Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

H4 Steden en Staten

4 havo h4 1-5
by

Maxim Arnoldy

on 14 December 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of H4 Steden en Staten

Steden en Staten
FONTS
De Stedelijke burgerij
De toename van de handel zorgt voor welvaart
overgang van ruilhandel naar geld economie
Geld word belangrijker dan land
Steden hebben geld/ adel heeft land
steden worden belangrijker
Steden zijn gebouwd op de grond van de adel
de adel eist belasting
de steden willen daar privileges voor terug
privilege/ stadsrechten:
eigen bestuur (schepenen)
eigen rechtspraak (schepenbank)
eigen godsdienst
verdedigingsmuur
tol heffen
Staatsvorming en centralisatie
Christelijk Europa en de buitenwereld
kenmerkende aspect: de expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van kruistochten
Kerk en Staat
kenmerkende aspect:
het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke macht het primaat (het hoogste gezag)behoorde te hebben
De opkomst van steden
Kenmerken:
De opkomst van de handel en ambacht die de basis legde voor het herleven van de agrarisch- urbane samenleving
de opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben
de expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van de kruistochten
het begin van de staatsvorming en centralisatie
De middeleeuwse stad:
Rond +/- 1000 nch ontstaan van Steden in West- Europa
ontstaan van een agrarisch- urbane samenleving/ landbouw artikelen worden weer verhandeld in de steden/ ontstaan van ambachten
veel kleine steden in Europa
Steden ontstaan:
Op de ruïnes van romeinse steden
op kruispunten van handels wegen
op kruispunten van grote rivieren
in de buurt van een verdedigingswerk (burcht/ klooster)
Europa na 1000 nch
Koningen krijgen gebied beter onder controle
Invasies van Vikingen worden tegen gehouden
minder plunderingen/ dorpen kunnen groeien
drieslagstelsel zorgt voor een toename van de Europese bevolking
Meer mensen dan dat er landbouw grond is
Gevolg:
Adel geeft toestemming aan mensen om te vertrekken van de grond
woeste grond word ontgonnen dus meer landbouwgrond
mensen specialiseren zich/ ambachten ontstaan
markten ontstaan op kruispunten van wegen en rivieren
handelaars en ambachtslieden gaan bij elkaar in de buurt wonen (ontstaan van nieuwe steden)
Geld word belangrijker dan land
Adel begint rechten te verkopen aan steden om geld binnen te krijgen
1200-1300 Europese steden:
Steden groeien/ welvaart neemt toe
Steden gaan zich specialiseren
niet alleen meer voor de plaatselijke markt met streek producten
ontstaan van jaar markten/ producten van uit heel Europa worden verhandeld (bv specerijen)
Sommige handelssteden gaan samen werken/ Hanze steden
Er ontstaan van banken waar handelaars hun geld kunnen opslaan
wisselbrief (pinpas) en giro zorgen ervoor dat ze zonder teveel geld op zak kunnen reizen
Adel raakt op die manier langzaam zijn macht kwijt
krijgt daarvoor in de plaats wel meer belasting
Adel blijft de baas over het platteland maar de horigheid verdwijnt/ word een belastingsstelsel
om de steden in de gaten te houden stellen zij een schout/ baljuw/ sheriff aan
De macht binnen de steden komt toch vooral te liggen bij de rijke burgerij
Burgers/ poorters:
Burgers hebben burger rechten
profiteren van de vrijheden binnen de stad
beschermt door de burgerrechten
burgerrecht kan na 1 jaar en 1 dag gekocht worden
iemand was dan vrij
Een burger helpt met de verdediging van de stad (de schutterij)
Alleen een burger kan lid worden van een Gilde
Gilden:
Steden gaan zich specialiseren
Steden beconcurreren elkaar
Een goede kwaliteit van producten is dus belangrijk
Gilden werden opgericht om de kwaliteit van de producten hoog te houden
gilden zijn een groep ambachtslieden van het zelfde beroep
een beroep kon alleen uitgeoefend worden als men lid was van een gilde
