Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Үнэт цаасны эрх зүйн зохицуулалт

No description
by

enkhjargal enkhtumur

on 24 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Үнэт цаасны эрх зүйн зохицуулалт

Үнэт цаасны эрх зүйн зохицуулалт
Э. Энхжаргал
Агуулга
Үнэт цаасны тухай ойлголт

Үнэт цаасны зах зээлийн үйл ажиллагаа
Үнэт цаасны зах зээлийн үйл ажиллагаа
Үнэт цаасны танилцуулга

Үнэт цаас гаргах
Үнэт цаасыг нийтэд санал болгох
Үнэт цаасыг бүртгэх, нийтэд санал болгохыг зөвшөөрөх

- Хувьцаат компанийн хувьцаа
- Компанийн өрийн хэрэгсэл;
- Хөрөнгө оруулалтын сангийн
- Хувьцаа, нэгж эрх;
хадгаламжийн бичиг;
- Хөрөнгөөр баталгаажсан үнэт цаас;
- Үнэт цаас гаргагчаас хөрөнгө оруулагчид санал болгож байгаа тодорхой тооны хувьцаа болон өрийн хэрэгслийг тодорхой хугацааны дотор тохиролцсон үнээр захиалах эрх
- Санхүүгийн зохицуулах хорооноос үнэт цаас гэж тогтоосон бусад санхүүгийн хэрэгсэл.



Үнэт цаас гэж юу вэ?
Үнэт цаасыг анхдагч зах зээлд тайлагнах
Үнэт цаасыг анхдагч зах зээлд худалдах

- Үнэт цаас гаргагч дангаар, эсхүл зохицуулалттай этгээдтэй байгуулсан гэрээний үндсэн дээр үнэт цаасаа үнэт цаасны анхдагч зах зээлд худалдахаар 50 ба түүнээс дээш тооны хөрөнгө оруулагчид танилцуулах, сурталчлах замаар санал болгоно.

- Хороонд бүртгүүлсэн үнэт цаасны танилцуулгад үнэт цаасыг хаалттай хүрээнд танилцуулахаар заасан бол тухайн хүрээний хөрөнгө оруулагчдад танилцуулна.

- Үнэт цаас гаргагчийн буруутай үйл ажиллагааны улмаас нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэлийг хүчингүй болгосонтой холбогдон үүсэх зардал, бусдад учирсан хохирлыг үнэт цаас гаргагч хариуцна.

- Нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэлд бүртгүүлээгүй болон хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанийн хувьцааг нийтэд санал болгохыг хориглоно.


- Нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэл болон хөрөнгийн биржийн бүртгэлийн аль алинд нь бүртгэгдсэн үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд худалдана.

- Үнэт цаасны анхдагч зах зээлд үнэт цаасыг арилжих зөвшөөрлийг Хороо олгох бөгөөд Хороо уг зөвшөөрлийг хөрөнгийн биржийн бүртгэлд бүртгэсэн болон холбогдох бэлтгэлийг хангасан тухай хөрөнгийн биржээс гаргасан тодорхойлолт, үнэт цаас гаргагчийн хүсэлтэд үндэслэн олгоно.

- Үнэт цаасны анхдагч зах зээлд үнэт цаасыг зээлээр худалдах, хууль тогтоомжид өөрөөр заагаагүй бол үнэ төлбөргүйгээр эзэмшүүлэхийг хориглоно.

- Үнэт цаас гаргагч нь үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд худалдаж дууссанаас хойш ажлын гурван өдрийн дотор тухайн үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд арилжсан тухай тайланг тогтоосон журмын дагуу Хороонд ирүүлнэ.

- Үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд арилжсан тухай тайланд тухайн арилжаа нь зохих журмын дагуу явагдсан талаар хөрөнгийн биржийн дүгнэлтийг хавсаргасан байна.


