Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Make your likes visible on Facebook?

Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.

No, thanks

мэдрэлийн эдийн биохими

No description
by

Nomio Azzaya

on 21 November 2013

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of мэдрэлийн эдийн биохими

мэдрэлийн эдийн биохими
1. мэдрэлийн эс
2. нейроглий
3. мезенхим элемэнүүд
үндсэн бодис
мэдрэлийн эдийн уураг
энгийн уураг
4 анги болгодог
I анги-нейроальбуминууд
II анги- нейроглобинууд
III анги-катионы уургууд
IV анги- нейросклеропротейдууд
а. нейроколлаген
б. нейроэластин
в. нейростромин
г. нейрокератин
өмөрмөц уургууд:
Мурын уураг
/нейтроглийд орших хүчиллэг уураг/ ой тогтоолтонд чухал үүрэгтэй гэдэг
GP-350 мембраны синаптосомд орших уураг
нейрофизин I,II,III- гипоталамус, гипофиз-д байх уураг
агшилтын уураг:

бичил гуурсанцар уураг /микротрубочки/ эсвэл нейротубулин уураг
нейрофиламент уураг
актомиозин төст уураг
нейростенин гэгдэх ширхэглэг /фибрилляр/ уураг
• нейрон
• стенин орно
6 анги болгоно
I анги-нуклеопротейд
II анги-липопротейд
III анги-протеолипид
IV анги-фосфопротейд
V анги-гликопротейд
VI анги-хромопротейд
нийлмэл уураг
мэдрэлийн эд липидээр их баялаг. хуурай жингийн 20-25 % нь липид. тархи нугасны цагаан бодист липид 20% шахам агуулагдах ба бор бодист 3-4 дахин бага юм. нейролипидүүд хэд хэдэн онцлогтой. үүнд:
мэдрэлийн эдийн липид



1. тархи нугасны эдэд
липидийн агууламж харьцангуй өндөр
байдаг
2. мэдрэлийн эдийн липидийн найрлага
тогтвортой
байдаг
3. мэдрэлийн эдийн найрлаганд
саармаг өөх
/триацилглицерол/
бараг байхгүй
4. холестриний агууламж нейролипидэд харьцангуй өндөр байдаг
5. липидийн бүлгүүдээс мэдрэлийн эд фосфолипидийг ахиу агуулдаг. фосфолипид буюу фосфатидын бүх төлөөлөгчид бүгд агуулагдана


Мэдрэлийн импульс үүсэх ба дамжих химийн үндэс

Ихэнх судлаачид “эсийн мембраны 2 талд кали ба натрийн тархалт харилцан адилгүй байдгаас хамаарсан эсийн цахилгаан туйлшралын үзэгдэл юм” гэсэн хариултыг өгч байна.
Үйлийн потенциал
Тайвны потенциал

Био цахилгаан потенциал

Өгсөх үе Дээд цэг Уруудах үе

Мэдрэлийн эсийн цочрол


Натрийн ионыг сонгомлоор нэвчүүлэх нь 500 дахин нэмэгдэнэ.
Калийн ион өөрчлөлтөд орохгүй.
Үүнээс үүдэж эсийн дотор тал эерэг цэнэг, гадна тал сөрөг цэнэгтэй болно.


Өгсөх үе

Эс туйлширсаар дээд цэгт хүрэх үед эсээс гадагш чиглэсэн калийн ионы дасан зохицлын урсгал явагдана.

Дээд цэг

Натрийн ионы дотогш оролтоос калийн ионы гадагшлалт давамгайлна.
Мембраны потенциал эргэж хэвийн байдалд орно.


Уруудах үе

Мэдрэлийн импульс дамжсаны дараа эсийн дотор тайван байдал эргээд сэргэнэ.
Цочролын үед нейронд орсон натрийн ион шилжилт концентрацийн зөрүүгийн эсрэг натри калийн шахуургын тусламжтайгаар АТФ-ын энерги ашиглаж калийн ионоор солигдоно.

Цочролын дараа

Мэдрэлийн сэрэл аксон синапс-д хүрээд өөр эсэд дамжихдаа медиатор гэгдэх тодорхой бодисын нэвчилтээр явагдана.


