Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

BU SUNUM AĞIR BİLGİ

No description
by

özlem bidav

on 10 March 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of BU SUNUM AĞIR BİLGİ

Conclusion
BU SUNUM AĞIR BİLGİ İÇERMEKTEDİR





HAZIRLAYANLAR

MUAMMER GÜLTEKİN
İLYAS ÖZDEMİR
ÖZLEM BİDAV

Turgut Özal Üniversitesi
Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Yüksek Lians Programı

Temel Odyoloji

SANTRAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

İÇERİK:
1) TANIM
2) MERKEZİ İŞİTSEL YOL
3) KOKLEAR NUKLEUS (CN)
4) AKUSTİK STRİAE
5) SUPERİOR OLİVARY COMPLEX (SOC)
6) LATERAL LEMNİSKUS (LL)
7) İNFERİOR KOLLİKULUS (IC)
8) MEDİAL GENİCULATE BODY (MGB)
9) BİRİNCİL İŞİTSEL KORTEKS
10) İŞİTSEL İŞLEMLEME BOZUKLUĞU (İİB)


11) İİB’NİN ERKEN GELİŞİM DÖNEMLERİNDEKİ BELİRTİLERİ
12) İİB İLE DİĞER BOZUKLUK/HASTALIKLARDAKİ BENZERLİKLER
13) İİB’NİN DEĞERLENDİRİLMESİ
14)DEĞERLENDİRME ARÇLARINDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER
15) DAVRANIŞSAL TESTLER,BAĞIMSIZ TESTLER,DEĞERLENDİRME BATARYASI (SCAN-C)
16)İİB’NİN EĞİTSEL TEDAVİSİ
17)SONUÇ
18)KAYNAKÇA


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

İİB (central auditory processing disorder), seslerin iç kulaktan işitsel temporal bölgelere kadar olan nöral yollarda işlemlenmesindeki fonksiyonel bozukluktur.
Bozukluk dil veya kognitif süreçlerle ilgili değildir; işitsel uyaranların işitsel nöral yollarda işlemlenmesinden kaynaklanır.
İşlemleme (processing); işitilen sesin iç kulak (koklea) ve merkezi sinir sistemi tarafından taşınırken geçirdiği değişimlerin, birincil işitsel korteks tarafından çözümlenlemesi ve anlamlandırılmasını ifade eder.
Aileler çocuklarıyla ilgili olarak “dinleme bozukluğu, işitsel uyaranlara değişken tepki, dikkat dağınıklığı, işitme yoluyla ilgili öğrenmede güçlük, sesleri bozuk söyleme” gibi şikayetlarle kliniklere başvururlar.
Bu çocukların işitme, genel gelişim, zeka hatta dil gelişimleri normal olmasına rağmen özellikle arka plan gürültüde (noise) işitme, özellikle uzun ve karmaşık işitsel komutları takip etme, bozuk veya hızlı konuşmalarda konuşma seslerini tespit etmede güçlükleri görülür.


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Konuşma seslerini ayırt edemedikleri için işitsel dikkatlerini konuşmanın tümüne yayamazlar. Konuşmayı takip etmekte de zorlandıkları için konuşmayı dinlemeye olan ilgilerini kaybederler.
MERKEZİ İŞİTSEL YOL:
İİB iç kulak tarafından alınan işitsel uyarıların, merkezi işitsel yol aracılığı ile temporal kortekse taşınması sırasında ortaya çıkan minimal etkilenmeler sonucu ortaya çıkar. Bu etkilenmelerin fizyolojik düzeyde olması nedeni ile çoğunlukla radyolojik yöntemlerle tespit edilemez.
Merkezi işitsel yol (central auditory pathway), çeşitli çaprazlaşmalar, etkileşimler ve farklı seviyelerde filtreleme özellikleri gösteren karmaşık bir yapıya sahiptir.



SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

İç kulakta frekansa özel olarak işlemlenen işitsel uyarı, 8. kranial sinir olan akustik sinir aracılığı ile internal akustik kanaldan geçerek beyin sapında yer alan kokleear nukleusa (cochlear nucleus) gider.Buradan ayrılan liflerin bir kısmı ipsilateral (aynı taraf), çok büyük bir kısmı ise kontralateral (karşı taraf) superior olivary komplekse (SOC) gider. Daha sonra ise, lateral lemniskus (LL), inferior kolliculus (IC), medial geniculate body (MGB) ve Heschel girüs üzerinden birincil işitsel kortekse ulaşır.
KOKLEAR NUKLEUS (CN):
Koklear nukleus üç bölüme ayrılmaktadır:
Antero-ventral koklear nukleus (AVCN)
Postero-ventral koklear nukleus (PVCN)
Dorsal koklear nukleus(DCN)
Her bölümde farklı hücre tipleri ve farklı inervasyon örüntüleri bulunmaktadır.