Om lid te worden moest men in dienst bij een gilde meester/ een meester proef afleggen/ een gilde brief verkrijgen
omdat gildes ervoor zorgde dat een stad goede producten had en dus welvaart kregen de gilde veel macht binnen de steden
Geestelijke macht & wereldlijke macht:
Einde van het Romeinse rijk zorgt ervoor dat het christendom geen staatsgodsdienst meer is
christelijk kerk moeten heidenen bekeren om als godsdienst te kunnen blijven bestaan
missionarissen bekeren de koningen van Franken en Germanen
ontstaan van wederzijdse afhankelijkheid en onderlinge strijd om de macht
Koning/ wereldlijke macht: beschermt de kerk/ geestelijke macht tegen heidenen/ andere geloven
De kerk/ geestelijke macht: geeft de koning/ wereldlijke macht de steun van God en de zalving, hierdoor maar 1 godsdienst in een land en dus meer rust en alle christenen moeten de koning zien als beschermen en dus gehoorzamen
2 zwaarden leer: wereldlijke macht en geestelijke macht hebben beide hun eigen taak en even veel macht
wereldlijk macht: zorgt voor aardse zaken/ orde rust/ oorlog
geestelijke macht: beslissen over geloofszaken/ zielenheil van de gelovigen
probleem:
geestelijke en wereldlijke macht raken verweven
hoge geestelijke zijn aanwezig aan het hof en proberen politieke druk uit te oefenen
Pauzen voeren zelf oorlogen met hun legers
Feodaal systeem zorgt er voor dat koningen geestelijke gaan aanstellen als leenman (geen gezeur bij overlijden dat een zoon de grond kan erven)/ maar naar wie moet de geestelijke dan luisteren?
aanpassing van het Frankische erfrecht zorgt ervoor dat alleen de oudste zoon land erft/ andere zonen werden soms in kloosters gestopt of heren probeerde hun zoon op een belangrijke plaats binnen de kerk te krijgen (hebben geen theologische achtergrond maar willen vaak macht)
koningen bepaalden vaak wie de bisschop werd in hun gebied (investituur)
De Investituurstrijd:
De paus (Gregorius) vind dat leken (mensen die geen theologie gestudeerd hebben) zich niet mogen bemoeien met de kerk/ godsdienst
Koning bepaalde wie de Bisschop in zijn gebied werd/ de Paus vind dat alleen hij dat mag
1075 escalatie : keizer Hendrik IV en paus Gregorius benoemen beide een andere Bisschop in milaan
paus doet de keizer in de ban/ zet hem uit de kerk/ niemand mag de keizer nog gehoorzamen
keizer smeekt om vergeving/ paus geeft hem genade/ ronde 1 is gewonnen door de paus
relatie tussen keizer en paus blijft gespannen (uitschelden/ oorlog tegen elkaars bondgenoten etc etc)
1122 de keizer geeft de strijd op: Bisschoppen zijn onderdeel van de wereldlijke macht maar de paus heeft de investituur hierop
De kerk wint
Franse koningen & Pausen :
ook in Frankrijk is er een Investituurstrijd (hier krijgt juist de koning steeds meer macht)
Koningen eisen geld van de steenrijke kerk/ pausen verzetten zich
Paus Bonifatius eist dat ieder menselijk wezen zich onderwerpt aan de paus/ ook koningen moeten dus in politieke zaken luisteren naar de paus
Koning Filips IV: dat bepaal ik zelf wel
Paus wil de koning in de ban doen
Koning laat de paus gevangen nemen
na vrijlating is de paus nogal overstuur en sterft
Koning wint
inquisitie:
na 1303: Paus blijft de hoogste geestelijke macht
Wil zij macht toch graag vergroten
Paus bepaald wat het juiste geloof is/ mensen die afwijken zijn ketters (heksen/ duivel aanbidders etc etc)
12e eeuw: oprichting van de inquisitie
Inquisitie = een kerkelijke rechtbank die bepaald of jij het juiste geloof hebt (wereldlijke recht bank heeft hier geen invloed op)
Monniken reizen rond om ketters op te sporen
zijn aanklager/ rechter/ hebben gewapende troepen bij zich en mogen martelen om tot een bekentenis te komen
wie zich niet onderwerpt aan het gezag van de paus komt op de brandstapel
macht van de paus neemt toe
11e eeuw: Europa
