Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Duchy, zjawy, upiory

No description
by

Justyna Krzykalska

on 10 June 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Duchy, zjawy, upiory

Ikiryō
Duchy osób żyjących
Japońska definicja duszy

Tama jest to duchowa energia, która podtrzymuje i pobudza witalność.
Ten rodzaj "duszy" zamieszkuje nie tylko w ludziach, ale również w przedmiotach nieożywionych, jak np. w roślinach.


Kodama - dusza drzew, która chroni je przed np. ścięciem
Kotodama - dusza słów, dzięki niej wyrazy nabierały mocy magicznej i działały jak zaklęcia
Najważniejsze tytuały, które zwiazane są z tama to:

Tamashizume

Rytuał uspokojenia duchowej energii, który odprawia się w intencji chorych, aby dusza nie opuściła ich ciała
Tamafuri
Rytuał wzbudzania duchowej energii, w którego trakcie potrząsano przedmiotem stanowiącym obiekt kultu w celu wzmocnienia jego magicznej mocy
Duchowa energia mogła oddzielać się od ciała podczas snu lub utraty przytomności, aby opętać znienawidzoną osobę.


Opętanie przez Ikiryō mogło doprowadzić do ciężkiej choroby lub nawet śmierci.

Historia Damy Rokujō
"Genji Monogatari" Murasaki Shikibu
Podczas Aoi matsuri arystokraci starali się zająć jak najlepsze miejsca aby móc oglądać procesje udająca się do Shimogamo Jinja.
Księżna Rokujō, która chciała zobaczyć się ze swoim dawnym ukochanym Hikaru Genjim musiała ustąpić miejsca powozowi Aoi, głównej małżonki Genjiego, doznając przy tym publicznego upokorzenia.

Kilka dni później mściwy duch księżnej opanował Aoi, doprowadzając ją do choroby, a potem do śmierci.
Rokujō nie była świadoma tego, że jej duch co noc odwiedza Aoi. Śniła jedynie, że ją dręczy.

Powracające duchy

Śmierć oznaczała całkowite oddzielenie się duszy od ciała, wierzono jednak, że dusza może powrócić do życia, i dlatego zwlekano z pogrzebem przez ustalony okres - magari - trwajacy od 2 do 9 dni
Ciekawostka:
Ciało cesarza Temmu przez ponad 2 lata czekało na pochówek. Przez ten czas ciało było przechowywane w specjalnym pawilonie - mogari no miya.

W buddyjskich przypowieściach powrót z zaświatów związany był z moralną odnową człowieka, który przeżył własną śmierć i miał okazje zobaczyć czekające na niego męki piekielne lub cierpienia zmarłych przyjaciół/krewnych
Przy tym temacie należy również przyjrzeć się pewnemu pojęciu, znanemu przede wszystkim przez otaku (fanów mangi, anime) -
mononoke
.


Według japońskiego uczonego Yanagity Kunio, "mononoke"było to wszystko, co budziło lęk ze względu na swoją nadprzyrodzoną moc.

Później termin ten został zastosowany do określenia złego ducha, który opętuje żywe istoty i doprowadza do ich śmierci.
Yūrei
Duchy zmarłych
Duchy zmarłych przedstawiano na obrazach bez rąk i nóg ponieważ wierzono, że mogą one przedostać się do świata żywych przez najmniejszą szczelinę aby szkodzić.

Pośmiertna Droga Dusz
Duchy zmarłych po trwającym 33 lata procesie oczyszczania stawały się duchami opiekuńczymi swoich rodzin.
Przebywały one w tym czasie na szczytach gór, które, ze względu na to, że cały czas osłonięte były chmurami, traktowano jako najniższe warstwy niebios.

Tylko potomkowie bóstw niebiańskich (rodzina cesarska) wstępowali na Wysoka Równinę Niebios
Pogrzeb w obrządku buddyjskim
Pogrzeb należało odprawić z udziałem mnicha lub przynajmniej recytować sutry.
Rytuał należało powtarzać przez 49 dni:
- co 7 dni, począwszy od siódmego dnia po śmierci - shonanoka.
W tym czasie duch sądzony był przez 10 królów, a ostatniego dnia wydawano osąd i zmarły mógł się odrodzić w jednej z sześciu ścieżek transmigracji
Tenjō
Świat niebian
Ningen
Świat ludzi
Ashura
Świat Walczących Demonów
Gaki
Świat Głodnych Duchów
Chikushō
Świat zwierząt
Jigoku
Świat podziemi, piekło
Ashura
Walczące Demony
Kara za agresję i nienawiść
Mitologia Indii
Ashury mieszkają na dnie morza znajdującego się pod góra Sumeru i nieustannie walczą z niebianami zamieszkującymi niebo Tōriten.
Sa one uosobieniem nienawiści i agresji.
Giną w pojedynkach, ale odradzają się na nowo by zacząć wojnę.
O "godzinie ashurów" połykają kawałek rozpalonego metalu, który - chociaż palił wnętrzności - rozgrzewał do walki