Үнэт цаасны эрх зүйн харилцаанд оролцогчид
Хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаа бүтэц зохион байгуулалт
“Үнэт цаасны зах зээл” гэж үнэт цаас болон үүсмэл санхүүгийн хэрэгслийг бүртгүүлэх, гаргах, арилжих, түүгээр гэрчлэгдсэн эрхийг шилжүүлэх, төлбөр, тооцоо гүйцэтгэх, хадгалах үйлчилгээ үзүүлэхтэй холбогдсон зохицуулалттай зах зээлийн болон биржийн бус зах зээлийн харилцааг;
“Үнэт цаасны анхдагч зах зээл” гэж үнэт цаас гаргагч үнэт цаасаа нийтэд санал болгох замаар арилжихтай холбогдсон харилцааг;


“Үнэт цаасны хоёрдогч зах зээл” гэж үнэт цаасны анхдагч зах зээлд гаргасан үнэт цаасыг дахин арилжихтай холбогдсон харилцааг;
Үнэт цаасны эрх зүйн харилцаанд оролцогчид
“Үнэт цаасны зах зээлд оролцогч” гэж үнэт цаас гаргагч, зохицуулалттай этгээд болон хөрөнгө оруулагчийг;


“Үнэт цаас гаргагч” гэж энэ хуульд заасны дагуу үнэт цаасны зах зээлд арилжих үнэт цаасаа Санхүүгийн зохицуулах хороонд бүртгүүлсэн, эсхүл бүртгүүлэх хүсэлт гаргаж байгаа этгээдийг хэлнэ.
“Зохицуулалттай этгээд” гэж дор дурдсан үйл ажиллагааг эрхлэх эрх бүхий хуулийн этгээдийг;


1.үнэт цаасны брокерийн
2.үнэт цаасны дилерийн;
3.үнэт цаасны хөрөнгө оруулалтын зөвлөхийн;
4.үнэт цаасны итгэмжлэн удирдах;
5.андеррайтерийн;
6.үнэт цаасны өмчлөх эрхийн бүртгэлийн;
7.үнэт цаасны арилжааны тооцооны;
8.үнэт цаасны арилжааны төлбөрийн;
9.үнэт цаасны төвлөрсөн хадгаламжийн;
10.кастодианы;
11.үнэт цаасны арилжаа эрхлэх;
12.хөрөнгө оруулалтын сангийн;
13.хөрөнгө оруулалтын менежментийн;
14.санхүүжих чадавхын зэрэглэл тогтоох;
15.үнэт цаасны зах зээлд оролцогчид хууль зүйн зөвлөгөө үзүүлэх;
16.үнэт цаасны зах зээлд оролцогчид хөрөнгийн үнэлгээний үйлчилгээ үзүүлэх;
17.үнэт цаасны зах зээлд оролцогчид аудитын үйлчилгээ үзүүлэх;
18.Хорооноос зохицуулалттай гэж тооцсон бусад.

Хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаа бүтэц зохион байгуулалт

- Хөрөнгийн бирж үнэт цаасны арилжааны талаарх дараах мэдээллийг нийтэд мэдээлэх

- Бараа бүтээгдэхүүнд суурилсан үүсмэл санхүүгийн хэрэгслийн арилжааны үйл ажиллагаа явуулах

- Тооцооны үйл ажиллагаа явуулах

- Тогтоосон журмын дагуу үнэт цаасны арилжаа зохион байгуулах зорилгоор тодорхой эд хөрөнгийг төлбөртэй ашиглуулах

- Хууль тогтоомж болон Хорооноос тогтоосон журамд заасан бусад үйл ажиллагаа.


Хөрөнгийн бирж дор дурдсан үйл ажиллагаа эрхэлж болно


Хөрөнгийн бирж үүргээ биелүүлэх зорилгоор үнэт цаасны арилжаанд оролцогч, үнэт цаас өмчлөгч болон үнэт цаас гаргагчаас шаардлагатай мэдээллийг шаардах эрхтэй.

Хөрөнгийн бирж үзүүлж байгаа үйлчилгээнийхээ хөлс болон урамшууллын хэмжээг тогтоох эрхтэй.

