Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

Iktusa

Iktusari buruzko lana. Bibliografia: http://www.svneurologia.org/libroictus.html
by

Tania Ruiz

on 4 May 2014

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Iktusa

Iktusa
Istripu zerebrobaskularra, edo Iktusa, garunaren alde batean odolaren fluxua gelditzen denean gertatzen da. Baita garun isuria deitzen da.

1.Zer da iktusa?
2. Garunaren antolaketa eta bere funtzioa
3. Garunaren irrigazioa
4. Iktusen motak eta beraien ekoizpen mekanismoak
5. Zer egin behar da iktusa pairatzen badut?
6.
Iktusekin lehenengo orduak.
Ospitaleko ingresua
7.Diagsnotiko teknikak
8. Prebentzioa: Lehengo eta bigarren mailako prebentzioa
9. Ikstusen tratamendua
10. Iktusen kirurgia
11.Errehabilitazioa

Garuna deritzo entzefalo guztiari; bi garuneko hemisferioak, dientzefaloa, garun-enborra eta zerebeloa osatuta.
Garuna mila miloi neuronaz eta kopuru horren bikoitza, gutxienez, glial-zelulaz osatuta dago.
Neuronak garuna eginda dagoen "adreiluak" dira eta bere propietate nagusiena da informazioa jasotzea, prozesatzea eta transmititzea.
Garunak bi hemisferio ditu eta bakoitza eremu zehatza batzuk ditu garun-lobuluak direnak. Hauek dira:
Lobulu Frontala: kasu bakoitzean izan behar dugun motor jokaera erabakitzen duena da. Hala ere, motor ez diren beste eginkizunak egiten ditu.
Lobulu Parietala: Eginkizunak "noiz egitean" erabakitzen du eta informazio sentsorial interozeptiboa eta exterozeptiboa hartzen du kontuan.
Lobulu Okzipitala: Ikusmenari buruz arduratzen da, batez ere, ikuste-informazioa egiten du eta gero hau lobulu parietaletara eta denborazkoetara zabaltzen da.
Denborazko lobulua: Entzumen prozesuaren azken aldea da eta han daude oroimenaren egitura garrantzitsu batzuk eta emozio-sistema inkonszientea.


Foku-defizitak: funtzio baten paralisia

Paralisia edo Paresia: Lobulu Frontalaren motor aldeko edo bere bideen hemisferio mailaren hondamena Iktus bat eragin dezake.
Sentsibilitatearen alterazioa: Defizit neurologikoak lobulu Parietalean edota bide sentikor somatikoetan hunkitzean gertatzen da.
Mintzamenaren transtornoa: Iktusa Denborazko lobuluaren ezkerraldeko mintzamen eremuan hunkitzen duenean, mintzatzen den hezkuntza ez ulertzeko ezgaitasun bat sor dezake
BESTE SINTOMAK:

Portaeraren alterazioa.
Irakurtzeko gaitasuna galtzea.
Artikulazio akastun bat.
Bertigoak, ikusmen bikoitiarekin.
Martxaren alterazioa.
Sentsibilitate edota indarra galtzea.
Ataxia (motor inkoordinazioa)
Entzefaloa Aorta arteriatik ateratzen diren
lau arteria handiz irrigatuta dago. Arteriak lepoaren bi aldeetatik
simetrikoak dira.
Lepoaren aurrealdetik karotida arteriak igotzen dira eta atzekaldetik arteria bertebralak (orno-zerbikaletatik doaz) igotzen dira.
Entzefaloa egiten duen funtzioaren espezializazio handia duen eta energia handia kontsumitzen duen organoa da. Garuna ez du energia gordetzeko edukiera.
Beraz, zirkulazio ekarpena amaitzen edo murrizten bada ehun entzefalikoak bere metabolismoa mantentzeko edukiera txikia izango du.
Ehun entzefalikoa ondo funtzionatzeko oxigenoen eta elikagaien ekarpen konstante bat behar du eta zirkulazio ekarpena murrizten denean, kalte dagoen ehun nerbioso zati hori ez du izango elikagairik bere funtzioa betetzeko. Hori iskemia deritzo.
Baskular minetatik iktusaraino
Zer da iskema eta infartua?
Odol fluxuaren murrizketa edo gelditzea tronbo baten eragindakoa da kausa nagusiena. Beste batzuetan arteriako paretaren hazkuntza anormal bat eragiten du, baina hori gertatzen da kasu konkretu batzuetan.
Mekanismo desberdinak, sintomen iraupena, etab izango dira iskemia zerebralak ezberdintzeko, katalogatzeko eta sailkatzeko faktore batzuk.
Zer egin iktusa pairatzen badut?
Familiako bati deitu niretzat etortzeko.
112 deitu edo ospitalera joan zuzen.
Sintomak hasi diren ordua apuntatu.
Zer EZ egin iktusa pairatzen badut?
Mina kendu arte itxoin.
Aspirina bat hartu.
Inori deitu ez molestatzeko.
Familiako medikuari deitzea nire etxera etortzeko ahal duenean.
Iktusa infartu mailako larrialdia bezala kontsideratu behar da.
Iktusaren lehenengo orduetan aktuatzeko bizkortasunarekin hobeto errepukeratzeko posibilitateak handiagotuko dira.
Gaixoen %50 iktusa hasten denetik 3 ordu pasa baino lehenago ailegatzen dira ospitalera.
%33 6 ordu pasa baino beranduago ailegatzen dira ospitalera.
Atzerapen hori zuzentzeko "IKTUS KODEA" sortu da.
Garunaren zirkulazioaren arazoa da, bere hasiera zakarra da.
Iktusaren ondorioa, odol-zirkulazioa eten egiten denean garunaren edozein partetan, edo arteria bat apurtzen denean gertatzen da.
Hiru iktus motak bereiz daitezke:
-Tronbosis:
Odol-hodiak, taponatzen direnean gertatzen da, taponatzen dira gaizki elikatzeatik.
-Embolia:
Odola, kuagulu moduan ateratzen denean, odol-hodiak taponatzen dira eta horrela iktusa sortzen da.
-Odoljarioa:
Odol-hodiak garunean apurtzen denean gertatzen da odoljarioa, garunaren basoak apurtzerakoan gertatzen da iktusa.
AZKENEAN HIRU MOTAK ONDORIO BERDINA DUTE, EZ DA GARUNERA EZ OXIGENOA EZTA ELIKAGAIRIK AILEGATZEN ETA IKTUSA SORTZEN DA.
-Iktusarekin oso askar egin behar dira gauzak zeren denbora oso
garrantsitzua da iktusa sufritzen dutenekin eta medikuen parte-hartzea oso garrantsitzua da.

