Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Roli i elementeve kimike ne jeten e perditshme

No description
by

Kamila Novruzaj

on 12 June 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Roli i elementeve kimike ne jeten e perditshme

Roli i elementeve kimike ne jeten e perditshme
kimia i jep rendesi mjedisit
Nje nder objektivat e saj eshte qe te studioje marredheniet midis lidhjeve te perberjeve organike me ato inorganike.
VETEM NENTEDHJETE ELEMENTE GJENDEN NE GJENDJE TE LIRE NE NATYRE
Por vetem 25 jane me rendesi per qeniet e gjalla.
ELEMENTET ME KRYESORE PER QENIET E GJALLA :
HIDROGJENI, OKSIGJENI, KARBONI, AZOTI, KALCIUMI, FOSFORI, KALIUMI, NATRIUMI, KLORI, SQUFURI, MAGNEZI, HEKURI, JODI.
Hidrogjeni
HIDROGJENI ESHTE ELEMENTI I PARE I TABELES PERIODIKE SI DHE ME I LEHTI DHE ME I PERHAPURI NE TE TERE UNIVERSIN.
Eshte pa ngjyre dhe pa ere.
Perdoret si agjent ftohes ne gjeneratore dhe eshte perberes i ujit dhe i shume perberjeve te tjera te organizmit tone. Kohet e fundit, makinat qe punojne me hidrogjen jane krijuar, megjithate jane ne sasi shume te kufizuar dhe vetem mund te merren me qera (per ata qe jetojne ne Kaliforni).
RREZIKSHMERIA
Hidrogjeni perben rrezik per njerezit, qe nga shperthyes te fuqishem dhe krijimit te zjarrit ( i cili eshte i padukshem) kur bashkohet me ajrin, e deri te asfiksimi ne formen e tij pa oksigjen.
Hidrogjeni ne gjendje plazme
KARBONI
Eshte elementi i gjashte i tabeles periodike, i katerti per nga sasia ne univers.
Format e ndryshme te karbonit konsistojne qe nga ajo me e buta (grafiti, me ngjyre te zeze, percjelles shume i mire i energjise elektrike) e deri te me e forta (diamanti, nuk e percjell energjine elektrike, varion ne ngjyra).
Roli i karbonit eshte jashtezakonisht i rendesishem per qeniet e gjalla, pasi ato nuk do te ekzistonin pa te. Megjithate, karboni nuk ka vetem kete perdorim. Ai eshte nje burim i fuqishem ekonomik, pasi ndodhet dhe ne formen e hidrokarbureve, me i njohuri prej te cileve eshte gazi metan. Gjithashtu, nga bashkimi i karbonit me hekurin, formohet nje material me shume rendesi ne fushen e ndertimit : CELIKU.
Oksigjeni
Ne temperaturen standarde, oksigjeni eshte nje gaz pa ngjyre dhe pa ere, i cili formon lidhje midis dy atomeve oksigjen.
Ky emer vjen nga greqishtja qe do te thote "prodhues acidesh" (oxy - acid dhe genes - prodhues), pasi ne ate kohe, greket e lashte mendonin se te gjithe acidet formoheshin nga oksigjeni.
Rendesia e oksigjenit
Oksigjeni eshte elementi pa te cilin shumica e gjallesave nuk mund te jetojne, pasi ndihmon ne shume funksione jetesore. Oksigjeni ndihmon ne djegie. Gjithashtu, oksigjeni perdoret dhe ne mjekesi, me terapine e njohur si "terapia e oksigjenit", e cila ndihmon ne kurimin e enfizemes, pneumonise, si dhe semundjeve te tjera te lidhura me paaftesine per te marre oksigjenin.
Rrezikshmeria
Edhe pse oksigjeni cilesohet si nje element qe nuk shkakton probleme ne shendet, marrja e oksigjenit mbi norma, shkakton toksifikim. Kjo ndodh gjate zhytjeve nen uje.
Gjithashtu, bashkimi i karburanteve me oksidantet, sjellin shperthime dhe zjarr.
Kjo ndodhi ne rastin e "Apollo 1", ku me oksigjenin e paster dhe te perqendruar, veproi nje shkendije, duke shkaktuar vdekjen e ekuipazhit.
AZOTI
Eshte elementi i shtate i tabeles periodike. Eshte nje element shume i perhapur ne univers dhe lidhja trefishe midis dy atomeve azot eshte nje nga me te fortat. U zbulua nga Daniel Ratherford ne 1772, i cili e quajti azotin "noxious air" ose "ajer helmues". Antuan Lavuazje e quajti ate "azot" qe nga greqishtja do te thote "i pajete", per shkak se ne ajrin qe permbante perqendrim te larte azoti, kafshet ngordhnin dhe flaket shuheshin.
Rendesia
Duke qene se azoti formon lidhje shume te forte, e ka te veshtire te formoje perberje dhe e ka te lehte te rikthehet ne formen elementare (duke u çliruar shume energji), duke e bere ate shume te rendesishem per jeten dhe aktivitetin ekonomik. Azoti perdoret :
Si zevendesues ekonomik i llambave inkandeshente me azot
Si fertilizues
Si prodhues per te formuar inoksin (çelik qe nuk oksidohet)
Ruajtes per produktet ushqimore dhe transportimin e tyre
Per siguri, duke u vendosur ne pjesen e siperme te eksploziveve te lengshem,etj.