Мэдрэлийн сэрэл дамжихад медиаторуудын үүрэг

1. Синапсийн завсарт медиатор ялгаралыг өдөөнө.
2. Медиатор нөгөө эсийн мембран руу халдан нэвчинэ.
3. Медиатор нь рецептор уурагтай нэгдэх.
4. Медиатор идэвхээ алдаж, синапс хэвийн байдалд орно.

Синапсаар мэдрэлийн сэрэл дамжих шат

Хөдөлгөөний ба парасимпатик мэдрэлийн синапс-д үүсдэг медиатор.
Холинрецептив субстанци хэмээх рецепторыг мэдэрч таньдаг.
Холин ба цууны хүчлээс тогтсон тогтвортой нийлмэл эфир.
Нийлэгжихгүй бол синапс-д мэдрэлийн сэрэл дамжихгүй.

Ацетилхолин

Нийлэгжил

1. Мэдрэлийн төгсгөлийн синапс-д үүсэх 30-80нм голчтой, нейромедиатор агуулсан клатрин цэврүүнд 40000 орчим молекул АХ агуулагдана.
2. Цэврүүнүүд Са-ийн ионы тусламжтай бай эсийн мембрантай нэгдэж медиаторуудаа чөлөөлж гаргана.

Мэдрэлийн сэрэл дамжихад АХ оролцоо

3. Ялгарч гарсан медиаторууд мембраны найрлагад ордог рецептор уурагтай нэгдэж эсэд цочрол үзүүлнэ. Үүнээс үүдэж ажиллагч эсэд үйлийн потенциал үүсэж өөрийн өвөрмөц үйл ажиллагаагаа явуулна.
4. Үүргээ гүйцэтгэсэн медиатор дорхноо задарна.

Норадреналин: Симпатик мэдрэлийн синапс-д үүсдэг медиатор. Фенилаланин ба тирозин хэмээх амин хүчлээс үүсдэг.

Гистамин: Мэдрэхүйн мэдрэлийн төгсгөлд медиатор болж үүсдэг биологийн идэвхит амин. Гистидин карбоксилгүйжих урвалын дүнд үүснэ.
ГАТХ: тархи ба нугасны мэдрэлийн эсийн дендритэд саатуулах нөлөө үзүүлнэ. Глутамины хүчил глутаматдекарбоксилаза ферментээр карбоксилгүйжих урвалын дүнд ГАТХ үүснэ. ГАТХ α-кетоглутараттай аминжих урвалд орж хувны хүчлийн хагас альдегид болно.

γ-аминтосны хүчил

6. липидүүд уурагтай холбогдож уураг-липидийн ба липид уургийн бүрдэл нэгдэл байдлаар оршино
7. липид нь ялангуяа мэдрэлийн эсийн, мэдрэлийн ширхгийн мембран ба синапсийн мембранд зонхилно
8. мэдрэлийн тогтолцооны липидийн тосны хүчлүүд нь полиен шинж чанартай байдгаараа онцлог. 4-5 хоёрлосон холбоотой
мэдрэлийн тогтолцооны үйл ажиллагаа нь мэдрэлийн ба глиаль- эсүүдтэй холбоотой. иймээс үйл ажиллагааны үндсэн субстрат нь уураг юм.
миелин бүрхүүл
шваны эсүүд буюу нейролемма- эсүүдээр үүснэ. миелин бүрхүүл нь:
1. захын мэдрэлийн тогтолцооны аксон, дендритийг
2. мэдрэлийн зангилааны эсийн их биеийг
3. төв мэдрэлийн тогтолцооны цагаан бодисын мэдрэлийн ширхэгүүдийг тус тус бүрхэнэ.
миелиний 70-80% нь липид, 20-30% нь уургаас тогтно. липидийн дотор холестрол, фосфоглицерид, галактолипид 4:3:2 гэсэн харьцаатай оршино.