Хөрөнгийн биржийн үйл ажиллагаанд тавих нөхцөл, шаардлага
“Хөрөнгийн бирж” гэж үнэт цаасны арилжаа эрхлэх үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөл бүхий хуулийн этгээдийг хэлнэ.
Хөрөнгийн биржийн арилжаанд "Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хууль"-д заасан бүртгэлд хамрагдсан брокер, дилер, андеррайтер оролцоно.

Тооцооны үйл ажиллагааг тухайн арилжааг зохион байгуулж байгаа байгууллагаас өөр байгууллага гүйцэтгэж байгаа тохиолдолд уг байгууллагыг хөрөнгийн биржийн арилжаанд оролцсон гэж үзэхгүй.

Хөрөнгийн биржийн арилжаанд оролцох
Хөрөнгийн бирж нь дор дурдсан нөхцөл, шаардлагыг хангаж ажиллах үүрэгтэй:

- Үнэт цаас болон бараа бүтээгдэхүүнд суурилсан үүсмэл санхүүгийн хэрэгслийг хөрөнгийн биржээр арилжихад зохих үйлчилгээг үзүүлэх;
- Хөрөнгийн биржийн бүртгэлийн журмыг батлах;
- Үүсмэл санхүүгийн хэрэгслийг бүртгэх, хасах болон арилжаанд оруулах журмыг батлах;
- Хуульд заасны дагуу хөрөнгийн бирж батлахаар заасан дүрэм, журмыг болон тэдгээрт оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтийг зохих журмын дагуу Хороогоор батламжлуулах;
- Үнэт цаасны арилжаа зохих журмын дагуу явагдаж байгаа эсэхэд хяналт тавих;
- Үнэт цаасны арилжааг тогтоосон хугацаанд тасралтгүй, ил тод, алдаагүй, шударгаар зохион байгуулах, шаардлагатай бэлтгэлийг өөрийн эх үүсвэрээр бүрэн хангах.
“Үнэт цаас гаргагч” гэж энэ хуульд заасны дагуу үнэт цаасны зах зээлд арилжих үнэт цаасаа Санхүүгийн зохицуулах хороонд бүртгүүлсэн, эсхүл бүртгүүлэх хүсэлт гаргаж байгаа этгээдийг хэлнэ.
- Үнэт цаасыг нийтэд санал болгон, эсхүл нийтэд санал болгохгүйгээр хаалттай хүрээнд худалдахаар гаргаж болно.
- Нийтэд санал болгон гаргаж байгаа тодорхой төрлийн үнэт цаасыг худалдан авахыг хориглосон этгээдийг хуулиар болон Санхүүгийн зохицуулах хорооноос тодорхойлж болно.
- Үнэт цаасыг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт, эсхүл гадаад улсын нутаг дэвсгэрт арилжихаар гаргаж болно.
- Гадаад улсын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй үнэт цаас гаргагчийн үнэт цаасыг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт Хорооноос тогтоосон журмын дагуу арилжиж болно.
- Үнэт цаас гаргах тухай шийдвэрийг Хороонд бүртгүүлснээс хойш Хороо зөвшөөрснөөс бусад тохиолдолд тухайн үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд арилжих хүртэл хугацаанд өөрчлөхийг хориглоно.


- Хөрөнгийн биржид арилжих үнэт цаасыг гагцхүү нэрийн үнэт цаасны хэлбэрээр гаргана.
- Үнэт цаасны зохицуулалттай зах зээлд анх удаа үнэт цаасаа бүртгүүлэх хүсэлт гаргаж байгаа үнэт цаас гаргагч өмнө нь мэдүүлгийн, эсхүл зөвшөөрлийн үнэт цаас гаргасан бол тэдгээр үнэт цаасыг зохих журмын дагуу нэрийн үнэт цаасанд хөрвүүлнэ.

“Нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэл” гэж энэ хуульд заасан журмын дагуу Санхүүгийн зохицуулах хорооноос нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэл юм.