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Anatomik ve nörofizyolojik veriler, koklear nukleus bölümleri arasında kesin projeksiyonlar olduğunu göstermektedir.8. sinirdeki fibriller yükselen (ascending) ve alçalan (descending) olarak ikiye ayrılır. Yükselen kısmı AVCN’yi inerve ederken , alçalan kısmı PVCN ve DCN’yi inerve eder.Kokleanın apikalinden gelen fibriller kaudal ve dorsal ayrılma gösterirler. Koklear nukleuslarda yer alan hücre sayısı genellikle akustik sinirden gelen fibril sayısındandaha fazladır. Akustik sinirde yaklaşık olarak 30.000 sinir fibrili yer alırken, koklear nukleusta yaklaşık 88.000 hücre yapısı bulunmaktadır.
AVCN ve DCN, inervasyon örüntüleri ve fizyolojileri bakımından oldukça farklıdır. DCN, 8.sinirden AVCN’ye göre daha az inervasyon alır. DCN, inervasyonunun önemli bir kısmını AVCN’den ve Diğer DCN’den alır. Fizyolojik çalışmalar nukleuslar arasındaki impulsların daha çok inhibitör nitelikte olduğunu düşündürmektedir.

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Merkezi işitsel yol

Merkezi işitsel yol

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

AKUSTİK STRİAE:
Koklear nukleustan ayrılan fibriller üç ayrı striaeyıoluşturur. Bunlar;
Dorsal akustik striae (monakow striae)
İntermediate striae (held striae)
Ventral akustik striae (trapezoid body)
Ventral akustik striae diğerlerine oranla daha büyüktür. AVCN kontralateral olarak trapezoid body’e projeksiyon yapar, buradan SOC ve LL aaracılığıyla IC’nin merkezi nukleusuna uyarı gönderir.
SÜPERİOR OLİVARY COMPLEX (SOC):
SOC orta ponsta yerleşim gösteren 6 nukleustan oluşmuş bir yapıdır. Bu grupta yer alan en büyük nukleus lateral SOC (LSO) veya segmenti ve medial superior olive (MSO) veya aksesuar nukleustur.Her iki nukleus tonotopik yerleşim gösterir.

SOC’da yer alan diğer nukleuslar ise şunlardır;
Dorsal periolivari nukleus, medial ve lateral preolivari nukleus ve trapezoid ve diğer superior oliver nukleuslar IC’ye ve lateral leminiskusa ipsilateral projeksiyonlar gönderirler. Buna ekolarak LSO kontralateral IC’ye de projeksiyonyapar.
MSO daha çok iki kulağın (binaural) etkileşimiyle ilişkildir. Bu nukleus doğrudan karşı tarafta yer alan AVCN’den projeksiyon alır. Sol koklear nukleus projeksiyonundan gelen fibriller sağ yarıya gelirler. Preolive ve sağ koklear nukleuslardan gelen fibriller sağ tarafa gelir ve her iki projeksiyon burada kokleotipik olarak yerleşim gösterir, her iki kokleadan gelen uyarıları alırlar. Burası her iki kulaktan da bilgi alan işitsel yol üzerindeki ilk noktadır. Bu yerleşim şekli çok kısa olan 8.sinirin güvenli bir şekilde daha üst merkezlere ulaşmasını sağlar. Bu durum, özellikle ses lokalizasyonu için gerekli olan temporal çözümlemeye yönelik bilgi sağlayan en önemli unsurdur.



SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

LATERAL LEMNİSKUS (LL):
LL’de iki nukleusgrubu bulunmaktadır. Bunlar dorsal (LLD) ve ventral (LLV) nukleuslardır. Her ikinukleus da tonotopik yrleşim gösterir. Burada alçak frekanslar rostral, yüksek frekanslar ise kaudalde yer alırlar. Bu nukleuslar ipsilateral IC’ye projeksiyon gönderirler. LLD’nin, aynı zamanda, kontralateral LLD’ye ve IC’ye de bağlantısı vardır.
İNFERİOR KOLLİKULUS (IC):
İşitsel yolda yer alan ikinci zorunlu (obligatory) sinaptik alandır. IC daha aşağıda yer alan nukleus yapılarına göre çok daha fazla sayıda hücre içerir (Yaklaşık 302.000 hücre).
İşitsel yolda yer alan diğer istasyonlar gibi IC’de birkaç nukleusa bölünmüştür. En büyük ve üzerinde en fazla çalışılan bölüm merkezi nukleustur (C).Burada dendritler tabakalar arasında yer almaktadır. Lateral Lemniskustan gelen afferent fibriller nukleusa girer ve bu laminalara paralel olarak yol alırlar.


