Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Y10: U2

Il-Kelma tal-Mulej
by

.d. .c.

on 19 October 2016

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Y10: U2

βιβλια
βιβλια
Skrittura = xi ħaġa miktuba
Il-Kelma t'Alla
Il-Kotba Mqaddsa
Il-Bxara t-Tajba
L-Aħbar it-Tajba
L-Evanġelju
73
46
27
Testment = Patt/Wegħda
Skrittura - Lhudija:
Torah = Liġi
Nebiim = Profeti
Ketubim = Kitbiet
(39 Ktieb)
Il-Bibbja:Żewġ Taqsimiet
Testment il-Qadim:
Il-Pentatewku
Il-Kotba Storiċi
Il-Kotba tal-Għerf
Il-Kotba tal-Profeti
Testment il-Ġdid
L-Evanġelji
L-Atti tal-Appostli
L-Ittri tal-Appostli
L-Appokalissi
Il-Lingwi li bihom nkitbu l-kotba:
It-Testment il-Qadim - Ebrajk
It-Testment il-Ġdid - Grieg
Forom Litterarji:
Rakkont/Storja
Poezija
Ittri
Stejjer Allegoriċi
Żewġ Karrateristiċi tal-Bibbja:
1. Kanoni
2. Ispirazzjoni


Il-Lista uffiċjali ta' dawk il-kotba hekk meqjusa ispirati.
Alla nqeda b'dawn l-awturi sagri u strumentali biex hekk ikun jista' jwassal il-messaġġ tiegħu lill-bniedem ta' kull żmien.
Il-Kanoni hi prerogattiva tal-Knisja
Ispirazzjoni ġiet
qabel l-Kanonicita'
It-Tradizzjoni hija mod ieħor ta' kif Alla juri lilu nnfisu lilna.

L-Ispirazzjoni u l-Iskrittura Mqaddsa huma magħqudin sewwa bejniethom u għandhom x’jaqsmu sewwa ma’ xulxin. Infatti l-Iskrittura Mqaddsa hi l-kelma ta’ Alla inkwantu mnebbħa bl-ispirazzjoni ta’ l-Ispirtu ta’ Alla; it-Tradizzjoni twassal sħiħa l-kelma ta’ Alla, fdata minn Kristu l-Mulej u mill-Ispirtu s-Santu lill Appostli.
(DV 8-9)
Huwa l-istess Spirtu tal-verità li nebbaħ il-kittieba tal-Bibbja li issa qiegħed fil-Knisja biex bil-ħajja kollha tagħha u bil-predikazzjoni tas-suċċessuri tal-Appostli, iżżomm bil-fedeltà, tfisser u xxandar il-Kelma ta’ Alla mad-dinja.
Allura jagħmel sens meta aħna ngħidu li ma nistgħux ninterpretaw sewwa l-Kelma ta’ Alla miktuba jekk mhux fid-dawl tat-tagħlim ħaj tal-Knisja.
(DV 9-10)
Ġesu' hu l-Milja ta’ l-Istorja tas-Salvazzjoni.
Fl-Istorja kollha l-bniedem kien qed jistenna Salvatur li kien imwiegħed mal-waqgħa fid-dnub.
Ġesu Hu s-Salvatur tant mistenni.
Il-Bibbja tistá titqies bħala ktieb wieħed għax fiha verita’ waħda – dik li għandha x’taqsam mas-salvazzjoni tagħna, mhux il-verita’ xjentifika jew ġeografika
Il-kittieba huma veri awturi

Għalfejn taħseb li hu hekk?
Għalkemm l-awturi kienu mnebbħa minn Alla,
hu ħalliehom jużaw il-kapaċitajiet tagħhom
hekk li huma wkoll kitbu bl-istill tagħhom.
Wieħed tajjeb li jżomm f’moħħu:
ż-żmien li nkitbu l-kotba
fejn inkitbu
għal min inkitbu
b'liema forom letterarji inqdew biex jiktbu
Kif issawru l-Kotba??
1. L-Ewwel Alla juri lilu nnfisu fi ġrajjiet u kliem

2. Imbaghad dak li kien jiġri kien jgħaddi minn fomm għal fomm fil-familja, filgħaxijiet meta jkunu jistrieħu ħdejn it-tined tagħhom u waqt il-festi li kienu jfakkru xi ġrajjiet speċjali.

