Loading presentation...

Present Remotely

Send the link below via email or IM

Copy

Present to your audience

Start remote presentation

  • Invited audience members will follow you as you navigate and present
  • People invited to a presentation do not need a Prezi account
  • This link expires 10 minutes after you close the presentation
  • A maximum of 30 users can follow your presentation
  • Learn more about this feature in our knowledge base article

Do you really want to delete this prezi?

Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.

DeleteCancel

Баруунтан зуунтний тэмцэл

No description
by

gantumur javhlan

on 10 May 2015

Comments (0)

Please log in to add your comment.

Report abuse

Transcript of Баруунтан зуунтний тэмцэл

Баруунтан зүүнтний тэмцэл
Баруунтан зүүнтэн гэж юу вэ ?
Энэ хэрэгт зөвлөлтийн харьяат, Коминтерны АДНБДНГ-ын Монгол-Түвэдийн секторын эрхлэгчээр ажиллаж байгаад 1921 оны IV сард Монголд ирсэн Э.Д.Ринчино ч оролцож, Д.Бодоо, С.Данзан нарын хоорондын зөрөлдөөнийг дэвэргэж байсны улмаас тэдний маргаан нь үзэл баримтлалын зөрөлдөөн боловч цаашид эрх мэдлийн төлөө тэмцэл, хувийн тооцооны өнгө аяс бүхий эрүүл биш шинжтэй болж хурцадсаар улмаар 1922 оноос Монгол орны хөгжлийн замын асуудал дэвшигдсэн үед дахин шинэ зөрчил буй болов.  Коминтерн ба ЗХУ-ын нөлөө ихсэж, намын дотор зүүний үзэл буй болж үндэсний ардчилсан чиг баримжааг өөрчлөх хандлага илэрчээ
Үндэсний уламжлал, онцлог байдлаа хадгалж, дэлхийн бусад орнуудтай харилцан ашигтай, эрх тэгш харилцаатай байхыг эрмэлзэж байв.
Үндэсний ардчилсан чиг шугамыг тууштай  баримталдаг Б.Цэрэндорж,А.Амар, Ж.Цэвээн, Ц.Дамбадорж, Н.Жадамба,Г.Гэлэгсэнгэ,Н.Хаянхярваа нарын зэрэг  хүмүүс Тэдний хувьд Коминтернээс өгч байгаа заавар зөвлөгөө, шаардлагыг өөрийн орны өвөрмөц онцлогт тохирууланхэрэглэж,  шашин сүм, хийд лам нарын талаар уян хатан бодлого явуулж байв. 

зүүнтэн үзэл баримтлал
Зөвхөн ядуу, доод хэсгийнхэн буюу ангийн хатуу байр суурь баримталсан хэт хувьсгалч бүлгийнхэн
Ө. Бадрах, П. Гэндэн, Ц.Жигжиджав,Б.ЭлдэвОчир,  Ж.Лхүмбэ, З. Шижээ,Л.Лааган нар орж байв. Тэдний  хувьд Коминтернээс өгч  зөвлөгөө,шаардлага тулгалтыг үг дуугүй биелүүлэх, ард түмний зөвхөн ядуу  доорд  хэсгийг бусдын эсрэг сөргүүлэн тавих шашин сүм, хийд лам нарын  асуудлыг  шууд хүчээр шийдвэрлэх чиглэлтэй байв. Тэдний үйл ажиллагаа нь Монгол  орны цаашдын хөгжилд  ихээхэн сөрөг нөлөө үзүүлсэн.

Төлөөлөгчид
Зүүнтний нэг гол төлөөлөгч бол Пэлжидийн Гэндэн 1895 онд хуучнаар сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошуу буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд төржээ. Багадаа бусдын л адил адуу мал хариулж өссөн байна. 1922 онд нутагт эвлэлийн үүр анх байгуулагдахад гишүүнээр элсч 1924 он хүртэл хүшууны эвлэлийн үүрийн даргаар ажиллаж байгаад 1923 онд МАХН-д гишүүнээр элссэн байна. Улмаар хошууны 1924оны Ардын Их хуралд сонгогдож анхны үндсэн хуулийг батлалцаж явжээ. Тэрээр энэ их хуралд маш идэвхитэй оролцож хамгийн олон асуулт асуусан байдаг. Тус хурлаас улсын бага хурлын гишүүдийг сонгож, даргыг нь томилох болоход тухайн үед ардын их хурлыг удирдаж байсан. Улсын бага хурлын тэргүүлэгчдийн даргаар томилогдож 1928 он хүртэл ажиллажээ. 1928 оноос МАХН-ын
Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байгаад 1932 оноос Монгол улсын ерөнхий сайдаар томилогдсон. 1936 онд бүх албан тушаалаасаа огцорч ЗХУ-д амрахаар яваад 1937 оын 7 сарын 10-нд эх орноосоо урвасан хэмээх хилс хэрэгт ял тулгагдан баривчлагдаж 1937 оны 11 сарын 26 ны өдөр ЗХУ-д цаазлагджээ.

Дүгнэлт
Баруунтны үзэл баримтлал
Баруунтныг буруутгах болсон гол шалтгаан
Тэдэнд тулгасан гол ял зэмлэлийн нэг нь Коминтерн, ЗСБНХУ-аас монгол улсыг холтгох, салгах гэсэнд оршино гэж үзсэн явдал юм. МАХНын хөдөөгийн бүлгийн эрмэлзэх саналд: Коминтернээс салах, холбоот улсаас холдох хэмээсэн зэмлэлийг нэгдүгээр зүйл болгон авч үзсэн билээ.
Монголын удирдагчидад тулгасан “ аймшигтай” ял зэмлэлийн нэг нь Хятад, Японтой ойртох гэсэн хэмээн буруутгасан явдал юм.