Pewnego wieczoru na górę Kōya dotarło dwóch pielgrzymów:
- świecki wyznawca buddyzmu Muzen i jego syn.
Spędzili oni noc pod gołym niebem i w ciemnościach zobaczyli walczące demony samurajów ze świty Toyotomiego Hidetsugu, który popełnił samobóstwo na rozkaz swojego przybranego ojca Toyotomiego Hideyoshiego
Ueda Akinari, opowiadanie "Buppōsō" ze zbioru Ugetsu monogatari, 1768;
Mimi nashi Hōichi - Legenda o Bezuchym Hōichim;
Hōichi był to niewidomy grajek, zamieszkujący świątynię Amidaji.
Pewnej nocy odwiedziły go duchy samurajów z rodu Taira i zabrały go na cmentarz po to, by zaśpiewał im pieśń o bitwie pod Dannourą przy akompaniamencie biwy.
Hōichi nie wiedział, że ma do czynienia z duchami, słyszał głosy dworzan więc pomyślał, że został zaproszony na dwór.
Upiory tak się wzruszyły jego śpiewem, że poprosiły go o przyjście następnej nocy.
Odtąd Hōichi przychodził na cmentarz po każdym zachodzie Słońca.
Niestety, z nocy na noc stawał się coraz słabszy co wzbudziło podejrzenia przeora świątyni, który pewnego razu udał się ukradkiem za chłopakiem.
Gdy zobaczył duchy zgromadzone wokół Hōichiego zdał sobie sprawę, że obcowanie z nimi doprowadzi go do niechybnej śmierci.
Przeor nakazł grajkowi zostać w świątyni, a na jego ciele napisał ochronne zaklęcia, które uczyniły go niewidzialnym dla duchów.
Niestety, mnich zapomniał o uszach, więc następnej nocy, kiedy upiory odwiedziły grajka, zaczeły go ciągnąć za uszy aż w końcu je wyrwały.
Hōichi stracił uszy, ale zachował życie.
Duchy Tairów już go więcej nie nachodziły.
Strażnicy Buddyzmu
Ashury, podobnie jak smoki i niektóre demony, nawróciły się na buddyzm i stały się jego strażnikami.
Wierzono, że wiedzą one jak skutecznie walczyć z demonami, ponieważ przed nawróceniem miały taką samą złą naturę.
Ashura jest także jednym z 28 pomocników Kannon o Jedenastu Twarzach i Tysiącu Rąk.
W świątyni Kōfukuji w Narze znajduje się posąg ashury o trzech parach rąk – jedna jest złożona do modlitwy, pozostałe są wzniesione do góry – oraz o trzech twarzach, które wyrażają kolejno gniew, determinację na drodze religijnej praktyki i spokój osiągnięty dzięki buddyjskiemu oświeceniu.

Osobiście uważam, że ten posąg jest...niepokojący.

Gaki
Głodne Duchy
Kara za pożądliwość
Niektóre gaki mieszkają w piekłach, a inne na pustkowiach w świecie żywych.
Pojawiają się ludziom jako duchy o maleńkich ustach, długich cienkich szyjach, rozdętych brzuchach i pomarszczonej skórze.
Nieustannie one cierpią głód i pragnienie, umierają w męczarniach, ale tylko po to, by się od razu odrodzić i na nowo przeżywać katusze.
Niektóre z nich mają zbyt cienki przełyki, by przełykać pokarm, inne mogą żywić się jedynie odchodami, a jeszcze inne są w stanie przełykać jedzenie, ale kiedy chcą to zrobić, zmienia się ono w buchające płomienie lub wysycha na kamień.
Do tego bez przerwy doskwiera im upał lub chłód – latem parzy je nawet blask księżyca, a zimą mrożą promienia słońca.
Według niektórych legend głodne duchy musiały zjadać siebie nawzajem. Zmuszał je do tego jednooki demon – Yogyōsan, który pojawiał się w świecie ludzi na bezgłowym koniu w Nowy Rok i tratował każdego, kogo napotkał na drodze.
Obawiano się, że gaki mogą opętać człowieka po to, by żywić się jego ciałem. Objawami opętania przez gaki była na przykład gorączka.
Wierzono, że gaki mogą pożywić się dzięki ofiarom składanym przez mnichów w czasie Święta Zmarłych, dlatego też organizowano ceremonie nazywane „ofiarami dla głodnych duchów” - segaki kuyō.

