Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Euskalkiak: Luis Luziano Bonaparte eta Koldo Zuazo. Miren Agur Meabe

No description
by

on 8 February 2017

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Euskalkiak: Luis Luziano Bonaparte eta Koldo Zuazo. Miren Agur Meabe

Euskalkiak: Luis Luziano Bonaparte eta Koldo Zuazo.

Euskalkiak
Definizioa: Hizkuntza-familia beraren barruan bilakaldi baten buruan gertatzen den aldaera.



AMAIERA
EUSKALKIEN HISTORIA

Euskal dialektologiaren benetako lehen aitzindaria XVIII. mendeko Manuel Larramendi izan zen.

Hala ere, XIX. mendekoa da urte askoan euskal dialektologiaren zutabe nagusi izan den pertsona: Luis Luziano Bonaparte printzea.



HELBURU DIDAKTIKOAK

Euskara erabiltzearen ondorioak ezagutzea, identifikatzea eta baloratzea (Kontzeptuala, prozedurala eta jarrerazkoa)
Euskararen egoera eta garapena ezagutzea, Euskalki ezberdinak eta euskara batuaren sorkuntza ezagutzea.
Euskara komunikatzeko tresna bezala erabiltzea.
Euskalki ezberdinak ezagutzea eta neurri batean erabiltzen jakitea.



EUSKALKIEN EZAUGARRIAK
Espazioan urrundu ahala, euskalkien desberdintasunak gero eta handiagoak izaten dira. Baina euskalkia ez da berdin mintzatzen lur-eremu guztietan; dialektoaren arabera ere ezberdintasunak izaten dira, eta horri azpi dialektoak edo aldaerak esaten diogu.

Euskalki literario deritzenak daude; idatziz nabarmendu diren lau euskalkiak: lapurtera, zuberera, gipuzkera eta bizkaiera



MIREN AGUR MEABE
-1962ko urriaren 7an jaio zen Lekeition.
-Euskal idazlea.
-Irakasle eskolan ikasi zuen Giza Zientzietan espezializatuz, eta Euskal Filologia egin zuen ondoren.
-Bilboko Kirikiño ikastolan irakaslea zen.
-1990tik aurrera Giltza-Edebé argitaletxean argitalpen zuzendaritza eta kudeaketan lanean aritu da.
-Gaur egun, literatura-sorkuntzan ari da.
-Bi arlotan da ezaguna: poesian eta haur eta gazte literaturan.
-Beste genero batzuk landu ditu ere: ipuingintza, adibidez.
BIOGRAFIA
-Bere lehen lana, 1986an eman zuen argitara
"Uneka... Gaba"
izenburuaz.
-Gero, poesian murgildu zen, eta Lasarte-Oriako Udalaren Saria irabazi zuen (1991),
"Oi hondarrezko emaikaitz"
lanarekin.
-2000an
"Azalaren kodea"
argitaratu zuen. Lan horretan, gorputzean oinarrituriko hizkera berria aurkeztu nahi du: tatuajeak, orbainak eta kontrazeinuak, adibidez.
- Egilearen bizitza propioa dira bere poemen abiapuntua, eta poema horien bitartez esan nahi duena adierazten du.
- Gaztelera, katalanez eta batzuetan ingelesez ematen da.

IBILBIDEA
-Arlo horretako liburuak dira:
Bisita
(2001),
Joanes eta Bioletaren bihotza
(2002),
Etxe bitan bizi naiz
(2003),
Nola zuzendu andereño gaizto bat
(2003),
Amal
(2003),
Supositorioak otsoarentzat
(2006) eta
Izar bat zopan
(2008).
- Egilearen traiektoriarik sendoena 2000tik aurrera sortzen da.
-Horietako Liburu batzuen katalanezko, gaztelaniazko eta galegozko bertsioak ere aurkitzen dira.
HAUR ETA GAZTE LITERATURA
-Gazte Literaturan izan du oihartzunik zabalena.
- Gazte poesiaren generoan,
Zer da, ba, maitasuna?
(2008) argitaratu zuen.
Maitasunaren inguruko poemez osatua dago.
-
Kristalezko begi bat.
(2013)




-1991: Lasarte-Oriako Udalaren saria
-1997: Euskadi saria
-2001, 2011: Espainiako Kritika Saria
-2002, 2007, 2011: Euskarazko Haur eta
Gazte Literaturako Euskadi saria
-2007: Lauaxeta Saria
-2008: Liburu Gaztea Saria
-2012: IBBYren Ohorezko saria eta
Rosalía de Castro saria
-2013: Akademiaren Saria
SARIAK
LUIS LUZIANO BONAPARTE