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Merkezi nukleus tonotopik yerleşim gösterir. Alçak frekans hücreleri dorsalde, yüksek frekans hücreleri ise kontralateralde yer alır.Hücre tabakaları frekans özelliklerine göre düzenlenmiştir.
Merkezi nukleusun dışında, IC’de iki nukleus daha bulunmaktadır. Bunlardan daha yoğun olanı, kollikulusun dorsal ve posterior yüzeyinde yer alan pericentral nukleustur (PC). Diğeri ise lateral ve rostral yerleşim gösteren eksternal nukleustur (EX). Bu nukleusların tonotopik organizasyonu, merkezi nukleusa göre daha zayıftır.
IC’nın afferent projeksiyonu talamustaki ipsilateral MGB’ye gitmektedir. Ayrıca minimal düzeyde de olsa kontralateral IC’ye ve talamusa da projeksiyonlar vardır. IC ayrıca ponstaki ve medulladaki işitsel nukleuslara alçalan projeksiyonlar gönderir.

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME
tonotopik organizasyon

MEDİAL GENİCULAT BODY (MGB):
Medialde pars magnosellularis, lateralde ise pars principalis veya pars parvosellularis bulunmaktadır. Pars principalis;
Dorsal ve ventral kısım olarak
Ventral kısım da;
Pars lateralis ve
Pars ovoidia olarak ikiye ayrılmıştır.
MGB’nin ventral kısmı birincil işitsel korteksin temel impuls dağıtıcısıdır. Bu bölüm birincil olarak IC’den girdi alır. IC’den gelen fibriller, ventral bölümün denditik tabakasına paralel olarak girer. Ventral bölümde pars lateralis alçak frekanslı uyarılara karşı duyarlı iken, medial bölüm yüksek frekanslı uyarılara karşı duyarlıdır.MGB’nin medial ve dorsal kısımları birincil yolla daha az ilişkilidir. Medial bölüm IC’nin merkezi nukleusdan işitsel projeksiyonlar alır.


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Fakat bunun yanı sıra çok sayıda işitsel olmayan duyusal yollardan da girdiler alır. Medial bölüm, birincil işitsel korteksle çevrili olan ikincil işitsel kortikal alanlara projeksiyon yollarlar. MGB’nin dorsal bölümü IC’nin merkezi nukleusundan doğrudan girdi almaz. Buranın işitsel girdi bağlantısı IC dallarının parankial hücreleridir.
BİRİNCİL İŞİTSEL KORTEKS:
MGB’den gelen fibrillerHeschel girusu üzerinden temporal lobda bulunan birincil işitsel kortekse gelir. İşitsel algılama, kendi konuşma kalıbını korumak ve öğrenmek için bireyin bağımlı olduğu bir mekanizma olması açısından çok önemlidir. İşitme algısının evreleri bir çok seviyede gerçekleşir ancak bunun korteksteki temsili temporoparietal bölge ile sınırlıdır. İşitsel algı alanları sağlam ise, kişi kelimelerin seslerini algılayabilir ancak bu bölge kelimelerin anlamlarını bilmeyi sağlamaz. Ses ünitelerinin anlamlarını anlama ve yorumlama kapasitesi;birincil işitsel korteksin parietal bölge ve oksipital bölge ile olan bağlantılarının doğru olarak çalışması ve ayrıca da süperior temporal girusun arka kısmında yer alan Wernicke alanlarının aktif olarak çalışması ile ilişkilidir.