“Үнэт цаасны өмчлөх эрхийн бүртгэл” гэж энэ хуульд заасан журмын дагуу үнэт цаасны өмчлөх эрхийг баталгаажуулах бүртгэл юм.

“Үнэт цаасны бүртгэгч” гэж үнэт цаас гаргагчтай байгуулсан гэрээний үндсэн дээр улсын хэмжээнд үнэт цаасыг төвлөрсөн хадгаламжид бүртгэн, нэгдсэн бүртгэлийг хөтлөх хуулийн этгээдийг хэлнэ.

Хороо дор дурдсан тохиолдолд үнэт цаасыг, нийтэд санал болгохыг зөвшөөрсөн үнэт цаасны бүртгэлд бүртгэхээс татгалзана:
Компанийн нийтэд санал болгон гаргах үнэт цаасыг Хороо бүртгэж, үнэт цаасны анхдагч зах зээлд санал болгох зөвшөөрлийг олгоно.

- Урьд нь нийтэд санал болгон гаргасан тухайн төрлийн үнэт цаасыг нэмж гаргахдаа хаалттай хүрээнд худалдахаар шийдвэрлэсэн бол Хороонд бүртгүүлнэ.
- Урьд нь нийтэд санал болгон үнэт цаас гаргасан хуулийн этгээд өөр төрлийн үнэт цаасыг хаалттай хүрээнд худалдахаар гаргаж байгаа бол уг үнэт цаасыг Хороонд бүртгүүлнэ.

- Хороо нь үнэт цаасны танилцуулга, бусад баримт бичгийг хүлээн авсан өдрөөс хойш ажлын 20 өдрийн дотор хянаж, хууль болон Хорооноос тогтоосон шаардлагыг хангасан гэж үзвэл тухайн үнэт цаасыг бүртгэх, эсхүл бүртгэхээс татгалзсан үндэслэл бүхий шийдвэрийн аль нэгийг гаргах бөгөөд хугацааг зохих шаардлага хангасан, бүрдэл бүрэн хүсэлтийг хүлээн авсан өдрөөс эхлэн тооцно.
- хүсэлтийг энэ хууль болон Хорооноос тогтоосон журмын дагуу гаргаагүй;
- үнэт цаас гаргагч, эсхүл түүний гаргасан хүсэлт, түүнд хавсаргасан баримт бичиг нь тогтоосон шаардлагыг хангаагүй;
- шаардлагатай мэдээллийг хүсэлтэд тусгаагүй, эсхүл дутуу тусгасан;
- худал, төөрөгдүүлсэн, алдаатай, эсхүл хоорондоо зөрүүтэй мэдээлэл тусгасан;
- шаардлагатай нэмэлт мэдээллийг тогтоосон хугацаанд гаргаж ирүүлээгүй;
- тухайн үнэт цаасыг бүртгэх нь хөрөнгө оруулагчийн эрх ашигт сөргөөр нөлөөлөхөөр байна гэж Хороо үзсэн.
- Үнэт цаас, түүний танилцуулгыг Хороонд бүртгүүлснээс хойш зургаан сарын дотор нийтэд танилцуулах бөгөөд уул хугацаа дууссан өдрөөс хойш тухайн үнэт цаасыг нийтэд санал болгохыг хориглоно.Хугацаа дууссанаас хойш тухайн үнэт цаасыг нийтэд танилцуулах тохиолдолд Хороонд шинэчлэн бүртгүүлнэ.

- Үнэт цаасны танилцуулга нь үнэт цаас гаргагчийн тухай, түүний хувьцаа эзэмшигчид, удирдлага, зохион байгуулалт, эрх бүхий албан тушаалтан, үнэт цаас гаргагчийн хөрөнгө, өр төлбөр, санхүүгийн байдал, өнөөгийн болон ирээдүйн төлөв, эрсдэл, гаргаж байгаа үнэт цаас, тухайн үнэт цаасаар гэрчлэгдсэн эрх, үнэт цаасыг арилжих журам, хөндлөнгийн дүгнэлт болон хөрөнгө оруулагч шийдвэр гаргахад шаардлагатай гэж Хорооноос үзсэн бусад мэдээллийг агуулсан байна.