BIOGRAFIA
Ingalaterran jaio zen 1813ko urtarrilaren 4an.
Italian hil zen 1891ko azaroaren 13an.
Politikari, hizkuntzalari eta dialektologoa zen.
Dialektologia ikerketak hasi zituen Euskal Herrian.
Londresen jaio arren, euskara ondo menderatzea lortu zuen.
Izkribuzko lekukotasunak ez ezik, ahozkoak ere ezagutu zituen.
Euskararen eremua osotasun guztian ezagutzen eta aztertzen lehena.
Bost egonaldi egin zituen Euskal Herrian

a) Mendebaldekoa:
Bizkaiera

b) Erdialdekoak:
Gipuzkera
Lapurtera
Iparraldeko goi-nafarrera
Hegoaldeko goi-nafarrera

c) Ekialdekoak:
Mendebaldeko behe-nafarrera (aezkera barne)
Ekialdeko behe-nafarrera (zaraitzuera barne)
Zuberera (erronkariera barne)









Luis Luziano Bonaparteren euskalkiak

LANAK

- 1862.
Langue basque et langues finnoises.
Londres.
- 1863.
Carte des sept provinces basques, montrant la délimitation actuelle de l'euscara et sa division en dialectes, sous-dialectes et variétés.
Londres.
- 1867.
Observations sur le formulaire de prône conservé naguère dans l'église d'Arbonne.
Baiona: Lamaignère.
-
Phonologie de la langue basque dans tous ses dialectes
[1868 aldera egindako txosten argitaragabea].
- 1869.
Le verbe basque en tableaux.
Berrargitaratua [J. A. Arana Martija, arg.] Opera omnia vasconice (I): 175-442. Bilbo: Euskaltzaindia, 1991.

LETRA
Galdeketa
- Miren Agur Meabe

Non daude pozaldi horailetatik
batzeko ginen taupada hordigarri haiek?
Non, belaontzien ezpalez
eraikitzekotan ginen sutondo ibiltaria?
Non dago tigreen marrekin
dekoratu nahi genuen aberri berria?
Non, iraganaren magalari atximurka eginez
berretsi gura genituen gure paisajeak?
Non geratu da gure lehen ohe hartako erloju ezberdina?
Non galdu dugu misterioaren ura,
zeinahi utopia bedeinkatzeko balio ziguna?
Non gorde duzu irudimenaren maleta?
Zer dago orain barruan?
-Eibarren, Gipuzkoan, jaio zen 1956an.
-EHUko irakaslea eta euskaltzain
urgazlea da.
-Euskalkien bidez ospea irabazi du.
-Euskara batuaren alde egin du lan.
-Koldo Zuazoren ustez, mendebaldeko
euskalkien sorrera Araban izan zen.
KOLDO ZUAZO
Koldo Zuazoren euskalkien mapa
-1988an, bere ikerketak mapa batean isolatu zituen.
-Geroago, Andoni Elordui marrazkilaria arduratu zen Zuazoren ideia paperean islatzeaz.
-2014 bertsio eguneratua atera zuen Zuazok, zenbait aldaketekin.
-
Euskararen Batasuna
, 1988an.
-
Euskararen sendabelarrak,
2000an.
-
Deba ibarreko euskara
, 2006an.
-
Mailopeko euskara
, 2013an.
-
Euskalkiak
, 2014an.
Ikerlanak
Kahoot
1869ko mapa ospetsua
Euskalkiak Koldo Zuazo

-MENDEBALA: orain arte “bizkaiera” deitu izan dena, alegia, Bizkaiko, Deba arroko eta Arabako eremu euskalduneko hizkera.
-ERDIALDEKOA: Gipuzkoako hizkerak (Deba arroa kenduta) eta Nafarroako mendebalekoak (Araitz, Larraun, Imotz eta bi Basaburuak).
-NAFARRERA: Nafarroako hizkerak (mendebala salbu).
-NAFAR LAPURTERA: Lapurdi eta Nafarroa Behereko hizkerak.
-EKIALDEKO NAFARRERA: zaraitzuera, galtzear dagoena; eta erronkariera, erabilera eta hiztun faltaz jada galdu dena.
-ZUBERERA: zuberoakoa.

http://www.eke.eus/eu/kultura/euskara/linguistika/euskalkiak/euskalkiak_aplikazioa.swf

https://www.educaplay.com/es/recursoseducativos/2731478/euskalkiak.htm
ARIKETAK
Koldo Zuazo Euskalkien Mapa


-Fonetika-fonologikoa: (non aspirazioa non ez)
-Morfologikoak: (dot/det/dut)
-Sintaktikoak: (etxe bi / bi etxe)
-Lexikoak: (deus / ezer)


LAU IRIZPIDE:
Miren Agur Meabe
https://play.kahoot.it/#/lobby?quizId=f199c16f-0c18-4083-87ea-60a2063945af
Aitor Martinez
Raquel Gamo
Unai Najas
Galder Etxaniz
"Euskalkiak noiz edo nola sortu ziren galdetuta, Zuazoren ustez, gaur egun erabiltzen ditugun hauek nahikoa berriak dira, Erdi Aro ingurukoak edo. Euskara hizkuntza zaharra denez, dialektoak beti egongo ziren, seguruenez; baina itxura batean behintzat, Erromatarren garaiaren ondoren euskara ‘batu’ bat zegoela esan daiteke eta ondoren sortu zirela gaur egungo hizkerak."
Koldo Zuazoren Elkarrizketa
Full transcript