Duchy, które szukaja zemsty
Mściwe Duchy
Osoby, które w chwili śmierci czuły do kogoś nienawiść lub pałały żądzą zemsty, po odejściu z tego świata mogły stać się mściwymi duchami, wymierzającymi karę swoim oprawcom.
Ukazywały się one o godzinie duchów, zwanej godziną wołu – ushimitsu – czyli między drugą a wpół do trzeciej rano.
Domostwo Talerzy;
W dzielnicy Banchō w Edo młoda służąca Okiku spodobała się gospodarzowi domu, w którym pracowała, jednak odrzuciła jego zaloty.
Wkrótce potem zbiła cenny talerz z serwisu.
Zazdrosna o Okiku żona gospodarza wykorzystała to jako pretekst do urządzenia strasznej awantury, mąż zaś znalazł świetną okazję do zemszczenia się za odrzucenie zalotów – za karę obciął dziewczynie środkowy palec i kazał zamknąć ją w ciemnym pokoju bez jedzenia.
W nocy Okiku wymknęła się i popełniła samobójstwo, topiąc się w ogrodowej studni.
Gospodarze rozpowiadali, że służka zwariowała i dlatego się utopiła.
Okiku jednak nie pozwoliła im zaznać spokoju i nawiedzała ich co noc przy studni licząc talerze, gdy nie mogła doliczyć do dziesięciu wybuchała płaczem.
Niedługo potem żona gospodarza urodziła syna i kiedy zobaczyła, że chłopiec nie ma środkowego palca postradała zmysły.
Przerażona służba uciekła z domu, a po okolicy rozniosła się wieść o prawdziwej przyczynie śmierci dziewczyny.
Gospodarz stracił stanowisko i podupadał z roku na rok.

Duch dziewczyny jednak ciągle pojawiał się w miejscu, które zaczęto nazywać „Domostwem Talerzy” - Sarayashiki.
Po odprawienie egzorcyzmów duch doliczył się diesięciu talerzy i zniknął.
Klątwa Eizona;
W Ishinomaki zamieszkał kiedyś mnich Eizon wraz z siostrzenicą.
W dziewczynie zakochał się namiestnik Shinzaemon, ale Eizon nie wyraził zgody by jego podopieczna została konkubiną.
Namiestnik jednak nie ustąpił; oskarżył mnicha o złamanie celibatu wraz z siostrzenicą i zesłał go na wyspę Enoshima.
Niestety, zaraz po tym dziewczyna popełniła samobójstwo.
Wówczas Eizon rzucił klątwę na Shinzemona i zgodził się na śmierć z myślą, że będzie go po śmierci prześladował.
Pewnego razu namiestnik ujrzał w nocy dziwne światło i zaniepokojony wyszedł z domu. Jego oczom ukazał się duch Eizona zwisającego głową w dół z gałęzi drzewa. Twarz zjawy była tak upiorna, że Shinzaemon ze strachu zwariował i zmarł.
Nagła śmierć zabrała wkrótce wszystkich członków jego rodziny.
Goryō
Mściwe duchy, które stanowią zagrożenie dla całych społeczności.
Przypisywano tym istotom winę za epidemie, klęski żywiołowe czy zamieszki.
Cesarz Sutoku – Władca Demonów;
Mściwym Duchem okazał się sam cesarz Sutoku, syn cesarza Toby.
Na skutek intryg faworytki ojca – Tokuko, Sutoku został pozbawiony władzy na rzecz jej syna Narihito. Nowo wyznaczony następca, intronizowany w wieku 3 lat jako cesarz Konoe zmarł po szesnastych urodzinach.
Tokuko oskarżyła Sutoku o doprowadzenie jej syna do śmierci dzięki użyciu czarnej magii. Doszło do walk o sukcesję, znanych pod nazwą „zamieszki ery Hōgen” (1156), podczas których frakcja Sutoku została pokonana.
Byłego cesarza zesłano na wyspę Shikoku i nie pozwolono mu odwiedzać grobu ojca.
Zmarł on na wygnaniu, a jego grób w Shiramine nie został otoczony opieką należną nieżyjącemu władcy.