- Үнэт цаасны танилцуулгад тусгасан мэдээллийн үнэн зөв, хүчин төгөлдөр эсэхийг хуульд заасан хууль зүйн зөвлөгөө үзүүлэх үйл ажиллагаа эрхлэх хуулийн этгээдээр, санхүүгийн мэдээлэл нь үнэн зөв эсэхийг хуульд заасан аудитын үйл ажиллагаа эрхлэх хуулийн этгээдээр тус тус хянуулж, дүгнэлт гаргуулна.

- Баталгаажуулсан санхүүгийн тайлан, хууль зүйн дүгнэлт нь тухайн үнэт цаасны танилцуулгын салшгүй хэсэг байна.

- Хороонд ирүүлэх хүсэлт, үнэт цаасны танилцуулга, түүний хуулбарт үнэт цаас гаргагчийн төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга, гүйцэтгэх захирал, ерөнхий нягтлан бодогч, дүгнэлт гаргасан хуульч болон санхүүгийн шалгалт хийсэн аудитор болон бусад шаардлагатай хөндлөнгийн шинжээч гарын үсэг зурж баталгаажуулсан байна.
Дараах тохиолдолд үнэт цаасны танилцуулга бэлтгэхийг шаардахгүй байж болно:

- Засгийн газар бүхэлд нь баталгаа гаргасан үнэт цаас гаргах;
- гаргасан хувьцааг нэгтгэх, эсхүл хуваах;
- урьд нь нийтэд танилцуулсан үнэт цаасны танилцуулгын дагуу хувьцаанд хөрвөх өрийн хэрэгслийг хувьцаанд хөрвүүлэх;
- хуульд заасан бусад.
Хороо үнэт цаасыг үнэт цаасны анхдагч зах зээлд арилжсан тухай тайланг ажлын гурван өдөрт багтаан хянах ба зөрчил гараагүй, үнэт цаасны анхдагч зах зээлийн арилжаа амжилттай болсон гэж үзсэн тохиолдолд үнэт цаасны хоёрдогч зах зээлийн арилжааг эхлүүлэх зөвшөөрлийг олгоно.
Үнэт цаасны зах зээлийн тухай схем хийж тайлбарлах
Даалгавар
Дүгнэлт
Ашигласан материал
- "Үнэт цаасны тухай хууль"

- "Үнэт цаасны зах зээлийн эрх зүй" Б.Буянхишиг, 2014 он

Дүгнэлт


Хөрөнгийн зах зээл дэхь ихэнхи компаниудын хувьцааны хэт төвлөрөл явагдаж, тэдгээрийн хувьцаа цөөн хэдэн хүний гарт төвлөрч байгаа нь тухайн зах зээлд оролцогчдын сонирхлыг цаашид татахад учирч байгаа анхаарал татсан асуудлын нэг мөн. Мөн ногдол ашиг тараах хувьцаат компани ил тод байх, бодит, үнэн зөв санхүүгийн тайлангийн мэдээллийг хүргэх боломжийг хааж байгаа хуулийн ийм орчинд хөрөнгийн зах зээл хөгжих, сул чөлөөтөй хөрөнгийг дайчлахад хөрөнгө оруулагчдыг татан оролцуулах нь маш их хүчин чармайлт шаарддагдах болно . Хамгийн гол нь:
Үнэт цаасны зах зээлд хууль эрхзүйн таатай орчинг бүрдүүлэх, үнэт цаасны зах зээлд оролцогчдын зах зээлийн мэдлэгийг хөгжүүлэх талаар зохих түвшний байгууллагууд анхаарч тодорхой ажлуудыг хийх нь зүйтэй юм.
Full transcript