Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Europa a Stany Zjednoczone w latach 1914-1945

No description
by

ola maranowska

on 21 December 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Europa a Stany Zjednoczone w latach 1914-1945

Europa a Stany Zjednoczone w latach 1914-1945
Amerykański izocjonalizm
W 1823 roku prezydent James Monroe ogłosił program poliyki zagranicznej Stanów Zjednoczoych. Zapowiadał niemieszanie się w sprawy europejskie, ale jednocześnie oczekiwał od państ europejskich , że nie będa sie angażować w problemy oby Ameryk. Ta tzw. doktryna Monroego- oparta na koncepcji izocjonalizmu- na niemal całe stulecie odsunęła Stany Zjednocone od spraw Starego kontynentu

Potega ekonomiczna
Szybki rozwój gospodarczy Stanów Zjednoczonych powodował , że pod koniec XIX wieku stały się potęga ekonomiczna. Przed wybuchem I wojny światowej zajmowały pierwsze miejsce pod względem produkcji żelaza i stali. Również w Ameryce nie w Europie kształtowało sie nowe centrum finansowe, na czele z nowojorska gielda przy Wall Street
Amerykańska gospodarka kwitla także w dużej mierze dzięki Europejczykom. Od zakończenia -wojny secesyjnej (1861-1865) do 1914r. wyemigrowało tam około 25 mln ludzi, którzy znaleźli zatrudnienie w amerykańkim przemyśle i rolnictwie. Jednak oficjalnie stosunki polityczne polityczne i gospodarcze między Stanami Zjednoczonymi Ameryki a państwami europejskim praktycznie nie istniały.
I wojna światowa- kres amerykańskiego izolocjanizmu