-Ospitalean baloratu behar diote gaixoari:
* Lehenengo iktusa dela konfirmatzea eta ez edozein gaixotasuna dela.
* Iktusa dela jakin eta gero, zer motatakoa den jakin behar da. (infartu edo odoljarioa)
* Gero garunaren ze lekuan dagoen jakitea.
* Iktusen zergatia adieraztea.
* Bere tratamendu hoberena jakitea.
(froga hauek: odol probak egitea, elektrokardiograma, erradiografiak eta garunaren TAC bat egitea.)

-Ospitalean sartuta eta gero, tratamendu hon bat jarri behar diote:
* Oxigenazio hon bat jartzea.
* Arterien presioa mantentzea.
* Glucemia.
* Sukarra kontrolatzea, kasu gehienetan sukarra oso altuak agertzen direlako.
* Garunaren inflamazioa jeizteko zenbait medikamentuak ematea.
* Kontrolatu eginten dute, gorputzeko odol-hodiek ez taponatzea, gaixoa ezin delako ondo mugituko iktusengatik.

- Gaixoari noiz ematen diote alta:
* Gaixoaren egoera egonkor izaten denean.
* Iktusen zergatia ondo jakin eta gero, eta bere tratamendua jarri ondoren.
* Gaixoari arreta jarriko diotela jakin eta gero, bere familia eta bere maitesun jendea.
- Garunaren Tomografia conputadorizada erabiltzen da iktusa detektatzeko. (TAC).
- Durundi magnetikoa erabiltzen da jakiteko non dagoen iktusa konkretuki. (RM)
- Sistemiko ikerketa egitea, jakiteko zeintzuk dira iktusen arrazoiak.
- Radiografuak egitea. (garunaren zirkulazioaren ikerketa, bihotzaren ikerketa egiteko.)
Iktus kodearen helburuak
:
Iktusaren hasieraren eta diagnostiko eta tratamenduen arteko denbora murriztea.
Garun infartua pairatu duten gaixoen arteko fibrinolisiekin tratatuta dauden kopurua areagotu.
Iktus Unitatean ospitalizatuta egon diren gaixoen kopurua areagotu.
Iktusaren heriotza eta sekuelak murriztu.
Iktus Kodea fase desberdinetan banatu dira eta fase bakoitza Iktusaren asistentzia katearen funtsezko kate-maila bat da.