W Japonii popularna stała się przypowieść, że Sutoku za życia praktykował czarną magię by po smierci stać się władcą demonów.
Sanemori;
Mieszkańcy okolic Shinohary, gdzie rozegrała się bitwa Tairów i Minamotów, uznali za goryō Saitō Sanemoriego – walczącego samuraja po stronie Tairów.
Z powodu podeszłego wieku wojownik nie odznaczył się niczym na polu walki, a gdy poległ, koń zaciągnął jego trupa na pole ryżowe.
Chłopi przypisali mu winę za nieurodzaj i odprawiali ceremonie mające na celu spacyfikowanie mściwego ducha.

Upiory
Duchy niektórych zmarłych nagłą śmiercią przeradzały się w upiory i w tej postaci zagrażały życiu wszystkich napotkanych żywych

Ubume;
Jest to duch zmarłej podczas porodu kobiety, która ukazuje się z dzieckiem na rękach.
Jak głosi legenda, spotkał ją kiedyś mężczyzna, który szedł za nią tak długo, aż dotarł w okolice cmentarza przy świątyni Tōkōji w miejscowości Hashirada. Kobieta odwróciła się w jego kierunku, uśmiechnęła, a z jej oczu posypały się iskry.
Chwile później zjawa zniknęła w gęstej mgle, a mężczyzna padł na ziemię bez zmysłów.

Według niektórych podań Ubume prosiła napotkanych o wzięcie dziecka na ręce, które z każdą chwilą robiło się cięższe.
Wierzono, że jeśli komuś uda się je utrzymać przez wyznaczony czas duch spełni jedno zyczenie.
Należało jednak uważać aby twarz niemowlęcia była cały czas zwrócona w stronę matki, gdyż inaczej przegryzało ono gardło trzymającej osoby.
I to jest dopiero przerażajace!
Duchy topielców
Duchy osób, które utonęły w morzu, mszczące się na niewinnych żeglarzach
Często widywano statek-widmo (Funayūrei) z załogą złożoną z duchów marynarzy, którzy zginęli na morze.
W mgliste noce owe upiory podpływały do innych okrętów i błagały o pożyczenie im wiadra lub czerpaka. Jeśli rozbitkowie dostawali naczynia, o które prosili, nalewali do nich wody i zalewali unieruchomiony statek.
Aby ustrzec się przed zatopieniem należy podać im naczynie bez dna.
Podobno okręt widmo ukazuje się w Święto Zmarłych i dlatego przerywa się wtedy okres na połowy.
Rybacy z wiosek na przylądku Kamagasaki w pobliżu Osaki nie wypływali w morze także na początku listopada, wierząc, że każdy statek który wyruszy w tym czasie z portu zostanie otoczony przez topielców i zatopiony.
Złym omenem był nie tylko widok statku ale również słyszalne jęki topielców.

Duchy przepełnione tęsknotą
Duchy zmarłych wracały niekiedy do świata żywych tylko po to, by po raz ostatni spotkać się z osobami, które kochały.
Czasami chciały tylko zobaczyć najbliższych, ale nierzadko pojawiały się aby ich uspokoić, wywiązać się z obietnic lub pomóc w obowiązkach.
Duch z taksówki;
Późno w nocy pod jednym z tokijskich szpitali wsiadła do taksówki kobieta, która zażądała, by kierowca zawiózł ją pod wskazany adres do Hamachō.
Kiedy taksówkarz dojeżdżał już na miejsce, zauważył nagle, że poza nim w samochodzie nikogo nie ma. Zbity z tropu pojechał dalej, lecz po jakimś czasie znowu usłyszał głos kobiety, która znowu siedziała na swoim miejscu. Podała ona kolejny adres w Aoyamie, a potem nakazała kierowcy zawrócić do Hamachō.
Gdy mężczyzna dotarł do celu okazało się, że kobieta znowu zniknęła, a na miejscu odbywał się pogrzeb.
Zdziwiony opowiedział całą historię żałobnikom, a ci rozpoznali w pasażerce narzeczoną opłakiwanego mężczyzny.
Okazało się, że oboje niedawno zginęli w wypadku.

