
sendatzea
Hipnosia
Hipnosian, pertsona hipnotizatu
egiten da barruan duen gaitza
sendatzeko helburuarekin.
Musikoterapia
Musikoterapia, musikaren eta bere elementu musikalen (soinua, erritmoa, melodia eta harmonia) erabilpenean datza. Honek musikoterapeuta aditu batek burutu beharreko prozesu bat da eta talde edo paziente batekin burutzen da. Honen helburua komunikazioa, erlazioak, ikasketa, mugimendua, adierazpena, organizazioa sustatzea da, eta beste helburu terapeutiko batzuk ditu hala nola, behar fisikoak, emozionalak, mentalak, sozialak eta kognitiboak asetzea.
Homeopatia
Dauzkazun sintoma berdinak erabiliz mina arintzea.
Ayurvedikoa
Ayurveda, bizitzaren zientzia eta medikuntza tradizionala, oso hedatuta dago Indian. Pentsaera indiarraren arabera, gizakia unibertsoaren enkarnazioa da: gizabanakoak aniztasuna du ezaugarri, mundua ere anitza baita. Eboluzioa gizakiaren eta unibertsoaren arteko elkarreraginen emaitza dugu. Ayurvedaren oinarrizko eskola filosofikoen ustez, gizakiaren eta unibertsoaren sorburua bat bera da eta funtsezko bost elementuz daude osatuta bata eta bestea: lurrez, urez, suz, airez eta eterrez.
Gaixotasun ez infekziosoak kanpoko eragileen ondorioz sortzen direnak dira. Gaixotasun hauek, organoen funtzionamenduari eragiten diote, eta ez dira pertsona batetik beste batera igarotzen.
ADNan gertatzen diren nahasteak dira. Bertan kromosomen nahasteak gertatzen dira. Esate baterako daltonosmoa edo hemofilia.
Gaitz hau geneetan garraiatzen du norberak eta ondorengoei transmititu diezaieke. Gaitza izan duen pertsonek probabilitate handiagoa dute bere ondorengoei gaitza transmititzeko, gaitzik gabeko pertsona batek izan dezan baino.
Kromosomek gora eta behera egitearen ondorioz sortzen dira. Esate baterako, Down sindromea 23.kromosoman 3 kromosoma elkatzean sortzen da.
Gehiegizko pisua gorputzean gantz kantitate handiegia izatean gertatzen da. Hainbat eragile ditu: herentziazkok, metabolikoak eta girikoak. Obesitate hau, gorputzak galtzen dituen baino kaloria gehiago irabaztean gertatzen da.
Gutenak eragindako enteropatia izenez ere ezagutzen da. Gaixotun hau duten pertsonetan, gliadina glutenaren osagaiak heste meharreko biloak kaltetzen ditu. Honen ondorioz, elikagai askoren xurgatzea nabarmen murrizten da
Anorexia hitzak jangurarik eza, gaixotasun askotan sintomatzat hartzen denean. Anorexia urduriarekin nahastu ohi den terminoa da: anorexia urduria, ordea, jate nahaste bat da, pisu jaitsiera eragiten duena eta heriotza eragin dezakeena.

Bulimia (Bulimia nervosa) jate nahaste bat da, aseezineko janaldi handiak egin eta ondoren errua, depresioa eta lotsa eragiten dituena. Pertsona hauek, ezin dituzte jatera behartzen dituzten inpultsoak kontrolatu, baina errudun sentitzearen eta lotsaren ondorioz oka egitera edo laxanteak hartzera behartzen dituzte edo baita ez jatera ere.
Gaixotasun autoinmuneak
Gaixotasun autoimmuneak immunitate-sistemaren funtzionamendu okerraren ondorio dira, bere gaitz propio eta arrotzak desberdintzen ez dituenean, gaitzo propioei erasotuz. Adibidez, diabetesa.
Patologia alergikoak
Alergia organismoak kanpoko substantzia baten aurrean ematen duen gehigizko erantzuna da, eta substantzia horrekiko oso sentikorra delako gertatzen da.
Anafilaxia
Alergia mota bat dela esan daiteke, ohiko alergia baino arriagoa eta gorputz osoa kaltetzen duena.
Garuneko gaixotasunak dira . Endekapenezkoeak ,urteak aurrera doazela sortzen diren gaixotasunak dira, adb Alzheimerra, eta psisikoak (eskizofrenia). Endekapenezkoekin lotuta neurologikoak daude. Gaixotasun psikologikoak pentsaeran eta norberaran portaeran eragiten du.
BIZIMODU OSASUNGARRIEN DEKALOGOA
1.-
Helduok
eredugarri izan behar dugu. Gauza bat esan eta beste egiten badugu, gure seme-alabek kontraesana sumatuko dute eta portaera nahasiak, inkoherenteak eta desegokiak hartuko dituzte eredutzat.

2.-
Aktibo egon behar da. Ariketa
fisikoak eta mentalak denbora eta
esperientzia aberasgarriak partekatzen
laguntzen du.
3.-
Ariketa fisiko
berriak egin behar dira, helburu berriak finkatuz hauek lortzeko.

4.-
Telebista aurrean, bideojokoekin edo ordenagailuarekin ematen den denbora mugatu egin behar da, luzaroan geldirik egon ez gaitezen.

5.-
Ohitura osasungarriekin
zerikusia duten lorpenak goraipatu eta irudi positiboa eman behar da horietaz. Autoestimazioa funtsezkoa da bizimodu osasungarria egiteko, bai fisikoa, bai mentala.

6.-
Helburu eta muga argiak eta arrazoizkoak
ezarri behar ditugu, hala nola eguneroko ariketa fisikorako denbora eta intentsitatea.

7.-
Jatorduetan ohitura osasungarriak
hartu behar dira.Dieta orekatua eta askotarikoa bultzatu behar dugu, astiro jatea eta ondo mastekatzea.

8.-
Otorduen aurretik eta gero
kumunera joateko ohitura hartu
behar da, eskuak eta hortzak
garbitzeko.
9.-
Eguzkitik babestuko gara,
azalerako eta begietarako babes egokia erabiliz.

10.-
Deskantsu egokia beharrezkoa da,
ez da gomendagarria gaueko ordu txikietan oheratzea, lo egitea oso garrantzitsua baita.

UNAI MONTORI
AINHOA GOENAGA
ANE SORAZU
Full transcript