Lehenengo kate-maila eta garrantzitsuena, Iktus sintomen ezagutzea da.
Parte eman edo Iktusen posibilitatea abisatzea Iktus Kodea ondo aktibatzeko funtsezko pausua da.
Bigarren kate-mailan larrialdi ospitaletan lantzen diren osasuneko lankideak daude, bere funtzioa da osasun arazoari buruz abisatzen duen gaixoari edo familiari arreta jartzea da.Kate-mail hau funtsezko pieza bat da Iktusaren asistentzia katean.
Azken kate-mailak larrialdiko medikua gaixoa ospitalera heldu baino lehen hasitako prozesuarekin jarraitzeko sistema bat behar du.
Neurologoari abisatu behar da ospitalera heltzean eta geroago, gaixoa ospitaleratu behar da, nahiagoa da Iktusaren Unitatean sartzea.
iktusaren asistentzia katea
lehen mailako prebentzioa:
bigarren mailako prebentzioa:
Iktusa inoiz pairatu duten pertsonetan saihestea saiatzen du.
Iktusa pairatu duten pertsonetan ez errepikatzea saiatzen du.
1. Ibili eta heziketa fisikoa egin erregulartasunekin.
2. Alkohola edan baina moderazio handiarekin.
3. Zure kolesterola kontrolatu.
4. Zure tentsio arteriala kontrolatu.
5. Zure gluzemiako zifrak kontrolatu.
6.Zure pisua kontrolatu.
7. Zure bihotza zaindu.
8. Dieta orekatuta izan.
9. Ez ahaztu gripearen kontrako txertoa jartzea.
10.Zure hortzeria zaindu eta dentistarengana joan erregulartasunekin.
11.Erretzea? Ezer ez!
12.Estresa saihestu eta pozik egotea saiatu.
Iktusa sahiesteko 12 funtsezko kontseiluak
Tratamendu kirurgikoa egitea Iktus batean, tratamendu zaila eta arriskutsua da, beti egin behar da segun eta zein den gaixoaren Iktus mota edo hemorragia mota.
SUBARAKNOIDE HEMORRAGIA (HSA)
HSA buruaren barruan egindako lesio baskular bat da eta garunaren azalera inguratzen duen eremuan odola jariatu da.
HSAk heriotza eragin dezake minutu edo ordu gutxietan. Baina bizirauten duten gaixoetan arrisku nagusiena HSA errepikatzea da, hau da, berriro odol jariotzea (normalean aneurisma bat eragiten da) eta hori saihesteko tratamendu kirurgikoa egiten da.
Tratamenduak (bi daude)
Embolizazioa edo tratamendu endobaskularra: aneurisma berriz betezea da, burdin harizko sare batekin.
Klipajea edo tratamendu kirurgikoa: aneurisma kentzea burdinezko klip bat ipintzen eta odolaren sarrera ixten.

Emaitzak:
HSA heriotza tasa altua du. Bigarren odol jariotza eragindako heriotza saihesteko aneurisma diagnostikatu eta beherala tratatzea.
HEMORRAGIA INTRAZEREBRALA (HIC)
HIC arteriezko hipertentsioaren zailtasun larria eta nagusia da. Intrazerebralaren odol jarioa ehun zerebralaren suntsidura eragiten du oso azkar eta itzulezina den lesio batekin.
Tratamendua:
Endokranealeko presioaren handipena tratatzea da, nagusiki.
Emaitzak:
Hemorragia intrazerebralaren tratamendu neurokirurgikoa oso erraza da, baina deficit neurologikoen errekuperaziozko pronostikoa etsigarria da.
Iskemia zerebrala ~Tratamendu kirurgikoa
Ez da beharrezkoa tratamendu kirurgikoa egitea iktus iskemiko bat tratatzea, baina gaixoek oso gazteak badira eta garun infartu handiak pairatu badute egiten da.
-Tutueria libratu: Endarterectomia- Angioplastia.
Zirugia bat da. Bi tekniken bidez egiten dute, Endaterektomiaren bidez, garunari ailegatzen den arterien tutueria libratu egiten du, eta azkena Angioplastiaren bidez, sare baten bidez erreparatu egiten dute arteria.

-Aurikularen fibrilazioa:
Iktusen kausa handiena, kardiako arritmia da, hau tratatzeko gehien erabiltzen dena da Sintrom eta Aldocumar, .zeren iktus hau Emboliaren barruan dago, hori esan nahi du odola kuagulu moduan botatzen duela eta medikamentu hauek egiten duena da, odola likidoagoa botatzea eta kuaguluak ebitatzea.

-Medikuen tratamendua:
Iktus Eskemikoak ez izateko, medikuek neurriak farmakologikoak artzen dute, eta hori ere laguntzen du ez izateko eraso baskularrak, biotzekoa edo hanken isquemia.

-Antiplaketarioen farmakoak:
Tratamendu medikuen basea da, eta egiten duena da, arterien tronbosia ez sortzea erraztea, agregazioaren mekateta sahiestu egiten du.



NORK EGIN BEHAR DU ERREHABILITAZIOA?

Medikuaren arabera, bere defizit neurologikoak eta funtzionalak sendatzeko benetazko posibilitateak izaten dituenak.
Beste gaixotasun bat bere biziraupena murriztuta edo esfortzu fisikoak egiteko gaitasuna limitatuta izango ez dutenek.
Adimen eta lankidetza maila izango dutenek
Familia ingurumen erosoa dutenek, errehabilitazioa jarraitzeko etxean.

Errehabilitazio faseak:
Gaixoa errehabilitazio egingo duela kontzientziatzea, horretarako espezialista esaten duena gaixoa egin behar du eta horrek kasu gehienetan oso zaila da.
Bigarren fasean ospitaleko gimnasioan egiten da eta según zein den gaixoaren lesioa ariketa batzuk edo beste batzuk egingo ditu.
Azken fasean, konplexutasun gaitasunak egin al ditu.
Errehabilitazio prozesuaren puntu gakoak:
Pausagunea ez da Iktus errehabilitaziorako onuragarria.
Oso garrantzitsua da gaixoarentzat abiatu ondo dagoen aldetik.
Funtsezkoa da gaixoari gehiegi ez babestea.
Full transcript