Kikuo Itayi „Tengu dōji”
Duch zmarłego samuraja walczącego po stronie Tairów najpierw wysłał ducha swojego wiernego wasala, aby nawiedził jego syna i przekazał mu wiadomość o jego śmierci oraz prośbę o modlitwy, a potem, w czasie święta Obon, sam ukazał się żonie, aby powiedzieć jej, że znalazł po śmierci ukojenie.
Tęsknota za ukochanym
Zdarzało się, że duchy zmarłych błąkały się w pobliżu miejsc, które miały dla nich znaczenie za życia. Przychodziły tam aby spotkać się ukochanym lub opowiedzieć komuś historię swojej nieszczęśliwej miłości.
Izumi Kyōki „Mayu kakushi no rei”, 1924
Pewnego razu, kiedy gejsza Otsuya wracała z wioski, została sama w ciemnościach, ponieważ zgasła pochodnia, którą niósł jej przewodnik. Przy moście kobieta ujrzała zbliżającego się mężczyznę, przestraszyła się i próbowała ukryć schodząc na kamienie w zamarzniętym jeziorze.
Niestety, zastrzelił ją myśliwy, który myślał, że widzi demona jeziora.
Od tej pory duch gejszy zaczął nawiedzać gospodę, w której przebywała przed śmiercią.
Legenda głosi, kobieta bardzo chciała wyjść za mąż, dlatego bywalcy gospody często widywali zjawę, która robiąc makijaż, goliła sobie brwi (ich brak był oznaką kobiety zamężnej).
Miłość do dziecka
Wiele legend opowiada o kobietach, które jako duchy troszczyły się wciąż o swoje dzieci
O kobiecie, która kupowała cukierki;
W pobliżu świątyni Rokuharamitsuji w Kioto znajduje się sklep, w którym sprzedaje się tylko jeden rodzaj słodyczy – yūrei kosodate ame - „cukierki, którymi duch zmarłej matki karmił swoje dziecko”.
Jak głosi legenda, pewnej nocy do sklepu przyszła kobieta. Kupiła słodycze za które zapłaciła monetami przypominającymi te, które zgodnie z tradycją wkłada się do trumny (rokumonsen).
Zaciekawiło to właściciela sklepu więc postanowił on śledzić kobietę.
Gdy doszedł do cmentarza usłyszał zza grobu, przy którym zatrzymała się kobieta, wyraźny płacz dziecka.
Przerażony mężczyzna pobiegł po mnicha i razem wydobyli z grobu chłopczyka, który prawdopodobnie urodził się już po śmierci matki.
Duch kochającej matki chronił dziecko i utrzymywał je przy życiu dzięki słodyczom.
Szamanki
Dawniej niewidome dziewczynki, które skończyły 12 lat były oddawane do domów doświadczonych szamanek zwanych itako, które za opłatą przekazywały im tajemną wiedzę.
Zdarzało się, że rodzinę adeptki wspierali mieszkańcy wioski, a kiedy dziewczynka zostawała szamanką, zwracała dług ze swoich zarobków.
W okresie przygotowań kandydatki na itako musiały się uczyć modlitw, mantr i fragmentów sutr, a także zachowywać posty.
Jedną z praktyk ascetycznych były ablucje: codziennie, bez względu na porę roku, rano i wieczorem dziewczynki wylewały sobie na ramiona 24 wiadra lodowatej wody.
Dzięki temu rytuałowi miały rozniecić wewnętrzny żar.
Przed inicjacją kandydatki nie mogły spać przez tydzień, chociaż w tym okresie następowała nasilenie osłabiających ciało praktyk ascetycznych.
Wierzono, że kiedy będą całkowicie wyczerpane fizycznie i psychicznie dośiadczą nagłego przypływu energii i sił witalnych, a wtedy zostaną nawiedzone przez swe bóstwa opiekuńcze.
Zemsta zza grobu
Duszki kodama z filmu "Księżniczka Mononoke", reż. Mizayaki Hayao
www.dungeons.wikia.com
Demon damy Rokujō w spektaklu teatru nō pt. Aoi no ue
Yanagita Kunio
(1875-1962)
http://www.orientalscholar.com
Posąg bezuchego Hōichiego, świątynia Akama Jingū
http://janeyvox.blogspot.com
Ueda Akinari
(1734-1809)
http://mubi.com/lists/a-touch-of-buddhism
Gaki zoshi
http://historiesofthingstocome.blogspot.com
"Duch Okiku", Tsukioka Yoshitoshi
http://printaphilic.wordpress.com

"Cesarz Sutoku" Fujiwara no Tamenobu
wikipedia.pl
"Ubume" Sawaki Sūshi
commons.wikimedia.org
"Statek widmo" Kawanabe Kyōsai
justasummerday.blogspot.com
Kyōka Izumi (1873-1939)
http://commons.wikimedia.org/
Cukierki ze świątyni Rokuharamitsuji
mucunabotanicalgarden.blogspot.com
Itako
www.umbc.edu
historiesofthingstocome.blogspot.com
wikiepedia.pl
http://hyakumonogatari.files.wordpress.com/
Źródła:
Tekst na podstawie ksiażki "Mitologia Japońska" Agnieszki Kozyra

Pod ilustracjami znajdują się informacje oraz linki do stron

Muzyka w tle:
Jigoku Shoujo Futakomori OST - Shoujo no uta

Full transcript