Er zijn veel rondtrekkende edelen die geen land bezitten (komt door erfrecht) en land van andere edelen willen veroveren
gevolg veel onrust
Paus was door het Oosters- schisma veel macht verloren in het oosten/ paus baalt
1000 nch Turken verslaan de Arabieren en nemen hun gebieden over
Arabieren waren tolerant naar andere geloven/ Turken niet
Turken verbieden christelijke pelgrims om Jeruzalem te bezoeken
Byzantijnse keizer vraagt paus Urbanus II om hulp/ bescherming van de heilige stad
Paus Urbanus II ziet dit als een kans om
1) van de lastige vecht lustige adel af te komen/ gezamenlijke vijand buiten Europa zorgt voor eenheid
2) op deze manier kan hij zijn macht in het oosten weer vergroten
1095 oproep van de paus tot kruistocht (heilige oorlog om Jeruzalem te bevrijden)
Edelen mogen veroverd gebied behouden
zonden zullen vergeven worden als je op kruistocht gaat
1096 1e kruistocht
grootste deel van de kruistochttridders sterf onderweg
Turkse rijk is geen eenheid (veel onderling oorlog)
kruistocht ridders profiteren
1099 Jeruzalem in genomen
Bloedbad: Joden en moslims vermoord
Jeruzalem word de kern van de Christelijke staatjes in het Midden-Oosten
Saladin verenigt alle moslims
1187 Saladin verovert Jeruzalem
nieuwe kruistochten zijn niet succesvol
1291 einde van de kruistochten
Christelijke expansie:
uitbreiding van het christendom
Kruistochten
11e en 12 eeuw komt de Middellandse Zee grotendeels in christelijke handen
bevolkingsgroei zorgt ervoor dat boeren op zoek gaan naar nieuw land om te ontginnen/ trekken naar Oost- Europa
Duitse Edelen veroveren de Oostzee gebieden
Reconquista: Spaanse koningen proberen gebied terug te veroveren op de Islamiten
1492 Spanje is in christelijke handen
Azië en Europa:
Kruistochten zorgen ervoor dat we met de kennis van de Arabieren in aan raking komen
Arabische kennis: oudheid/ Azië/ Midden-Oosten
Europeanen komen in aanraking met specerijen
Europeanen gaan zelf opzoek naar een weg naar Azie
Marco polo reist door China en Mongolië
Frankrijk:
11e eeuw Franse koning heeft bijna geen macht (alleen in Parijs)
Komt door:
Franse adel is erg machtig/ hebben eigen legers/ privileges
Engeland heeft grote gebieden in Frankrijk in handen
Koning wil zijn macht vergroten:
begint een oorlog tegen Engeland (100 jarige oorlog) en wint
verbied edelen een eigen leger te hebben
centralisatie politiek: bestuur uit 1 punt (Parijs)
ontneemt edel macht door met ambtenaren te gaan werken
De Koning zorgt er voor dat land en volk bij elkaar gaan horen/ hij is de verbinding daar in/ staatsvorming
Duitsland :
gebied is geen eenheid/ bestaat uit veel verschillende staten
Geen hoofdstad
De Duitse Keizer krijgt het gebied nooit goed onder controle/ komt omdat het koningschap niet erfelijk is/ staten kiezen de koning ( er kan dus niet 1 familie alle macht naar zich toe trekken)
Engeland:
Best georganiseerde staat van Europa (in de middeleeuwen)
Koning geeft de leen aan leenmannen maar behoud alle aanspraak op de leen
koning werkt met ambtenaren
belasting controleurs
koning hoogste baas van het leger
koning maakt wetten en regels
kenmerkende aspect: het begin van staatsvorming en centralisatie
De Nederlanden:
de Nederlanden: Nederland/ Belgie/ Luxemburg
Zijn lange tijd bezit geweest van verschillende edelen
1430 voor het eerst in bezit van 1 vorst
word een onderdeel van het Bourgondische rijk
hoofdstad word Brussel
Bourgondische koning sterf zonder troon opvolger
dochter is getrouwd met een Habsburger
De Nederlanden behoren bij het Habsburgserijk
Koning en parlement:
de middeleeuwse samenleving is een standen maatschappij:
er zijn 3 standen: de geestelijkheid, de adel, de boeren & burgers
Vaak moest de Koning rekening houden met de wil van het volk
parlement/ staten-generaal: afgevaardigde van de 3 standen
Adviseren de koning
Full transcript