мэдрэлийн эдийн миелиний липидийн найрлага
• холестрин-27,7
• цереброзидууд-22,7
• фосфатидилэтаноламин-15,6
• фосфатидилхолин-11,2
• сфингомиелин-7,9
• фосфатидилсерин-4,8
• плазмалогенүүд-12,3
миелин бүрхүүл нь мэдрэлийн ширхгийг хөрш мэдрэлийн ширхгээс нь тусгаарлах үүрэгтэй. миелинтэй ширхгээр мэдрэлийн импульс миелингүйгээс 6 дахин хурдан дамждаг


тархины эдийн нүүрс ус

гликоген ба глюкоз бий. тархины эд нүүрс усаар хомсдуу юм. тархинд нүүрс усны солилцооны завсрын бүтээгдэхүүнүүд: гексоз ба триозфосфатууд, сүүний, пировиноградын ба бусад хүчлүүд байдаг. тархинд гликоген 1,0-1,5 г/кг, глюкоз 0,5 г/кг байх ба уураг липидтэй холбоотой байдлаар байна


Тархи-нугасыг механик үйлчлэл, гэмтлээс хамгаалах.
Гавлын доторх, тархины осмос даралтуудыг тогтмол байлгах.
Тархи нугасны бодисын солилцоонд оролцоно.
Мэдрэл-шингэний зохицуулганд оролцоно.
Төв мэдрэлийн тогтолцооны эмгэгийн үед дасан зохицлын механизмд оролцоно.
ТНШ-ий найрлага өвчний үед түргэн өөрчлөгддөг тул оношлогооны ач холбогдол.




ТНШ-ний үндсэн үүрэг

Тархины ховдлуудын судаслаг сүлжээнүүдээс үүсч гараад тархины зөөлөн хальсны венийн судсуудаар шимэгдэнэ.
3-4 цаг тутамд шинэчлэгдэж байдаг.
Нярай хүүхдэд ТНШ 15-20мл
Насанд хүрсэн хүнд ТНШ 120-150мл

Тархи-нугасны шингэн

Энкефалин ба эндофин: Нугасанд өвдөх мэдрэхүйг хүлээн авдаг мэдрэх мэдрэхүйн эсүүдэд байдаг.
Сэтгэл хөдлөлийг зохицуулдаг лимбийн тогтолцооны нейронуудад байдаг.
Проопиомеланокортин уургийн хэсэгчилсэн задралаас үүсдэг.
Морфин шиг өвчин намдаах бодисуудын рецептортой өвөрмөцөөр холбогдоно.


Пептид ба өвдөлтийн урвал

HOOC-арг-про-лиз-про-гли-гли-фен-фен-гли-лей-мет-NH2
Төв мэдрэлийн тогтолцооны янз бүрийн хэсгийн мэдрэлийн төгсгөлүүдэд өргөн тархмал.
-Өвдөлтийг мэдрэхэд оролцоно.
-Шүлс ялгаралыг өдөөнө.
-Судас өргөсгөж цусны даралт багасгана.
-Нарийн гэдсэнд даавар болж үйлчлэл үзүүлнэ.

Р-бодис /Р-субстанц/

Гамма-Глутамилын хувирлын мөчлөг
 E1 - γ-глутамилтрансфераза; E2 - γ-глутамилциклотрансфераза; E3 - пептидаза; E4 - оксопролиназа; E5 - γ-глутамилцистеинсинтетаза; E6 - глутатионсинтетаза.

γ-глу-L-глутамат
γ-глу-L-глутамин
γ-глу-L-глицин
γ-глу-L-аланин
Эдгээр педтидүүд нь глутатионы нийлэгжих ба задрах мөчлөгийн явцад бүгдээрээ үүсч болно.

Гамма-глутамин пептидүүд

Карнозин
Ансерин
Гомокарнозин
Гомоансерин
Дипептидүүд нь сэрэмтгий эдүүдэд ахиу илэрдэг.

Тархины гистидинт пептидүүд

Сүүлийн жилүүдэд мэдрэлийн эдийн үйл ажиллагааг засч, өөрчилж байдаг олон пептидүүд нээгдсэн.
Ж/нь: Олигопептидүүд хүн, амьтаны зан төрхийн урвалыг өөрчилж, ой тогтоолтын механизмд тодорхой үүрэгтэй.

Нейропептид
N-ацетилглутамат


N-ацетиласпартат


N-ацетилгистидин

И-ацетил-нейропептидүүд
Full transcript