Pod koniec XVIII wieku na mapie świata pojawiło się nowe państwo- Stany Zjednoczone Ameryki, które powstalo z połaczenia dawnych kolonii w Ameryce Północnej. Po zwycięskiej walce o niepodłość i uchwalenia konstytucji (1787) Stany Zjednoczone potrzebowały czasu na uregulowanie problemów wewnętrznych
W 1914 r. w Europie wychybła I wojna światowa . Poczatkowo to nie spowodowało większego poruszenia w USA. Dopiero gdy niemiecki okret podowny zatopił angielski statek pasażerki Lutisiane , na którego pokładzie zginęło 120 amerykańskich obywateli. Opinia publiczna zaaregowała oburzeniem na sposób prowadzenie działań wojennych na morzu. Od tej pory wladze USA coraz mocniej rozważały odejście od izocjonalizmu i neutralności wobec Europy.
Dodatkowo sytuacja na europejskich frontach byli zainteresowani przedsiębiorcy z USA.Blisko 1000 tamtejszych form dostarczało do zachodnich państw ententy ( przede wszystkim Anglii i Francji) sprzęt wojenny oraz żywność. Banki amerykańskie zaś chętnie udzielały tym krajom kredytów . W takich warunkach nie łatwo było rzadkowi Stanów Zjednoczonych kontynuować dotychczasowa politykę zagraniczna. Aby podkreślić neutralność wobec tworzacego się w Europie konfliktu ,a jednocześnie podjać próbę przełamania izocjonalizmu prezydent Thomas Woodrow Wilson przedstawił w 1916 r. państwom walczacym propozycje pokojowej mediacji. Mocarstwa europejskie nie przyjęły jednak tej oferty z obawy przed rozszerzeniem wpływów amerykańskich w Europie lub kolonialnych posiadłości państw europejskich.
W lutym 1917 r. brytyjski wywiad przejał i przekazał Amerykanom depeszę niemieckiego sekretarza stanu Arthura Zimmermanna upoważniał ambasadora w Meksyku . Ten tzw. telegram Zimmermanna upoważniał ambasadora do podjęcia rozmów w sprawie zawarcia niemiecko-meksykańskiego sojuszu skierowanego przeciwko Stanom Zjednoczonym . Depesza po opublikowaniu w jej prasie amerykańskiej , wywołała w USA powszechne oburzenie , wzmocnione dodatkowo informacja o zatopieniu przez niemiecki okręt podwodny amerykańskiego Vigilentia. W konsekwencji 6 kwietnia 1917 r. Stany Zjednoczonych wypowiedziały Niemcom wojnę
Pokojowy program Wilsona
Po zakończeniu działań wojennych została zwołana w Paryżu konferencja pokojowa (1919r.), której celem było zawarcie traktatów z pokonanymi państwami centralnymi oraz zbudowanie nowego ładu światowego.Istotna rolę chciał w niej odegrać Woodorow Wilson, który już w styczniu 1918r. w orędziu do Kongresu ogłosił złożony z 14 punktów plan pokojowy.
Prezydent nie znał jednak historycznych i wyznaniowych uwarunkowań sytuacji na Starym Kontynencie, co znacznie osłabiało jego pozycję. Nie chciał też wzmocnienia żadnego z państw europejskich i dlatego uważał, że najlepszym rozwiązaniem byłby pokój bez zwycięzców.Bardzo mocno podkreślał, że nowy ład powinien opierać się na zasadzie prawa narodów do samostanowienia. Amerykańskie propozycje najczęściej były jednak torpedowane przez delegację Francji, która dążyła do bezwzględnego osłabienia Niemiec. Dzięki wyważonemu stanowisku brytyjskiemu udało się w końcu osiągnąć kompromis. Podczas konferencji Wilson zaangażował się również w stowarzyszenie Ligi Narodów - powszechnej organizacji międzynarodowej mającej stać na straży pokoju na świecie i zapobiegać nowym konfliktom militarnym. Do słuszności tego pomysłu udało mu się przekonać obecnych w Paryżu polityków,dlatego akt powołania Ligi stał się integralną częścią wieńczacego konferencję traktatu wersalskiego (1919r.). Jednak same Stany Zjednoczone nie przystąpiły do organizacji. Kongres, złożony głównie z przeciwników prezydenta Wilsona,nie ratyfikował traktatu wersalskiego, a tym samym również nie zezwolił na udział państwa w Lidze Narodów. W ten sposób Stany Zjednoczone wróciły do polityki izolacjonizmu.
Wielki kryzys i jego przezwyciężenie
Kryzys nadprodukcji w USA doprowadził do krachu nowojorskiej giełdzie. Czarny czwartek, czyli 24 października 1929 r. przyniósł na Wall Street nagły spadek wartości akcji ogromnej liczby przedsiębiorstw, co spowodowało bankructwa licznych fabryk i banków. Wzrastało bezrobocie, a wraz z nim następował
spadek siły nabywczej społeczeństwa.