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Fakat bunun yanı sıra çok sayıda işitsel olmayan duyusal yollardan da girdiler alır. Medial bölüm, birincil işitsel korteksle çevrili olan ikincil işitsel kortikal alanlara projeksiyon yollarlar. MGB’nin dorsal bölümü IC’nin merkezi nukleusundan doğrudan girdi almaz. Buranın işitsel girdi bağlantısı IC dallarının parankial hücreleridir.
BİRİNCİL İŞİTSEL KORTEKS:
MGB’den gelen fibrillerHeschel girusu üzerinden temporal lobda bulunan birincil işitsel kortekse gelir. İşitsel algılama, kendi konuşma kalıbını korumak ve öğrenmek için bireyin bağımlı olduğu bir mekanizma olması açısından çok önemlidir. İşitme algısının evreleri bir çok seviyede gerçekleşir ancak bunun korteksteki temsili temporoparietal bölge ile sınırlıdır. İşitsel algı alanları sağlam ise, kişi kelimelerin seslerini algılayabilir ancak bu bölge kelimelerin anlamlarını bilmeyi sağlamaz. Ses ünitelerinin anlamlarını anlama ve yorumlama kapasitesi;birincil işitsel korteksin parietal bölge ve oksipital bölge ile olan bağlantılarının doğru olarak çalışması ve ayrıca da süperior temporal girusun arka kısmında yer alan Wernicke alanlarının aktif olarak çalışması ile ilişkilidir.

İŞİTSEL İŞLEMLEME BOZUKLUĞU (İİB):
İİB’de konuşma sesleri ile ortamda bulunan çeşitli sesler ve gürültüler birincil kortekse aynı yöntemle işlenmektedir. İİB olgularında işitsel uyarıların tamamı kişi için önemlidir. Bu durumda seçicilik kaybolmakta veya azalmakta; bununsonucu olarak da konuşulanları anlama zorlaşmaktadır.




SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Çocuklarda İİB görülme sıklığı %2-3, yetişkinlerde %10-20, 60’lıyaşlarda ise %70 oranındadır. Cinsiyete göre incelendiğinde, İİB açısından erkeklerin kadınlara göre oranı 2/1’dir. (Chermak ve Diğ. , Chermak ve Musiek, 1997)
İİB basit bir işitme bozukluğu değildir. Bu olgularda, örn saf ses işitme eşiği normaldir. İİB’de şu alanlarda bozukluklar vardır:
Sesin geldiği yönü tespit etme
Birbirine benzeyen iki sesin aynı mı farklı mı olduğunu ayırt etme (auditory pattern recognition)
İki farklı ton arasındaki kısa zaman aralıklarını tespit etme (temporal resolution)
Gürültü seslerin anlaşılırlığını zorlaştırır, bunları maskeler. Ancak işitsel sistem gürültüyü ihmal eder, bunu baskılar ve sesleri gürültüden seçer (temporal masking). İİB olgusu konuşma seslerini gürültüden ayırt edemez. Süresi kısa olan sesleri işitmek zordur, sesin şiddetini artırmak gerekir.İşitsel sistem süresi kısa olan seslerin şiddetini artırarak duyulmasını sağlar.

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

Örneğin; 20 ms süresi olan sesi 10 dB’de duymak zordur. İşitsel sistem bu sesin şiddetini rahat duyma seviyesine artırır; bunu zamansal entegrasyon (temporal integration) denir. İİB olan çocuklarda zamansal entegrasyon bozukluğu vardır. Seslerin hepsi aynı anda kulağa gelmez; seslerin duyulma sıraları ve süreleri vardır. İşitsel sistem sesleri oluşma zamanlarına ve sırasına göre alır (reception) ve işler (temporal ordering). İİB’de bu alanda da bozukluk vardır. Görüldüğü gibi, bütün bu fonksiyonlar üst düzey dil işlevleri ve kognitif işlemlemeden önceki safhalarda gerçekleşen işitsel işlemleme bozukluğundan en az birinin bulunması İİB’ye işaret eder (ASHA, 1996).

Aşağıda İİB’de gözlenen kognitif ve davranışsal özellikler sıralanmaktadır.İİB tanısı için her çocukta bu belirtilerin hepsinin görülmesi gerekmemektedir.
İİB olgularında bu özelliklerden sadece bir veya birkaçı görülebilir.


SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME

İşitsel İşlemleme Bozukluğu Belirtilerinin Ortaya Çıkması Çevresel Koşullara Bağlıdır!
İİB belirtileri her zaman ortaya çıkmaz; bunların görünmesi uyaran ve ortamın özelliklerine bağlıdır. (Neijenhuis ve Broek, 2003; Chermak ve diğ. , 1998)
İİB ‘NİN ERKEN GELİŞİM DÖNEMLERİNDEKİ BELİRTİLERİ:
İİB belirtileri dili kazanma döneminde belirginleşir (Bamiou ve diğ. , 2001; Smoski ve diğ. , 1992). Net ve doğru konuşamayan bebek ve çocuklarda işitsel işlemleme problemlerinin farkına varılmayabilir.

SANTARAL İŞİTSEL İŞLEMLEME
Full transcript