Rrezikshmeria
Clirimi i menjehershem i azotit shkakton zhvendosjen e oksigjenit, duke shkaktuar asfiksim. Meqenese trupi karotid nuk eshte shume i ndjeshem kur niveli i oksigjenit eshte i ulet, asfiksimi nga azoti ndodh ne menyre te papritur.
Kur azoti thithet ne trysni te larte, me shume se rreth 4 bar, vepron si anestetik duke shkaktuar narkoze azotike. Kjo ndodh zakonisht te zhytesit, ne thellesine prej rreth 30 metrave.
Eshte elementi i tete ne tabelen periodike, teper aktiv.
Oksigjeni ne gjendje te lenget
Azot i lengshem
FOSFORI
Fosfori gjendet ne disa lloje ngjyrash. ne te cilat perfshihen (si ne figure): e bardhe, e kuqe, kafe, vjollce, etj.
Eshte elementi i pesembedhjete i tabeles periodike. Si nje element multivalent i grupit te pesembedhjete te tabeles periodike, fosfori si mineral gjendet gjithmone me nurmin e tij maksimal te oksidimit ne shkembinj inorganike fosfatike. Fosfori ishte elementi i trembedhjete i zbuluar. Per kete arsye dhe per shkak te perdorimit te tij ne eksplozive, helme dhe agjente nervore, quhet dhe "Elementi i Djallit".
Rendesia
Fofori eshte perberes per keto produkte:
Pleherues
Pluhur per pjekje
Pluhur per paste dhembesh
Detergjente
Shkrepese (Koka e shkrepeses)
Zbutes i ujit
Porcelan
Formimi i ATP
Smalti i dhembeve dhe kockave
RREZIKSHMERIA
Perberjet organike te fosforit formojne nje klase te gjere materialesh te dobishme per jeten, por disa prej tyre jane teper toksike. Fluorofosfatet jane nder neurotoksinat me te forte te njohur. Nje game e gjere perberjesh organike me permbajtje fosfori perdoren si persticide, gje qe shkaktojne deme ne te mbjella nese perdoren ne sasi te medha.
Fosfori i bardhe perben nje rrezikshmeri te veçante, sepse ai ndizet nen veprimin e ajrit. Gjithashtu helmimi kronik i fosforit te bardhe çon ne probleme kronike te nofulles, si fryrje te mishrave dhe dhimbje te dhembeve.
Squfuri eshte elementi kimik me simbolin S dhe numer atomik 16. Gjendet me shumice, eshte shumevalent dhe shfaq veti jometalike. Ne kushte normale, squfuri formon molekula ciklike me tete atome squfur, e njohur si S8. Squfuri i paster eshte ne ngjyre te verdhe dhe ne gjendje te ngurte ne temperaturen e zakonshme.Kimikisht, ai vepron dhe si agjent reduktues, dhe si agjent oksidues.
Rendesia
Pleherues
Formon proteina
Ben gomen me te forte
Asfaltim (Bitumi i Squfurit)
Beton anti-gerryerje
Kurimi i akneve (Alkool + Squfur)
Perberes i bazave te azotuara te acideve nukleike
RREZIKSHMERIA
Thithja e dioksidit te squfurit si dhe prania ne nivele te larta te squfurit ne ajer shkakton :
irritim i syve, hundeve dhe rrugeve te frymemarrjes
djegie te lekures dhe edeme te mushkerive (mbushja e mushkerive me leng)
Gerryerje kur vihet ne tretesira te lengshme
Demtime vaskulare
Squfuri
Kore squfuri ne ngjyre te verdhe limoni
Full transcript