Zaczynał się wielski kryzys gospodarczy, który wkrótce objął niemal cały świat. W Europie objawy załamania wystąpiły jeszcze w tym samym roku. Był to efekt ścisłego powiązania gospodarki państw europejskich ze Stanami Zjednoczonymi,które teraz wstrzymały udzielanie dalszych kredytów i zażądały zwrotu wcześniej przyznanych. Świat zaczał pograżać się w ekonomicznym chaosie. Zarówna na Starym Kontynencie, jak i w Ameryce bankrutowały kolejne przedsiębiorstwa, szybko wzrastało bezrobocie i postępowało zubożenie społeczeństw. W niektórych krajach kryzys mocno odbił się na układzie sił politycznych - coraz większe znaczenie zyskiwały antydemokratyczne, radykalne ruchy i ugrupowania (autorytarne, faszystowskie i komunistyczne). Konieczne stało się stworzenie systemu ratowania gospodarki przez państwo. Pogłębiajacy się kryzys zmusił więc rządy do prowadzenia polityki interwencjonizmu. Zgodnie z jej koncepcją prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin Delano Roosevelt przedstawił w 1933 r. program reform gospodarczych New Deal (nowy ład ). Z funduszy państwowych rozpoczęto realizację licznych inwestycji (budowa lotnisk, zapór elektrowni, autostrad). Dodatkowo wykupywano nadwyżki produktów rolnych od farmerów, nakazano im ograniczenie produkcji, a w zamian wypłacono odszkodowania. Dzięki tym posunięciom udało się ograniczyć bezrobocie i zwiększyć siłę nabywczą społeczeństwa, co w konsekwencji pozwoliło na wyjście z kryzysu.
Reformy New Deal i wynikające z nich odżywienie gospodarcze w Stanach Zjednoczonych stały się siłą napędową walki z kryzysem w Europie, gdzie również zwyciężyły koncepcje interwencjonizmu. W konsekwencji podejmowanych działań gospodarka światowa osiagnęła w 1937 r. poziom rozwoju sprzed kryzysu, amerykańskie mocarstwo pozostawało nadal głównym potentatem ekonomicznym na świecie.
Wielka trójka na czele wielkiej koalicji :
W celu uzgodnienia kolejnych operacji militarnych i posunięć politycznych przywódcy koalicji - Roosevelt, Churchill i Józef Stalin - spotykali się na konferencjach tzw. wielkiej trójki. Pierwsza z nich odbyła się na przełomie listopada i grudnia 1943 r. w Teheranie, gdzie zdecydowano o utworzeniu drugiego frontu w Europie (na obszarze Francji) oraz wstępnie podzielono strefy wpływów na świecie. Pierwszy raz uznano także konieczność przesunięcia granic Polski na zachód.
Kolejną konferencję wielkiej trójki zorganizowano w lutym 1945 r. w Jałcie. Toczyła się ona pod dyktando Stalina , z którym w sprawach europejskich w pełni zgadzał się Roosevelt, zainteresowany przede wszystkim innymi rejonami świata. Jak się miało okazać, podjęte wówczas decyzje były kluczowe dla powojennego układu sił w Europie. Przywódcy Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii nieoficjalnie zgodziły się wówczas na powstanie radzieckiej strefy wpływów w Europie Środkowej i Wschodniej, oddając swych dotychczasowych sojuszników - jak Czechosłowacja czy Polska - pod dominację komunistycznego ZSRR. W Jałcie zdecydowano także m.in. o podziale Niemiec cz cztery strefy okupacyjne (amerykańską,radziecka,brytyjską i francuska ) i ukaraniu nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Ustalono także przebieg polskiej granicy wschodniej na tzw. linii Curzona, w zamian za co zachodnia granica Polski miała zostać oparta na Odrze. Postanowiono także powołać do życia Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ), która miała zastąpić Ligę Narodów.
Ostatnia konferencja wielkiej trójki odbyła się po zakończeniu działań wojennych w Europie. Przywódcy koalicji spotkali się na przełomie lipca i sierpnia 1945 r. w Poczdamie. Podjęte wówczas decyzje dotyczyły głównie sytuacji powojennych Niemiec (likwidacji nazistowskiego ustroju polityczno - społecznego ), przesiedlenia ludności niemieckiej z terenów Polski, Czechosłowacji i Węgier oraz ściągania nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Ustalono także ostateczny przebieg polskiej granicy zachodniej wzdłuż Odry i Nysy Łużyckiej oraz podział Prus Wschodnich między Polskę i ZSRR. Konferencja ta utrwaliła zasady nowego ładu europejskiego sformułowane już podczas spotkania w Jałcie. Miały one kształtować Porządek polityczny na Starym Kontynencie przez niemial 50 lat.

Wpływ Stanów Zjednoczonych na sytuację w ogarniętej II wojną światową Europie był decydujący (podobnie jak w czasie I wojny światowej). Bez wsparcia wynikającego z Lend-Lease Act oraz udziału amerykańskich żołnierzy walkach na europejskich frontach rozbicie państw osi byłoby niezwykle trudne

i zapewne przeciagnęło by się w czasie.
Jednak powstała w okresie wojny wielka koalicja wkrótce się rozpadła co doprowadziło do podziału świata, w którym Stany Zjednoczone stały się jedna z dwóch rywalizujących globalnych potęg.
Full transcript