3. Bdew jinkitbu xi tradizzjonijiet u jintużaw fis-santwarji (postijiet ta’ qima popolari)

4. Il-Kotba jieħdu l-forma definittiva tagħhom
(wara l-Eżilju tal-538 QK)

5. Minn dan kollu jidher li l-kotba differenti tal-Bibbja, mhumiex frott ta’ kittieb wiħed li ħaseb u kiteb kollox hu. Il-Bibbja hi frott ta’ fidi u ta’ ħajja ta’ poplu sħiħ fir-rabta tiegħu ma’ Alla tul kważi elfejn sena.
Il-kanoni hi l-lista ufficjali ta' dawk il-kotba hekk meqjusa sspirati.
Fil-Bidu kien hemm baħħ u Alla beda joħloq
Alla tahom għażla
Saret l-għażla l-ħażina
Konsegwenzi ħżiena
Il-bniedem ikompli jeħodha kontra Alla
U Alla li hu ġust jeħlisha lil Noe’
Meta għadda d-dulluvju, Alla jagħmel l-ewwel patt mal-bniedem
Qaws t’Alla = Qawsalla – tkun is-sinjal tal-Patt
Abram = Ab + Ram (Raham)
Ab = Missier
Raham = Poplu/Kotra
Abram+ Sarah (Hagar) - qaddejja
Abram + Hagar = Ishmael (Isma’ minn Alla)
Abram + Sara = Iżakk (Yitzhak = Jidħak)
Iżakk kellu lil Eżaw u lil Ġakobb
Ġakobb + Leah = 10
Ġakobb + Rakel = 2
Ġakobb = 10+2=12
12-il Tribu’ ta’ Ġakobb/Israel
Israel = Isara + El = Isara ma’ Alla
Ġużeppi kien it-tifel il-kbir ta’ Rakel
Ġużeppi = aktar ħa jingħatali
Benjaminu = iż-żgħir
Mose’ kien dak li ħeles il-poplu Lhudi mill-art tal-jasar
u
U Ġożwe’ li daħħalhom fl-Art Mwegħda.
Għamlu 40 sena fid-deżert.
Taf għaliex?
Alla ppermetta li tilħaq tmut il-ġenerazzjoni
li ħarġet mill-art tal-Jasar
U titwieled ġenerazzjoni ġdida
biex tidħol fl-Art il-Ġdida.
Imħallfin – 12
1 Mara – Deborah = Zunzana
Profeti

Slaten:
Sawl
David
Salamun
David kien l-iżgħar fost ħutu. U Alla għażel lilu, minħabba li “Alla nidem li kien għamel lil Sawl sultan ta' Iżrael”
2 Sam 15, 35
Sawl = Mitlub
David it-tifel ta’ Ġesse l-Betlemita
Boaż +Rut

Obed

Jesse

David

Ġesu’
Salamun = Shlomoh = Shalom = Paċi
It-tifel ta’ David
Bena t-Tempju
Wara mewtu s-Saltna nqasmet
Eżilju tal-Babilonja
Il-Kanoni
Il-Profeti stiendu lill-poplu biex iżommu sħiħ fil-fidi t’Alla u biex jikkonvertu mill-qima lejn l-idoli!
Għamlu kważi 50 sena wara li Nabukadnasar assedja lil Ġerusalemm u kaxkar 10,000
Kellhom semi-liberta’:
Setgħu jippratikaw ir-reliġjon u jżommu x-xewqa li jerġgħu lura Ġerusalemm

Sinagoga = Ġemgħa
Betam = Dar it-Talb

Setgħu jibqghu jippratikaw xi drawwiet bħall-Jum tas-Sibt, iċ-Ċirkonċiżżjoni u Tisfija
Ċiru Sultan tal-Persja
1. Liberta’
2. Il-Ġid misruq tat-Tempju
3. Il-Flus biex jinbena mill-ġdid
DIASPORA
II Tempju – Tempju ta’ Żerobabel
Prinċep li ħa ħsieb il-bini tat-Tempju

Il-Persjani – Alessandru l-Kbir
Palestina – HĦakma Barranija – Griegi
Wara ġew il Ptolomej (Lixandra) u wara s-Sirjani
Il-Lhud – Rewwixta – Makkabej
Rumani – Erodi – Alleat
Ġesu’
Il-Kotba Dewtero-Kanoniċi



dawk il-kotba li m’humiex parti mit-TANACH
Il-Kotba Dewtero-Kanoniċi


dawk il-kotba li m’humiex parti mit-TANACH
1822: deher għall-ewwel darba ktieb mill-Bibbja bil-Malti. Dan il-ktieb kien l-Evanġelju ta’ San Ġwann.
1829: Mikiel Anton Vasalli qaleb għall-Malti l-erba’ Evanġelji u l-Atti

1929: Pietru Pawl Saydon daħal ġewwa daħal għall-biċċa kbira li jittraduċi waħdu l-Bibbja kollha.
1959: Publikazzjoni tal-Bibbja bil-Malti
Il-Bibbja
"Biblia" = Kotba
Alla - Poplu Lhudi
Alla - Popli Kollha
what book?! whose face?
Il-Bibbja f'Malta

1822
Ġużeppi Marija Canolo:

L-Evanġelju ta San Ġwann
mill-Vulgata - Bibbja bil-Latin

1829
Mikiel Anton Vassalli

4 Evanġelji u l-Atti tal-Appostli
mill-Vulgata
1929-1959
Carmelo Sant - Għaqda Bibblika Maltija

Traduzzjoni Ġdida f'Malti aktar ħaj u mexxej

1984
Mons. Profs. Pietru Pawl Saydon
Bibbja Kollha mill-Oriġinali
Full transcript