3. Хөдөөний бүлгийнхний саналд дурдсанаар “баруунтан” хэмээгчдэд тулгасан гуравь дахь ял зэмлэл нь “хуучныг баримталж, хувьсгалын намын хэргийг хөдөө нийтэд хөгжүүлэн явуулахгүй хэмээсэн” гэж томъёолжээ.
4. Улс орныг хөгжлийн буруу замаар замнуулж Капитализмд орох гэсэн хэмээн монголын удирагчидыг буруутгасан явдал бол эцсийн эцэст хамгийн гол зэмлэл байв.

Коминтерн-ЗХУ гийн заавар зөвөлгөөнд хэт их итгэх явдал монголын удирдагчидын дотор бий болсон. Тэд өөрсдийгөө хамгийн ухаалаг зөв гэж бодон КУТВ-ыг төгсөгч , мөн тэдний үгийг үг дуугүй биелүүлэх хөдөөнийхөн намд онцгой байр суурь эзэлж эхэлж байгаа юм.

“КИГХ-ны монгол дахь төлөөлөгчийн газрын улс төрийн чиг шугам нь намын зүүн \ хөдөөний элемэнтийг бүх талаар дэмжих, ойрын их хурал дээр олонхийг дагуулан авахад нь тэдэнд “ намын хүрээн дотор тал бүрийн дэмжлэг үзүүлэх, зүүн жигүүрийнхийг нэгтгэн нягтруулах ажлыг “ хөдөөнийхний үндсэн шаардлагыг томьёолсон” эдийн засаг улс төрийн оновчтой мөрний хөтөлбөрийн үндсэн дээр явуулах, монголын хувьсгалыг цаашид гүнүгийрүүлэхийг эсэргүүцэгч “ баруун элемэнтүүдтэй гуйвалтгүй, тууштай тэмцэл явуулах” хүчийг урьтан зохион байгуулж монголын нам төрийн амьдралын явцад баруун жигүүрийн үзүүлэх аливаа нөлөөг зогсоох явдлыг монгол дахь Коминтерний төлөөлөгчдийн газрын гол үүрэг гэж заажээ.

МАХН-ын Төв хорооны дарга Цэрэн-Очирын Дамбадорж (1899-1934). “Ардын эрх “ Үнэн” сонин “Монгол ардын нам сэтгүүлийн анхны эрхлэгч ,сэтгүүлч зохиолч, шинжлэх ухааны хүрээлэнгийн жинхэнэ гишүүн, төр нийгмийн зүтгэлтэн. Амгаланбаатар хотод төрсөн . Хүрээний манж сургуульд сурч байгаад автономит засгийн үед гадаад яамны дэргэд байгуулсан орос , монгол хэл бичгийн сургуульд орж дараа нь ЗХУ-т очиж суралцан цахилгаан мэдээний бичээчийн мэргэжил эзэмшжээ. 1921 онд Алтанбулаг хотноо очиж МАХН ба ардын журамт цэрэгт нийлж улмаар намын төв хорооны гишүүн, нарийн бичгийн даргаар сонгогдож ажиллаж байсан ба Намын төв хорооны даргын албыг хашиж , улсын бага хурлын гишүүн тэргүүлэгчээр сонгогдож байжээ.
Энгээд “баруун” “зүүн” анги болон үзэлцсэний эцэст <баруунтныг бут цохиж > улс орныг нийгмийн журмаар хөгжүүлэх социалист замаар замнах зүүнийхэн дийлсэн билээ. Үүний үр дүнд бусдын үгээр явж өрөөлийн бодлыг түшиглэн , тэдний заавраар бүгдийг монгол нутагт хуулбарлаж эхэлсэн юм
 Зөвхөн ядуу, доод хэсгийнхэн буюу ангийн хатуу байр суурь баримталсан хэт хувьсгалч бүлгийнхэн
Ө. Бадрах, П. Гэндэн, Ц.Жигжиджав,Б.ЭлдэвОчир,  Ж.Лхүмбэ, З. Шижээ,Л.Лааган нар орж байв. Тэдний  хувьд Коминтернээс өгч  зөвлөгөө,шаардлага тулгалтыг үг дуугүй биелүүлэх, ард түмний зөвхөн ядуу  доорд  хэсгийг бусдын эсрэг сөргүүлэн тавих шашин сүм, хийд лам нарын  асуудлыг  шууд хүчээр шийдвэрлэх чиглэлтэй байв. Тэдний үйл ажиллагаа нь Монгол  орны цаашдын хөгжилд  ихээхэн сөрөг нөлөө үзүүлсэн.

Зүүнтний үзэл баримтлал

Коминтерний тулгалт дарамт шахалтад монголн тал автаагүйн улмаас Коминтерн МАХН-ын хоорондын зөрчил маш их хурцадсан бөгөөд тухайн үеийн нам төрийн удирдагчдыг “баруунтан” хэмээн буруутгах замаар Коминтернээс монголд төрийн эргэлт зохион байгуулсны үр дүнд уг тэмцлийг шийдвэрлэсэн юм. Энэ төрийн эргэлт бол ардчилсан төрхийг зорьж байсан засаглалыг тоталитар засаглалруу оруулж , иргэдийн олонхийн үзэл баримтлалыг зөвхөн зарц ядуу ардын ноёрхолыг бэхжүүлэхэд, бүрэлдэн буй болж байсан зах зээлийн харилцааг төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засагт шилжүүлж , нийгмийн олон талын байр байдлыг харах олон ургаль үзлийг нэг үзэл сурталт шилжүүлсэн хэрэг байсан гэж бодож байна.
анхаарал тавьсанд баярлалаа
Full transcript